Zagrożenia związane z wilgotnością i temperaturą w miejscu pracy a przepisy BHP

Szczegóły: Opublikowano: 10. March 2026

Warunki, w jakich pracownicy wykonują swoje obowiązki, mają ogromny wpływ na ich efektywność i wydajność. Jednym z najważniejszych czynników jest mikroklimat w środowisku pracy, na który składają się m.in. temperatura, wilgotność i przepływ powietrza. Każdy pracodawca powinien dążyć do zapewnienia pracownikom mikroklimatu umiarkowanego, a gdy nie jest to możliwe - dostarczyć środki, które zniwelują dyskomfort.

Co to jest mikroklimat? BHP na straży samopoczucia pracowników

Zgodnie z definicją, mikroklimat to klimat charakterystyczny dla małej części środowiska. W grę wchodzą też czynniki indywidualne, takie jak tempo metabolizmu organizmu oraz zdolność do przystosowania się do konkretnego mikroklimatu.

Mikroklimat w miejscu pracy ma decydujący wpływ na poczucie komfortu cieplnego. W odpowiednich warunkach możliwa jest optymalna koncentracja uwagi, dobre samopoczucie, zachowanie zasad bezpieczeństwa, a także efektywność w pracy.

Mikroklimat gorący, zimny i umiarkowany - jak wpływają na zdrowie?

Ze względu na parametry mikroklimatu, środowisko pracy dzielimy na gorące, umiarkowane i zimne. Tak naprawdę tylko jedno z nich - środowisko umiarkowane - daje gwarancję dobrego samopoczucia i zdrowia podczas wykonywania obowiązków służbowych.

Mikroklimat gorący

W takich warunkach ilość ciepła wytwarzanego przez organizm jest wyższa od zdolności odbierania ciepła przez otaczające środowisko. Mikroklimat gorący wpływa destrukcyjnie na organizm - powoduje wzrost temperatury ciała, przegrzanie, a w skrajnych przypadkach nawet odparzenia i hipertermię.

Przeczytaj także: Co warto wiedzieć o wodzie pitnej

Mikroklimat umiarkowany

Temperatura, wilgotność powietrza i inne czynniki pozwalają na zrównoważenie ilości ciepła wytwarzanego przez organizm z ilością ciepła odbieranego przez otoczenie. Innymi słowy, w mikroklimacie umiarkowanym w pracy nie jest ani za zimno, ani za gorąco. Warunki takie nie powodują dyskomfortu, poza typowymi różnicami indywidualnymi (np. w tym samym pomieszczeniu jedna osoba czuje się komfortowo w krótkim rękawku, druga - w marynarce lub w swetrze).

Mikroklimat zimny

W takim środowisku ilość ciepła wytwarzanego przez organizm jest niewystarczająca w stosunku do odbierania ciepła z organizmu człowieka przez otaczające środowisko. Taki mikroklimat w środowisku pracy powoduje obniżenie temperatury ciała, wychłodzenie organizmu, a nawet hipotermię i odmrożenia.

Mikroklimaty gorący i zimny nie są komfortowe dla pracowników. Nie sprzyjają koncentracji, wydajności i efektywności. Stanowią też zagrożenia dla zdrowia. W takim mikroklimacie w środowisku pracy trudno jest zachować zasady bezpieczeństwa. U osób bardziej wrażliwych takie warunki mogą wywoływać omdlenia i zasłabnięcia.

Dobry mikroklimat w pracy - obowiązek właściciela firmy

Każdy pracodawca ma obowiązek zapewnić swoim pracownikom optymalne warunki pracy. Panujący w niej mikroklimat nie może powodować dyskomfortu ani oddziaływać negatywnie na zdrowie i samopoczucie zatrudnionych osób. Obowiązkiem pracodawcy jest dążenie do zapewnienia pracownikom mikroklimatu umiarkowanego.

Zgodnie bowiem z art. 94 Kodeksu pracy, właściciel firmy musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a także prowadzić systematyczne szkolenia BHP. Przepis ten odnosi się także do komfortu cieplnego pracowników. Właściciel firmy ma obowiązek nie tylko zapewnić swoim pracownikom odpowiedni mikroklimat w środowisku pracy, ale też sprawdzać panujące w nim warunki.

Przeczytaj także: Ryzyko zawodowe w oczyszczalniach ścieków

Aby zapewnić umiarkowany mikroklimat w miejscu pracy, właściciel firmy powinien stosować środki zapobiegawcze i na bieżąco eliminować czynniki szkodliwe. Jeśli nie jest to w zupełności możliwe ze względu na specyfikę pracy, musi zapewnić swoim pracownikom środki ochrony indywidualnej. Warto przy tym podkreślić, że mikroklimat może różnić się w zależności od stanowiska w tej samej firmie.

W trosce o zdrowie i samopoczucie pracownika - badania

W praktyce dbanie o umiarkowany mikroklimat w pracy to np. zapewnienie odpowiedniego ogrzewania zimą, klimatyzacji latem, wprowadzenie systemów gwarantujących optymalną cyrkulację powietrza itp. Z drugiej strony wywietrzniki i klimatyzatory nie powinny być umieszczane tuż nad stanowiskami pracy.

O ile jednak kontrola temperatury i wilgotności powietrza może być przeprowadzona precyzyjnie przez samego właściciela firmy, o tyle w przypadku innych parametrów bywa to trudne. Dlatego pomiary powinny być wykonywane przez specjalizujące się w czynnikach mikroklimatycznych akredytowane laboratorium pomiarowe.

Zlecając takie badanie specjaliście, przedsiębiorca może liczyć na wsparcie w ustaleniu, jakie metody ochrony okażą się najlepsze dla pracowników, a także jak poprawić ich warunki. Zapewnienie pracownikom optymalnego mikroklimatu w środowisku pracy pozwoli im uniknąć wielu problemów zdrowotnych, m.in. chorób układu krążenia, układu oddechowego, ośrodkowego układu nerwowego czy spadku odporności. Do tego przyczyni się do zwiększenia codziennej wydajności i ogólnego zadowolenia pracowników.

Praca w mikroklimacie gorącym lub zimnym - co musi zrobić pracodawca?

Oczywiście istnieją zawody i czynności, których specyfika uniemożliwia zachowanie umiarkowanego mikroklimatu w pracy. Wiedzą o tym pracownicy hut, chłodni, górnicy czy osoby wykonujące swoje zadania w warunkach zewnętrznych podczas upałów.

Przeczytaj także: Zamówienia Publiczne: Procedura Odwrócona

Pracodawca, którego pracownicy wykonują swoje obowiązki służbowe w mikroklimacie gorącym, musi zapewnić im napoje. Dzięki temu będą mogli zachować równowagę wodno-elektrolitową organizmu. Z kolei praca w mikroklimacie zimnym wymaga od właściciela firmy zapewniania pracownikom specjalnej odzieży oraz gorących napojów. Przy czym każda z zatrudnionych w takich warunkach osób musi posiadać zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy w zimnym mikroklimacie.

Zarówno w mikroklimacie gorącym, jak i zimnym, nie mogą pracować kobiety w ciąży, matki karmiące piersią oraz pracownicy młodociani.

Wilgotność powietrza w pomieszczeniach biurowych

Wilgotność tak jak temperatura jest bardzo istotnym parametrem, jeżeli chodzi o samopoczucie i jakość pracy wszystkich pracowników biurowych. W tym artykule dowiesz się jaka wilgotność powinna panować na stanowisku pracy w biurze, jakie dokumenty prawne określają prawidłowy zakres wilgotności, co można zrobić, by utrzymać odpowiedni poziom wilgotności oraz jakie urządzenia marki Fellowes będą świetnym rozwiązaniem do zapewnienia dobrego poziomu wilgotności.

Z artykułu Temperatura w biurze - przepisy BHP możesz dowiedzieć się jaka temperatura powinna panować na biurowym stanowisku pracy, natomiast w poniższym tekście opisujemy warunki wilgotności, jakie powinny panować w biurze, gdzie temperatura jest utrzymywana na poziomie zgodnym z Rozporządzeniem Ministra Pracy oraz przepisami BHP.

Jeżeli chodzi o poziom wilgotności w biurze, to głównymi dokumentami stanowiącymi o tym są:

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r.
Norma Europejska PN-EN-15251:2012
Przepisy BHP

Z powyższych dokumentów jesteśmy w stanie dowiedzieć się, że przy zachowaniu optymalnej temperatury, jaką jest 22 - 24°C, wilgotność w pomieszczeniu biurowym powinna wynosić od 40 do 60%.

Człowiek jest w stanie dostosować się do szerokiego zakresu wilgotności, lecz nie zawsze oznacza to poczucie komfortu.

Gdy wilgotność powietrza w pracy biurowej jest zbyt niska np. 25 - 30% to:

śluzówki w nosie wysychają co utrudnia prawidłowe oddychanie
wzrasta ryzyko infekcji dróg oddechowych, astmy i alergii
wzrasta zapotrzebowanie na picie płynów
wilgoć odparowuje ze skóry, włosów i paznokci co powoduje powolne odwodnianie się organizmu

Natomiast gdy optymalna wilgotność w biurze zostanie przekroczona i osiągnie np. 70% to:

panują warunki sprzyjające rozwojowi grzybów pleśniowych
zwiększa się ryzyko reakcji alergicznych i zatruć toksynami
zwiększa się emisja lotnych związków organicznych, które mogą doprowadzić do podrażnienia oczu, skóry, nosa oraz wywoływać nudności i bóle głowy

Pamiętajmy, więc że wilgotność powietrza w pomieszczeniu biurowym nie może być wyższa niż 60%, bo może się to okazać bardzo problematyczne i przysporzyć wiele kłopotów zdrowotnych.

Wilgotność w biurze przepisy - jak utrzymać odpowiedni poziom wilgotności?

Norma wilgotności powietrza w biurze stanowi, że optymalnym poziomem wilgotności jest od 40 do 60%, ale jak my jako pracownicy możemy wiedzieć jakie warunki mikroklimatu panują? Do tego zadania służy najczęściej system wentylacji oraz klimatyzacji, to te systemy są odpowiedzialne z utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza. Dbanie o ich stan i prawidłowe działanie leży w gestii pracodawcy, lecz my jako pracownicy także powinniśmy zwracać uwagę czy sprzęt spełnia swoją funkcję.

Oprócz systemu wentylacji oraz klimatyzacji warto również zainwestować w oczyszczacz powietrza. Oczyszczacz powietrza marki Fellowes daje bardzo dużo korzyści:

usuwa bakterie i wirusy
pozbywa się pyłu i roztoczy
wchłania zarodniki pleśni i różne alergeny
niweluje brzydkie zapachy

Dzięki oczyszczaczowi powietrza marki Fellowes powietrze jest najwyższej jakości, a w sytuacji, gdy poziom wilgotności będzie zbyt niski lub zbyt wysoki, pozbędzie się on zagrożenia w postaci bakterii, wirusów i grzybów nie narażając nas na ewentualne zachorowanie.

Wilgotność w pomieszczeniach biurowych BHP - jak ją zmierzyć?

Systemy wentylacji i klimatyzacji są wyposażone w mierniki wilgotności, lecz jeżeli chcesz samemu kontrolować mikroklimat panujący na Twoim stanowisku pracy, możesz zakupić higrometr, który będzie Cię informował o poziomie wilgotności. Na rynku dostępne są również higrometry wyposażone w alarm ostrzegający o przekroczeniu odpowiedniego poziomu wilgotności, co pozwala na szybką reakcję.

Niska temperatura, opady śniegu, oblodzenie i obowiązki pracodawcy

Niska temperatura, opady śniegu, oblodzenie… To tylko niektóre z możliwych zagrożeń, które czekają na pracowników w zimie. W związku z dodatkowymi czynnikami ryzyka pojawiają się też dodatkowe obowiązki, m.in. te związane z minimalną temperaturą w pomieszczeniach. Jeśli nie zapewnisz pracownikom odpowiednich warunków, dla własnego bezpieczeństwa mają prawo powstrzymać się od pracy. Praca w niskiej temperaturze (na zewnątrz i w pomieszczeniach) może wywołać m.in. hipotermię (wychłodzenie organizmu) oraz odmrożenia. Jak temu zapobiec?

Mikroklimat zimny należy do warunków zagrożenia związanego ze środowiskiem pracy. Na jego działanie mogą być narażeni pracownicy przez cały rok, np. w chłodniach czy magazynach. Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (paragraf 30) temperatura w pomieszczeniach powinna być dopasowana do rodzaju pracy.

Aby w pomieszczeniach nie było zbyt zimno, potrzebne są dodatkowe grzejniki, kaloryfery lub inne sprzęty emitujące ciepło. Jeśli niska temperatura jest konieczna (np. w chłodniach), obowiązują Cię dodatkowe zasady.

Przepisy nie regulują najniższej możliwej temperatury do pracy na zewnątrz. Masz jednak obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczeństwo i komfort. Jeśli wykonują swoją pracę na otwartej przestrzeni (np. opady śniegu czy silny wiatr to czynniki atmosferyczne, przed którymi trzeba chronić pracowników - poprzez odpowiednią organizację stanowiska pracy. Wśród środków ochrony zbiorowej sprawdzają się np. Pamiętaj też o regularnym odśnieżaniu (także dachów, również tych tymczasowych) i ochronie przed oblodzeniem.

Praca w niskiej temperaturze wymaga też zapewnienia odpowiedniego pomieszczenia socjalnego, w którym temperatura wynosi co najmniej 16°C. Kwestia zapewnienia napojów i jedzenia jest regulowana w Rozporządzeniu w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. To dodatki bezpłatne dla pracownika. Jeśli pracownicy pracują w zimnym mikroklimacie lub na zewnątrz (w temperaturze poniżej 10°C), zapewnij im gorące napoje przez całą zmianę. Rodzaj tych napojów nie jest określony, może to być np. A co z posiłkami przy pracy w niskiej temperaturze?

Obowiązkiem pracodawcy jest przygotowanie odzieży ciepłochronnej odpowiedniej do pracy w konkretnej temperaturze (chroniącej przed zimnem lub chłodem). Oprócz tego pamiętaj o zapewnieniu standardowych środków ochrony indywidualnej dopasowanych do warunków na konkretnym stanowisku pracy.

Nadrzędnym sposobem na zapewnienie bezpieczeństwa jest ograniczenie działania czynników szkodliwych. Możesz więc wyznaczyć pracownikom dodatkowe przerwy lub skrócić czas pracy (ale bez obniżania wynagrodzenia).

Letnie upały a BHP - o czym musi pamiętać pracodawca?

Wraz z nadejściem lata rośnie nie tylko temperatura na zewnątrz, ale także ryzyko związane z pracą w trudnych warunkach cieplnych. Pracodawcy mają obowiązek zadbania o zdrowie i bezpieczeństwo zatrudnionych, a przepisy BHP jasno wskazują, jakie środki należy podjąć, by chronić pracowników przed skutkami upałów. Choć obowiązujące regulacje nie określają jednej, sztywnej granicy maksymalnej temperatury, nie zwalnia to pracodawcy z odpowiedzialności za zapewnienie odpowiednich warunków pracy.

Prawo pracy obliguje pracodawcę do konkretnych obowiązków, które są związane z pracą w upalne dni. Jest ich stosunkowo mało, jednakże każde z nich odgrywa kluczową rolę dla zatrudnionych osób i jest obligatoryjne dla samego pracodawcy.

Jaka jest maksymalna temperatura w miejscu pracy?

Maksymalna temperatura w miejscu pracy nie została podana w przepisach bhp. Brak wytycznych nie jest jednoznaczny z zezwoleniem, aby w miejscu pracy panowała temperatura i warunki nie do zniesienia, wywołujące dyskomfort zarówno u zatrudnionych osób, jak i odwiedzających. Praca w wysokich temperaturach może przyczynić się do spadku wydajności pracowników, a to z kolei prowadzi, chociażby do poważnych konsekwencji o podłożu zdrowotnym, jak na przykład udaru.

Wyznaczono dopuszczalną maksymalną temperaturę dla osób młodocianych oraz kobiet w ciąży - maksymalna temperatura w pomieszczeniach biurowych. Specjaliści bhp wskazują, iż temperatura w miejscu pracy nie może być wyższa od:

30°C - w pomieszczeniach biurowych,
28°C - podczas ciężkiej pracy fizycznej,
26°C - podczas pracy w warunkach szczególnych.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że mowa o zaleceniach, a nie obowiązkach.

Jaka jest minimalna temperatura w miejscu pracy?

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wyznacza minimalną temperaturę w miejscu pracy. Temperatura w miejscu pracy musi być zgodna z rodzajem wykonywanej pracy i być nie niższa niż:

18°C - w przypadku lekkich prac fizycznych bądź pracy biurowej,
14°C - w pozostałych przypadkach.

Jak zapewnić pracownikom optymalną temperaturę w miejscu pracy?

Jeżeli praca odbywa się w pomieszczeniach zamkniętych, klimatyzacja odpowiada i umożliwia utrzymanie właściwej temperatury, chociaż nie należy pod żadnym pozorem ustawiać jej na zbyt niską temperaturę, gdyż efekt będzie odwrotny do zamierzonego. Zgodnie z informacjami podanymi przez specjalistów z Instytutu Medycyny Pracy najkorzystniejsza dla organizmu temperatura waha się w następujących przedziałach:

20-22,8°C - zimą podczas pracy lekkiej lub siedzącej,
23,9-26,7°C - latem podczas pracy lekkiej lub siedzącej,
18,3°C - podczas średnio ciężkiej pracy fizycznej,
15,5°C - podczas bardzo ciężkiej pracy fizycznej.

Skrócenie czasu pracy a temperatura

Pracodawca ma prawo skrócić czas pracy, gdy temperatura w miejscu pracy jest zbyt wysoka. Należy jednak podkreślić, że to jego prawo, a nie obowiązek. W przepisach nie można znaleźć żadnej informacji związanej z maksymalną temperaturą, dla której dzień w pracy zostaje skrócony. W tym miejscu trzeba podkreślić, iż decyzja o zakończeniu pracy wcześniej nie jest równoznaczna z odjęciem wynagrodzenia.

Zimne napoje dla pracowników

Temperatura w miejscu pracy, która przekracza 28 stopni C w zamkniętych pomieszczeniach albo 25 stopni C na otwartych pomieszczeniach obliguje pracodawcę do zagwarantowania zatrudnionym osobom bezpłatnych napojów chłodzących (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów). Ustawa nie podaje, jakie napoje trzeba dostarczyć pracownikom. W praktyce oznacza to, że mogą to być różnorodne soki, herbaty mrożone, jednakże w praktyce najczęściej podawana jest woda i to w zupełności wystarczy. Ilość napojów chłodzących powinna w pełni zaspokajać potrzeby pracowników - to jest szczególnie istotne. Nie trzeba być ekspertem, żeby wiedzieć, iż zapotrzebowanie zatrudnionych nie zawsze jest takie samo, stąd nielimitowany dostęp do napojów sprawdza się coraz lepiej. Zdecydowana większość decyduje się na zakup dzbanka filtrującego albo dystrybutora z wodą.

Należy wyraźnie podkreślić, że jeżeli pracodawca nie zapewni zatrudnionym osobom zimnych napojów, może spodziewać się nałożenia kary grzywny w wysokości od 1 tys. do maksymalnie 30 tys. zł. Kary są nakładane przez Państwową Inspekcję Pracy.

Co z wykonywaniem obowiązków w trakcie wysokich temperatur?

W Kodeksie pracy wyznaczono, iż zatrudniony ma prawo do powstrzymania się od pracy, gdy:

warunki w miejscu pracy nie są zgodne z przepisami bhp,
warunki stwarzają zagrożenie dla zdrowia albo życia pracowników,
warunki stwarzają zagrożenie dla zdrowia albo życia pracowników,
wykonywanie pracy wiąże się z niebezpieczeństwem dla innych osób.

W przedstawionych przypadkach wymagane jest przekazanie stosownej informacji dla przełożonego. W związku z tym, gdy w miejscu pracy panują wysokie temperatury, a praca w takich warunkach może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia, chociażby omdlenia, pracodawca nie ma możliwości zobligować pracownika do pracy. Nie może też pomniejszać wynagrodzenia.

Jakie obowiązki ma pracodawca?

Pracodawca, który zatrudnia pracowników, musi pamiętać o zagwarantowaniu odpowiedniej temperatury w miejscu pracy oraz o wymianie powietrza i bilansie wilgotności, która uwzględnia potrzeby użytkowe i funkcje pomieszczenia. Akceptowana jest wentylacja naturalna, mechaniczna albo klimatyzacja. Powietrze, które trafia do pomieszczeń pracowniczych, należy w pierwszej kolejności oczyścić z pyłów oraz substancji szkodliwych dla zdrowia. Urządzenia używane do wentylacji nie mogą przyczyniać się do występowania przeciągów albo też ochłodzenia lub przegrzewania lokalu, gdzie występuje stanowisko pracy. Oprócz tego strumienia powietrza nie należy kierować bezpośrednio w miejsce, gdzie odbywa się praca zatrudnionej osoby, a nawiew odbywa się na wysokości nie mniejszej niż 3,5 metra od poziomu podłogi stanowiska pracy.

Przepisy bhp wskazują, że pomieszczenia pracy mają być dla zatrudnionych osób miejscami bezpiecznymi i higienicznymi. Wszelkie wykroczenia i postępowanie niezgodne z prawem może wiązać się ze skierowaniem przez inspektora PIP wniosku do sądu o ukaranie osób odpowiedzialnych za niedopatrzenia w zakresie zapewniania odpowiednich warunków pracy.

O czym jeszcze powinni pamiętać pracodawcy?

Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy mają wiele praw i jeszcze więcej obowiązków. Oprócz odpowiedniej temperatury w miejscu pracy należy uwzględnić również inne elementy. Do specjalistycznych zadań należy wykorzystać rękawice chemoochronne bądź rękawice spawalnicze, które doskonale chronią w trudnych okolicznościach i warunkach.

tags: #zagrożenia #w #miejscu #pracy #wilgotność #bhp