Budowa i zasada działania odmy filtra powietrza w silnikach WV
- Szczegóły
Współczesne silniki spalinowe to skomplikowane konstrukcje, w których nawet najmniejszy element odgrywa kluczową rolę dla trwałości jednostki napędowej. Wielu kierowców zapomina o istnieniu układu, który cicho pracuje w tle, dopóki nie dojdzie do kosztownej awarii. Mowa o układzie przewietrzania skrzyni korbowej. Ignorowanie pierwszych sygnałów ostrzegawczych często kończy się wizytą w warsztacie i rachunkiem opiewającym na tysiące złotych.
Czym jest odma olejowa?
Odma olejowa to potoczna nazwa układu odpowietrzania skrzyni korbowej. Choć wielu kierowców nie zdaje sobie z tego sprawy, komory spalania w silniku nigdy nie są idealnie szczelne. Gdyby układ ten był całkowicie zamknięty bez możliwości wentylacji, narastające ciśnienie gazów spalinowych w skrzyni korbowej (tam, gdzie pracuje wał korbowy i znajduje się olej) doprowadziłoby do katastrofy - wypchnięcia uszczelek lub rozerwania elementów silnika.
W starszych konstrukcjach, sprzed wielu dekad, stosowano prostą rurkę, która wypuszczała te gazy bezpośrednio do atmosfery. Współczesna motoryzacja, kierowana względami ekologii i restrykcyjnymi normami emisji spalin, wymusiła zmianę konstrukcji. Dziś jest to układ zamknięty, który odprowadza gazy z powrotem do kolektora dolotowego, aby zostały ponownie spalone w cylindrach.
W nowoczesnych samochodach odma to nie tylko przewód. To zaawansowany zespół elementów, często zintegrowany z pokrywą zaworów. Kluczową rolę odgrywa tutaj separator odmy. Ponieważ gazy wydostające się ze skrzyni korbowej zawierają mgłę olejową, nie mogą trafić bezpośrednio do dolotu w takiej formie - zanieczyściłyby one układ dolotowy i pogorszyły proces spalania. Zadaniem separatora jest wyłapanie tych drobinek oleju, skroplenie ich i skierowanie z powrotem do miski olejowej.
Kolejnym istotnym elementem jest podgrzewacz. W naszym klimacie, gdzie zimą temperatury spadają poniżej zera, wilgoć zawarta w gazach może zamarznąć, blokując przepływ. Podgrzewacz ma za zadanie rozpuszczenie gęstych osadów i zapobieganie zamarzaniu układu.
Przeczytaj także: Czyszczenie Odmy Silnikowej: Krok po Kroku
Zapchana odma - przyczyny i skutki
Czym jest zapchana odma? Jest to stan, w którym drożność przewodów, separatora lub zaworu PCV zostaje drastycznie ograniczona lub całkowicie zablokowana przez nagromadzone zanieczyszczenia. Głównym winowajcą jest nagar oraz specyficzna emulsja wodno-olejowa. W silniku, zwłaszcza niedogrzanym, dochodzi do kondensacji pary wodnej. Woda miesza się z oparami oleju, tworząc charakterystyczną żółto-białą maź, przypominającą konsystencją majonez. Ta gęsta maź osadza się na ściankach przewodów, w separatorze oraz na membranie zaworu.
Skutek fizyczny jest natychmiastowy: gazy spalinowe (przedmuchy) wciąż dostają się do dołu silnika, ale nie mają ujścia. Powoduje to gwałtowne nadciśnienie w silniku. Skrzynia korbowa zamienia się w „balon”, który jest pompowany przy każdym ruchu tłoka. Ponieważ metalowe ścianki bloku silnika nie ustąpią, ciśnienie szuka najsłabszego punktu - zazwyczaj są to uszczelnienia gumowe i simeringi.
Objawy zapchanej odmy
Zdiagnozowanie problemu z odmą bywa trudne, ponieważ symptomy często przypominają awarie innych podzespołów, takich jak turbosprężarka czy układ wtryskowy. Jednak uważny kierowca jest w stanie wychwycić pewne charakterystyczne znaki.
- Najbardziej oczywistym sygnałem, że w silniku panuje zbyt wysokie ciśnienie, są niespodziewane wycieki oleju. Nie mówimy tu o delikatnym poceniu się starego silnika, ale o sytuacjach, w których olej jest wręcz wypychany na zewnątrz. Często dochodzi do wypchnięcia uszczelki pokrywy zaworów, uszczelniaczy wału korbowego czy bagnetu.
- Kolejnym objawem jest dymienie z wydechu, zazwyczaj na niebiesko. Dzieje się tak, gdy niesprawny separator przepuszcza olej do układu dolotowego, gdzie jest on spalany w cylindrach. Dodatkowo, w autach z turbodoładowaniem, zablokowany spływ oleju (przez nadciśnienie w skrzyni korbowej) może powodować wycieki oleju do strony zimnej lub gorącej turbiny.
- Zaburzona wentylacja skrzyni korbowej wpływa bezpośrednio na kulturę pracy jednostki napędowej. Falowanie obrotów na biegu jałowym jest częstym symptomem, zwłaszcza jeśli uszkodzeniu uległa membrana zaworu PCV. Silnik może zasysać „lewe powietrze” lub dławić się własnymi spalinami, co komputer sterujący próbuje skorygować, zmieniając dawkę paliwa.
- Kierowcy często zauważają również zwiększone zużycie oleju, tzw. „branie oleju”.
Diagnostyka - test korka oleju i bagnetu
Istnieje prosty sposób na wstępną diagnozę, który możesz wykonać samodzielnie. Jest to tzw. test korka oleju lub test bagnetu:
- Syczenie bagnetu: Jeśli po wyciągnięciu bagnetu do sprawdzania poziomu oleju usłyszysz głośne syczenie, oznacza to, że wyrównują się ciśnienia.
- Samoczynne wysuwanie się bagnetu: To objaw krytyczny.
- Test korka wlewu oleju: Przy pracującym silniku spróbuj odkręcić korek wlewu oleju. Jeśli korek jest mocno zasysany i trudno go oderwać, może to świadczyć o uszkodzeniu zaworu sterującego podciśnieniem.
Przyczyny problemów z odmą
Skoro wiemy już, czym jest zapchana odma i jak ją rozpoznać, warto zastanowić się, dlaczego do tego dochodzi. Podstawową przyczyną jest rzadka wymiana oleju. Popularne tryby serwisowe typu „Long Life”, zakładające wymianę co 30 tysięcy kilometrów, są zabójcze dla układu odmy. Przepracowany olej, pełen sadzy i zanieczyszczeń, ma większą tendencję do tworzenia szlamu, który zalepia delikatne kanaliki separatora.
Przeczytaj także: Znaczenie odmy dla poprawnej pracy turbiny
Kolejnym wrogiem odmy są krótkie trasy i jazda miejska, szczególnie w okresie zimowym. Niedogrzany silnik nie jest w stanie odparować wilgoci, która naturalnie gromadzi się w jego wnętrzu. Dochodzi do zjawiska, jakim jest kondensacja wody. Woda miesza się z olejem, tworząc wspomnianą wcześniej emulsję (maź), która skutecznie blokuje przepływ gazów.
Konsekwencje jazdy z zapchaną odmą
Wielu kierowców, widząc lekkie zapocenie silnika lub słysząc o problemach z odmą, odkłada naprawę na później. Jest to błąd, który może kosztować tysiące złotych. Najpoważniejszym zagrożeniem jest całkowite rozszczelnienie silnika. Wzrastające ciśnienie potrafi wypchnąć uszczelniacze wału korbowego (simeringi). Ich wymiana często wiąże się z koniecznością demontażu skrzyni biegów lub rozrządu, co generuje ogromne koszty robocizny, niewspółmierne do ceny samej odmy.
Bardzo często ofiarą zapchanej odmy pada turbosprężarka. Uszkodzenie turbosprężarki wynika z faktu, że olej smarujący łożyska turbiny spływa grawitacyjnie do miski olejowej. Jeśli w misce panuje nadciśnienie, olej nie może swobodnie spływać, co prowadzi do jego wyciekania przez uszczelnienia wirnika i w konsekwencji do zniszczenia turbiny.
Ponadto, jazda z ubytkiem oleju (który jest spalany lub wycieka) grozi zatarciem panewek i zniszczeniem wału korbowego.
Naprawa - czyszczenie czy wymiana odmy?
Gdy diagnoza jest pewna, pozostaje pytanie: jak naprawić usterkę? Czy wystarczy czyszczenie odmy, czy konieczna jest wymiana części na nowe?
Przeczytaj także: Polonez - Usterki Ogrzewania
W starszych konstrukcjach, gdzie odma jest relatywnie prostym elementem zewnętrznym, możliwe jest jej udrożnienie. Procedura polega na demontażu przewodów i separatora, a następnie dokładnym wypłukaniu ich z osadów. Należy użyć do tego silnych środków rozpuszczających nagar - świetnie sprawdza się benzyna ekstrakcyjna, nafta lub dedykowane spraye do czyszczenia gaźników i przepustnic.
Należy jednak pamiętać, że w nowoczesnych samochodach odma często jest zintegrowana z pokrywą zaworów i stanowi element nierozbieralny. Jeśli czyszczenie nie wchodzi w grę lub element jest uszkodzony mechanicznie (np. pęknięta membrana), konieczna jest wymiana.
Cena części jest bardzo zróżnicowana. Proste zawory czy same separatory do starszych aut mogą kosztować od 40 do 150 zł. Do tego dochodzi koszt wymiany odmy w warsztacie. Mechanik zazwyczaj wyceni taką usługę na 200-500 zł, w zależności od dostępności elementu w komorze silnika. Czasami wymiana jest prosta i zajmuje 30 minut, innym razem wymaga demontażu wtryskiwaczy czy kolektora dolotowego.
Profilaktyka
Odma olejowa to element, o którym warto pamiętać zanim pojawią się kłopoty. Kluczem do długowieczności tego układu jest profilaktyka i świadoma eksploatacja. Przede wszystkim, należy dbać o regularny serwis olejowy. Skrócenie interwałów wymiany oleju do 10-12 tysięcy kilometrów drastycznie zmniejsza ilość szlamu odkładającego się w silniku.
Ponadto, jeśli to możliwe, unikaj jazdy wyłącznie na bardzo krótkich dystansach, szczególnie zimą. Dłuższa przejażdżka raz w tygodniu pozwoli na pełne rozgrzanie silnika i odparowanie wilgoci ze skrzyni korbowej.
Dobrą praktyką jest również zlecenie mechanikowi kontroli drożności układu odmy przy każdej wymianie oleju - to prosta czynność, która może uchronić Cię przed poważnymi wydatkami w przyszłości.
Podsumowanie
Zapchana odma może prowadzić do poważnych problemów z silnikiem, w tym do wycieków oleju, uszkodzenia turbosprężarki i zwiększonego zużycia oleju. Regularna wymiana oleju i kontrola drożności odmy to klucz do uniknięcia kosztownych napraw.
tags: #odma #filtra #powietrza #wv #budowa #zasada
