Jak sprawdzić jakość powietrza i chronić swoje zdrowie?
- Szczegóły
Powszechnie wiadomo już, że wdychanie zanieczyszczeń szkodzi zdrowiu. Smog niszczy płuca, ale może także stać się przyczyną chorób serca i problemów z koncentracją. Jakość powietrza w okolicy ma więc ogromne znaczenie, gdy planujemy wyjście na dwór. Na szczęście istnieją aplikacje mobilne, które pozwalają go oceniać na bieżąco i w dowolnym miejscu.
Stan powietrza w Polsce jest jednym z najgorszych w Europie. Unoszące się w powietrzu pyły i gazy negatywnie wpływają na zdrowie Polaków. Aplikacje do sprawdzania poziomu smogu powinny być więc instalowane przez wszystkich. To przydatne narzędzia, które mogą uchronić nas przed jego niekorzystnym działaniem. Warto podkreślić, że zdecydowana większość jest bezpłatna. W zaledwie kilku przypadkach wyświetlają się reklamy, które znikają po wykupieniu wersji pro.
Aplikacje do sprawdzania jakości powietrza na bieżąco informują cię o stężeniu zanieczyszczeń. Można korzystać z nich wszędzie. W większości są darmowe i nie zajmują zbyt wiele miejsca w telefonie. Oznacza to, że zyskujemy kolejny sposób na ochronę własnego zdrowia.
Najpopularniejsze aplikacje do sprawdzania jakości powietrza
Poniżej prezentujemy zestawienie najpopularniejszych aplikacji do sprawdzania jakości powietrza. Opisaliśmy zalety każdej z nich i - jeśli była taka potrzeba - wspomnieliśmy o wadach, które najczęściej zgłaszali użytkownicy. Należy więc mieć na uwadze, że ocena funkcjonalności, wyglądu i obsługi jest subiektywna. Zanim pobierzesz konkretną aplikację, zobacz jej podgląd, a także sprawdź, jakie zastrzeżenia zgłaszali inni użytkownicy. Pamiętaj, że większość z nich jest na bieżąco aktualizowana, więc starsze opinie mogą być już nieaktualne.
Kanarek
Kanarek to zdecydowanie jedna z najlepszych aplikacji o zasięgu ogólnopolskim w naszym zestawieniu. Pozwala monitorować stan powietrza w określonym miejscu lub w całym kraju. Korzysta z bardzo dużej liczby źródeł pomiarowych. Wśród nich warto wymienić dane Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz stacje Syngeos, SmogTok, perfect-Air oraz Look02. Opiera się na Indeksie Jakości Powietrza, który odpowiada godzinnym pomiarom. Oznacza to, że Kanarek dostarcza trafniejsze informacje niż aplikacje opierające się na normach miesięcznych.
Przeczytaj także: Idealna temperatura wody niegazowanej
Aplikacja Kanarek oferuje automatyczne powiadomienia o przekroczeniu dopuszczalnych progów. Jest przejrzysta i dość intuicyjna. Monitoruje pyły PM2, PM10, dwutlenek węgla, dwutlenek azotu, tlenek węgla, benzen, ozon. Działa w języku polskim.
Airly
Aplikacja Airly dostarcza wielu informacji na temat poziomu zanieczyszczenia powietrza w całej Polsce i nie tylko. Zapamiętuje wskazane lokalizacje, dzięki czemu masz szybki dostęp do informacji o poziomie zanieczyszczeń w interesujących cię miejscach. Wykorzystywane do pomiaru urządzenia są regularnie kalibrowane, by podawać zweryfikowane dane.
Airly to dla wielu osób najlepsza aplikacja do sprawdzania jakości powietrza. Doceniają ją za prostotę obsługi i brak reklam. Co ważne, jej twórcy słuchają głosów klientów. Na przestrzeni lat wielokrotnie ją udoskonalali, by ostatecznie zaoferować proste, przejrzyste rozwiązanie. Airly pozwala poznać poziom pyłu zawieszonego (PM1, PM2.5, PM10), NO2, O3, SO2 i CO2. Obsługa odbywa się w języku polskim.
IQAir AirVisual Air Quality
Kolejna międzynarodowa aplikacja, która obrazuje problem smogu w ponad 10 000 miast na całym świecie. To prawdopodobnie najlepsze rozwiązanie dla osób, które dużo podróżują. IQAir AirVisual wykorzystuje dane pochodzące z czujników Air Quality. Na bieżąco informuje więc o stężeniu aż 6 parametrów - PM2,5, PM10, ozonu, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki i tlenku węgla. Użytkownik ma możliwość samodzielnego wyboru stacji, które chce kontrolować.
Aplikacja IQAir AirVisual Air Quality jest pozbawiona reklam. Znajdziemy w niej typową mapę zanieczyszczeń, statystyki dot. naszego narażenia na zanieczyszczenia czy ranking najbardziej zanieczyszczonych miast. Niektóre możliwości podobne są do Airly, jednak w tym przypadku są znacznie poszerzone. Zyskujemy również dostęp do wiadomości dot. jakości powietrza na całym świecie.
Przeczytaj także: Technologie w oczyszczalni Czajka
Smog Polska
Interesującą propozycją jest także aplikacja Smog Polska. Działa bardzo płynnie i jest niezwykle estetyczna. W przejrzysty sposób informuje o poziomie stężenia zanieczyszczeń i możliwości bezpiecznego wyjścia na spacer. Gromadzi dane z wielu lokalizacji. To program godny polecenia. Minusem jest dostępność powiadomień wyłącznie w trybie premium (opłata jest jednak stosunkowo niska).
Użytkownik może jednak ustawić sobie wybraną godzinę ich otrzymywania, np. Obsługa aplikacji Smog Polska odbywa się oczywiście w j. polskim. Istnieje możliwość zainstalowania jej również na Apple Watch, co z pewnością ucieszy użytkowników Iphone’ów. Aplikacja wyświetla dane dot. zanieczyszczenia powietrza w większości miast w Polsce, ale także dane z 3000 miast całego świata, co jest niewątpliwie jej ogromną zaletą.
W wersji nieodpłatnej użytkownik zyskuje dostęp do wyłącznie niektórych stacji. Może się więc okazać, że nie są w pobliżu. Dane dot. Aplikacja czasami się zacina. Dużo dodatkowych funkcji, w tym praktyczny widget z powiadomieniami z innej stacji niż najbliższa, dostępne są wyłącznie w wersji premium. Obsługa odbywa się w j. polskim.
Dlaczego warto sprawdzać jakość powietrza?
Czy rzeczywiście aplikacje do sprawdzania jakości powietrza są nam potrzebne? Zdecydowanie tak. Smog to problem większości miejscowości. Występuje w miastach, gdzie pracują fabryki i jeżdżą samochody. W Polsce mierzymy się z nim jednak w głównej mierze w mniejszych miejscowościach. Największą zmorą okazuje się niska emisja i palenie niskiej jakości paliwami.
Od lat stopniowo wdrażane są uchwały antysmogowe, które zapewniają dofinansowanie wymiany pieców. Na szczęście wzrasta świadomość Polaków. Z roku na rok obserwujemy rosnącą liczbę konsumentów zainteresowanych zakupem oczyszczaczy powietrza. Od kilku lat można zauważyć również ludzi chodzących w maskach antysmogowych.
Przeczytaj także: Raport o jakości powietrza - Lublin
Należy bowiem pamiętać, że smog to w głównej mierze pył zawieszony. Niezwykle drobne cząsteczki mają możliwość przenikania do pęcherzyków płucnych. Następnie przedostają się do krwi, a wraz z nią rozchodzą po całym organizmie, siejąc spustoszenie. Mają negatywny wpływ nie tylko na układ oddechowy, ale także sercowo-naczyniowy i nerwowy. Smog przyczynia się do zawałów i udarów, ma również ogromny wpływ na naszą zdolność koncentracji.
Aplikacje mobilne do kontrolowania jakości powietrza podpowiadają nam, kiedy bezpiecznie wietrzyć mieszkanie czy wychodzić na spacer. Są wygodne i praktyczne, dostępne za darmo i dla każdego. Pomagają chronić zdrowie, a to wartość bezcenna.
Wpływ na zdrowie i źródła zanieczyszczenia powietrza
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała zanieczyszczenie powietrza za największe zagrożenie dla zdrowia środowiskowego w 2019 r., które według szacunków przyczynia się do 7 milionów przedwczesnych zgonów rocznie. Wśród dzieci poniżej 15 roku życia jest to główna przyczyna śmierci, zabijając 600 000 osób rocznie.
Zanieczyszczenie powietrza jest określane jako „cichy zabójca”, ponieważ rzadko jest bezpośrednią przyczyną śmierci. Zanieczyszczenie powietrza jest natomiast czwartą główną przyczyną przedwczesnej śmierci na świecie.
Szacuje się, że 99% światowej populacji oddycha niezdrowym powietrzem. Choć liczba ta różni się w zależności od regionu, nigdzie nie jest bez ryzyka. Raport o jakości powietrza na świecie z 2024 r. wykazał, że 91% z 138 krajów i regionów na całym świecie przekroczyło roczną wartość PM2,5 określoną przez WHO na poziomie 5 µg/m3, a region Azji Środkowej i Południowej znajduje się w pierwszej dziesiątce najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie.
Główne czynniki ryzyka zgonu na świecie
Spośród 62 milionów osób umierających każdego roku (stan na 2021 r.) według czynników ryzyka:
| Czynniki ryzyka | Zgony |
|---|---|
| Wysokie ciśnienie krwi | 10.9M |
| Zanieczyszczenie powietrza (na zewnątrz i wewnątrz) | 8.1M |
| Tabaizm | 6.2M |
| Wysoki poziom cukru we krwi | 5.3M |
| Zanieczyszczenie cząstkami stałymi na zewnątrz | 4.7M |
| Otyłość | 3.7M |
| Wysoki poziom cholesterolu | 3.6M |
| Zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach | 3.1M |
Źródło: IHME, Global Burden of Disease (2024) - with minor processing by Our World in Data
Główne źródła zanieczyszczenia PM2,5
- Spalanie węgla
- Spalanie benzyny
- Spalanie oleju napędowego
- Spalanie drewna
- Spalanie silnika
- Procesy przemysłowe
- Pożary
- Konwersja gazu na cząsteczkę
Źródło: AQMD Community in Action Guidebook
Jak zanieczyszczenie powietrza wpływa na dzieci?
- Problemy z oddychaniem: Wzrost zachorowań na astmę i zapalenie oskrzeli, zmniejszona funkcja płuc. Długotrwałe narażenie może zaburzyć rozwój płuc.
- Rozwój poznawczy: Potencjalne skutki dla rozwoju mózgu i wyników w nauce.
Źródło: EEA (European Environment Agency)
Jak poprawić jakość powietrza w domu?
Aby poprawić jakość powietrza w domu, należy zarządzać zarówno wentylacją wewnętrzną, jak i źródłami wewnętrznymi. Metody ograniczania zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach obejmują:
- Sprawdź aktualne i prognozowane poziomy jakości powietrza w swojej okolicy. Postępuj zgodnie z zaleceniami zdrowotnymi dotyczącymi aktualnych warunków.
- Trzymaj okna i drzwi zamknięte. Uszczelnij szczeliny w drzwiach i oknach, aby zminimalizować przeciekanie.
- Gdy powietrze na zewnątrz jest silnie zanieczyszczone, należy przełączyć systemy klimatyzacji (HVAC) z dopływem świeżego powietrza na tryb recyrkulacji.
- Stosuj oczyszczacze powietrza lub filtry HVAC o wysokiej wydajności (np. filtry HEPA lub HyperHEPA), aby usuwać z powietrza drobne cząsteczki.
W przypadku gdy poziom zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniu jest już wyjątkowo wysoki:
- Unikaj forsownej aktywności, np. ćwiczeń, aby zmniejszyć ilość wdychanego zanieczyszczonego powietrza.
- Jeśli masz taką możliwość, noś maskę antysmogową N95.
- Często uruchamiaj oczyszczacz powietrza na najwyższym ustawieniu wydajności.
- Jeśli jakość powietrza w pomieszczeniu stanie się „niebezpieczna”, co może się zdarzyć w przypadku pobliskich pożarów lasów, należy ewakuować się.
Jak maski chronią przed zanieczyszczeniem powietrza?
Maski są bardzo skuteczne w ograniczaniu narażenia na zanieczyszczenie powietrza. Maski przeciw zanieczyszczeniom powietrza mogą pomóc chronić osobę przed PM2,5, wirusami, bakteriami i alergenami.
Oceniając skuteczność masek przeciw zanieczyszczeniom, należy wziąć pod uwagę trzy elementy: filtr przeciw zanieczyszczeniom, szczelność maski i wentylację.
- Filtr zanieczyszczeń: Filtry zanieczyszczeń są zazwyczaj oceniane na N90, N95, N99 lub N100. Ocena określa procent cząstek stałych (> 0,3 µg), które maska jest w stanie zablokować.
- Szczelność maski: Niezależnie od stopnia filtracji zanieczyszczeń maski, maski, które nie uszczelniają wokół twarzy, nie są skuteczne, ponieważ powietrze będzie głównie przepływać bez filtra przez boki maski.
- Wentylacja (zawór CO2): Wentylacja sprawia, że maski są bardziej oddychające, a jednocześnie zmniejsza się gromadzenie wilgoci i CO2.
Podsumowanie
Sprawdzanie jakości powietrza jest kluczowe dla ochrony zdrowia. Wykorzystanie dostępnych aplikacji mobilnych i stosowanie się do zaleceń dotyczących poprawy jakości powietrza w domu może znacząco zmniejszyć negatywny wpływ zanieczyszczeń na nasze samopoczucie i zdrowie.
tags: #jak #sprawdzić #jakość #powietrza
