Procedura Odwrócona w Zamówieniach Publicznych: Krok po Kroku
- Szczegóły
Procedura odwrócona to pewne ułatwienie proceduralne lubiane przez zamawiających w zamówieniach udzielanych w trybie przetargu nieograniczonego. Polega ona na zaburzeniu klasycznej kolejności działań w procesie oceny dokumentów składanych przez wykonawców.
Formalnie, zamawiający może zastosować procedurę odwróconą w przypadku każdego postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, jeżeli przewidział to w SIWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu. Oznacza to, że jeżeli zamawiający nie zamieścił informacji o zamiarze skorzystania z omawianego trybu, to po wszczęciu postępowania nie może już zmienić decyzji.
Głównym celem procedury odwróconej jest usprawnienie i skrócenie czasu prowadzenia postępowania i tym powinien kierować się zamawiający, analizując zasadność zastosowania powyższej regulacji w konkretnym postępowaniu.
Na Czym Polega Procedura Odwrócona?
W procedurze odwróconej zamawiający w pierwszej kolejności bada i ocenia złożone oferty. Następnie dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego ofertę oceniono najwyżej, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
W modelu klasycznym zamawiający ocenia w pierwszej kolejności jednolite europejskie dokumenty zamówienia składane przez wykonawcę wraz z ofertą. Dopiero po zakończeniu tego etapu (z uwzględnieniem uzupełnień, usunięciem błędów w JEDZ-ach) zamawiający bierze się za oferty. W procedurze odwróconej - jak sama nazwa wskazuje - kolejność tych etapów jest zmieniona. Zamawiający od razu poddaje badaniu złożone oferty zmierzając do ustalenia kolejności w ich rankingu wstępnym.
Przeczytaj także: Jak działa procedura odwrócona?
Istotnym uproszczeniem w procedurze odwróconej jest to, że zamawiający nie dokonuje kwalifikacji podmiotowej wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty w danym postępowaniu. Natomiast, jeżeli pierwszy w rankingu wykonawca nie przeszedł pozytywnie kwalifikacji podmiotowej, zamawiający ma obowiązek przeprowadzić ponowną ocenę ofert pozostałych wykonawców. Następnie weryfikuje podmiotowo wykonawcę z najwyżej ocenioną ofertą, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Dwa Warianty Procedury Odwróconej
Co jednak z JEDZ-ami? Czy w procedurze odwróconej można nie załączać JEDZ do oferty? Takie pytanie otrzymałem na szkoleniu od jednego z wykonawców. Spieszę od razu z najbardziej prawniczą odpowiedzią na świecie - TO ZALEŻY. Od czego? Od wariantu procedury odwróconej na który zdecydował się zamawiający w danym postępowaniu. Ma tu bowiem dwie opcje do wyboru. Obie zlokalizowane są w pierwszych dwóch ustępach art. 139 Pzp i obie muszą być przewidziane przez zamawiającego wprost.
Wariant Pierwszy: Badanie i Ocena Ofert, a Następnie Kwalifikacja Podmiotowa
Wariant pierwszy procedury odwróconej spotykany jest dość często. Jak mówią przepisy…
Zamawiający może najpierw dokonać badania i oceny ofert, a następnie dokonać kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu, o ile taka możliwość została przewidziana w SWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu.
W omawianym modelu działania zamawiający decyduje się wprawdzie najpierw dokonać badania i oceny ofert, ale UWAGA: nie oznacza to, że wykonawcy zwolnieni są z obowiązku załączenia do oferty JEDZ-a. JEDZ powinien być do każdej oferty dołączony, tyle tylko, że oceniany będzie dopiero w drugiej kolejności (i ocena ta dotyczyć będzie zasadniczo wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona).
Przeczytaj także: Problematyka procedury odwróconej w prawie zamówień
Wariant Drugi: Brak Obowiązku Składania JEDZ z Ofertą
Wariant drugi procedury odwróconej różni się od pierwszego kwestią składania JEDZ-a. Jak wskazano w art. 139 ust. 2 Pzp,
Wykonawca nie jest obowiązany do złożenia wraz z ofertą oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 (czyli JEDZ - przyp. aut.), jeżeli zamawiający przewidział w SWZ możliwość żądania tego oświadczenia wyłącznie od wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona.
Tym samym, procedura odwrócona może eliminować konieczność załączenia JEDZ do Twojej oferty, ale tylko pod warunkiem, że takie rozwiązanie przewiduje specyfikacja warunków zamówienia. Jeśli SWZ milczy na ten temat, to JEDZ powinien zawsze towarzyszyć ofercie, nawet w procedurze odwróconej.
I na koniec ważna uwaga - zamawiający, który przewidział możliwość skorzystania z procedury odwróconej wcale nie musi z opcji tej skorzystać. Najczęściej to robi, niemniej - według komentarza Urzędu Zamówień Publicznych, nie musi.
Kiedy Zamawiający Może Odstąpić od Stosowania Procedury Odwróconej?
Z kolei w drugą stronę, zamawiający nie jest zobligowany stosować procedury odwróconej, nawet jeżeli zawarł taką informację w SIWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu. Przykładowo, jeżeli w toku postępowania przetargowego zamawiający uzna, że jest to niecelowe, może odstąpić od stosowania procedury z art.
Przeczytaj także: Szczegóły przetargu na komputery
Ułomności Procedury Odwróconej
Trzeba też zwrócić uwagę na pewną ułomność procedury odwróconej, a mianowicie fakt, że zamawiający jest zobowiązany ocenić i przyznać punktację wszystkim złożonym ofertom, wśród których mogą być również oferty wykonawców podlegających wykluczeniu.
Kolejne problemy w stosowaniu procedury odwróconej mogą się pojawić w przypadku przetargów, w których zamówienie dotyczy skomplikowanych robót budowlanych, dostaw lub usług, a zamawiający przewiduje, że wielu wykonawców weźmie udział w postępowaniu. Zważywszy na to, że procedurę odwróconą można stosować jedynie w przypadku przetargu nieograniczonego, zamawiający nie ma możliwości zmniejszenia liczby wykonawców w trybie prekwalifikacji, a co za tym idzie - byłby zmuszony zbadać i ocenić wszystkie oferty, na które może składać się znaczna ilość dokumentów (kosztorysów, specyfikacji technicznych czy projektów).
Niestety podobny skutek może mieć miejsce w przypadku wnoszenia odwołań przez wykonawców, którzy uplasowali się na dalszych pozycjach w rankingu ofert. Nie można bowiem wykluczyć, że wykonawcy których oferty zostały ocenione korzystniej nie spełniają warunków podmiotowych udziału w postępowaniu, a wtedy wykonawcy dalej sklasyfikowani mogą mieć interes prawny we wnoszeniu odwołania na wybór oferty najkorzystniejszej.
Wprowadzona nowelizacją procedura odwrócona obowiązuje jeszcze zbyt krótko, żeby oceniać czy wpłynęła na uproszczenie postępowań, w których ją stosowano. Mając jednak na uwadze wyżej wskazane okoliczności, trzeba podkreślić, że zamawiający powinni każdorazowo wnikliwie przeanalizować, czy w danym przetargu celowe jest jej stosowanie.
Procedura Odwrócona a JEDZ
Co do zasady, wykonawca składa oświadczenie JEDZ wraz z ofertą. W procedurze odwróconej zamawiający może jednak odstąpić od wymagania złożenia przez wykonawców oświadczenia na formularzu JEDZ wraz z ofertą. Zamawiający w tym celu musi wskazać w SWZ, że JEDZ będzie wymagany wyłącznie od wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona.
Korzyści ze Stosowania Procedury Odwróconej
Procedura odwrócona w istocie stanowi pewnego rodzaju ułatwienie zarówno dla wykonawców, jak i zamawiających. Po pierwsze zwalnia zamawiającego z obowiązku weryfikacji podmiotowej wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty w danym postępowaniu. Po drugie przewiduje możliwość odstąpienia od obowiązku składania oświadczenia JEDZ przez wszystkich wykonawców. Zastosowanie procedury odwróconej ma na celu skrócenie czasu trwania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
tags: #procedura #odwrócona #oświadczenia #krok #po #kroku
