Procedura Odwrócona w Prawie Zamówień Publicznych: Interpretacja i Praktyczne Aspekty
- Szczegóły
Procedura odwrócona w zamówieniach publicznych, wprowadzona w celu uproszczenia i przyspieszenia procesu weryfikacji ofert, budzi wiele pytań i wątpliwości. Niniejszy artykuł ma na celu omówienie kluczowych aspektów tej procedury, ze szczególnym uwzględnieniem interpretacji przepisów dotyczących uzupełniania dokumentów oraz przedstawienie praktycznych wskazówek dla zamawiających.
Charakterystyka Procedury Odwróconej
W tradycyjnej procedurze weryfikacja dokumentów przebiega w dwóch etapach: wstępne oświadczenie wykonawcy oraz weryfikacja dokumentów potwierdzających brak podstaw do wykluczenia i spełnianie warunków udziału w postępowaniu. W procedurze odwróconej, zgodnie z art. 24aa ustawy Pzp, zamawiający może najpierw dokonać oceny ofert, a dopiero później zbadać, czy wykonawca, którego ofertę ocenił najwyżej, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu.
Warunkiem zastosowania procedury odwróconej jest poinformowanie o takiej możliwości w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) lub w ogłoszeniu o zamówieniu. Fakt przewidzenia zastosowania procedury odwróconej nie obliguje jednak zamawiającego do jej przeprowadzenia.
Różnice między Procedurami: Standardową i Odwróconą
W procedurze standardowej zamawiający powinien na początku zweryfikować poprawność oświadczeń i dokumentów złożonych wraz z ofertą przez każdego z wykonawców, a dopiero potem ocenić oferty. W procedurze odwróconej zamawiający przechodzi od razu do badania ofert pod kątem zaistnienia podstaw do ewentualnego ich odrzucenia oraz kryteriów oceny, nie badając podstaw wykluczenia wykonawców oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice między procedurami:
Przeczytaj także: Jak działa procedura odwrócona?
| Czynności | Procedura Odwrócona | Procedura Standardowa |
|---|---|---|
| Złożenie oświadczenia wstępnego przez wykonawcę | Wszyscy wykonawcy | Wszyscy wykonawcy |
| Badanie i ocena ofert | Przed weryfikacją wstępnego oświadczenia | Po weryfikacji wstępnych oświadczeń wszystkich wykonawców |
| Badanie wstępnego oświadczenia | Tylko wykonawcy, który złożył najwyżej ocenioną ofertę | Wszystkich wykonawców |
| Ewentualne wezwanie zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp | Jedynie do wykonawcy, który złożył najwyżej ocenioną ofertę | Do wszystkich wykonawców |
Uzupełnianie Dokumentów w Procedurze Odwróconej
W przypadku, gdy wykonawca, którego oferta została oceniona najwyżej, podlega wykluczeniu, zamawiający ma prawo przystąpić do badania podmiotowego kolejnego w rankingu ofert wykonawcy. W stosunku do podmiotu, którego oferta została najwyżej oceniona, zamawiający wykonuje czynności wynikające z art. 26 ust. 1 lub 2 ustawy Pzp, wzywając go do złożenia oświadczeń lub dokumentów potwierdzających brak podstaw do wykluczenia i spełnianie warunków udziału w postępowaniu.
Przepis art. 26 ust. 3 ustawy Pzp stanowi, że jeżeli złożone dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia lub do udzielania wyjaśnień. Kwestia uzupełniania dokumentów jest jedną z budzących najwięcej wątpliwości, a zasadność takiego wezwania jest determinowana okolicznościami faktycznymi danego postępowania.
W kontekście precyzyjności wezwania do uzupełnienia dokumentów, Izba wskazała, że art. 26 ust. 3 p.z.p. nie stanowi o konieczności zawarcia uzasadnienia czy zakomunikowania wykonawcy w sposób wyczerpujący i precyzyjny, jakie przyczyny legły u podstaw decyzji zamawiającego. Niemniej jednak, zamawiający winien te błędy wskazać.
Problemem, z jakim borykają się często zamawiający, jest to, ile razy można skierować wezwanie na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do jednego wykonawcy w danym postępowaniu. Wyrok omawiany na początku wskazywał, że wezwanie może być jednokrotne w stosunku do danego dokumentu. Natomiast w innym orzeczeniu Izba wskazała, że okolicznością determinującą możliwość jednokrotnego wzywania wykonawcy w trybie art. 26 ust. 3 p.z.p., jest ustalenie w jakim zakresie zamawiający zwracał się do wykonawcy o uzupełnienie dokumentów.
Przykłady z Orzecznictwa KIO
Do napisania kilku słów na ten temat zachęciła m.in. lektura orzeczenia wydanego przez KIO całkiem niedawno - wyrok z dnia 30 lipca 2020 r. sygn. akt KIO 1598/20. W postępowaniu na uruchomienie e-usług zamawiający postawił m.in. następujące żądania odnoszące się do przedstawienia przez wykonawców próbek zaoferowanego Oprogramowania Aplikacyjnego w celu potwierdzenia, że spełnia wymagania określone przez Zamawiającego.
Przeczytaj także: Problematyka procedury odwróconej w prawie zamówień
Izba wskazała, że żaden z zapisów SIWZ nie nakładał na zamawiającego obowiązku badania próbki w całości pomimo stwierdzonego pierwszego błędu w celu zdiagnozowania ilości występujących błędów w ogólności. Izba wskazała, że znaczenie ma tutaj charakter uzupełnianego dokumentu - w tym wypadku chodzi bowiem o próbkę. Próbkę należy traktować jako jeden dokument. Nie było zasadne wzywanie wykonawcy w każdym przypadku stwierdzenia braku czy błędu w zakresie funkcjonalności - wykonawca sam w uzupełnieniu dokumentów wskazał, że przesyła kompletną próbkę.
Praktyczne Aspekty Stosowania Procedury Odwróconej
Procedura odwrócona jest bardzo dobrym narzędziem umożliwiającym szybsze rozstrzyganie przetargów. Jej skuteczność widać najlepiej w postępowaniach powyżej progów unijnych, gdzie składana jest duża liczba ofert lub oferty pochodzą do wykonawców zagranicznych. Możliwość uniknięcia obowiązku weryfikacji kilku czy nawet kilkunastu JEDZ to realna oszczędność czasu.
Procedura Odwrócona w 7 Krokach
- Wyjaśnienie treści złożonych ofert.
- Poprawa w ofertach omyłek, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy Pzp.
- Badanie ofert pod kątem rażąco niskiej ceny.
- Stworzenie rankingu ofert (przyznanie niepodlegającym odrzuceniu ofertom punktów w ramach kryteriów oceny ofert).
- Weryfikacja, czy wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona, nie podlega wykluczeniu i spełnia warunki udziału w postępowaniu - badanie wstępnego oświadczenia (JEDZ lub oświadczenia w zakresie wskazanym przez zamawiającego w zależności od wartości zamówienia).
- Wezwanie wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona do złożenia oświadczeń i dokumentów (odpowiednio z art. 26 ust. 1 - obligo wezwania lub art. 26 ust. 2 - możliwość wezwania).
Przeczytaj także: Szczegóły przetargu na komputery
tags: #pzp #procedura #odwrócona #oczywiste #omyłki #interpretacja
