Ozonowanie: Skuteczna Metoda Walki z Wirusami
- Szczegóły
Ozonowanie to metoda dezynfekcji, o której coraz częściej się mówi. Jedni twierdzą, że to rewolucyjny sposób na czyste powietrze i pozbycie się wirusów, inni podchodzą do tego sceptycznie. Czy rzeczywiście ozon może skutecznie dezynfekować pomieszczenia i usuwać bakterie? A może to tylko chwilowy „trend”?
Czym jest ozon i dlaczego przypisuje mu się właściwości dezynfekujące?
Zanim przejdziemy do konkretów, warto wyjaśnić, czym w ogóle jest ozon. Ozon to gaz, który ma silne właściwości utleniające, co oznacza, że potrafi niszczyć bakterie, wirusy i inne mikroorganizmy na poziomie chemicznym. Ozon to nic innego jak tlen, tylko w formie cząsteczki złożonej z trzech atomów (O3), a nie jak atom tlenu dwóch (O2). Powstaje jako wyładowanie koronowe produkowane przez lampę cichych wyładowań koronowych, która jest głównym komponentem ozonatora.
Ozon należy do najsilniejszych utleniaczy, co skutkuje ponad tysiąckrotnie większą zdolność do usuwania wirusów, bakterii, grzybów, pleśni od konwencjonalnie stosowanych związków typu chlor czy fluor. Skuteczność dezynfekcji ozonem przewyższa nawet promieniowanie UV i filtry HEPA.
Skuteczność ozonu w walce z wirusami
Wirusy to trudny przeciwnik, bo są mikroskopijne i mogą przetrwać na powierzchniach przez długi czas. Na szczęście ozon świetnie radzi sobie z ich eliminacją. Badania pokazują, że ozon skutecznie niszczy wirusy poprzez uszkadzanie ich materiału genetycznego i otoczki białkowej, co uniemożliwia im dalsze namnażanie. Ozon niszczy wirusy przez dyfundowanie przez otoczkę białkową do rdzenia kwasu nukleinowego, co powoduje uszkodzenie wirusowego DNA lub RNA. Przy wyższych stężeniach ozon niszczy kapsyd lub zewnętrzną powłokę białkową przez utlenianie.
Ozonowanie było testowane m.in. w szpitalach i laboratoriach, gdzie udowodniono jego skuteczność wobec różnych rodzajów wirusów, w tym koronawirusów oraz wirusów grypy. Wykazano ponadto, że ozon niszczy także wirusa SARS-CoV odkrytego w 2003 r. Informacja ta jest o tyle ważna, że genom wirusa SARS-CoV-2 z 2019 r. cechuje się dużym podobieństwem (w około 85 proc.) do tego z 2003 r. Istnieje zatem wysokie prawdopodobieństwo, że ozon będzie w stanie niszczyć otoczkę lipidową tego wirusa, przyczyniając się do jego unieszkodliwienia.
Przeczytaj także: Działanie ozonowania soli fizjologicznej
Ozon a bakterie
Tutaj sprawa jest jeszcze prostsza. Bakterie są większe i mniej odporne niż wirusy, dlatego ozon działa na nie jeszcze skuteczniej. Po kontakcie z ozonem ich błony komórkowe ulegają uszkodzeniu, co prowadzi do ich szybkiej eliminacji. Działa to na szeroką gamę bakterii, od tych stosunkowo nieszkodliwych po bardziej problematyczne.
Bakteriobójcze właściwości ozonu jako pierwszy zauważył W. Ohlmüller w 1890 r. Dziś wiemy, że ozon niszczy też wirusy, zarodniki przetrwalnikowe bakterii, pierwotniaki, grzyby i glony. Działanie bakteriobójcze wykazuje już w stężeniu ok. 13 μg/dm3. Co jest szczególnie ważne - wirusy są bardziej wrażliwe na ozon niż bakterie.
Ozon utlenienia kwasy tłuszczowe w błonie komórkowej bakterii, a po jej zniszczeniu wiąże się z makromolekułami w komórce, nie tylko z białkami, ale także z kwasami nukleinowymi (DNA, RNA). Zmiany te są nieodwracalne i zawsze prowadzą do lizy komórek, czyli śmierci i całkowitego rozpadu bakterii.
Bakteriobójcza skuteczność ozonu rośnie wraz ze wzrostem jego stężenia (C) i czasem ekspozycji (T). Ozon w stężeniu 300 ppm i wyższym w ciągu kilku sekund skutecznie dezynfekuje powierzchnie z Escherichia coli i Staphylococcus aureus.
Zastosowanie ozonu
Ponieważ ozon skutecznie niszczy wirusy i mikroorganizmy, dlatego należy go szeroko stosować w zabiegach dezynfekcji. Ozon wykorzystuje się do sterylizacji domów, miejsc publicznych, placówek medycznych, zakładów przetwórstwa, magazynów i lokali gastronomicznych. Ozon z generatorów jest używany do odgrzybiania starych, często zaniedbanych mieszkań lub domów.
Przeczytaj także: Opinie o ozonowaniu w Mysiadle
W pomieszczeniach, w których produkowana jest żywność pochodzenia zwierzęcego (zakłady mięsne, przetwórstwo rybne), dezynfekcja pomieszczeń i powietrza z zastosowaniem ozonu zapobiega skażeniom żywności, kilkakrotnie przedłuża świeżość i tym samym zapewnia jej bezpieczeństwo. Ozon jest też od dawna używany do zabezpieczania mięsa i obróbki innej żywności jako bardzo skuteczny produkt biobójczy.
Ozon w stężeniu 50 ppm powoduje obniżenie o 66% liczby zarodników konidialnych Aspergillus flavus na powierzchni na nasion kukurydzy, całkowite zahamowanie wzrostu grzyba i jego zarodnikowania oraz niszczy 97% szkodliwych aflatoksyn (= rodzaj mikotoksyn), jednocześnie nie wpływając na zdolność kiełkowania nasion kukurydzy. Jest duże zainteresowanie rolników metodą ozonowania zboża po zbiorze.
Wszechstronne możliwości ozonu znajdują zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Zaawansowana technologia ozonowania zapewniająca pełne bezpieczeństwo produktów oraz prostotę użytkowania, wywołuje coraz większe zainteresowanie wśród dużej liczby przedsiębiorstw rozważających zakup tych systemów, których technologia zdobyła już szerokie uznanie i zaufanie klientów na całym świecie.
Do ozonowania wody, owoców w chłodniach i klimatyzacji przemysłowej polecamy generatory ozonu zasilane tlenem.
Przykładowe mikroorganizmy niszczone przez ozon:
- Aspergillus Niger
- Bacillus Bacteria
- Bacillus Anthracis
- Bacillus cereus
- E-coli
- Encephalomyocarditis Virus
- Endamoebic Cysts Bacteria
- Enterovirus Virus
- Fusarium oxysporum f.sp. lycopersici
- Fusarium oxysporum f.sp.
Tabela 1. Wpływ wilgotności na skuteczność biobójczą ozonu.
Przeczytaj także: Oczyszczanie powietrza: Ozonowanie czy adsorpcja?
Zwykle jest większa redukcja mikroorganizmów przy niskim stężeniu ozonu i wysokiej wilgotności niż przy wysokim stężeniu ozonu i niskiej wilgotności. Przy niskim stężeniu ozonu (np. 0.3 ppm) i wilgotności względnej powietrza wynoszącej 60-75% następuje wyraźna redukcja mikroorganizmów już po 2-3 godzinach ekspozycji.
Bezpieczeństwo stosowania ozonu
To pytanie często pojawia się w kontekście stosowania ozonu w domach i biurach. Odpowiedź brzmi: tak, ale pod pewnymi warunkami. Ozon w wysokich stężeniach jest szkodliwy dla ludzi i zwierząt, dlatego podczas ozonowania nie powinno się przebywać w pomieszczeniu. Po zakończeniu ozonowania konieczne jest dokładne przewietrzenie, by poziom ozonu wrócił do normy.
Dobrze przeprowadzone ozonowanie nie pozostawia żadnych szkodliwych substancji ani chemicznych pozostałości - ozon naturalnie rozkłada się do zwykłego tlenu. Nadmiar ozonu rozkłada się do tlenu, co czyni ozon bardzo proekologiczny i przyjazny dla środowiska. Nie pozostawia po sobie toksyn po rozpadzie, nie odkłada się w tkankach organizmów żywych, nie skaża gleby ani wody. Jest zupełnie bezpieczny dla środowiska i po rozpadzie dla ludzi.
Ozon jest bezpieczną postacią tlenu, ale w bardzo wysokim stężeniu może działać drażniąco na błony śluzowe i drogi oddechowe. Wytwarzanie ozonu w bezpiecznej i umiarkowanej ilości oczyszcza powietrze. Zabieg zawsze powinien być wykonywany przez doświadczoną osobę.
Zbyt długie wystawianie organizmu na wysokie stężenie gazu prowadzi do uszkodzenia wzroku oraz dróg oddechowych nie tylko u człowieka, ale i u zwierząt. Jest też szkodliwy dla roślin. Powoduje ono, że gaz cechuje się wysoką łatwopalnością. Nie powinno się zatem go stosować w połączeniu z innymi gazami palnymi i materiałami wybuchowi. Trzeba też unikać kontaktu z otwartym ogniem, iskrami oraz urządzeniami, które je wytwarzają.
Ozonowanie pomieszczeń - krok po kroku
- Przed zabiegiem należy posprzątać i umyć powierzchnie pomieszczenia, które będą ozonowane.
- Należy z pomieszczenia wynieść wszystkie rośliny oraz usunąć zwierzęta (akwarium może zostać). Wynieść trzeba też dzieła sztuki.
- Nie ustawiamy urządzeń generujących ozon na podłodze, a tylko na podwyższeniu (np. krzesło, stół itp.). W celu lepszego rozprowadzenia ozonu po pomieszczeniu możemy wykorzystać dodatkowe wentylatory.
- Po włączeniu generatora ozonu należy opuścić pomieszczenie zabiegowe oraz zabezpieczyć je przed dostępem osób trzecich.
- Monitorowanie procesu ozonowania polega na kontroli szczelności pomieszczenia - czy ozon nie ‚wycieka’ z ozonowanego pomieszczenia np. na klatkę schodową lub na zewnątrz.
- Po zakończeniu pracy generatorów ozonu należy poczekać 30 minut, aby wykorzystać wyprodukowany ozon.
- Wietrzymy pomieszczenie przez 15-20 minut do uzyskania bezpiecznego stężenia ozonu.
Ozonatory - przegląd wybranych modeli
Na rynku dostępne są różne modele ozonatorów, oto kilka przykładów:
- Ozonator Ozox 10G HF198: Profesjonalny generator ozonu o wydajności 10 g/h do sterylizacji pomieszczeń.
- Ozonator Ozox 20G HF258: Profesjonalny generator ozonu o wydajności 20 g/h do sterylizacji pomieszczeń.
- Ozonator Ozox GL-2186: O wydajności 400mg/h z wbudowanym jonizatorem powietrza.
- Ozonator Ozox LY-101: Generator ozonu do żywności i nie tylko. Ozonowanie żywności na mokro i na sucho.
- Ozonator Ozox 40G HF498: Profesjonalny generator ozonu o wydajności 40 g/h do ozonowania pomieszczeń, samochodów.
Czy ozonowanie to rozwiązanie idealne?
Nie zawsze - nie zastąpi gruntownego sprzątania ani nie usunie widocznego brudu. Ale jeśli zależy Ci na dezynfekcji i poprawie jakości powietrza, to z pewnością warto rozważyć tę metodę.
tags: #ozonowanie #wirusy #skuteczność
