Remometr: Zasada działania, temperatura i wilgotność powietrza

Szczegóły: Opublikowano: 03. April 2026

Ekstremalne środowiska bardzo różnią się od siebie wilgotnością. Pustynie prawie nie zawierają wody lub zawierają jej niewiele, podczas gdy wędrówka przez las deszczowy może przypominać spacer pod prysznicem. Wilgotność to „wilgoć” w otaczającym nas powietrzu. Jest to zdecydowanie coś, co można poczuć, ale nie zawsze można zobaczyć. Jak więc dokładnie zmierzyć wilgotność?

Jeden z możliwych pomiarów nazywa się wilgotnością właściwą, która jest masą pary wodnej obecnej w kilogramowej masie powietrza (łącznie z wodą). Jest zapisana w gramach na kilogram. Jednak znacznie powszechniejszą miarą jest wilgotność względna, czyli ilość pary wodnej w powietrzu w porównaniu z maksymalną ilością, jaka mogłaby się tam znaleźć w danej temperaturze. Zapisuje się ją w procentach, bez żadnych jednostek. Dlatego właśnie prognozy pogody zazwyczaj podają wilgotność względną, a łatwe w obsłudze higrometry są skalibrowane i oznaczone pomiarami na swoich tarczach lub wyświetlaczach również w ten sposób.

Jak działa higrometr (wilgotnościomierz)?

Istnieją dwa powszechnie stosowane rodzaje higrometrów: higrometr mechaniczny oraz psychrometr (nie, nie „psychometr”) mokrej i suchej żarówki. Psychrometr to najprostszy sposób pomiaru wilgotności. Jest wyposażony w dwa termometry rtęciowe, gdzie jeden ma mokrą żarówkę, a drugi - suchą. Z powodu odparowania wody na mokrej żarówce temperatura spadnie i zostanie odczytana niższa temperatura niż ta wyświetlana na suchej żarówce. Różnica pomiędzy tymi dwoma odczytami temperatury jest równa ilości wilgotności względnej w atmosferze.

Mechaniczny higrometr wymaga nieco więcej wysiłku, aby określić poziom wilgotności w pomieszczeniu. Działa dzięki wykorzystaniu materiału organicznego, na przykład włosia, którego zachowanie pozwala przewidzieć ilość wilgoci w powietrzu. Włosie jest dołączane do sprężyny i instrumentu igły, który wystawia je na działanie wilgoci, a poziom wilgotności można odczytać na podstawie reakcji materiału.

Higrometry w sklepie Botland kryją się pod kategorią sensorów określanych jako czujniki multifunkcyjne. Są to komponenty do samodzielnego montażu. Zwykle moduły higrometrów łączą wspomnianą funkcję pomiaru temperatury i wilgotności w ramach jednego modułu, np. te dostępne w szerokiej gamie czujników Iduino. Funkcji tych może być więcej, np. pomiar ciśnienia (barometr). W specyfikacji warto zwrócić uwagę na zakresy pomiarowe niezależnie od tego, o jaki parametr chodzi. Po zapoznaniu się z wyprowadzeniami sensorów można nimi sterować swobodnie za pomocą mikrokontrolera Arduino lub innych.

Przeczytaj także: Zalecenia dotyczące przechowywania zdjęć

Stacja pogodowa kojarzy się z miejscem, gdzie zainstalowano zbiór instrumentów, które mierzą warunki atmosferyczne, aby określić stan pogody i klimatu konkretnego obszaru. Większość stacji pogodowych mierzy temperaturę, wilgotność, ciśnienie barometryczne, prędkość i kierunek wiatru oraz opady deszczu. Nie wszyscy wiedzą, że stacje pogodowe do użytku w domu również mogą pełnić te funkcje. Mają zwykle termometr i higrometr, czasem są określane jako termohigrometr. Służą do pomiaru wilgotności wewnątrz lub na zewnątrz. Gdy masz nieustannie suchą skórę albo wręcz trudności z oddychaniem w domu lub biurze, być może warto sprawdzić poziom wilgotności w danym pomieszczeniu.

Termometr elektroniczny i jego zastosowanie

Termometr elektroniczny to wyrób medyczny przeznaczony do pomiaru temperatury ciała, wykorzystujący czujniki elektroniczne zamiast tradycyjnych cieczy pomiarowych. Urządzenie rejestruje zmiany temperatury w bardzo krótkim czasie i prezentuje wynik w formie cyfrowej na wyświetlaczu. Dzięki swojej konstrukcji oraz prostocie obsługi termometr elektroniczny znalazł szerokie zastosowanie zarówno w warunkach domowych, jak i w placówkach ochrony zdrowia, gabinetach lekarskich, przychodniach oraz w opiece długoterminowej.

Pomiar temperatury ciała odgrywa dużą rolę w ocenie stanu zdrowia, monitorowaniu przebiegu infekcji, reakcji organizmu na leczenie czy rekonwalescencji po zabiegach. Termometr elektroniczny umożliwia szybkie uzyskanie informacji o temperaturze, co bywa szczególnie istotne u dzieci, osób starszych oraz pacjentów wymagających regularnej kontroli parametrów życiowych. Urządzenie nie zawiera rtęci ani szkła, co zwiększa bezpieczeństwo użytkowania i ogranicza ryzyko urazu.

Termometr elektroniczny wykorzystuje się do pomiaru temperatury w różnych miejscach ciała, w zależności od modelu oraz zaleceń producenta. Najczęściej pomiar odbywa się pod pachą, w jamie ustnej lub doodbytniczo. Każda z tych metod ma swoje znaczenie diagnostyczne i bywa stosowana w określonych sytuacjach klinicznych. W warunkach domowych termometr elektroniczny wspiera szybkie reagowanie na objawy gorączki, stanu podgorączkowego czy nagłego pogorszenia samopoczucia. W opiece nad osobami przewlekle chorymi umożliwia systematyczną obserwację zmian temperatury, co bywa pomocne w ocenie skuteczności terapii.

Podstawowym elementem termometru elektronicznego jest czujnik temperatury, zazwyczaj wykonany z materiałów reagujących na minimalne zmiany cieplne. Czujnik umieszczony w końcówce pomiarowej rejestruje temperaturę ciała, a następnie przetwarza ją na sygnał elektryczny. Układ elektroniczny analizuje dane i wyświetla wynik w postaci czytelnej liczby na ekranie LCD.

Przeczytaj także: Temperatura a efektywność biegu

Większość modeli wyposażono w sygnał dźwiękowy, który informuje o zakończeniu pomiaru. Funkcja ta zwiększa wygodę użytkowania i ogranicza ryzyko zbyt krótkiego lub zbyt długiego trzymania termometru w miejscu pomiaru. Wiele urządzeń posiada również pamięć ostatniego wyniku, co pozwala na szybkie porównanie temperatury z wcześniejszym pomiarem.

Wybór odpowiedniego termometru elektronicznego zależy od potrzeb użytkownika, wieku osoby, u której będą wykonywane pomiary, oraz częstotliwości stosowania. Do użytku domowego dobrze sprawdzają się proste modele o szybkim czasie pomiaru i czytelnym wyświetlaczu. Istotne znaczenie ma także ergonomiczny kształt, który ułatwia prawidłowe umiejscowienie czujnika.

Termometr z higrometrem - połączenie dwóch funkcji

Termometr z higrometrem, lub po prostu termohigrometr, to urządzenie łączące funkcje obu przyrządów. Oznacza to, że możemy jednocześnie zmierzyć zarówno temperaturę w pomieszczeniu, jak i wilgotność w nim panującą. Nazwa urządzenia pochodzi z języka greckiego - hygros oznacza mokry, wilgotny. Higrometr służy do mierzenia wilgotności w pomieszczeniu. Dzisiaj wilgotnościomierze to najczęściej bardzo dokładne w pomiarach, elektryczne urządzenia.

Pierwszy higrometr powstał prawdopodobnie już w XVIII wieku. Jednym z głównych elementów wilgotnościomierza był ludzki lub zwierzęcy włos. Pod wpływem wilgoci włosy zmieniają swoją długość - im bardziej są one wilgotne, tym robią się dłuższe. Do pojedynczego włosa przywiązana jest wskazówka pokazująca na specjalnej tarczy ze skalą, jaka w danym pomieszczeniu panuje wilgotność. Takie wilgotnościomierze można spotkać również dzisiaj. Należy jednak pamiętać, że nie należą one do bardzo dokładnych urządzeń.

Dzisiejsze higrometry rzadko występują jako oddzielne urządzenia, łączy się je często z termometrem czy barometrem. Są one wykorzystywane do różnych celów - do precyzyjnego mierzenia warunków meteorologicznych w terenie, ale też do mierzenia wilgotności i temperatury w terrarium czy wiwarium. W porównaniu z dokładnymi i specjalistycznymi urządzeniami wykorzystywanymi w meteorologii mają one dosyć prostą budowę, jednak dzięki takim urządzeniom możemy wiedzieć, jaka jest dokładna temperatura i wilgotność powietrza w domowych pomieszczeniach.

Przeczytaj także: Temperatura i wilgotność: Rola czujników środowiskowych

Poziom wilgotności powietrza w naszym otoczeniu może znacząco wpływać na nasze zdrowie i samopoczucie. Dla człowieka najlepsza wilgotność względna powietrza wynosi od 40% do 60% RH. Jeśli powietrze będzie zbyt suche, możemy mieć objawy takie jak suchość w gardle, kaszel czy suchość skóry. W skrajnych przypadkach możemy również mieć problemy z oddychaniem. Nieodpowiednia wilgotność powietrza panująca w domu może również wpływać niekorzystnie na różne przedmioty i sprzęty domowego użytku, takie jak meble, tapety, ale i żywność.

Higrometr w saunie

Higrometr to urządzenie, które pomoże Ci kontrolować poziom wilgotności w saunie i nie tylko. To urządzenie do pomiaru wilgotności powietrza w danym środowisku. Pokazuje on, ile pary wodnej znajduje się w atmosferze w porównaniu do maksymalnej ilości, jaką może zawierać powietrze w danej temperaturze. Wilgotność względna, wyrażana w procentach, informuje Cię, w jakim stopniu powietrze jest nasycone wilgocią - 100% oznacza, że powietrze jest całkowicie nasycone.

Na rynku dostępne są różne rodzaje produktów do pomiaru, które różnią się sposobem działania oraz funkcjonalnościami. Higrometry analogowe działają na zasadzie mechanicznej. W saunach najczęściej stosuje się higrometry włosowe, które wykorzystują naturalne właściwości włosa lub materiału organicznego, który zmienia swoją długość pod wpływem zmian wilgotności powietrza. Higrometry cyfrowe to nowoczesne urządzenia wykorzystujące elektroniczne czujniki do precyzyjnego pomiaru wilgotności powietrza. Wynik odczytu jest wyświetlany na ekranie LCD. Higrometry z wbudowanymi termometrami to bardzo popularne rozwiązania w saunach. Takie urządzenia łączą pomiar wilgotności i temperatury - to pozwala na pełną kontrolę nad mikroklimatem sauny.

Aby wybrać higrometr do sauny, zwróć uwagę, aby spełniał kilka wymogów. Jakich? Odporność na wysoką temperaturę i wilgotność - sauny, szczególnie te suche, charakteryzują się bardzo wysokimi temperaturami, które mogą uszkodzić elektroniczne części urządzeń. Zakres pomiaru wilgotności - higrometr do sauny powinien być w stanie mierzyć wilgotność w odpowiednim zakresie. Łatwość odczytu - w saunie, gdzie światło może być przyciemnione, ważne jest, aby odczyty były wyraźne i łatwe do interpretacji. Rodzaj zasilania - w wilgotnym środowisku sauny unikanie urządzeń wymagających baterii może być praktycznym rozwiązaniem.

Idealne miejsce na termometr to wysokość około 150-170 cm od poziomu podłogi, co odpowiada poziomowi wzroku osoby siedzącej w saunie. Pamiętaj, że temperatura w kabinie zmienia się w zależności od wysokości - na poziomie podłogi może być o wiele chłodniej niż przy suficie. Aby uniknąć bezpośredniego wpływu promieniowania cieplnego z pieca, najlepiej zamontować termometr na ścianie przeciwległej do źródła ciepła. Higrometr nie powinien być montowany bezpośrednio nad piecem lub w miejscach, gdzie bezpośrednio na urządzenie może skraplać się woda lub para wodna. Zbyt intensywne oddziaływanie pary może zakłócać dokładność pomiarów, zwłaszcza w modelach analogowych.

Wilgotność a prace antykorozyjne

W codziennej dobrej praktyce warsztatowej wykonywania prac antykorozyjnych jest określenie wilgotności względnej celem zweryfikowania występowania poprawnych warunków do aplikacji farby i jej utwardzania. Powietrze o danej temperaturze może zawierać pewna (maksymalna) ilość pary wodnej. Im niższa temperatura, tym niższa jest zawartość pary wodnej. Przez punkt rosy rozumiemy temperaturę mieszaniny oparów wody i powietrza, przy której rozpoczyna się kondensacja wilgoci. Aby utrzymać rozsądny margines bezpieczeństwa w normalnych warunkach temperatura podłoża musi być co najmniej trzy stopnie wyższa od punktu rosy.

Ogólnie mówiąc, obniżanie temperatury stanowi ryzyko wystąpienia kondensacji wilgoci. Jeżeli najniższa dopuszczalna temperatura podłoża wynosi np. powietrze wentylowane można podgrzać, co pozwoli obniżyć wilgotność względna do zadanych wartości.

Podstawowe pojęcia związane z wilgotnością powietrza

Mianem wilgotności powietrza określa się zawartość pary wodnej w powietrzu. Para wodna w powietrzu pochodzi z parowania zachodzącego ze swobodnych powierzchni wodnych i powierzchni lądowych (gruntu, roślinności...). Można to wyobrazić sobie jako różnicę ciśnienia w zamkniętej objętości powietrza i bez zmiany jego temperatury przed (p) i po całkowitym usunięciu z tej objętości znajdującej się pary wodnej (p').

Ilość pary wodnej, która znaleźć się może w powietrzu (rozpuścić w powietrzu) zależy od jego temperatury. Maksymalną ilość pary wodnej, jaką jest w stanie zawierać powietrze w danej temperaturze określa się mianem prężności maksymalnej lub prężnością pary nasyconej, niekiedy prężnością nasycenia i oznacza zazwyczaj symbolem E. Wartości E w funkcji temperatury powietrza przedstawia tabela poniżej.

Prężność pary wodnej, jaka występuje w danej chwili w powietrzu nazywa się prężnością aktualną i oznacza zazwyczaj symbolem e. Prężność aktualna w atmosferze zmienia się stosunkowo powoli; aby wzrosła, musi wzrosnąć również zawartość pary w powietrzu. Różnicę, między prężnością maksymalną (E) w temperaturze powietrza, w której została zmierzona prężność aktualna a wartością prężności aktualnej (e), wyrażona w hPa: d = E - e [hPa],określa się mianem niedosytu wilgotności, który informuje o tym, ile jednostek prężności potrzeba do całkowitego nasycenia danego powietrza.

Wilgotność względna (oznaczana najczęściej jako f), którą definiuje się jako: f = (e/E) * 100 [%],informującą w jakim procencie, w stosunku do maksymalnie możliwego w danej temperaturze (tj. temperaturze, w której zmierzono e) powietrze jest nasycone parą wodną. Temperatura, do której należy schłodzić powietrze, aby przy danej prężności aktualnej wilgotność względna osiągnęła 100% i rozpoczęły się w nim procesy kondensacji nosi nazwę temperatury punktu rosy i oznaczana jest zazwyczaj jako td [°C].

Rodzaje higrometrów

Nowoczesne higrometry mogą mierzyć wiele zróżnicowanych parametrów związanych z wyznaczaniem wilgotności powietrza:

Wilgotność względna - oznaczana jest symbolem RH i podawana w procentach. Określa proporcje masy pary wodnej (znajdującej się w danej objętości powietrza) do masy pary, która nasyca tę objętość w tej samej temperaturze.
Wilgotność bezwzględna - podawana jest w gramach i opisywana symbolem dv. Jest to masa pary wodnej zawarta w 1 m³.
Wilgotność właściwa - podawana jest w gramach (g) i opisywana symbolem r. Jest to masa pary wodnej wyrażona w gramach przypadająca na 1 kg powietrza.
Temperatura punktu rosy - podawana w stopniach Celsjusza i oznaczana symbolem Td.

Większość higrometrów elektronicznych, obok wskazań dotyczących wilgotności powietrza, wskazuje również jego temperaturę.

Wśród higrometrów wyróżniamy:

Włosowe - tradycyjny, najstarszy typ higrometru. Konstrukcja urządzenia opiera się na specyficznych właściwościach włosa ludzkiego lub końskiego. Obecnie wykorzystuje się również włókna syntetyczne lub bawełniane. Włókna te - pod wpływem wilgoci - zmieniają swoją długość.
Kondensacyjne - Higrometry tego typu mają kształt metalowego lub szklanego naczynia. Naczynie to jest schładzane. Wilgotność powietrza w higrometrach kondensacyjnych obliczana jest na podstawie temperatury, przy której para wodna skrapla się na elementach urządzenia.
Elektrolityczne - Są obecnie najczęściej wykorzystywaną grupą urządzeń do pomiaru wilgotności. Higrometry elektrolityczne są dokładne i proste w użyciu. Dzięki temu są często używane we wszelkiego rodzaju nawilżaczach, systemach ogrzewania i klimatyzacji.
Psychrometry - Budowa tego typu urządzenia opiera się na dwóch termometrach (tzw. „suchym” i „mokrym”). Termometr mokry ma zbiorniczek na rtęć obłożony łatwo chłonącym wilgoć materiałem.

Znaczenie odpowiedniej wilgotności

Od stopnia wilgotności panującej w naszym otoczeniu zależy bardzo wiele czynników. Zależy od niego nie tylko prawidłowy wzrost roślin, ale także nasze samopoczucie. Nieodpowiednia wilgotność może doprowadzić do wymiernych strat w magazynach produktów żywnościowych, archiwach, laboratoriach, muzeach itp. Higrometr może być przydatnym urządzeniem kontrolującym wilgotność powietrza w domu lub mieszkaniu. Dzięki odpowiedniej wilgotności w pomieszczeniu możemy zadbać o nasze zdrowie.

Komfortowa wilgotność względna powietrza, w której człowiek najlepiej się czuje powinna oscylować między 40% a 60% RH. Wilgotność na tym poziomie jest optymalna dla zdrowia, ale także odpowiednia dla mebli i innych elementów wyposażenia znajdujących się w pomieszczeniach. Zbyt suche powietrze w pomieszczeniach jest bardzo niekomfortowe, powoduje uczucie suchości w ustach, nosie oraz drapanie w gardle oraz trudności w oddychaniu.

Niekorzystny klimat wewnątrz pomieszczeń sprzyja rozwojowi pleśni oraz grzybów. Pleśń rozprzestrzenia się poprzez zarodniki. Są one bardzo małe, dlatego z łatwością są przenoszone przez powietrze jak cząstki pyłu i osadzają się na ścianach. Mogą one przekształcić się w pleśń. Obecność widocznych grzybów w pomieszczeniu może znacząco wpływać na zdrowie. Długotrwała ekspozycja np. podczas przebywania w pomieszczeniu z zawilgoconą instalacją klimatyzacyjną pełną pleśni i grzybów sprzyja powstawaniu alergii, a nawet zwiększa ryzyko zachorowania na raka.

Zalecane wartości temperatury i wilgotności powietrza wewnątrz pomieszczeń wentylowanych i klimatyzowanych, które są przeznaczone do stałego przebywania ludzi ustala w Polsce norma PN78/B-03421:

przy niskim tempie metabolizmu (np. szycie, pisanie na maszynie): temperatura powietrza zimą 20-22°C, latem 23-26° C, wilgotność względna latem 40-55%, maksymalna prędkość ruchu powietrza zimą 0,2 m/s, latem 0,3 m/s.
przy średnim tempie metabolizmu (np. wbijanie gwoździ, tynkowanie) temperatura powietrza zimą 18-20°C, latem 20-23°C, wilgotność względna latem 40-60%, maksymalna prędkość ruchu powietrza zimą 0,2 m/s, latem 0,4 m/s.
przy wysokim tempie metabolizmu (np. przenoszenie ciężkich przedmiotów) temperatura powietrza zimą 15-18 °C, latem 18-21°C, wilgotność względna latem 40-60%, prędkość ruchu powietrza zimą maksymalnie 0,3 m/s, latem 0,6 m/s.

Przykładowe modele higrometrów

Termohigrometr VOLTCRAFT HY-10 TH
Higrometr testo 605-H1
Termohigrometr Testo 635-1
Termohigrometr testo 610

Historia i rozwój higrometrów

Pierwsze pomiary wilgotności powietrza przeprowadzano już przed wiekami. Jeden z pionierskich higrometrów zbudował Leonardo Da Vinci. Było to urządzenie dość proste, składające się z kuli wełnianej zawieszonej na wadze. Owa kula zmieniała swój ciężar w zależności od wchłoniętej wilgoci.

Twórcą jednego z pionierskich urządzeń tego typu był De Sassure. Do pomiaru wilgoci ów naukowiec wykorzystywał włos ludzki lub zwierzęcy. Materiał tego typu zmienia swoją długość w zależności od pochłoniętej wilgoci - im włosy są bardziej mokre, tym są dłuższe.

Najpowszechniej stosowanym dziś typem higrometrów są jednak popularne przenośne stacje meteo czy termohigrometry. Oprócz wyświetlania informacji o wilgotności powietrza takie urządzenia podają nam szereg innych, ciekawych parametrów, jak temperatura powietrza, temperatura punktu rosy, wilgotność względna itp. Urządzenia elektroniczne mierzą wilgotność na podstawie zmiany pojemności w czujniku sondy pomiarowej.

Higrometr - czy warto go mieć?

Zdecydowanie tak! Urządzenie tego typu umożliwia nam stałe monitorowanie poziomu wilgotności powietrza w naszym domu, mieszkaniu bądź w pomieszczeniach o innym przeznaczeniu. Wilgotność powietrza ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie, zdrowie, ale i na wiele innych czynników. Wystarczy wspomnieć o tym, że wrażliwi na zmianę wilgotności powietrza są alergicy, astmatycy i osoby borykające się z wieloma innymi schorzeniami.

Ponadto wysoka wilgotność powietrza może uniemożliwiać nam wykonywanie niektórych zadań służbowych (w przypadku zajęć, zawodów lub branż w których pożądane są w tej kwestii niskie wartości) bądź też może mieć wpływ na prawidłowe działanie niektórych wrażliwych urządzeń elektronicznych. Bardzo wilgotne powietrze nie jest sprzyjającym warunkiem w rolnictwie czy też podczas uprawiania warzyw i owoców w szklarniach. Higrometry stosuje się także w budownictwie, gdyż wysoka wilgotność powietrza ma negatywny wpływ między innymi na drewno.

Higrometry w trzeciej dekadzie XXI wieku nie należą do urządzeń drogich. Najtańsze urządzenia kupimy już za kilkadziesiąt złotych. Odczytanie wyniku na higrometrze nie należy do trudnych zadań. W przypadku urządzeń o tradycyjnej budowie naszym zadaniem będzie obserwacja tego, w jaki sposób zmienia położenie wskazówka urządzenia. Pod wpływem wilgotnego powietrza bowiem będzie ona przemieszczała się po skali urządzenia wskazując nam prawidłowy odczyt.

Mam tu nam myśli kamery termowizyjne, dalmierze laserowe, manometry czy detektory gazu.

tags: #remometr #temperatura #i #wilgotnosc #powietrza #zasada