Wilgotność Powietrza i Jakość Powietrza w Zielonej Górze: Normy i Aktualna Sytuacja

Szczegóły: Opublikowano: 12. March 2026

Zamieszczone poniżej pliki zawierają typowe lata meteorologiczne oraz opracowane na ich podstawie statystyczne dane klimatyczne dla obszaru Polski. Z bazy danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wygenerowane zostały zbiory danych niezbędne do wyznaczenia typowych lat meteorologicznych i zagregowanych danych klimatycznych dla potrzeb analiz i symulacji energetycznych budynków.

Wygenerowane zbiory zawierały dane źródłowe z okresu trzydziestu lat począwszy od roku 1971, a skończywszy na roku 2000, dla stacji meteorologicznych z obszaru Polski posiadających ciągi danych terminowych co najmniej 3-godzinne z okresu co najmniej 10 lat. Dla pozostałych 19 stacji meteorologicznych długości ciągów danych źródłowych wynoszą od 11 do 29 lat, z tym, że nie zawsze są to kolejne lata.

Wygenerowane dane źródłowe zawierały dane obserwacyjne godzinowe lub 3-godzinowe. W przypadku danych obserwacyjnych o 8 terminach w ciągu doby przeprowadzono interpolację w celu wyznaczenia danych godzinowych. Wszelkie dalsze analizy ciągłości i spójności danych wykonywane były podczas wyznaczania typowych lat meteorologicznych.

Typowe Lata Meteorologiczne dla Polski

Poniżej zamieszczono skrócony opis typowych lat meteorologicznych opracowanych dla Polski.

Typowy rok meteorologiczny dla obliczeń energetycznych ISO: Został opracowany przez International Organization for Standardization i zaakceptowany przez CEN jako norma EN ISO 15927-4. Roczny ciąg danych pogodowych dla obliczeń energetycznych tworzony jest z 12 miesięcy wybranych z okresu minimum 10 lat obserwacji meteorologicznych dla danej lokalizacji. Wybór miesiąca przeprowadza się poprzez wyznaczenie z wielolecia trzech miesięcy, dla których suma statystyk Finkelsteina-Schafera dla natężenia całkowitego promieniowania słonecznego, temperatury termometru suchego i wilgotności względnej jest najmniejsza.
Meteorologiczny rok odniesienia Weather Year for Energy Calculations, Version 2 (WYEC2): Został opracowany dla ASHRAE przez Watsun Simulation Laboratory. Roczny ciąg danych pogodowych dla obliczeń energetycznych tworzony jest z 12 miesięcy wybranych z okresu minimum 30 lat obserwacji meteorologicznych dla danej lokalizacji. Poszczególne miesiące wybierane są poprzez porównanie statystyczne pojedynczego miesiąca z wartościami wieloletnimi.
Typowy rok meteorologiczny Typical Meteorological Year, Version 2 (TMY2): Został opracowany przez National Renewable Energy Laboratory. Roczny ciąg danych pogodowych dla obliczeń energetycznych tworzony jest z 12 miesięcy wybranych z okresu minimum 30 lat obserwacji meteorologicznych dla danej lokalizacji. Poszczególne miesiące wybierane są poprzez porównanie statystyczne pojedynczego miesiąca z wartościami wieloletnimi.
Rok meteorologiczny zaproponowany przez ASHRAE o nazwie TRY - Typical Reference Year: Z ciągu kilkudziesięciu lat obserwacji wybiera się jeden rzeczywisty rok danych pomiarowych opierając się na obliczanych średnich miesięcznych temperaturach termometru suchego. W metodzie zaproponowanej przez ASHRAE należy unikać lat z ekstremalnymi wartościami średnich miesięcznych temperatur. Spośród ciągu lat branych pod uwagę należy wybrać ten rok, który jest najłagodniejszy i ma najmniejszą liczbę ekstremalnych wartości średnich miesięcznych temperatury powietrza.
Rok meteorologiczny zaproponowany przez dr inż. Piotra Narowskiego o nazwie HSY - Hottest Summer Year: Z ciągu kilkudziesięciu lat obserwacji wybiera się jeden rzeczywisty rok danych pomiarowych opierając się na obliczanych średnich miesięcznych temperaturach termometru suchego. W metodzie tej porównuje się miesiące średnie temperatury lipca i sierpnia i wybiera się rok z ekstremalnymi wartościami średnich miesięcznych temperatur dla tych miesięcy.
Rok meteorologiczny zaproponowany przez dr inż. Piotra Narowskiego o nazwie CWY - Coldest Winter Year: Z ciągu kilkudziesięciu lat obserwacji wybiera się jeden rzeczywisty rok danych pomiarowych opierając się na obliczanych średnich miesięcznych temperaturach termometru suchego. W metodzie tej porównuje się miesiące średnie temperatury stycznia i lutego i wybiera się rok z ekstremalnymi wartościami średnich miesięcznych temperatur dla tych miesięcy.

W wyniku przetworzenia danych źródłowych przy pomocy programu TMY.EXE autorstwa dr inż. Piotra Narowskiego otrzymano 61 plików z typowymi latami meteorologicznymi według standardu ISO zawierających meteorologiczne dane źródłowe oraz 61 plików, w których zapisano statystyki, na podstawie których dokonano wyboru poszczególnych miesięcy lub lat dla typowych lat meteorologicznych.

Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu

Pliki te posłużyły do wygenerowania przy pomocy programu MIP.EXE autorstwa dr inż. Piotra Narowskiego plików typowych lat meteorologicznych z danymi rozszerzonymi. Parametry znajdujące się w wersji rozszerzonej typowych lat meteorologicznych, które nie pochodzą z obserwacji meteorologicznych zostały wyznaczone na podstawie odpowiednich modeli matematycznych i równań termodynamicznych.

Drukiem wytłuszczonym wskazano parametry meteorologiczne pochodzące z obserwacji. Pozostałe wielkości zostały obliczone na podstawie parametrów pochodzących z obserwacji.

Dane typowych lat meteorologicznych znajdują się w plikach tekstowych których nazwa jest następującego formatu wmo12xxx0iso.txt. Litery xxx odpowiadają numerowi stacji meteorologicznej. Na przykład plik wmo123750iso.txt to plik zawierający dane typowego roku meteorologicznego dla Warszawy obliczony w oparciu o normę ISO.

Wszystkie pliki danych typowych lat meteorologicznych zostały skompresowane do archiwów ZIP.

Pliki statystyk miesięcznych, których nazwy mają format wmo12xxx0iso_stat.txt, gdzie xxx odpowiada numerowi stacji meteorologicznej, zawierają statystyki miesięczne, które były obliczane podczas wyznaczania typowych lat meteorologicznych dla poszczególnych stacji.

Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum

Poniżej w tabeli zestawiono typowe lata meteorologiczne opracowane na podstawie normy EN ISO 15927:4 dla 61 stacji meteorologicznych Polski w postaci pliku tekstowego TXT oraz w postaci spakowanego archiwum ZIP. Ze względu na znacznie mniejszą objętość zaleca się pobieranie plików w postaci spakowanej.

Dla typowych lat meteorologicznych zbudowanych z miesięcy wybieranych z różnych lat kalendarzowych np. UWAGA: Znakiem (-) umieszczonym przed nazwą stacji wyróżniono typowe lata meteorologiczne dla stacji meteorologicznych, które wyznaczono na podstawie niepełnych 30-letnich ciągów pomiarowych w danych źródłowych. Kolorem czerwonym wyszczególniono również numery lat kalendarzowych z danymi pomiarowymi, które były wykorzystane przy opracowaniu typowych lat meteorologicznych dla tych miejscowości.

Obliczenia symulacji energetycznej budynków przeprowadzone na podstawie tych danych mogą być obarczone błędem i nie należy ich uznawać za w pełni reprezentatywne. W przypadku wątpliwości lub obliczeń wymagających dużej wiarygodności należy wybrać najbliższą stację meteorologiczną, dla której typowe lata meteorologiczne opracowano na podstawie pełnych 30-letnich ciągów pomiarowych.

Należy zwrócić szczególną uwagę w przypadku wykorzystywania typowych lat meteorologicznych opracowanych na podstawie ciągów pomiarowych, krótszych niż 20 lat.

Susza w Zielonej Górze

W lipcu w Zielonej Górze jakby ktoś nie przestawał zaklinać deszczu. Można by żartować i cieszyć się, że miasto jest najbardziej słoneczne w kraju, gdyby skutkiem tego nie była dramatyczna susza hydrologiczna i geologiczna. Od dłuższego czasu publikujemy artykuły dotyczące suszy w województwie, co rusz pojawiają się nowe smutne zdjęcia z kolejnych zakątków regionu obrazujące niski stan rzek i jezior.

Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności

- Jeszcze pod koniec ubiegłego wieku susza występowała średnio co 9 lat, na początku tego wieku co 3 - 5 lat, a od 2015 roku mamy permanentną suszę na zachodzie kraju. Występuje na mniejszym lub większym obszarze, ale cały czas - tłumaczył synoptyk i hydrolog Grzegorz Walijewski z Instytutu Meteorologii Gospodarki Wodnej.

Okazało się, że największa susza dotyczy Zielonej Góry. Z jednej strony brzmi pięknie, bo była ona w lipcu najbardziej słonecznym miastem w Polsce, da się to zmierzyć heliografem, ale to tylko ładnie brzmi, bo oznacza, że to właśnie tutaj jest najbardziej sucho w kraju. Najwięcej godzin ze słońcem to większe parowanie i coraz bardziej niekorzystne warunki dla roślin i ludzi.

W Zielonej Górze w lipcu spadło 17 proc. Hydrolog wyjaśnia, że niestety też w lipcu w województwie lubuskim upały pojawiały się najczęściej i były najbardziej ekstremalne. - Statycznie upały zdarzały się tutaj najczęściej i były naprawdę ekstremalne. A to jest przepis na suszę - tłumaczy hydrolog z IMGW.

- Składa się na nią wysoka temperatura, wysokie parowanie i mała suma opadów, a dodatkowo bezśnieżna zima, bo praktycznie nie obserwowaliśmy śniegu, pokrywa śnieżna się nie utrzymywała, w okresie wiosny nie było zasilania gruntów przez wody roztopowe, dlatego całe województwo jest objęte suszą hydrologiczną.

Hydrolog wskazuje też, że spada wilgotność gleby, zarówno w warstwie powierzchniowej, jak i w warstwach głębnych. Wartość krytyczna jest poniżej 30 - 40 procent. Takie wartości są alarmujące dla rolników, sadowników i właścicieli ogródków, to oznacza utrudniony dostęp do wody przez rośliny. Miejscami w okolicy Zielonej Góry wartość ta spada poniżej 20 procent!

Emilia Szewczak tłumaczy, że opady z weekendu na moment poprawiły sytuację hydrologiczną w Polsce, ale niestety właściwie one ominęły zachód Polski. - Niestety nie widzimy znaczących opadów w Zielonej Górze przez najbliższy tydzień. W piątek, 5 sierpnia front chłodnego powietrza namiesza w pogodzie. Będzie styk dwóch różnych mas powietrza. Pojawiają się opady podczas burz, do ok. 30 litrów wody na metr kwadratowy, ale w sobotę nie będzie śladu po tym deszczu. Jeśli nie wystąpi więcej opadów, to sytuacja nadal będzie niekorzystna - wyjaśnia hydrolog z IMGW.

Jakość Powietrza w Polsce

Jakie jest dziś powietrze w Polsce? Czy zagraża nam smog? We wtorek rano w kilku miastach Polski jakość powietrza jest zła, a miejscami niezdrowa lub średnia. Dopuszczalne normy stężenia zanieczyszczeń zostały przekroczone.

We wtorek przed godziną 6.30 stacje pomiarowe wskazały złą jakość powietrza pod względem pyłu PM10 w Nowym Targu - 151 mikrogramów na metr sześcienny (251,7 procent normy dobowej). W wielu innych miastach położonych na południu kraju zarejestrowano niezdrową i średnią jakość powietrza.

Pod względem pyłu PM2,5 sytuacja była najgorsza w Raciborzu. Tamtejsza stacja pomiarowa odnotowała stężenie szkodliwego pyłu na poziomie 103 µg/m3, czyli 286,1 proc. normy dobowej. Taką jakość powietrza określa się jako złą.

Jak wyjaśnił nam synoptyk tvnmeteo.pl Artur Chrzanowski, pogoda wyżowa, która utrzymuje się od pewnego czasu, może sprzyjać nasileniu się zjawisk smogowych. Wyżowe ruchy osiadające niejako "przytrzymują" część zanieczyszczeń przy ziemi, a więc brak ruchów pionowych ogranicza mieszanie się mas powietrza. Warto pamiętać, że sytuacja smogowa może się zmieniać nawet z godziny na godzinę.

W poniedziałek niepokojące sygnały dla Wrocławia przyniósł prowadzony przez szwajcarski serwis iqair.com ranking dużych miast o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu na świecie. Rano stolica Górnego Śląska plasowała się na miejscu szóstym, wczesnym popołudniem "awansowała" na trzecie. Indeks jakości powietrza (US AQI) wyniósł tam wówczas 176 punktów. Przed Wrocławiem znalazły się jedynie Lahaur w Pakistanie i Delhi w Indiach.

Z mapy umieszczonej na iqair.com wynika też, że niezdrowe powietrze zarejestrowano w Raciborzu (160 punktów), Lwówku Śląskim (170 punktów), wschodniej części Łodzi (154 punkty) i w miejscowości Wygryny (164 punkty).

Aktualne zanieczyszczenia powietrza można też śledzić na windy.com, który to serwis korzysta między innymi z danych programu Copernicus - unijnego programu obserwacji Ziemi.

Gdy niedawno Polski Alarm Smogowy opublikował raport podsumowujący 2021 rok pod kątem miast z najgorszą jakością powietrza, stolica Małopolski po raz pierwszy nie znalazła się tej liście.

Walka ze Smogiem w Polsce

Kraków zabrania wjazdu starych samochodów.
Warszawa odlicza dni do zakazu używania kopciuchów.
Olsztyn sprawdza piece.

18 listopada Zagłębiowski Alarm Smogowy ustawił na głównym placu miasta tzw. mobilne płuca, czyli instalację, której celem jest obrazowanie problemu smogu, zwiększanie świadomości o zanieczyszczeniach powietrza oraz zachęta do wymiany starych kotłów i pieców.

W Poznaniu trwają kontrole jakości powietrza przy wykorzystaniu drona. Podpięte pod niego specjalistyczne urządzenie wykrywa miejsca, gdzie w piecach spalane są niedozwolone paliwa, a tym samym zatruwane jest środowisko. Kontrole prowadzone są we współpracy ze strażą miejską.

W momencie wytypowania posesji strażnicy udają się pod wskazany adres. Przeprowadzana kontrola obejmuje weryfikację wszystkich palenisk w obrębie nieruchomości oraz wszystkich miejsc magazynowania paliw. Kontrolowane są miejsca gromadzenia odpadów w kontekście możliwego wykorzystania ich do palenia. W przypadku wykorzystywania węgla do ogrzewania pomieszczeń kontrola rozpoczyna się od okazania certyfikatu, na podstawie którego określa się parametry paliwa. Przy wykorzystaniu biomasy do ogrzewania sprawdza się jej wilgotność - nie może przekroczyć 20 procent. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości nakładany jest mandat.

Co oznaczają skróty PM10, PM2,5 i Benzen?

PM10 to mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek o średnicy nieprzekraczającej 10 mikrometrów. Jej występowanie związane jest między innymi z procesami spalania stałych i ciekłych paliw.
PM2,5 to mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek o średnicy nieprzekraczającej 2,5 mikrometra. Według Światowej Organizacji Zdrowia jest najbardziej szkodliwym dla człowieka zanieczyszczeniem atmosferycznym. Dociera nie tylko do układu oddechowego, lecz także do układu krwionośnego. Dużo dłużej zostaje w naszym organizmie.
Benzen to rakotwórczy i mutagenny związek chemiczny będący przedstawicielem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA).

Strefy Klimatyczne w Polsce wg PN-EN 12831

Podział Polski na strefy klimatyczne wg normy PN-EN 12831 odpowiada dokładnie aktualnemu podziałowi przedstawionemu w normie PN-82/B-02403. Polska została podzielona na pięć stref klimatycznych. Strefy klimatyczne pozwalają określić podstawowe parametry obliczeniowe powietrza zewnętrznego.

Biorąc pod uwagę zróżnicowanie geograficzne Polski, rejon kraju podzielono, w zależności od pory roku (zima/lato), na obszary o mniej więcej stałej maksymalnej temperaturze projektowej.

Polskę w okresie letnim podzielono na 2 strefy. W strefie I (obszar nadmorski) temperatura obliczeniowa to 28oC, a wilgotność jest na poziomie 52%. Reszta kraju stanowi strefę II, gdzie temperatura powietrza wynosi 30oC a wilgotność 45%.

Zimą, Polska została podzielona na 5 stref projektowych o temperaturze powietrza zewnętrznego od -16oC (tereny nadmorskie) do -24oC (tereny górskie, obszar Suwalszczyzny). Wilgotność zaś równa jest 100%.

Przystępując do projektowania urządzeń wentylacyjno-klimatyzacyjnych należy mieć odpowiednią wiedzę na temat parametrów obliczeniowych powietrza zewnętrznego zarówno dla okresu letniego, jak i zimowego, a także należy znać wartości natężenia promieniowania słonecznego J (W/m2).

Projektowana Temperatura Zewnętrzna

Projektowana temperatura zewnętrzna wg normy PN-EN 12831 odpowiada obliczeniowej temperaturze powietrza na zewnątrz budynku zgodnie z normą PN-82/B-02403.

Wartości średniej rocznej temperatury zewnętrznej, podane w Tabeli 1, nie były podane w normie PN-82/B-02403, ponieważ nie były potrzebne do obliczania zapotrzebowania na ciepło wg normy PN-B-03406:1994. Obecnie wykorzystuje się je do obliczania strat ciepła do gruntu oraz strat ciepła przez przenikanie do przyległych pomieszczeń.

Projektowana Temperatura Wewnętrzna

Wartości projektowej temperatury wewnętrznej podane były zarówno w normie PN-82/B02402, jak i w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 17 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nowa norma PN-EN 12831 zawiera praktycznie identyczną tabelę, jaka znajduje się w Rozporządzeniu, wprowadzając jedynie niewielkie zmiany.

Tabela 1: Projektowana temperatura zewnętrzna i średnia roczna temperatura zewnętrzna

Strefa klimatyczna	Projektowana temperatura zewnętrzna [°C]	Średnia roczna temperatura zewnętrzna [°C]
I	-16	8
II	-18	7
III	-20	7
IV	-22	6
V	-24	5

tags: #wilgotność #powietrza #zielona #góra #normy