Monitoring Jakości Powietrza w Tarnowie: Walka z Niską Emisją
- Szczegóły
Problem złej jakości powietrza w Polsce, szczególnie dotkliwy w okresie jesienno-zimowym, od dłuższego czasu obecny jest w świadomości publicznej. Ostatni przykład mieliśmy kilka dni temu, kiedy to Polska ponownie stała się „czerwoną wyspą” na mapie Europy pokazującej miasta, w których znacznie przekroczono poziomy dopuszczalnego zanieczyszczenia powietrza.
Naukowcy i lekarze zgadzają się, że zanieczyszczone powietrze zwłaszcza zawieszonymi pyłami (mierzonymi jako PM2,5 i PM10) są ważną przyczyną przedwczesnych śmierci spowodowanych złą jakością powietrza. Na większości terytorium Polski za zanieczyszczenie powietrza odpowiada w głównej mierze tzw. źródeł powodujących „niską emisję”, głównie z indywidualnych systemów ogrzewania mieszkań.
Czym jest Niska Emisja?
Nazywamy tak emisję zanieczyszczeń na wysokości poniżej 40 metrów, najczęściej jednak występuje na poziomie do 20 metrów. W głównej mierze składają się na nią zanieczyszczenia z pieców w domkach jednorodzinnych oraz kamienicach, w których mieszkania wciąż są ogrzewane np. piecami kaflowymi lub lokalnymi kotłowniami. Często spala się w nich niskiej jakości węgiel i drewno oraz niestety śmieci, w tym plastiki, które przy spalaniu wydzielają najwięcej trujących substancji.
Przy bezwietrznej pogodzie i dużej wilgotności, w wyniku mieszania się powietrza właśnie ze spalinami z niskiej emisji powstaje smog. Najbardziej narażone na niego są miasta i miejscowości położone w naturalnych obniżeniach gruntu. Zjawisko powstaje wskutek inwersji temperaturowej - to znaczy, że warstwa chłodniejszego powietrza, znajdująca się niżej, zatrzymywana jest przez znajdującą się nad nią warstwę ciepłego powietrza.
Zanieczyszczenia Powietrza a Zdrowie
Zanieczyszczenia powietrza, które w znacznym stopniu wynikają ze stosowania paliw kopalnych wykorzystywanych do ogrzewania domów, prowadzą do powstaną smogu. Zjawisko to jest szczególnie dotkliwe w okresie jesienno-zimowym, gdy mieszkańcy w dużym stopniu polegają na własnych źródłach ciepła, przyczyniając się do zanieczyszczenia powietrza szkodliwymi pyłami.
Przeczytaj także: Smog w Trójmieście: Aktualne Dane
Z punktu widzenia ochrony naszego zdrowia i życia bardzo szkodliwą substancją znajdującą się w powietrzu jest pył zawieszony. Największa emisja pyłów powstaje w wyniku spalania węgla i drewna w starych kotłach oraz piecach domowych. Duże zagrożenie stwarza również spalanie odpadów w tych kotłach, co jest nielegalne i powoduje poważne konsekwencje dla zdrowia ludzi. Istotna jest również jakość spalanego węgla.
Pył, którego cząstki mają średnicę aerodynamiczną poniżej 2,5 mikrometra (µm) określany jest jako PM2,5; pył PM10 to cząstki o średnicy do 10 µm . Pył składa się z cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu oraz cząstek będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Może zawierać substancje toksyczne, takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale ciężkie oraz dioksyny i furany.
Skutki zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym i benzo[a]pirenem:
- choroby układu oddechowego: astma, nowotwory płuc, gardła, krtani, przewlekła obturacyjna choroba płuc, częste infekcje dróg oddechowych;
- choroby układu krwionośnego: zawał serca, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienia serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca;
- choroby układu nerwowego: problemy z pamięcią i koncentracją, wyższy poziom niepokoju, stany depresyjne, udar mózgu;
- choroby układu rozrodczego: bezpłodność, przedwczesny poród, obumarcie płodu;
Do innych szkodliwych substancji powstających w wyniku niskiej emisji, oddziałujących na zdrowie należą:
- Tlenek węgla (CO, czad) - krótkotrwałe jego wdychanie przez człowieka powoduje silne zatrucie organizmu, którego następstwem może być nieodwracalne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, niewydolność wieńcowa, zawał, a nawet śmierć.
- Tlenki azotu (NOx) - zatrzymują szkodliwe substancje w powietrzu powodując smog. Tlenek azotu NO ma działanie drażniące dla dróg oddechowych, gardła i oczu, znacznie obniża odporność organizmu oraz powoduje choroby alergiczne.
Monitoring Jakości Powietrza w Tarnowie
Na 56 tablicach informacyjnych zlokalizowanych na przystankach komunikacji miejskiej w Tarnowie wyświetlane są komunikaty o aktualnym indeksie jakości powietrza. Indeks ten charakteryzuje stan zanieczyszczenia powietrza. Wartość polskiego indeksu jakości powietrza liczona jest w oparciu o 1-godzinne stężenia zanieczyszczeń, przypisywane do odpowiedniej kategorii z tabeli zakresów dla indeksów poszczególnych zanieczyszczeń. Następnie indeks ogólny przyjmuje wartość najgorszego indeksu indywidualnego spośród zanieczyszczeń mierzonych na danej stacji. Można tam także znaleźć wiele informacji dotyczących metodologii pomiarów, opisu monitorowanych substancji, w tym ich oddziaływanie na zdrowie i metody ograniczania zanieczyszczeń.
Na stronie www.tarnow.pl zamieszczany jest komunikat o aktualnej jakości powietrza w naszym mieście. Wiele danych na temat ochrony powietrza jest prezentowanych na stronie www.powietrze.malopolska.pl, gdzie w formie graficznej przedstawiana jest aktualna jakość powietrza w poszczególnych rejonach województwa małopolskiego. Można też dowiedzieć się o wpływie zanieczyszczeń na zdrowie i o metodach ochrony, możliwościach pomocy mieszkańcom przy wymianie pieca, poznać pracę ekodoradców.
Przeczytaj także: Analiza Jakości Powietrza W Domach i Biurach
Aplikacja mobilna „Jakość powietrza w Polsce” Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska przedstawia dane bieżące o jakości powietrza z automatycznych stacji pomiarowych funkcjonujących w ramach państwowego monitoringu środowiska w całej Polsce. Są też dostępne inne aplikacje prezentujące aktualną jakość powietrza (w tym Ekointerwencja - możliwość zgłaszania naruszeń zasad ochrony środowiska).
W Tarnowie funkcjonują dwa czujniki jakości powietrza przekazane przez Urząd Marszałkowski - na Szkole Podstawowej Nr oraz na Przedszkolu Nr 8. Wyniki pomiarów prezentowane są na zewnątrz budynków. Na siedmiu placówkach oświatowych w Tarnowie zainstalowano czujniki jakości powietrza Edukacyjnej Sieci Antysmogowej NASK. Ponadto na terenie Tarnowa znajduje się 8 czujników firmy Airly (ul. Norwida, ul. Chemiczna, ul. Do Huty, ul. Harcerska, ul. Lwowska. ul. Lema, ul. Błonie, ul. Krzyska).
Działania na Rzecz Poprawy Jakości Powietrza
Narzędziem prowadzącym do redukcji zanieczyszczeń jest między innymi dofinansowywane mieszkańcom inwestycji w zakresie trwałej likwidacji kotłów węglowych oraz zastępowania ciepłem miejskim (tam gdzie jest to możliwe), ogrzewaniem gazowym czy wykorzystaniem alternatywnych sposobów pozyskiwania energii (OZE).
Rozwiązaniem problemu niskiej emisji jest zastąpienie indywidualnych pieców węglowych podłączeniem do ciepła systemowego. W ciągu ostatnich trzech lat, w całej Polsce do ciepła systemowego przyłączonych zostało kilkanaście tysięcy budynków, a mieszkańcy miast przekonali się o tym, że jest ono receptą na ograniczenie niskiej emisji i częściowe rozwiązanie problemu smogu. Dzięki temu oddychamy czystszym powietrzem.
Prowadzona od kilku lat przez Fundacja PlasticsEurope Polska kampanii edukacyjno-społeczna pt. „Plastik nie do pieca - piec nie do plastiku” przypomina o szkodliwości spalania odpadów w piecach, przydomowych kotłowniach i na wolnym powietrzu. Świadomość negatywnych skutków takich praktyk jest w społeczeństwie ciągle bardzo niska, dlatego Fundacja PlasticsEurope Polska w kolejnej edycji tej kampanii zwraca uwagę na zagrożenia dla zdrowia, jakie stwarza proceder spalania w piecach odpadów, w tym odpadów plastikowych. Na stronie internetowej Fundacji dostępne są do bezpłatnego pobrania materiały graficzne i tekstowe, które każdy może wykorzystać do promowania wiedzy i edukowania na ten temat.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Uchwała Antysmogowa - Ważne Terminy
SPRAWDŹ JAKIE ZMIANY CZEKAJĄ W ZWIĄZKU Z UCHWAŁĄ ANTYSMOGOWĄ:
- DO 30 KWIETNIA 2024 R. NALEŻY WYMIENIĆ KOTŁY POZAKLASOWE ORAZ KOTŁY PONIŻEJ 3. KLASY, A TAKŻE KOMINKI, KTÓRE NIE SPEŁNIAJĄ WYMAGAŃ EKOPROJEKTU LUB NIE POSIADAJA SPRAWNOŚCI CIEPLNEJ NA POZIOMIE CO NAJMNIEJ 80%
- DO 31 GRUDNIA 2026 R. NALEŻY WYMIENIĆ KOTŁY 3. I 4. KLASY.
Pamiętaj: Palisz śmieci, przygotuj się na kontrole!
tags: #monitoring #jakości #powietrza #Tarnów #niska #emisja
