Jakość Powietrza w Turcji na Tle Europejskich Norm
- Szczegóły
Wyjątkowo ciepłe masy powietrza obejmują coraz większy obszar Europy, a zima skierowała się na południowy wschód, w rejon Turcji. Tamtejsi meteorolodzy wydali ostrzeżenia przed intensywnymi opadami śniegu dla 30 prowincji położonych głównie na wschodzie kraju i w rejonie Morza Czarnego. Śnieżyce przechodzą nad Turcją już od kilku godzin, a najmocniej sypie na wschodzie i północnym wschodzie kraju.
W mieście Trabzon spadło już 30 cm śniegu. Prognozy wskazują, że śnieżna pogoda ma utrzymać się w regionie co najmniej do niedzieli. Przyczyną załamania aury jest płytki niż, który dotarł nad Turcję z rejonu Morza Śródziemnego. Dodatkowo nad kraj napływa mroźne powietrze znad Rosji.
W kolejnych dniach temperatura maksymalna na przeważającym obszarze nie przekroczy -5/-2 st. C. Bardzo zimno zrobi się nawet na zachodzie kraju. W Stambule w weekend słupki rtęci mogą się przejściowo obniżyć w okolice 0 st. C. Widać na niej, że w Turcji zrobi się w weekend o ponad 10 st. C zimniej, niż wynika z normy.
Z kolei Turcję czeka dziewięciodniowa fala upałów. Z prognoz wynika, że temperatura może sięgnąć nawet 50 stopni Celsjusza. Eksperci ostrzegają przed ryzykiem udaru cieplnego i pożarów lasów, a władze apelują o zachowanie szczególnej ostrożności.
Turcja przygotowuje się na falę upałów, która ma zacząć się w sobotę i potrwać dziewięć dni. Układ wysokiego ciśnienia, określany jako "kopuła ciepła", zamknie nad państwem gorące powietrze, co doprowadzi do znacznego wzrostu temperatury. Według meteorologów, temperatura przez czas trwania fali upałów będzie utrzymywać się od 4 do 6 stopni Celsjusza powyżej sezonowej normy, a w niektórych zachodnich prowincjach może osiągnąć ekstremalne wartości, nawet do 50 st. C.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
W największym mieście kraju - Stambule - termometry w weekend i na początku przyszłego tygodnia pokażą około 37 st. C, po czym temperatura dalej będzie rosła. Meteorolożka Dilek Caliskan podkreśliła, że w miastach takich jak Izmir, Aydin czy Manisa na termometrach może być 45 st. C w cieniu, a w pełnym słońcu temperatura będzie znacznie wyższa.
W związku z upałem turecka Państwowa Służba Meteorologiczna wydała ostrzeżenia, a ministerstwo środowiska, urbanizacji i zmian klimatu zaapelowało do społeczeństwa o rozwagę. Minister środowiska Murat Kurum przypomniał, że "wzrost temperatury oznacza, że musimy działać bardziej odpowiedzialnie, aby chronić zarówno nasze zdrowie, jak i nasze lasy". Zaapelował, aby nie rozpalać w lasach i obok nich ogniska ani grilla, aby nie doszło do pożarów.
Pomimo trwającego od lat procesu poprawy jakości powietrza w europejskich miastach, wciąż obecne w nim zanieczyszczenia stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych dla mieszkańców naszego kontynentu. Aż 97 proc. mieszkańców europejskich miast oddycha powietrzem niespełniającym norm czystości określonych przez WHO - wynika z nowego raportu „Stan jakości powietrza Europy 2023”, przygotowanego przez Europejską Agencję Środowiska.
Jak się okazuje, dzieci są szczególnie narażone na działanie zanieczyszczeń powietrza już od momentu, gdy znajdują się w łonie matki. Szacuje się, że co roku w krajach członkowskich i współpracujących z EEA ponad 1200 zgonów osób poniżej 18. roku życia jest spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza. Powoduje ono również niską wagę urodzeniową, astmę, zmniejszoną wydolność płuc, infekcje dróg oddechowych i alergie u dzieci i młodzieży, a także zwiększone ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych u osób dorosłych.
Najwyższe stężenie cząstek stałych PM10 (w potocznej debacie najczęściej kojarzonych ze smogiem) przekraczające unijne normy odnotowano w 2022 r. Przekroczenia unijnej dziennej normy 50 µg/m3 zaobserwowano aż w 21 krajach. Bardziej rygorystyczne roczne normy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dla PM10 (15 µg/m3) przekroczone są w 76 proc. europejskich miast i w każdym ze zbadanych krajów. Z kolei roczne normy WHO dla pyłów PM2,5 (15 µg/m3) zostały w 2021 r. przekroczone aż w 97 proc. europejskich miast.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Zestawienie wszystkich 37 zbadanych krajów pod kątem średniego dziennego poziomu zanieczyszczenia pyłami PM10 sytuuje Polskę na 31. miejscu z przeciętnym poziomem (47 µg/m3), czyli tuż na granicy unijnej normy (50 µg/m3). Niżej od Polski spośród krajów UE sklasyfikowana została jedynie Malta, a ostatnie miejsca zajęły kraje bałkańskie i Turcja.
Autorzy równolegle powstałego raportu EEA “Air pollution and children's health” zwracają uwagę, że dzieci i młodzież nie mogą same chronić się przed zanieczyszczeniem powietrza, ani głosować za lub wpływać na wprowadzenie odpowiedniej polityki przez rządy ich państw. Jedynie dorośli mogą podjąć odpowiednie kroki. Jednym z sugerowanych działań, które nie wymaga ogromnego wysiłku organizacyjnego, jest poprawa jakości powietrza punktowo: wokół szkół i przedszkoli, oraz w innych miejscach, gdzie często przebywają dzieci, a także tam, gdzie odbywają się dojazdy do szkoły.
EEA sugeruje tworzenie tzw. ulic szkolnych, na których ruch drogowy byłby ograniczony. Władze lokalne oraz szkoły powinny również wokół szkół sadzić więcej drzew, budować płoty z bluszczu czy żywopłotu. Wszystkie placówki opieki nad dziećmi powinny być dobrze wentylowane i wyposażone w filtry powietrza. Dzięki temu można by zmniejszyć narażenie dzieci na działanie zanieczyszczeń zarówno w pomieszczeniach, jak i na zewnątrz - podkreślają eksperci.
Według danych WHO zanieczyszczenia powietrza są przyczyną blisko 7 mln przedwczesnych zgonów na całym świecie. Ekspozycja na pyły zawieszone PM2.5 prowadzi do chorób płuc, astmy, a nawet nowotworów. Ponadto u dzieci mogą one wpływać na upośledzenie rozwoju poznawczego.
World Air Quality Report skupia się na PM2.5, ponieważ to ten aerozol należy do grupy kilku globalnie analizowanych parametrów zanieczyszczeń ze względu na znaczący wpływ na ludzkie zdrowie i środowisko. Jego zawartość to przede wszystkim sadze, siarczany, azotany i amon. Źródła pyłu są w głównej mierze antropogeniczne. Generują go silniki spalinowe, procesy produkcyjne, energetyka, spalanie paliw kopalnych i drewna oraz działalność rolnicza i budownictwo.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Spośród 7812 monitorowanych miast zaledwie 0,2% nie przekroczyło w 2023 r. dopuszczalnych norm stężenia szkodliwych pyłów w powietrzu. Europejska lista miast o największym stężeniu PM2.5 nie zawiera Polski, ale prym wiedzie na niej Turcja. Z kolei ranking miast o najlepszej jakości powietrza w Europie otwiera Finlandia, zgarniając trzy pierwsze miejsca.
Najgorszym powietrzem na świecie oddychają mieszkańcy Bangladeszu. Największe stężenie smogu jest w hinduskim New Delhi. W Europie najbardziej zanieczyszczonym miejscem są Bałkany.
Smog jest zjawiskiem atmosferycznym powstającym przez wymieszanie się mgły z dymem i spalinami. Powietrze o takim składzie jest szkodliwe dla mieszkańców, którzy wdychają tlenki siarki, tlenek azotu czy rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA).
Przy pomiarach jakości powietrza bierze się pod uwagę głównie obecne w smogu aerozole atmosferyczne, czyli pyły lub drobiny, które przedostają się do atmosfery. Im wyższe stężenie tych cząsteczek, tym gorszym i bardziej szkodliwym powietrzem oddychamy.
Aby uznać powietrze w Polsce za złej jakości, muszą zostać przekroczone normy określoną liczbę razy w ciągu roku. Dotyczy to pyłu zawieszonego PM10 utrzymującego się przez 24 godziny przez 35 doby o stężeniu powyżej 50 µg/m3. Wtedy jakość powietrza określa się jako „Umiarkowane”.Rozporządzenie Ministra Środowiska z 8 października 2019 r. reguluje także wyższe normy przekroczenia pyłu PM10. Gdy osiągnie on stężenie co najmniej 100 µg/m3 powietrze jest „Dostateczne” lub „Złe”, a o tym fakcie muszą zostać powiadomieni mieszkańcy, np. przez SMS. Poziom alarmowy występuje gdy PM10 przekroczy 150 µg/m3. Wtedy w komunikatach pojawia się określenie na stan powietrza jako „Bardzo złe”.
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska pokazuje pomiar smogu w oparciu o tzw. polski indeks jakości powietrza. Uwzględnia on 1-godzinne wyniki stężeń 6 głównych zanieczyszczeń, jak dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu (NO2), pył PM10, pył PM2,5, tlenek węgla (CO), benzen (C6H6), ozon (O3). Na świecie zazwyczaj stosuje się 5-stopniową skalę od 0 do 300 i więcej mg cząsteczki PM2,5.
Raport IQAir uwzględnia roczne stężenie pyłu PM2,5, czyli miligramów cząsteczek w 1m3 powietrza. Wyniki nie są co prawda tak wysokie, jak dzienne rekordy (stężenie prawie 400 mg PM2,5), ale znacznie bardziej długofalowe i miarodajne, bo dotyczą 12 miesięcy. O ile w Polsce gorsze powietrze jest od października do marca, to na przeciwnej półkuli smogowymi miesiącami mogą być akurat nasze letnie.
Spośród wszystkich kontynentów najgorzej wypada Azja. Na 10 krajów o największym stężeniu pyłu PM2,5 prawie wszystkie są krajami azjatyckimi - od Bangladeszu z wynikiem 76,9, przez Indie, po Nepal, gdzie stężenie roczne wynosi 46,0 jednostek. Polska jest daleko w tyle, choć stężenie roczne na poziomie 19,1 oznacza 53 na 117 sklasyfikowanych krajów, więc nie ma specjalnych powodów do zadowolenia. Szczególnie gdy spojrzymy tylko na Europę.
Wyprzedzają nas tylko Turcja, Chorwacja, Północna Macedonia, Serbia, Bośnia i Hercegowina oraz Czarnogóra. W tej ostatniej roczne stężenie PM2,5 wynosi 35,2. W najczystszej Finlandii to zaledwie 5,5 mg cząsteczek na 1m3 powietrza.
Raport IQAir to także zestawienie jakości powietrza w stolicach na całym świecie. W tej kategorii bezkonkurencyjne są główne ośrodki Indii, Bangladeszu i Czadu. Europejskie stolice są znacznie bardziej przyjazne dla płuc, ale i tak 29,7 jednostek notuje się w Sarajewie, 27,7 w Skopje, a 25,6 w Chorwacji. Co ciekawe, aż 7 na 10 stolic europejskich znajduje się na Półwyspie Bałkańskim.
Pod względem jakości powietrza Polska dzieli się na czystszą północ i zanieczyszczone południe. Tak wynika z analizy obywatelskiego ruchu Polski Alarm Smogowy za 2020 rok. Pod uwagę brane są tzw. dni smogowe, a dokładnie przekroczenie norm pyłu PM10 na podstawie rocznych ocen jakości powietrza Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Oczywiście dotyczy to tych miast, w których zainstalowane są czujniki badające jakość powietrza.
Podczas gdy norma krajowa PM10 wynosi 35 dni, w Nowym Targu przekroczone normy smogu występują łącznie przez kwartał (90 dni). Rok wcześniej, czyli w 2019, Polski Alarm Smogowy alarmował o 106 dniach smogowych w Pszczynie. Wtedy też w Nowym Targu takich dni było 88, a więc 2 mniej niż w kolejnym raporcie.
Problem smogu może się nasilić związku z działaniami wojennymi na terenie Ukrainy i embargiem na dostawy węgla z Rosji. Do tego dochodzi kryzys energetyczny powodujący lawiny wzrost rachunków za ogrzewanie. To rodzi przypuszczenie, że stan powietrza w Polsce, szczególnie w sezonie grzewczym, może się pogorszyć.
Polska póki co daleko za Bangladeszem, ale wyprzedza Turcję. Na pocieszenie (dość marne) warto dodać, że oba te kraje przebija pozostająca poza Unią, ale przecież europejska geograficznie - Turcja. W statystykach ogólnych Unii Europejskiej Bułgaria wygrywa przekraczając wyznaczone na 2020 rok normy zanieczyszczenia powietrza w 83% miast. Na drugim miejscu jest Polska z wynikiem 72%.
Czynniki Ryzyka Zgonu na Świecie
Według czynników ryzyka (stan na 2021 r.):
- Wysokie ciśnienie krwi: 10.9M zgonów
- Zanieczyszczenie powietrza (na zewnątrz i wewnątrz): 8.1M zgonów
- Tabaizm: 6.2M zgonów
- Wysoki poziom cukru we krwi: 5.3M zgonów
- Zanieczyszczenie cząstkami stałymi na zewnątrz: 4.7M zgonów
- Otyłość: 3.7M zgonów
- Wysoki poziom cholesterolu: 3.6M zgonów
- Zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach: 3.1M zgonów
Główne Źródła Zanieczyszczenia PM2,5
- Spalanie węgla
- Spalanie benzyny
- Spalanie oleju napędowego
- Spalanie drewna
- Spalanie silnika
- Procesy przemysłowe
- Pożary
- Konwersja gazu na cząsteczkę
Jak Zanieczyszczenie Powietrza Wpływa na Dzieci?
- Problemy z oddychaniem
- Wzrost zachorowań na astmę i zapalenie oskrzeli
- Zmniejszona funkcja płuc
- Potencjalne skutki dla rozwoju mózgu i wyników w nauce
Porównanie Krajów Europejskich pod Względem Jakości Powietrza
| Kraj | Średnie roczne stężenie PM2.5 (µg/m3) |
|---|---|
| Finlandia | 5.5 |
| Czarnogóra | 35.2 |
| Polska | 19.1 |
| Bangladesz | 76.9 |
| Turcja | Wyższe niż Polska |
Wyniki raportu “Europe’s air quality status 2023” dostępne są na stronie Europejskiej Agencji Środowiska. Aż 97 proc. mieszkańców europejskich miast oddycha powietrzem niespełniającym norm czystości określonych przez WHO - wynika z nowego raportu “Stan jakości powietrza Europy 2023”, przygotowanego przez Europejską Agencję Środowiska. Skutki tego stanu odczuwają przede wszystkim dzieci i osoby z chorobami dróg oddechowych.
Naukowcy zbadali jakość powietrza w 37 europejskich krajach pod kątem obecności cząstek stałych PM2,5 i PM10, dwutlenku azotu, ozonu i benzopirenu. Zaprezentowane przez nich dane stanowią uśrednione wyniki pomiarowe z 2021 i 2022 r. Jako główne źródła tych trujących substancji w Europie zidentyfikowali: ruch drogowy, ogrzewanie budynków i przemysł.
tags: #jakość #powietrza #Turcja #normy
