Filtracja Stawów Ogrodowych: Rodzaje i Metody Utrzymania Czystości Wody
- Szczegóły
Każdy właściciel oczka wodnego marzy o krystalicznie czystej wodzie, umożliwiającej swobodną obserwację roślin i ryb. Bez filtra utrzymanie oczka wodnego w czystości z dobrą jakością wody jest niemożliwe. Szczególnie powinni o niego zadbać posiadacze niewielkich zbiorników (o powierzchni mniejszej niż 10m² i głębokości do 100 cm), gdzie naturalne utrzymanie równowagi jest trudne, zwłaszcza w miejscach wystawionych na słońce.
Sztuczny zbiornik pozostawiony sam sobie ulega zanieczyszczeniu, co prowadzi do niewystarczającego natlenienia, pogorszenia jakości wody i pojawienia się glonów. W przypadku oczek wodnych o dużych rozmiarach proces samoregulacji przebiega naturalnie, z wyjątkiem zbiorników z karpiami koi.
Rodzaje Filtracji
Przed zakupem filtra zastanówmy się, jakich zanieczyszczeń chcemy się pozbyć. Jest ich wiele: od mechanicznych (zawiesiny, osady denne, cząsteczki unoszące się w wodzie) po biologiczne (rozpuszczone związki chemiczne). Na tej podstawie wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje filtracji: mechaniczną i biologiczną.
Filtracja Mechaniczna
Filtracja mechaniczna polega na wychwytywaniu z wody „widzialnych” zanieczyszczeń, takich jak odchody ryb, fragmenty roślin, pływające glony, muł i zawiesiny. Opiera się na przepuszczaniu wody przez gęste materiały, na których osadzają się zanieczyszczenia. Opiera się na przepuszczaniu wody przez gęste materiały na których osadzają się drobiny zanieczyszczeń. Jako media filtracyjne służą tutaj przede wszystkim szczotki, gąbki i specjalne maty (np. wykonane z włókien kokosowych). Ten rodzaj filtracji powinien być stosowany w każdym oczku wodnym i odbywać się w sposób ciągły, czyli 24 godziny na dobę.
Media filtracyjne służące do filtracji mechanicznej powinny być regularnie czyszczone, bowiem osadzające się na nich resztki powodują stopniowe ograniczanie przepływu, a co za tym idzie efektywności samej filtracji. Gąbki filtracyjne należy po prostu regularnie płukać, najlepiej w „brudnej” wodzie pobranej z oczka. Częstym błędem początkujących właścicieli stawów ogrodowych jest mycie w wodzie kranowej. Maty filtracyjne również można płukać, ponadto wraz z rozpoczęciem nowego sezonu „oczkowego” należy je po prostu wymieniać. Szczotki wystarczy dokładnie wypłukać i oczyścić z grubszych zanieczyszczeń.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Filtracja Biologiczna
Drugim, najistotniejszym z punktu widzenia ryb rodzajem filtracji jest filtracja biologiczna. Polega ona na usuwaniu z wody gromadzących się w niej niewidzialnych gołym okiem związków azotowych. Pływające w niej ryby, choć tego nie zauważamy, wydalają związki azotowe przeważnie w postaci białek i mocznika. Sporą ich część pochłaniają rośliny jednak pozostałości są rozkładane przez drobnoustroje do postaci bardzo toksycznego dla ryb amoniaku (NH3). Amoniak reaguje z wodą dysocjując na równie szkodliwe jony amonowe (NH4+).
W „dojrzałym”, zadbanym stawie ogrodowym, podobnie jak w ekosystemach naturalnych jony te są następnie utleniane przy pomocy bakterii tlenowych z rodzaju Nitrosomonas do jonów azotynowych (NO2¯) (zwanych w uproszczeniu azotynami), nieco mniej toksycznych. Bakterie te czerpią z tego procesu konieczną do życia energię. Pod względem chemicznym wygląda on mniej więcej tak:
2NH4+ + 3 O2 -> 2NO2- + 4H+ + 2H2O + energia
Następnym etapem jest utlenianie jonów azotynowych do znacznie mniej groźnych jonów azotanowych (NO3¯) (zwanych w uproszczeniu azotanami) za który to proces odpowiedzialne są bakterie tlenowe z rodzaju Nitrobacter i Nitrospira, również uzyskujące w ten sposób energię do procesów życiowych. W pewnym uproszczeniu wygląda on tak:
2NO2- + O2 -> 2NO3- + energia
Przeczytaj także: Wpływ wody mineralnej na stawy
Obydwa powyższe procesy określa się łącznie mianem nitryfikacji. Ponieważ ten drugi proces jest znacznie mniej wydajny pod względem energetycznym musi przebiegać znacznie szybciej. W rezultacie w ustabilizowanym oczku wodnym prawie nie występują jony azotynowe (azotyny) gdyż pracowite drobnoustroje w całości „przerabiają” je na jony azotanowe (azotany). O ważności tych procesów świadczy fakt, że dawkę śmiertelną dla większości gatunków ryb stanowi stężenie amoniaku w ilości zaledwie 0,1 mg/l. W przypadku jonów azotynowych jest to już 5 mg/l, zaś w przypadku jonów azotanowych dopiero 50 mg/l.
W rezultacie działalności szczepów ww. bakterii tlenowych toksyczny amoniak zamieniany jest na więc na dużo mniej niebezpieczne jony azotanowe. Te ostatnie jednak również są toksyczne i kumulują się w oczku wodnym. Po pewnym czasie mogą osiągnąć stężenie zagrażające naszym rybom (za stężenie takie w zależności od gatunku uznaje się 20-50 mg/l). Aby temu zapobiec należy dokonywać regularnych podmian wody w stawie. Wraz z usuwaną wodą pozbywamy się części jonów azotanowych redukując ich stężenie w oczku wodnym. Między innymi dlatego regularne podmiany wody są tak niezmiernie istotne.
Z jonów azotanowych nie da się już uzyskać energii w procesie utleniania, ale można wykorzystać je do oddychania. Właśnie tę sztukę opanowały owe pożyteczne bakterie. Zamieszkują one w zbiorniku wodnym strefy w których występują braki rozpuszczonego w wodzie tlenu cząsteczkowego, a więc głównie warstwę podłoża. Niezbędny do życia tlen muszą czerpać ze związków chemicznych, w tym również z jonów azotanowych. Pobierając z nich tlen przekształcają je do postaci azotu cząsteczkowego, który, jako gaz, ulatnia się z oczka wodnego. W ten sposób następuje całkowite „pozbycie” się z wody związków azotowych. Proces ten nazywamy denitryfikacją.
Całość tych przemian od metabolitów ryb aż po ulatniający się z oczka wodnego azot określana jest mianem cyklu azotowego. Co jednak oznacza on dla właściciela stawu ogrodowego w praktyce? Tylko tyle, że jeśli chcemy mieć stabilny zbiornik ze sprawnie zachodzącymi w nim procesami biologicznymi należy stworzyć poszczególnym szczepom bakterii odpowiednie warunki do życia. Na tym właśnie polega zjawisko filtracji biologicznej. Podobnie jak w przypadku filtracji mechanicznej musi ona zachodzić w sposób ciągły. Jej zasada opiera się na umieszczaniu w urządzeniach filtracyjnych wkładów stwarzających idealne warunki do osiedlania się na nich pożytecznych szczepów bakterii przyczyniających się do ich rozkładania. Są to wszelkiego rodzaju substancje porowate takie jak tzw. ceramika w postaci fragmentów porowatego, przypominającego pumeks tworzywa, tzw. „biobale”, a do pewnego stopnia nawet zwykły żwir. Na ich powierzchni panują idealne warunki tlenowe do rozwoju bakterii z rodzajów Nitrosomonas, Nitrobacter i Nitrospira, a więc odpowiedzialnych za nitryfikację. Filtracja biologiczna zachodzi również w gąbkach używanych do filtracji mechanicznej.
Filtracja Chemiczna
Głównie są związki chemiczne, których zadaniem jest ustabilizowanie parametrów wody oraz usunięcie z niej szkodliwych dla ryb i roślin pierwiastków chemicznych. W niektórych sytuacjach jest to jedyne skuteczne rozwiązanie do uzyskania równowagi biologicznej i czystej wody. Wkłady chemiczne najczęściej montuje się za naszym głównym filtrem.
Przeczytaj także: Działanie stawów buforowych
Rodzaje Filtrów do Oczek Wodnych
W sprzedaży spotyka się wiele modeli tych urządzeń, nieraz bardzo znacznie różniących się od siebie konstrukcją, jednak zasada ich działania pozostaje taka sama - woda zostaje skierowana w taki sposób, że musi przepłynąć przez odpowiednio dobrane materiały filtracyjne które usuwają z niej wszelkie zanieczyszczenia. W zależności od sposobu przepływu wody przez urządzenie filtry do oczka wodnego dzieli się na dwie podstawowe grupy: ciśnieniowe i przepływowe.
Filtry Ciśnieniowe
Filtr ciśnieniowy do oczek wodnych jest niemal cały zakopany w gruncie obok zbiornika, jeśli wlot i wylot wody znajdują się pod pokrywą. Zbiornik filtra jest szczelny, dzięki czemu woda przepływa pod ciśnieniem. Pozwala to na wydajniejszą filtrację oraz lepsze zamaskowanie filtra. Rozwiązanie to poleca się w przypadku występowania kaskady lub strumienia. Filtry ciśnieniowe do oczek wodnych wskazane są zwłaszcza do małych i średnich zbiorników. W większości konstrukcji wypływająca woda może być przepompowana na około 1 m w górę.
W nowych modelach do standardowego wyposażenia należą lampa UV, system czyszczenia zwrotnego, który pozwala wyczyścić filtr bez otwierania czy system By-pass, który pozwala wyczyścić filtr bez wyłączania pompy. Filtry ciśnieniowe nadają się do małych i średnich zbiorników. W razie potrzeby woda może zostać tłoczona do wyżej położonych strumieni, ponieważ woda ze strumienia wypływa pod ciśnieniem.
Filtry Przepływowe
Drugim rodzajem są filtry przepływowe. Montuje się je zazwyczaj w zbiornikach średniej i dużej wielkości. Woda przepływa samoczynnie - grawitacyjnie. Filtr umieszcza się w związku z tym ponad jej lustrem przy brzegu. Filtry przepływowe stosowane są z powodzeniem w małych, średnich i dużych oczkach zarybionych oraz zbiornikach z karpiami Koi. Filtry usytuowane są powyżej lustra wody na brzegu stawu lub powyżej strumienia tak, że woda wraca do stawu w sposób bezciśnieniowy.
Ważne Parametry Filtrów
Decydując się na filtr, sprawdźmy jego przepustowość i powierzchnię materiału filtrującego. Jeżeli chodzi o pierwszy parametr, oznacza ilość przepływającej przez niego wody przez godzinę. Najlepiej, aby filtr był w stanie w ciągu godziny przepuścić wodę 2 razy. Przykładowo dla zbiornika o pojemności 8000 l przepustowość filtra musi wynosić co najmniej 4000 l na godzinę. Przed zakupem filtra do oczka wodnego, powinniśmy je zmierzyć oraz obliczyć jakiej pojemności posiadamy zbiornik. Filtracja wody będzie skuteczna tylko wtedy, gdy będzie dobrana do wielkości stawu czy też oczka.
Powinniśmy wiedzieć, że jeśli w oczku wodnym planujemy mieć ryby, nasz filtr powinien być przynajmniej dwukrotnie większy niż zaleca producent. Szczególną uwagę należy zwrócić na oczka wodne, w których planujemy mieć karpie koi. Jeśli znamy już wielkość oczka wodnego oraz mniej więcej wiemy jakie będą w nim ryby możemy skupić się na wyborze zestawu filtrującego.
Przykłady Filtrów Dostępnych na Rynku
Poniżej przedstawimy filtry stawowe z oferty znanej i cenionej przez użytkowników oczek wodnych marki AQUAEL. Obejmuje ona linie uniwersalnych filtrów MAXI, ozdobny filtr DEKOR oraz wysokowydajny filtr ciśnieniowy KLARPRESSURE 8000 UV-C.
Filtry MAXI - uniwersalne i nowoczesne
Filtry stawowe linii AQUAEL MAXI mają postać szczelnych pojemników wypełnionych wkładami zatrzymującymi wszelkie zanieczyszczenia. Są uniwersalne w montażu, co oznacza, że można instalować je zarówno na zewnątrz oczka jak i w jego wnętrzu w pełnym zanurzeniu. Linia filtrów AQUAEL MAXI obejmuje trzy modele: MAXI - przeznaczony do oczek wodnych o pojemności do 5 m³, MAXI 1 - do zbiorników o pojemności do 10 m³ oraz SUPERMAXI do dużych stawów o kubaturze nawet 25 m³.
Filtr DEKOR - propozycja dla estetów
Filtr DEKOR to propozycja dla osób preferujących stosowanie filtrów zewnętrznych, ale ceniących sobie zachowanie elegancji i estetyki wokół oczka wodnego. Urządzenie to ma postać ozdobnej donicy w której można zasadzić rośliny ogrodowe. Zawiera media mechaniczne (szczotki, gąbki i matę oraz biologiczne gwarantujące kompleksową filtrację w stawie ogrodowym. Przeznaczony jest do oczek wodnych o pojemności do 5 m³.
KLARJET - wszystko w jednym
AQUAEL KLARJET to kompletne zestawy filtracyjne do oczek wodnych składające się z wysokowydajnego filtra zewnętrznego linii MAXI, wypełnionego dwiema warstwami specjalnie ukształtowanej gąbki, biokulkami oraz unikalną ceramiką. Media te zapewniają skuteczną realizację zarówno filtracji mechanicznej, a więc usuwanie z wody widocznych zanieczyszczeń, jak i biologicznej, czyli eliminację rozpuszczonych w niej bardzo szkodliwych dla ryb związków azotowych. Dostępne są trzy wersje urządzenia: KLARJET 5000 (pompa PFN 2500 + filtr MAXI + sterylizator 5W), KLARJET 10000 (pompa PFN 3500 + filtr MAXI 1 + sterylizator 9W) i KLARJET 15000 (pompa PFN 7500 + filtr SUPERMAXI + sterylizator 11W) przeznaczone odpowiednio do oczek wodnych o pojemności 5, 10 i 15 m³.
KLAR PRESSURE UV 8000 - technika w służbie czystości
AQUAEL KLAR PRESSURE UV 8000 stanowi unikalne połączenie ciśnieniowego filtra stawowego z wysokowydajnym sterylizatorem UV. Do jego napędzania konieczna jest pompa o wydajności do 4000 l/h (sugerowany model to PFN 3500).
Inne Rodzaje Filtrów
- FiltoMatic - Inteligentny zarządca stawu! Filtr nie tylko oczyszcza wodę, ale również oczyszcza sam siebie.
- Biosmart - wydajny filtr przepływowy do stawów ogrodowych i rybnych. Połączenie pianki filtrującej i zintegrowanej lampy UVC zapewnia najlepszą wydajność filtra.
- BioTec - wysoce skuteczny filtr przepływowy do oczek wodnych o pojemności do 140 m3, który wymaga bardzo niewielkiej konserwacji.
- ProfiClear Premium inteligentny modułowy system filtrów bębnowych do stawów koi i innych dużych zbiorników wodnych o pojemności do 260 m3.
- ProfiClear Premium XL - nowe wymiary filtrowania: Ten najwyższej klasy modułowy system filtracyjny oczyszcza oczka wodne o pojemności do 530 m3 (100 m3 w przypadku stawów koi).
Filtry Automatyczne Mini Sigma Amiad
Filtry automatyczne Mini Sigma Amiad to kompaktowe, energooszczędne rozwiązanie przeznaczone do filtracji wody w systemach nawadniania oraz instalacjach przemysłowych. Dzięki funkcji automatycznego czyszczenia filtry pracują bezobsługowo, co znacząco zmniejsza ryzyko zapchania instalacji i ogranicza przestoje. Konstrukcja z tworzyw wzmocnionych włóknem szklanym gwarantuje odporność na korozję oraz długą żywotność nawet w trudnych warunkach.
Filtry Żwirowe
Filtry żwirowe to urządzenia, które wykorzystują warstwę żwiru lub piasku jako medium filtracyjne do zatrzymywania zanieczyszczeń mechanicznych z wody. Woda przepływa przez złoże, gdzie większe cząstki, takie jak piasek, rdza, glony czy zawiesiny organiczne, zostają zatrzymane na powierzchni i w porach materiału filtracyjnego. Filtry te stosuje się głównie w systemach nawadniania, szczególnie tam, gdzie źródłem wody są studnie, rzeki, stawy lub zbiorniki otwarte, czyli miejsca o dużej ilości zanieczyszczeń organicznych.
Baterie Filtrów Dyskowych
Baterie filtrów dyskowych w systemach nawodnień tworzy się poprzez połączenie kilku filtrów równolegle, aby zwiększyć całkowitą wydajność przepływu i skuteczność filtracji. Takie rozwiązanie pozwala obsłużyć duże instalacje, gdzie pojedynczy filtr nie byłby w stanie zapewnić odpowiedniej przepustowości lub szybko by się zapychał. Dzięki równoległemu układowi woda rozdzielana jest na kilka filtrów, co zmniejsza spadki ciśnienia i poprawia stabilność pracy systemu nawadniania. Bateria filtrów umożliwia również wykonywanie płukania jednego z filtrów podczas pracy pozostałych, co eliminuje konieczność wyłączania instalacji.
Podsumowanie
Dobór systemu filtracyjnego zawsze powinien być dobierany indywidualnie. Filtr zawsze dobieramy z zapasem wydajności, szczególnie gdy w zbiorniku znajdują się ryby - wówczas filtrację dobieramy 2 razy większa. Im więcej słońca, tym większe ryzyko zakwitu glonów. W takich przypadkach lampa UVC jest elementem obowiązkowym. Skuteczna filtracja to połączenie kilku procesów działających jednocześnie. Nie istnieje jeden uniwersalny filtr do każdego oczka wodnego. Przy pierwszym uruchomieniu warto zastosować startery bakteryjne, które przyspieszają dojrzewanie filtra (temperatura wody min.
| Rodzaj Filtra | Zastosowanie | Cechy Charakterystyczne |
|---|---|---|
| Ciśnieniowy | Małe i średnie zbiorniki, kaskady, strumienie | Szczelny, możliwość zakopania, woda pod ciśnieniem |
| Przepływowy | Średnie i duże zbiorniki, oczka zarybione, karpie Koi | Montaż powyżej lustra wody, przepływ grawitacyjny |
| MAXI (AQUAEL) | Oczka do 5 m³, do 10 m³, do 25 m³ | Uniwersalny montaż, wkłady zatrzymujące zanieczyszczenia |
| DEKOR (AQUAEL) | Oczka do 5 m³ | Ozdobna donica, estetyczny wygląd |
| KLARJET (AQUAEL) | Oczka do 5 m³, do 10 m³, do 15 m³ | Kompletny zestaw, filtracja mechaniczna i biologiczna, sterylizator UV |
| KLAR PRESSURE UV 8000 (AQUAEL) | Stawy z rybami | Filtr ciśnieniowy, sterylizator UV, funkcja Autoclean |
tags: #stawy #ogrodowe #filtracja #rodzaje
