Temperatura i wilgotność powietrza świeżego – wymagania

Szczegóły: Opublikowano: 04. April 2026

Klimatyzacja to system umożliwiający zapewnienie odpowiednich warunków termicznych pomieszczenia poprzez kontrolę nad temperaturą, wilgotnością, czystością oraz obiegiem powietrza. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów urządzeń klimatyzacyjnych, a ich podział zależny od kryterium, jakie zostanie obrane (sposób pobierania energii, liczbę jednostek zewnętrznych, mobilności oraz metodę pracy). Urządzenie klimatyzacyjne (klimatyzator) typu split to jedno z najpopularniejszych rozwiązań, na które decydują się osoby, chcące zadbać o komfort termiczny pomieszczeń. Należy jednak pamiętać, że jest to urządzenie niepobierające powietrza zewnętrznego! Zastosowanie najpopularniejszych urządzeń klimatyzacyjnych np. typu split czy multisplit nie zapewnia wymiany powietrza - o których mowa w przepisach techniczno-budowlanych.

Rodzaje wentylacji

Wentylacja może odbywać się:

w naturalny sposób, gdy sprzyjają temu warunki wewnętrzne i zewnętrzne, natomiast zaczyna działać w sposób mechaniczny, kiedy są one niewystarczające do sprawnej wymiany powietrza, albo działa w sposób mechaniczny, a gdy tylko jest to możliwe jest wspomagana lub zastępowana przez naturalną wymianę powietrza. Możliwe są różne koncepcje techniczne współpracy sił natury i wentylatorów.
mechaniczną nawiewno-wywiewną (wymuszoną mechanicznie), w tym przypadku dostarczanie i usuwanie powietrza odbywa się w pełni mechanicznie.
hybrydową, działającą naprzemiennie w sposób mechaniczny i naturalny lub gdy działanie obydwu systemów wzajemnie się uzupełnia.

W pomieszczeniu, w którym jest zastosowana wentylacja mechaniczna lub klimatyzacja, nie można stosować wentylacji grawitacyjnej ani wentylacji hybrydowej.

Wymagania dotyczące jakości powietrza

Materialne środowisko pracy jest kształtowane przez warunki mikroklimatu: temperaturę, wilgotność, stopień czystości powietrza, oświetlenie, hałas. Ważny jest skład powietrza, czyli zawartość tlenu i jego czystość. Choć powietrze zewnętrzne coraz trudniej uznać za czyste, jednak i tak stężenie zanieczyszczeń jest w nim zawsze kilku- lub nawet kilkunastokrotnie mniejsze niż w budynku.

Określenie składu i czystości powietrza wewnętrznego nie jest proste. Dlatego przy uproszczonym badaniu jakości powietrza, przyjmuje się za punkt odniesienia zawartość dwutlenku węgla (CO2). Określone są graniczne progi zawartości dwutlenku węgla, które uznaje się za miernik jakości powietrza. Choć w Polsce, a także w wielu innych krajach nie ma jasno postawionych wymagań w zakresie zawartości CO2 w powietrzu wewnętrznym, przyjmuje się, że nie powinna ona wynosić więcej niż 1000 ppm.

Przeczytaj także: Zalecenia dotyczące przechowywania zdjęć

Ilość świeżego powietrza

Ilość świeżego powietrza, jaką należy zapewnić dla każdego użytkownika pomieszczenia w poszczególnych typach budynków określają przepisy. W mieszkaniach, budynkach zamieszkania zbiorowego, budynkach użyteczności publicznej konieczne jest zapewnienie dla każdej osoby 20 m3 świeżego powietrza na godzinę. W wielu obiektach, na przykład w dużych pomieszczeniach biurowych (typu open space), ilość powietrza świeżego może być nawet większa. Ważny jest jednak także sposób jego doprowadzenia. Konieczne jest takie rozprowadzenie powietrza po pomieszczeniu, aby docierało jednakowo do wszystkich jego użytkowników.

W tym wypadku równomierne nawiewanie powietrza do całej przestrzeni nie zawsze może się okazać korzystne, gdyż osoby w nim przebywające mogą być rozlokowane w różnych częściach pomieszczenia z różnym zagęszczeniem.

Temperatura powietrza

Temperatura w pomieszczeniu, to temperatura powietrza wewnętrznego. Odczuwanie temperatury jest dosyć subiektywne. Dlatego w pomieszczeniach zajmowanych przez wiele osób zawsze może być grupa niezadowolonych. Jednak należy pamiętać także o czynnikach obiektywnych. Ważna jest bowiem temperatura powietrza nawiewanego do pomieszczenia. Nawiewanie powietrza zbyt chłodnego może powodować znaczny dyskomfort użytkowników siedzących w zasięgu strugi powietrza nawiewanego, mimo że średnia temperatura w pomieszczeniu będzie akceptowana przez większość osób. Podobnie negatywnie może być odczuwana prędkość nawiewanego powietrza.

Polskie normy określają, że temperatura w pomieszczeniu powinna wynosić latem 20-23 stopnie przy założeniu średniej aktywności fizycznej użytkowników oraz 18-20 stopni zimą.

Wilgotność powietrza

Nie mniej ważna jest także tzw. wilgotność względna powietrza w pomieszczeniu. Zalecany zakres wilgotności zimą to 40-60% (przy założonej temperaturze 18-20 stopni) jednak nie mniej niż 30%. Latem zaś wilgotność nie powinna przekraczać 70%. Wilgotność wychodząca poza zalecane granice (w górę i w dół) powoduje dyskomfort. Ponadto zbyt duża wilgotność stwarza ryzyko wykraplania się wilgoci na zimnych fragmentach pomieszczeń.

Przeczytaj także: Temperatura a efektywność biegu

Wilgotność względna jest ściśle powiązana z temperaturą powietrza. Ten wskaźnik informuje o tym, jaka jest zawartość wilgoci w powietrzu o danej temperaturze, w stosunku do zawartości wilgoci, która powodowałaby wykraplanie pary wodnej. Oznacza to, że ta sama ilość wody w postaci pary wodnej rozcieńczonej w powietrzu będzie dawała inną wilgotność względna w różnych temperaturach. Im niższa jest temperatura powietrza, tym mniej wilgoci potrzeba aby doszło do skroplenia pary wodnej.

Przepisy BHP stanowią, że każdy pracodawca powinien zapewnić swoim pracownikom odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu wykonywanej pracy. W momencie, gdy norma nie jest zachowana, pracownik ma prawo odmówić wykonywania pracy.

Regulacje prawne

Temperaturę w pomieszczeniu wykonywanej pracy reguluje rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Dla prac fizycznych lekkich, do których zaliczamy pracę biurową temperatura minimalna nie może być niższa niż +18°C. W rozporządzeniu nie ma natomiast informacji o maksymalnej możliwej temperaturze. W tym przypadku wyjątek stanowią przepisy, które skierowane są do osób młodocianych. Według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 roku w sprawie warunków zatrudniania osób małoletnich. Osoby takie nie mogą pracować w pomieszczeniu, którego temperatura przekracza +30°C. Dodatkowo wilgotność powietrza nie może przekraczać 65%. Za optymalną temperaturę w biurze przyjmuje się wartość w okolicach +18°C a +25°C.

Obowiązki pracodawcy

Osobą odpowiedzialną za warunki panujące w miejscu pracy jest pracodawca. Skupiając się na temperaturze nie możemy pominąć kwestii samej jakości powietrza. Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia ruchu powietrza w pomieszczeniu poprzez napływ świeżego powietrza poprzez punkt naturalnego napływu lub wentylację. Takie powietrze powinno być również oczyszczone z pyłów i innych substancji przez odpowiednie filtry, aby nie zagrażać życiu lub zdrowiu osób pracujących.

Utrzymanie odpowiedniej temperatury i dobrej jakości powietrza w pomieszczeniu pracowników ma bardzo duży wpływ na osoby pracujące. Przez zbyt wysoką temperaturę pracownicy mogą czuć się ospali i szybciej przemęczeni, a przez szkodliwe związki chemiczne w powietrzu będą częściej chorować. Pracodawcy powinni uświadomić sobie o tym, aby utrzymać pracowników w jak najlepszej kondycji.

Przeczytaj także: Temperatura i wilgotność: Rola czujników środowiskowych

Klimatyzatory nie powinny być ustawione w taki sposób, aby dmuchały centralnie w miejsce wykonywania pracy. Urządzenia mające na celu napływu powietrza nie powinny powodować przeciągów, nadmiernego przegrzewania oraz ochłodzania miejsca pracy. Powietrze nadmuchiwane nie może przekroczyć 70°C przy nawiewie ulokowanym na wysokości 3,5m od poziomu stanowiska pracy.

Wentylacja w gastronomii

Prawidłowa wentylacja to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia każdego lokalu gastronomicznego. Od niej zależy bowiem komfort pracy kucharzy, bezpieczeństwo obsługi, jakość serwowanych potraw, a także zgodność obiektu z przepisami sanitarnymi oraz budowlanymi. Zarówno niewielkie bary szybkiej obsługi, jak również eleganckie restauracje muszą spełniać szczegółowe wytyczne dotyczące przepływu i wymiany powietrza.

Kuchnia gastronomiczna to specyficzne miejsce, w którym panują szczególnie trudne warunki: wysoka temperatura, duża wilgotność, intensywne parowanie, tłuste opary oraz różnorodne zapachy powstające podczas gotowania, pieczenia i smażenia. Bez sprawnie działającej wentylacji powstają problemy, które negatywnie wpływają na zdrowie pracowników, komfort pracy, stan techniczny pomieszczeń oraz ogólną renomę lokalu. Wentylacja gastronomiczna spełnia trzy podstawowe funkcje: zapewnia odpowiednie warunki do pracy dla personelu, chroni budynek przez zbytnią wilgotnością, a także zapobiega przedostawaniu się zapachów, ciepła czy zanieczyszczeń z kuchni przemysłowej do miejsc, gdzie znajdują się goście.

Rodzaje wentylacji w gastronomii:

Wentylacja ogólna - odpowiada za usuwanie zużytego powietrza i wprowadzenie świeżego z zewnątrz. Ponadto, pozwala też usuwać zapachy, zanieczyszczenia, dwutlenek węgla albo tłuste opary. Warto pamiętać, aby ciśnienie w kuchni było niższe niż w pozostałych pomieszczeniach - zapobiega to rozprzestrzenianiu się zużytego powietrza albo nieprzyjemnych zapachów. Do kuchni musi być też doprowadzone powietrze kompensacyjne - równoważące straty, jakie powstają w wyniku stosowania wentylacji miejscowej (głównie okapów).
Wentylacja miejscowa - pełni bardzo ważną rolę w kuchniach w restauracji, barach itp. Jej zadaniem jest odprowadzanie ciepła, wilgoci albo zanieczyszczeń bezpośrednio z miejsca, gdzie one powstają.
Klimatyzacja - odpowiada za utrzymanie odpowiedniej temperatury oraz wilgotności w pomieszczeniach.
W pomieszczeniach sanitarnych (łazienki albo toalety) niezbędna jest wentylacja mechaniczna - dodatkowo uruchamiana automatycznie (na przykład w momencie, gdy zapalamy światło).

Wymagania prawne dotyczące wentylacji w gastronomii

Przepisy prawa nie wskazują jednoznacznie, jaka powinna być wentylacja w obiektach gastronomicznych. Oznacza to, że do wyboru mamy zarówno wentylację mechaniczną, jak też grawitacyjną albo hybrydową. Znacznie bardziej szczegółowe wymagania dotyczą za to tego, ile powietrza musi zapewniać wentylacja gastronomiczna. W budynkach użyteczności publicznej, a zatem również w obiektach gastronomicznych, wentylacja powinna zapewniać przynajmniej 20 m3 powietrza wentylacyjnego na godzinę dla każdej osoby przebywającej w danym pomieszczeniu. Jeżeli mówimy o miejscach, gdzie dozwolone jest palenie tytoniu, parametr ten wynosi 30 m3 na godzinę dla osoby. W przypadku klimatyzowanych oraz wentylowanych lokali bez otwieranych okien, wentylacja dla gastronomii musi gwarantować minimum 30 m3 na godzinę na osobę lub 50 m3 na godzinę tam, gdzie nie ma zakazu palenia. Odpowiedni projekt wentylacji powinien uwzględniać te wymagania, aby zagwarantować optymalne warunki we wszystkich pomieszczeniach - zarówno tam, gdzie przyrządza się dania, jak też tam, gdzie przebywają goście.

Syndrom chorego budynku (SBS)

Syndrom chorego budynku (z ang. Sick Building Syndrome - SBS) to zespół dolegliwości występujących u osób przebywających w pomieszczeniach tego budynku. Jego występowanie związane jest ze złą jakością powietrza wewnętrznego, wynikającego nie tylko z niewłaściwych parametrów fizycznych powietrza ale również - chemicznych i biologicznych. Użytkownicy tych budynków odczuwają m.in.

Okresowe przeglądy wentylacji mechanicznej pozwalają uniknąć nadmiernego nagromadzenia zanieczyszczeń wewnątrz instalacji. Zanieczyszczenia mogą sprzyjać bowiem rozwojowi bakterii, grzybów i wielu różnych drobnoustrojów. Ryzyko to potęguje obecność klimatyzacji, która generuje wilgotne środowisko w przewodach.

Podsumowanie

Zapewnienie odpowiedniej temperatury, wilgotności i jakości powietrza w pomieszczeniach jest kluczowe dla komfortu, zdrowia i efektywności pracy. Przestrzeganie przepisów i norm, regularne przeglądy systemów wentylacyjnych oraz dbałość o czystość powietrza to obowiązki pracodawców i zarządców budynków.

tags: #temperatura #i #wilgotność #powietrza #świeżego #wymagania