Jakość powietrza a WKK: Co to jest i dlaczego jest ważne?
- Szczegóły
Smog stał się na tyle istotnym problemem, iż wiele strategii rozwoju miast zawiera program walki o czyste powietrze. W idei smart city, mieście szczęśliwych ludzi, jedną z głównych podstaw jest zdrowie, a więc czyste powietrze w mieście.
Problem smogu w Polsce
Jak podają media, w okresie jesienno-zimowym stężenie szkodliwych pyłów w powietrzu jest przekroczone średnio co kilka dni. Czy Was zaniepokoiły te dane? Mnie osobiście tak, a to tylko kropla w morzu danych statystycznych, które spływają odnośnie smogu.
Według Światowej Organizacji Zdrowia wśród 50 miast z najgorszym powietrzem w Europie jest wiele miast Polski, jak: Żywiec, Pszczyna, Rybnik, Wodzisław Śląski, Opoczno, Sucha Beskidzka, Kraków, Skawina i Nowy Sącz. Dokładne dane dla naszej oraz setek innych miejscowości możemy sprawdzić na stronie www.breathelife2030.org która powstała w ramach ogólnoświatowej kampanii #breathelife na rzecz czystego powietrza WHO.
W Polsce największy problem stanowią pyły zawieszone (ziarna większe - PM10 oraz ziarna mniejsze PM2,5), benzo[a]piren - substancja rakotwórcza i mutagenna oraz dwutlenek azotu. Największym źródłem smogu w Polsce jest niska emisja, czyli dym powstający w wyniku spalania paliw stałych w celu ogrzania domów i mieszkań.
Skład i skutki smogu
Smog składa się z mikrozanieczyszczeń, które można porównać do średnicy ludzkiego włosa. Najgroźniejsze jest spalanie drewna, niskiej jakości węgla oraz śmieci w starych piecach. Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem da się porównać do palenia papierosów.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Może spowodować astmę, zapalenie płuc, nowotwory układy oddechowego, nieodwracalne uszkodzenie wątroby, zaburzenia funkcjonowania kory nadnerczy, miażdżycę, zapalenia naczyń krwionośnych. Przypuszcza się, że jest on jedną z przyczyn otyłości. Co więcej, prawdopodobnie wpływa na niepłodność.
Ktoś, kto mieszka w Warszawie nieświadomie wypala ich nawet 1000 rocznie, a w Krakowie mieszkańcy przyjmują ilość benzo(a)pirenu odpowiadającą wypaleniu 2500 papierosów rocznie. Szczególnie zagrożone są dzieci i osoby starsze. Od smogu nie można się po prostu odciąć, chroniąc się w budynku, bo zanieczyszczone powietrze tam też się przedostaje. I to pogłębia problem, bo w zamkniętych pomieszczeniach, typu domy, sklepy, biura, szkoły, przedszkola, spędzamy aż 90% naszego życia!
Smog a biznes
Przez smog tracimy zdrowie, ale traci na nim też biznes, gdyż wiele osób ucieka z zanieczyszczonych miast.
Działania podejmowane w Polsce
Kraków dotuje wymianę źródeł ciepła - od połowy 2018 roku miasto wprowadziło zakaz korzystania z węgla i drzewa w opalaniu mieszkań. W Kielcach z kolei powstał miejski zespół ds. walki ze smogiem - jakość powietrza badają miejskie i prywatne czujniki jakości powietrza. Nad Katowicami latają drony monitorujące powietrze i lokalizujące trucicieli, podobnie, jak w Szczecinie, Elblągu, Skawinie czy Bochni.
Warszawa także stawia na dofinansowania. Mieszkańcy mogą uzyskać dotację na zmianę systemu ogrzewania i otrzymać dopłatę do rachunków za ogrzewanie. W stolicy działają również ekoedukatorzy, którzy informują o zagrożeniach związanych z niską emisją i o możliwościach uzyskania wspomnianej wcześniej dotacji. Niezbędnym elementem walki ze smogiem jest termomodernizacja. W Czeladzi już 90% budynków użyteczności publicznej było jej poddanej.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
W Sztumie przed seansami w lokalnym kinie wyświetlano filmy edukacyjne. W Dąbrowie Górniczej działa system 20 stacji pomiarowych. Dzięki nim można sprawdzić, które miejsca są w danym momencie narażone na złą jakość powietrza. Sosnowiec wykorzystuje aparaturę pomiarową umieszczoną na dronie i samochodzie elektrycznym. Z kolei w Poznaniu specjalne czujniki zainstalowano w 160 szkołach.
W Sopocie uznali, że najlepszym sposobem na walkę ze smogiem jest rozbudowa sieci ciepłowniczej i przyłączanie do niej nowych obiektów. Władze w Opocznie stawiają głównie na edukowanie. Zorganizowano wiele spotkań, konferencji, akcji informacyjnych i projektów edukacyjnych poświęconych problemowi, takich jak na przykład piknik ekologiczny. Zespół specjalistów przeprowadza kontrole nieruchomości i sprawdza, czy mieszkańcy nie spalają komunalnych odpadów.
W Tomaszowie Mazowieckim do Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego trafiło 25 hybrydowych, ekologicznych autobusów, aby wyeliminować emisję spalin. Wprowadzono również bezpłatną komunikację. Miasto postarało się również o dofinansowanie na wymianę starych pieców na ekologiczne źródła ciepła. Ulotki dotyczące skutków palenia śmieci były dystrybuowane bezpośrednio do domów mieszkańców. Miasto chce również wykonać odwierty geotermalne.
Bełchatów jest jednym z 5 polskich miast, dla których opracowana została strategia adaptacji do zmian klimatu w ramach projektu ClimCities. W dwóch budynkach komunalnych magistrat zamontował 10 nowoczesnych elektrofiltrów, które mają ograniczyć emisję zanieczyszczeń nawet o 90%. Stare sodowe lampy w oświetleniu ulicznym zastępowane są nowoczesnymi oprawami ledowymi, powstają nowe skwery i zieleńce.
Działania w Europie i Azji
W Europie północno-zachodniej wiele osób przesiadło się na rower albo korzysta z komunikacji miejskiej. Obywatele krajów skandynawskich zdają sobie sprawę z konsekwencji nadmiernego ruchu ulicznego. Realizują oni “zielony trend” w praktyce. Już w 1996 r.w Szwecji została wytyczona strefa niskiej emisji, do której niektóre samochody nie mogą wjechać. W 2006 r. zostały wprowadzone opłaty za wjazd do miasta, które są zależne od parametrów auta.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
W Azji miasta inwestują olbrzymie środki w rozbudowę kolejnych linii metra, zamykają stare fabryki, a koncerny przeznaczają wielkie pieniądze na ekologiczne autobusy lub promowanie rowerów. Państwo Środka nałożyło również ogólnokrajową granicę zużycia węgla. Została ona podzielona między chińskie miasta i prowincje. Dzięki tego typu działaniom zdarzają się dni, gdy nawet w Pekinie można swobodnie oddychać.
Przykłady z innych miast
- Centrum Paryża, w dni robocze, dla samochodów starszych niż 20-letnie jest zamknięte. W kolejnych latach ta granica ma być przesuwana.
- Podobnie centrum Madrytu jest zamknięte jest dla pojazdów benzynowych zarejestrowanych przed 2000 r. To działania wg wdrażanego Planu Aire.
- Z kolei w Londynie uruchomiono system informacji, pokazujący na stacjach metra i przystankach autobusowych ostrzeżenia przed zanieczyszczonym powietrzem. Również w tym mieście najstarsze diesle nie mogą wjeżdżać do centrum.
- Londyn we współpracy z partnerami z sektora akademickiego, sektora prywatnego i organizacji pozarządowych uruchamia największą na świecie sieć monitorowania powietrza. Na latarniach i budynkach w najbardziej dotkniętych rejonach miasta zostało zamontowanych 100 najnowocześniejszych kapsuł z czujnikami. Dane z sieci wspomagać będą informacje pozyskiwane z mobilnych czujników zamontowanych na samochodach Google Street View (ich zasięg to ok. 30 metrów).
Rola edukacji i technologii
Moim zdaniem pierwszym krokiem w ograniczaniu skutków występowania zjawiska smogu powinna być edukacja mieszkańców, że to oni mają największy wpływ na jakość powietrza. Spalając śmieci czy używając nieodpowiedniej jakości opału są sprawcą niskiej emisji. Drugim krokiem powinno być zapewnienie wiarygodnych informacji na temat jakości powietrza (Big Data).
W Polsce, niestety, nadal jest stosunkowo niewielka liczba czujników, co utrudnia realną analizę i wnioskowanie. Warto podkreślić, że nie chodzi tylko o samo gromadzenie danych o stanie powietrza, ale także informacji dodatkowych, które pozwoliłyby samorządom podejmować decyzje, mające na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia smogu.
Z pewnością pomogłaby unifikacja miejskiego Internetu Rzeczy (IoT), która pozwoliłaby na szybką i sprawną wymianę informacji między kamerami miejskimi, systemami do analizy ruchu drogowego oraz stacjami pogodowymi informującymi o zanieczyszczeniach. W Londynie, Wiedniu czy w Nowym Jorku takie rozwiązania już funkcjonują.
tags: #jakosc #powietrza #wkk #co #to #jest
