Kody Odpadów: Filtry Powietrza i Olejowe w Warsztatach Samochodowych – Jak Prawidłowo Postępować?

Szczegóły: Opublikowano: 13. March 2026

Charakterystyka działalności warsztatów samochodowych opiera się na generowaniu znacznej ilości odpadów, w dodatku odpadów mających status niebezpiecznych - objętych ograniczeniami w wytwarzaniu i zbieraniu. Warto zagłębić temat i sprawdzić, czy aby na pewno nie powinieneś się tam znaleźć. Według danych z rejestru BDO (stan na 24 stycznia 2021 r.) pod frazą „warsztat samochodowy” widnieje 520 wpisów. Możemy znaleźć tam m. in. stacje diagnostyczne, podmioty regenerujące części i naprawiające nadwozia, stacje wulkanizacyjne. Mamy całą paletę podmiotów powiązanych z branżą motoryzacyjną. To stosunkowo niewielka liczba, biorąc pod uwagę ilość podmiotów zarejestrowanych chociażby w CEIDG.

Kto jest wytwórcą odpadów w warsztacie samochodowym?

W ustawie o odpadach dokładnie określono kim jest wytwórca odpadów. W przypadku warsztatów samochodowych ta sprawa ma niebagatelne znaczenie. Zgodnie z definicją tam zamieszczoną wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o usługę stanowi inaczej. W warsztatach samochodowych mamy do czynienia z przypadkiem powstawania odpadów w wyniku świadczenia usług. Przykładowo, jeśli wymienimy w aucie olej silnikowy, filtr olejowy, filtr powietrza to ich wytwórcą w rozumieniu ustawy jest warsztat, a nie właściciel pojazdu. Konserwacja i naprawa samochodów, bez wątpienia zalicza się do ustawowego katalogu.

Oczywiście odpady powstałe w wyniku świadczenia usług nie są jedynymi. Często firma wytwarza również inne np. pudełka kartonowe po częściach, pojemniki po olejach lub smarach oraz odpady socjalne po pracownikach. Wtedy prowadzący warsztat jest tzw. pierwotnym wytwórcą odpadów.

Jakie odpady powstają w warsztacie samochodowym?

Część odpadów wytwarzanych w warsztatach można zakwalifikować, jako odpady niebezpieczne. Ich dokładną listę znajdziemy w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. W ministerialnym wykazie zostały oznaczone gwiazdką (*) znajdującą się przy konkretnym kodzie. Dla warsztatu samochodowego szczególne znaczenie będą miały odpady z grupy 13, 15 oraz 16.

W grupie 13 znajdziemy oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw. Właściciele warsztatów powinni zainteresować się kodami obejmującymi oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe, czyli te z podgrupy 13 02. To właśnie tam należy szukać odpadów powstających z wymiany wszelkiego rodzaju olejów w samochodach. Wszystkie odpady z podgrupy 13 02 są uznawane za niebezpieczne. Grupa ta nie obejmuje olejów jadalnych.
Stosunkowo często pojawiającym się odpadem w warsztatach samochodowych są wszelkiego rodzaju szmatki, ścierki przeznaczone do wycierania poszczególnych elementów pojazdu lub pojawiających się plam (np. wynikających z wycieku oleju lub innych substancji). Właśnie takie odpady zostały umieszczone pod kodem 15 02 02 i zakwalifikowane, jako niebezpieczne.
Następnym istotnym elementem układanki odpadowej są opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone, czyli odpady ukryte pod kodem 15 01 10. Przykładowo do tego grona możemy włączyć pojemniki po oleju silnikowym, puszki po smarach oraz opakowania po płynie do chłodnic.
Odpady z grupy 16 - to poważni zawodnicy - odszukamy tam co najmniej kilka interesujących pozycji. W zależności od zakresu działalności warsztatu, ilość przypisanych kodów oraz ich rodzaj będą się różnić. Nie ma jednej, uniwersalnej puli kodów pasującej do każdego mechanika. Każdorazowo należy określić, czym zajmuje się dana firma i na podstawie tego dobrać odpowiednie kody.

Zwolnienie z obowiązku rejestracji w BDO

Po ustaleniu kodu i rodzaju wytwarzanych odpadów warto sprawdzić czy nie podlegamy pod zwolnienie z obowiązku rejestracji w systemie BDO. Rozporządzenie Ministra Klimatu z 30 grudnia 2019 r. wskaże nam drogę. Zawiera ono katalog rodzajów i ilości opadów zwolnionych z obowiązku prowadzenia ewidencji, a tym samym zwolnionych z obecności w BDO.

Przeczytaj także: Kody odpadów dla filtrów powietrza

Przykładowe limity odpadów zwolnionych z ewidencji:

13 02 08* - inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe - do 20 kg,
15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych - do 500 kg,
15 01 10* - opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone - do 200 kg,
15 02 03 - sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 02 (w tym filtry powietrza) - do 200 kg.

Ewidencja odpadów w BDO

Uzyskanie numeru rejestrowego w systemie BDO, to dopiero początek drogi. Jednym z podstawowych obowiązków wytwórców odpadów niepodlegających zwolnieniu jest prowadzenie ewidencji. Służą temu odpowiednie karty - Karta Przekazania Odpadów (KPO) oraz Karta Ewidencji Odpadów (KEO). Można je utworzyć za pośrednictwem konta w systemie BDO. Do końca 2020 r. ewidencja mogła być prowadzona w formie papierowej. Od 2021 r. W zależności od masy i rodzaju wytwarzanych odpadów właściciele warsztatów będą prowadzić pełną lub uproszczoną ewidencję.

Zgodnie z art. Przekroczenie jednego z tych progów automatycznie powoduje obowiązek prowadzenia pełnej ewidencji, czyli tworzenia KEO dla każdego miejsca i kodu opadu na dany rok. Limit 100 kg obejmuje każdy odpad niebezpieczny generowany przez przedsiębiorstwo. Nie ma podziału na grupę, podgrupę lub określony rodzaj. Bierzemy pod uwagę masę wszystkich odpadów niebezpiecznych z całego roku. Nawet dla warsztatu działającego na niewielką skalę, złamanie tego niskiego progu jest tylko kwestią czasu.

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów

W pewnych przypadkach właściciel warsztatu samochodowego powinien uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Szczegółowe informacje znajdziesz w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, a dokładnie w art. 180a.

o masie powyżej 1 tony rocznie - w przypadku odpadów niebezpiecznych,
o masie powyżej 5000 ton rocznie - w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne.

O ile przekroczenie masy 5 tysięcy ton rocznie jest mało prawdopodobnym scenariuszem, to 1 tona odpadów niebezpiecznych nie stanowi nic nadzwyczajnego. Należy pamiętać, że pozwolenie dotyczy wyłącznie odpadów powstałych w wyniku eksploatacji instalacji.

Przeczytaj także: Zastosowanie Filtrów Powietrza

Przykładem takiej instalacji w warsztacie samochodowym może być stacjonarne urządzenie do odsysania olejów i innych płynów eksploatacyjnych. W przypadku gdy wytwarzasz odpady poza instalacją, to nie podlegasz pod obowiązek uzyskania pozwolenia. Wtedy limity przewidziane w przepisach środowiskowych nie znajdą zastosowania i możesz spać spokojnie. Co oczywiście nie zwalnia z innych obowiązków, tj. prowadzenia ewidencji.

Roczne sprawozdanie w BDO

Każdy podmiot wpisany do rejestru BDO jako wytwórca odpadów składa marszałkowi województwa roczne sprawozdanie. Sprawozdanie z wytwarzanych odpadów składa się za pośrednictwem systemu BDO. Wypełnia się specjalnie przygotowany formularz, w którym wskazuje się m in. dane o masie wytworzonych odpadów, sposobie ich gospodarowania oraz miejscach magazynowania.

Termin na złożenie sprawozdania upływa 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Zatem sprawozdanie za 2020 rok należy złożyć do 15 marca 2021 roku. Przekroczenie czasu może skutkować m in. karami finansowymi. Wartości zamieszczone w sprawozdaniu powinny zgadzać się z widniejącymi w ewidencji.

Pamiętajmy, że raportujemy masę odpadów wytworzonych w danym roku, a nie przekazanych na podstawie KPO. Jeśli prowadzisz pełną ewidencję, to źródło danych powinny stanowić karty ewidencji odpadów (KEO). Dane z ewidencji nie zaczytują się automatycznie do sprawozdania i za każdym razem trzeba wszystko precyzyjnie obliczyć i wpisać w odpowiednie rubryki.

Jeśli popełnimy błąd w sprawozdaniu np. pomylimy masę lub kod odpadu, to możemy złożyć korektę. Nie musimy czekać na wezwanie ze strony urzędu do skorygowania nieprawidłowości. Możemy wygenerować ją samodzielnie.

Przeczytaj także: Porady dotyczące wyboru filtra do oczyszczacza

Wprowadzanie produktów w opakowaniach

Czasami osoby prowadzące warsztat łączą to zajęcie ze sprzedażą części samochodowych. Może to spowodować, że trzeba będzie wpisać się do rejestru nie tylko jako wytwórca odpadów, ale również wprowadzający produkty w opakowaniach. Przykładowo, jeśli sprowadzamy części z zagranicy i przychodzą do nas owinięte folią stretch, zaklejone taśmami i zapakowane w kartonowe pudełka to z tych wszystkich opakowań należy się rozliczyć. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku sprzedaży internetowej.

Wprowadzanie produktów w opakowaniach wiąże się z dodatkowymi obowiązkami. Tutaj również jesteśmy zobligowani do prowadzenia ewidencji (poza systemem BDO) i składania sprawozdań (również do 15 marca). Dodatkowo każdy taki podmiot powinien uzyskać ustawowy poziom odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych. Jeśli tego nie zrobi, płaci opłatę produktową.

Jak składować odpady z warsztatów samochodowych?

Sutkiem tych zmian są rosnące koszty gospodarki odpadami w firmach. Tym bardziej niezbędnym staje się przemyślane składowanie odpadów. Dlatego jako odbiorca odpadów przygotowaliśmy wytyczne, które pozwolą ograniczać koszty odbioru, transportu i utylizacji odpadów powstających w zakładach mechanicznych (takich jak przepracowany olej, filtry, czyściwa)

Podajemy poniżej rekomendowane przez nas-odbiorcę tych odpadów-minimalne ilości do jednorazowego odbioru oraz sposoby składowania.

Szmaty, czyściwa (kod odpadu 15 02 02) - jako odbiorca odpadów czyściwa i zaolejonych szmat polecamy składować je w mauzerze. Minimalna wymagana ilość do odbioru powinna wynosić ok. 350 kg.
Przepracowany olej silnikowy (kod odpadu z grupy 13 01 ## albo 13 02 ##) - należy je składować w bańkach lub mauzerze (koniecznie z nakrętką). Mauzer/ bańka muszą być szczelnie zamknięte do transportu. Najlepsza ilość do jednorazowego odbioru to 450-500L-nie obowiązuje wtedy rejestracją SENT. Z kolei minimalna ilość do jednorazowego odbioru wynosi 150-200L. Jest to podyktowane logistyką transportu. Dla firmy generującej mniejsze ilości olejów odpadowych proponowany sposób składowania to 200L beczki lub bańki.
Filtry olejowe ( kod odpadu 16 01 07*) - odpady niebezpieczne - Minimalna wymagana ilość do odbioru wynosi 200 kg. Filtry olejowe również polecamy składować w mauzerze.
Filtry powietrza (kod odpadu 15 02 03) - Minimum logistyczne do jednorazowego odbioru wynosi jw. 200 kg. Filtry powietrza również najlepiej składować w pojemniku typu mauzer.
Części samochodowe z tworzyw sztucznych (16 01 19) - Minimum logistyczne do odbioru to: 1 tona odpadów. Co więcej należy dopilnować, by były to tylko i wyłącznie tworzywa sztuczne, bez wtrąceń części metalowych i innych.
Opony (kod odpadu 16 01 03) - Minimalna ilość do odbioru to 20 - 30 szt., ale żeby pozbyć się ich w korzystnej cenie, powinno być ich ok 500 szt. do jednorazowego odbioru.
Szyby z samochodów (kod odpadu 16 01 20) - Odpady te również muszą być składowane osobno, nie powinny zawierać żadnych wtrąceń innych elementów.

Podsumowując, większość odpadów powstających w warsztatach mechanicznych takich jak przepracowany olej, filtry, czyściwa najlepiej jest składować w mauzerach (każdy odpad oddzielnie). Podczas odbioru, firma odbierająca zazwyczaj dostarcza na podmianę puste mauzery (w większości przypadków zapewnia puste pojemniki na wymianę).

Łączna ilość odpadów do odbioru jednym transportem powinna wynosić ok 500 kg. Taka ilość pozwala zarówno ograniczyć koszty transportu jak i logistyki jednocześnie zwalniając z wyżej wspomnianego obowiązku rejestracji SENT.

UWAGA: W związku z obowiązującymi od stycznia 2020 roku przepisami dotyczącymi Kart Przekazania Odpadów, zwracamy szczególną uwagę na konieczność posiadania wpisu do BDO.

Jako odbiorca odpadów przemysłowych, w świetle ww. przepisów nie możemy odebrać odpadów od Firmy, która nie posiada numeru rejestrowego BDO.

Utylizacja i recykling przepracowanych olejów

Oleje odpadowe pochodzące z rynku motoryzacyjnego, to przede wszystkim zużyte oleje silnikowe i oleje przekładniowe. Ponieważ są one cennym i największym źródłem oleju mineralnego, warto poświęcić im nieco więcej uwagi. Tym bardziej że są to jednocześnie odpady wysoce toksyczne dla środowiska naturalnego. Dlatego odpowiednie zagospodarowanie odpadów przepracowanego oleju ma kluczowe znaczenie w proekologicznej gospodarce odpadami.

W praktyce stosuje się kilka sposobów zagospodarowania odpadów przepracowanych olejów silnikowych:

Po poddaniu ww. olejów procesom oczyszczania i przywrócenia pierwotnych właściwości, przepracowane oleje można wykorzystać zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem lub jako środek smarowy niższej klasy jakościowej.
Oleje można również poddać ponownej obróbce tj. usunąć z nich zanieczyszczenia mechaniczne i wodę. W ten sposób jesteśmy w stanie otrzymać komponent paliwowy, którego jakość jest zgodna ze specyfikacją paliwa zastępczego.
Kolejną metodą jest regeneracja głęboka (re-rafinacja). Polega ona na przetworzeniu fizyko-chemicznym. W wyniku pozyskuje się surowce petrochemiczne. Te z kolei możemy wykorzystać do produkcji nowych olejów smarowych lub np. lekkich olejów opałowych. Re-rafinacja jest najkorzystniejszym sposobem zagospodarowania przepracowanych olejów. Sam proces jest nieszkodliwy dla środowiska, co więcej wyprodukowanie w ten sposób olejów silnikowych, generuje niższe koszty, niż klasyczna produkcja z ropy naftowej !
Recykling przepracowanych olejów. Oleje odpadowe można zastosować jako surowiec w rafinerii lub na instalacji, która z nią współpracuje. Pozwala to wyprodukować wysokiej klasy paliwa lub oleje bazowe.
Możliwe jest również wykorzystanie przepracowanych olejów silnikowych bezpośrednio jako paliwo do pieców kotłowych, odzyskując ich energię cieplną. Jednak mimo niskich kosztów takiego sposobu utylizacji olejów odpadowych, nie polecamy go ze względu na generowane zagrożenie dla środowiska naturalnego. Proces jest szczególnie szkodliwy, gdy olej spala się w nieprzystosowanych do tego celu piecach.
Oleje odpadowe, które ze względu na stopień zanieczyszczenia nie nadają się do regeneracji czy re-rafinacji mogą być dozowane na linii odpadów komunalnych. Spalane są wtedy razem z nimi w instalacjach do spalania odpadów komunalnych. Jako odbiorca odpadów zdecydowanie nie polecamy i nie stosujemy tego sposobu utylizacji.
Duże ilości przepracowanych olejów odpadowych wykorzystuje się również jako paliwo w cementowniach. Szczególnie korzystny jest w tym wypadku fakt, że metale ciężkie, które uwalniają się w trakcie procesu spalania, są wiązane w cemencie. Dzięki temu nie stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego.

Projekt Bio Service - kompleksowa oferta dla warsztatów

Projekt Bio Service, wychodząc naprzeciw prawnym wymaganiom, przygotował kompleksową ofertę dla warsztatów. Firmy, które w ramach tego projektu współpracują z serwisami, mają zezwolenia i odpowiednie zaplecze logistyczne. Wydadzą właściwe dokumenty w momencie odbioru odpadów, pomogą w ich wypełnieniu, wstawią pojemniki na odpady i wskażą odpowiednie miejsce do ich składowania na terenie warsztatu.

Zgodnie z przepisami, w przypadku części odpadów powstających w warsztacie, za ich utylizację płaci serwis. W praktyce wygląda to tak, że po odebraniu odpadów, oprócz obowiązkowej Karty Przekazania Odpadów (osobnej na każdy kod odpadu), klient otrzymuje również fakturę za recykling odpadu, której wysokość zależy od wagi oraz ceny odzysku. Każdy kod odpadu ma swoją „cenę utylizacyjną”.

Warto wiedzieć, że Bio Service wraz z Inter Cars zwracają środki poniesione na utylizację w postaci doładowania multikarty IC Premia Cash. Otrzymane środki można wykorzystać od razu na zakupy produktów oferowanych przez Inter Cars (a jednocześnie wyszczególnionych jako rodzaj odpadu w przedstawionej tabeli).

Rodzaj odpadu	Kod odpadu	Koszt odbioru 1 kg odpadu
Opakowania tworzyw sztucznych	15 01 02	50 zł
Opakowania po substancjach niebezpiecznych	15 01 10*	50 zł
Opakowania ciśnieniowe	15 01 11*	1 kg
Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi (w tym filtry paliwa)	15 02 02*	50 zł
Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 02 (w tym filtry powietrza)	15 02 03	50 zł
Filtry olejowe osobowe	16 01 07*	4 szt. = 1 kg
Filtry olejowe ciężarowe	16 01 07*	3 szt.

Kod odpadu 17 04 09* - zużyte filtry olejowe

Kod odpadu 17 04 09* identyfikuje zużyte filtry olejowe jako odpad niebezpieczny, którego niewłaściwe zagospodarowanie stanowi poważne zagrożenie dla środowiska. Powstające głównie w warsztatach mechanicznych i przemyśle, zawierają resztki olejów oraz szkodliwe zanieczyszczenia, co wymusza ich specjalistyczną utylizację.

Kod odpadu 17 04 09* służy do identyfikacji metalowych odpadów zanieczyszczonych substancjami niebezpiecznymi. Najczęściej obejmuje zużyte filtry olejowe, które zawierają resztki olejów, metale ciężkie oraz inne szkodliwe związki. Struktura kodu jest w pełni zhierarchizowana i precyzyjnie określa zarówno pochodzenie, jak i typ odpadu.

Odpady z grupy 17 04 09* powstają przede wszystkim w miejscach regularnego serwisowania pojazdów i maszyn. Równie ważnym wytwórcą tych odpadów są zakłady przemysłowe, gdzie eksploatowane maszyny potrzebują regularnej wymiany olejów technicznych i smarów. Najbardziej typowym odpadem o tym kodzie są właśnie zużyte filtry olejowe pochodzące z samochodów osobowych, ciężarowych oraz maszyn przemysłowych.

Wnętrze filtra zawiera resztki oleju technicznego oraz zanieczyszczenia takie jak opiłki metali, sadza i produkty spalania. Filtry olejowe powinny być zbierane selektywnie, przechowywane w szczelnych, odpornych na wycieki oleju pojemnikach i przekazywane uprawnionym firmom zajmującym się ich recyklingiem lub unieszkodliwianiem.

Postępowanie z odpadami 17 04 09* zaczyna się od ich właściwej segregacji u źródła. Do magazynowania stosuje się jedynie szczelne, chemicznie odporne pojemniki, zabezpieczone przed dostępem osób nieuprawnionych. Przepisy, zwłaszcza dotyczącą odpadów niebezpiecznych, jasno regulują te kwestie.

Niewłaściwe gospodarowanie odpadami oznaczonymi 17 04 09* niesie poważne ryzyko zanieczyszczenia środowiska. Takie skażenie wpływa negatywnie na lokalną florę i faunę, zakłócając równowagę biologiczną. Postępowanie z odpadami 17 04 09* jest ściśle nadzorowane przez prawo. Transport odpadów wymaga sporządzenia Karty Przekazania Odpadu (KPO), generowanej również w systemie BDO.

tags: #kod #odpadu #filtry #powietrza #samochodowe