Przydomowa Oczyszczalnia Ścieków z Drenażem Rozsączającym: Zasady Działania

Szczegóły: Opublikowano: 13. March 2026

Ochrona środowiska i ekologia w działalności inwestycyjnej to m.in. właściwa gospodarka wodno-ściekowa, czyli zminimalizowanie zanieczyszczenia ściekami środowiska naturalnego. Najbardziej prawidłowym sposobem zagospodarowania ścieków jest odprowadzenie ich do oczyszczalni ścieków. Ścieki odprowadzane są wspólną siecią kanalizacyjną. Są wsie o zabudowie zwartej dom blisko domu, w których lepiej jest zbudować wspólną sieć kanalizacyjną i zbiorczą oczyszczalnię ścieków. Są też wsie lub części wsi o zabudowie rozproszonej, w których budynki są położone daleko od siebie. Wtedy budowa sieci kanalizacyjnej, którą odpłyną ścieki, jest bardzo kosztowna. W tym przypadku możesz zbudować przydomową oczyszczalnię ścieków. Nie odkładaj tej decyzji.

Przydomowe oczyszczalnie ścieków pozwalają oczyścić ścieki pochodzące z jednego lub kilku gospodarstw domowych. Oczyszczalnie zbiorcze pozwalają oczyścić ścieki pochodzące z całych wsi lub nawet grupy wsi. Pamiętaj, że jeśli Twój dom nie ma oczyszczalni ścieków, zatruwasz wodę, której będzie potrzebowało następne pokolenie - twoje dzieci i wnuki.

Skład i Rodzaje Ścieków

W skład ścieków wchodzi woda odpływająca z ubikacji, ze zlewów kuchennych, z pralki. Ścieki odpływają zarówno z domów mieszkalnych jak i ze szkół, szpitali i budynków biurowych. Niektóre systemy kanalizacyjne dopuszczają dopływ do ścieków także wód deszczowych spływających ulicami. Ścieki bytowo-gospodarcze zawierają różnego rodzaju substancje organiczne i nieorganiczne. Mogą to być odpadki produktów żywnościowych, wydaliny ludzkie, piasek, tłuszcze, detergenty (mydła i środki piorące). Ścieki te są bardzo niebezpieczne, ponieważ niosą w sobie duże ilości gnijących substancji organicznych, a także bakterie, wirusy i pasożyty. Odchody ludzkie oraz zwierzęce mogą zawierać mikroorganizmy chorobotwórcze. Wszelkiego rodzaju środki chemiczne. Ścieki prędzej czy później dopływają do wód gruntowych lub rzek, stawów i jezior.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsączającym produkcji firmy Nolen Sp. z o. o. przeznaczona jest do oczyszczania ścieków bytowo-gospodarczych z pojedynczych gospodarstw zagrodowych lub budynków mieszkalnych w zabudowie rozproszonej przy braku możliwości odprowadzenia ścieków do systemu kanalizacji zbiorczej. Jest to skuteczne, trwałe i tanie w eksploatacji rozwiązanie.

Proces Oczyszczania Ścieków

Proces oczyszczania ścieków w przydomowej oczyszczalni składa się z dwóch etapów:

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Etap I: Usuwanie ze ścieków substancje nie rozpuszczone w wodzie zatrzymując je w osadniku gnilnym i dalej poddając procesowi fermentacji.
Etap II: Usuwanie ze ścieków pozostałe, rozpuszczone w wodzie, substancje organiczne. Wykorzystujemy naturalne procesy tlenowego, biochemicznego rozkładu zanieczyszczeń.

Przedstawiony powyżej II etapowy schemat oczyszczania ścieków jest bardzo uproszczony. Zarówno pod względem konstrukcji, szczegółów technologii jak i ceny dostępne w Polsce przydomowe oczyszczalnie ścieków bardzo się różnią od siebie. Instalacje mogą być proste w budowie, jak i wykorzystujące bardzo skomplikowane urządzenia. Rozrzut kosztów dochodzi nawet do 100%.

Osadnik Gnilny

W osadniku ścieki zostają wstępnie oczyszczone. Cząstki unoszące się w ściekach opadają na dno i tworzą osad. Na powierzchni ścieków w osadniku tworzy się tzw. kożuch (utworzony z zanieczyszczeń, które unoszą się na powierzchni - najczęściej tłuszczów, olejów), czyli piana powstająca przy procesie fermentacji różnych substancji zawartych w ściekach. W procesie tym również powstają substancje rozpuszczalne w wodzie oraz cząstki stałe, które opadają na dno. Celem wydłużenia drogi przepływu ścieków przez osadnik dzielimy go: dla osadników do pojemności całkowitej V = 4 m3 na 2 komory, dla pojemności większych od V = 4 m3 na 3 komory. Proces osiadania cząstek na dnie można przyśpieszyć poprzez odpowiednie ukształtowanie wlotu ścieków do osadnika.

Aby proces oczyszczania był skuteczny, musi trwać - co najmniej dwa, trzy dni - stąd wymaganie właściwej objętości zbiornika. Zaleca się by minimalna pojemność osadnika wynosiła V=3 m3. Wypływ ścieków z osadnika powinien być tak wykonany, aby uniemożliwiał wypływ z niego kożucha i umożliwiał wydostanie się gazów fermentacyjnych, powstających w osadniku gnilnym (metan, dwutlenek węgla, siarkowodór, itp.). Fermentacja i mineralizacja osadu jest pierwszym etapem oczyszczania biologicznego. Osadnik plastykowy jest lekki i łatwy w montażu, ale drogi, szczególnie jeśli musimy zainstalować zbiornik o dużej pojemności.

Elementy Dodatkowe Oczyszczalni

Prawidłową eksploatację zapewniają dodatkowe elementy oczyszczalni:

Wentylacja: Dzięki niej gazy powstałe w zbiorniku mają swobodną drogę do atmosfery.
Studzienka kontrolna: Prawidłowo wykonana i zabezpieczona zapewnia pewny dostęp do zbiornika oraz do filtra doczyszczającego. Będziemy musieli z niej korzystać co najmniej dwa razy do roku.
Separator tłuszczu: W ściekach pochodzących z gospodarstw domowych znajdują się także tłuszcze. Tłuszcze są niepożądane w instalacji kanalizacyjnej. W niskiej temperaturze tężeją i osadzają się na wewnętrznej powierzchni rury. W oczyszczalni ścieków pływająca lub pokrywająca wypełnienie warstwa tłuszczu utrudnia pobór tlenu. Tłuszcze zatykają pory gruntu przy powierzchni infiltracji ścieków. Ze względu na niewielką ilość tłuszczów zawartą w ściekach z domów jednorodzinnych, seperatory na ogół w takim przypadku nie są potrzebne. Jeżeli to jest budynek nowy wówczas lokalizację takiego seperatora jest wskazana, gdyż praktyka pokazuje, że wcześniejsze wychwycenie tłuszczów znacząco wpływa na polepszenie parametrów ścieków oczyszczonych. Decydując się na zamontowanie seperatora tłuszczu w naszym systemie kanalizacyjnym, musimy mieć świadomość, że musimy umieścić go w ciągu kanalizacyjnym, z którego odpływają tylko ścieki pochodzące z kuchni i łazienki. Umieszczamy go na zewnątrz budynku. Odległość seperatora od ścian budynku z otwieranymi oknami i drzwiami, prowadzącymi do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, powinna wynosić co najmniej 5 metrów.
Biopreparaty: Na rynku obecne są tzw. biopreparaty, substancje zawierające zasuszone kolonie bakterii. Ich zastosowanie przyspiesza proces mineralizacji osadu, a tym samym zmniejsza jego objętość. Celowość ciągłego dodawania biopreparatów jest wątpliwa pod względem ekonomicznym, jak i technologicznym. Natomiast praktyka pokazuje dużą skuteczność działania biopreparatów w sytuacjach awaryjnych, jak np. Stosowanie ich w takich przypadkach jest w pełni uzasadnione.

Elementy, których wyżej wspominamy stanowią o jakości projektu i firmy wykonawczej realizującej dla nas przydomową oczyszczalnię.

Przeczytaj także: Eco 3000l: cena, opinie, montaż

Drenaż Rozsączający

Jest to układ drenów ułożonych pod powierzchnią terenu. Zadaniem drenażu jest równomierne (rozłożone na dużej powierzchni) wprowadzenie do gruntu ścieków wstępnie oczyszczonych wypływających z osadnika. Ścieki te muszą dopływać do gruntu w bardzo małych dawkach.

Łączna długość drenażu rozsączającego zależy od przepuszczalności gruntu i liczby mieszkańców domu, dla którego budujemy oczyszczalnię przydomową. Np. dla domu zamieszkanego przez 4 osoby, w przypadku gruntu o dobrej przepuszczalności, wystarczy drenaż o długości całkowitej 60m ułożony w trzech ciągach. Drenaż taki zajmuje powierzchnię około 100 m2.

Dreny mogą być wykonane z różnych materiałów. Mogą to być zwykłe sączki ceramiczne ułożone na styk (wyciek ścieków będzie następował szczelinami pomiędzy sączkami) szczeliny między rurkami powinny być przykryte od góry folią lub paskami papy. Praktyka pokazuje, że w ostatnich latach powszechnie stosowanym materiałem na dreny rozsączające są rury PCV z odpowiednimi nacięciami. Dreny powinny być zakończone tzw. Nie bez znaczenia jest położenie drenażu na działce. W szczególności odległość drenażu rozsączającego od studni. W przypadku prawidłowo wykonanego zbiornika, w którym odbywa się proces oczyszczania biologicznego, odległość od studni musi być większa niż 25m.

Drenaż rozsączający powinien być wentylowany za pomocą wywiewki na końcu każdej nitki drenażowej - tzw. wentylacja niska.

Dreny są układane w warstwie grubego żwiru lub kamieni przykrytej od góry geowłókniną (tkaniną, która ułożona w ziemi nie gnije i spełnia rolę filtra), zabezpieczającą przed dostaniem się drobnych cząstek ziemi do warstwy żwiru. Warstwa ta spełnia rolę złoża biologicznego. To tutaj rozwijają się bakterie tlenowe, dzięki, którym odbywa się proces oczyszczania ścieków. Dlatego ważne jest odpowiednie przygotowanie złoża w czasie montażu. Powinniśmy zapewnić możliwie gruby materiał : tłuczeń kamienny, lub gruby żwir, w niektórych konstrukcja stosuje się także specjalne kosze z kształtkami PCW. Złoże wymaga dostępu powietrza, dlatego wykonujemy na końcu rur rozsączających wywiewki wentylacyjne. A gotowe złoże przykrywamy goewłókniną. Stosowana, przez niektórych wykonawców, folia chroni złoże przez kolmatacją gruntem, ale ogranicza dostęp powietrza. W czasie budowy ułożone dreny zasypujemy RĘCZNIE żwirem lub tłuczniem, uważając by nie naruszyć rur drenarskich.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia ścieków krok po kroku

Modyfikacje Drenażu

Warunki miejscowe nie zawsze sprzyjają zastosowaniu drenażu rozsączającego. Można wtedy zastosować zmodyfikowane rozwiązania dostosowane do istniejącej sytuacji. Na przykład w wypadku kiedy poziom wody gruntowej jest wysoki, aby zapewnić grubość warstwy filtracyjnej 1,5 m, trzeba ułożyć drenaż w sztucznym nasypie tzw. Umieszczenie drenażu w nasypie ponad powierzchnią terenu powoduje konieczność zastosowania pompy podającej ścieki z osadnika do drenażu. Rozwiązanie takie podnosi koszt wykonania i eksploatacji oczyszczalni. Kopiec filtracyjny ogranicza również możliwość wykorzystania terenu oczyszczalni i musi być zlokalizowany w miejscu nie wykorzystywanym przez mieszkańców. Wymagać będzie co najmniej 100 m2 terenu działki.

Decydując się na rozwiązanie z poniesionym drenażem, należy również przeanalizować inne możliwe technologie, które nie są tak związane z warunkami wodno gruntowymi.

Alternatywne Rozwiązania

W przypadku braku możliwości zastosowania drenażu rozsączającego, można rozważyć inne typy oczyszczalni, w których odbiornikiem oczyszczonych ścieków może być rzeka, rów melioracyjny, staw lub studnia chłonna.

Filtr Piaskowy

Budowa drenażu w filtrze piaskowym jest taka sama jak w drenażu rozsączającym, dochodzą tylko dodatkowe dreny zbierające zakończone rurą wywiewną. Filtr piaskowy działa tak samo jak drenaż rozsączający. Oczyszczone ścieki są zbierane drenami i odprowadzane poprzez studzienkę kontrolną do gruntu lub wód powierzchniowych.

Filtry Gruntowo-Roślinne

Filtry gruntowo-roślinne są podobnym rozwiązaniem do filtrów piaskowych. Filtry takie mogą być tak skonstruowane, że ścieki przepływają przez filtr poziomo lub pionowo. Filtry gruntoworoślinne o przepływie pionowym zbudowane są podobnie jak filtry piaskowe, z tą tylko różnicą, że ich powierzchnia obsadzona jest roślinnością wodną np. trzciną pospolitą. Trzcina spełnia podwójną rolę: jej korzenie i kłącza „spulchniają” piasek oraz doprowadzają powietrze do złoża, przez które przesączają się ścieki.

Filtr gruntowo-roślinny o przepływie poziomym jest obsadzony trzciną oraz posiada specjalnie wydzielony wlot i wylot ścieków wykonany z rur perforowanych obsypanych warstwą tłucznia lub grubego żwiru. Konstrukcja wlotu i wylotu zapewnia równomierne rozprowadzenie ścieków na całej szerokości filtra piaskowego. Poziom ścieków w filtrach o przepływie poziomym regulowany jest w studzience kontrolno-zbierającej. Dno i boki filtrów uszczelnione są folią lub gliną. W filtrach tego typu zachodzą te same biologiczne procesy oczyszczania, jakie zachodzą podczas przesączania się ścieków przez warstwę gruntu.

Złoża Biologiczne

Złoża biologiczne mogą być umieszczone w zbiorniku o konstrukcji i wielkości zbliżonej do osadnika gnilnego. Wypełnieniem złoża może być tłuczeń, kamień polny, torf lub kształtki plastykowe. Oczyszczalnię taką można wykonać we własnym zakresie lub zakupić gotowe elementy produkowane przez różnych producentów, reklamujących się na naszym rynku. Ścieki, oczyszczone wstępnie w osadniku, są równomiernie rozprowadzane na powierzchni złoża i przesączają się przez jego wypełnienie. Mikroorganizmy żyjące w złożu (tzw. błona biologiczna), oczyszczają przepływające ścieki.

Oczyszczalnie z Komorami Napowietrzania

Oczyszczalnie z komorami napowietrzania składają się na ogół z osadnika wstępnego (gnilnego) mieszczą się najczęściej w jednym zbiorniku o podobnych rozmiarach co osadnik gnilny, podzielonym na kilka części. W części tej, w warunkach dobrego napowietrzania rozwija się masowo wielka liczba mikroorganizmów tworzących tzw. osad czynny, które oczyszczają ścieki. Tworzący się osad jest zatrzymywany i magazynowany w pozostałych częściach zbiornika i okresowo wywożony, lub przepompowywany do osadnika gnilnego. Rozwiązanie takie wymaga doprowadzenia energii elektrycznej do zasilania dmuchawy( sprężarki powietrza). Proces oczyszczania powinien być prowadzony przy okresowym napełnianiu i opróżnianiu komór oczyszczalni czyli w sposób cykliczny. Oczyszczone ścieki odprowadzamy do środowiska.

Montaż Oczyszczalni

Przed rozpoczęciem montażu należy sprawdzić czy zbiornik nie został uszkodzony w czasie transportu. Aby zachować dobry stan urządzenia i jego działanie należy przestrzegać niniejszej instrukcji obsługi wraz z załącznikami. Nieprawidłowy montaż może mieć wpływ na nieprawidłową pracę oczyszczalni.

Wykonujemy wykop pod osadnik o wymiarach w rzucie 0,5 - 1,0 m większy od gabarytów osadnika.
Wykonujemy podsypkę piaskową o grubości min.
Opuszczamy zbiornik do wykopu, poziomujemy oraz wykonujemy pierwszą warstwę 30 cm obsypki piaskowej celem jego stabilizacji i zagęszczamy do min.
Należy sprawdzić położenie dyfuzorów napowietrzających.
Po wypoziomowaniu i ustabilizowaniu zbiornika wykonujemy obsypkę warstwami co 30 cm z równoczesnym jej zagęszczeniem do poziomu króćca odpływowego wg proporcji i stopnia zagęszczenia jak wyżej. W każdej warstwie wypełnienia osadnik należy napełniać wodą do poziomu obsypki.
Montujemy nadstawkę DN 650 dostosowując wysokość do przewidywanego poziomu gruntu (terenu) i kończymy wykonywanie zasypki z zagęszczeniem. Podczas montażu nadstawki należy bezwzględnie uszczelnić miejsce łączenia ze zbiornikiem specjalnym przeznaczonym do tego klejem (np. Wurth klej + szczeliwo) lub innym odpowiednim środkiem uszczelniającym i następnie przykręcić wkrętami (np.typu Farmer).
Po instalacji urządzenia oraz jego uruchomieniu bardzo ważnym jest sprawdzenie poprawnego ułożenia dyfuzorów znajdujących się w strefie biologicznego oczyszczania.

Przestrzeganie wytycznych producenta zapewni stabilność i funkcjonalność zbiornika oczyszczalni i jego prawidłowe zachowanie w wykopie. Niewielkie odkształcenia zbiornika wynikają z właściwości zastosowanego materiału i nie mają wpływu na prawidłowe działanie oczyszczalni.

Lokalizacja Oczyszczalni i Przepisy Prawne

Przygotowując inwestycję również w zakresie sposobu odprowadzania ścieków, podstawowym dokumentem, który wymaga dokładnej analizy, jest MPZP, a przypadku braku tego dokumentu, dla terenu objętego przyszłą inwestycją, ustalenia decyzji o Warunkach Zabudowy. Dokumenty te nie tylko określają przeznaczenie terenu i parametry architektoniczne i urbanistyczne przyszłej zabudowy, ale decydują również o sposobie odprowadzania ścieków sanitarnych z budynku. Najczęściej wymaganym rozwiązaniem sposobu odprowadzania ścieków jest odprowadzenie ich do systemu kanalizacji sanitarnej, miejskiej sieci kanalizacyjnej sanitarnej zakończonej wysokosprawną oczyszczalnią ścieków. Jest to wymóg w przypadku skanalizowania obszaru, na którym położna jest działka. Jest to również najbardziej oczekiwane przez Inwestorów rozwiązanie.

Art. 29. 1. § 36. 1. 2. 3. Przepisy budowlane dopuszczają zbliżenie do ściany budynku osadników przepływowych z przydomowych oczyszczalni ścieków pod warunkiem jednak wyprowadzenia odpowietrzenia z takich zbiorników co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych (§37 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Położenie osadnika na działce musi spełniać również wymóg odległości od studni 15 m oraz min. W przypadku budowy szczelnego szamba ekologicznego - odbiór takiego urządzenia wymaga odbioru końcowego, polegającego na wykonaniu próby szczelności, zakończonej właściwym protokołem. Protokół odbioru (podpisany przez wszystkie uczestniczące w nich osoby) musi być przechowywany przez Inwestora wraz z resztą dokumentacji.

Test Perkolacyjny

Projektowanie drenażu rozsączajacego rozpoczyna się od określenia ilości ścieków w budynku, zdolności rozsączającej gruntu i głębokości położenia wody gruntowej. Właściwości rozsączające określa się na podstawie testu perkolacyjnego. Test polega na sprawdzeniu wodoprzepuszczalności gruntu. W tym celu wykonuje się odkrywkę gruntu na głębokość położenia drenów a następnie w dnie wykonuje się otwór o wymiarach 0,3×0,3 m i głębokości 0,15m (brzegi nie powinny być wygładzone). Do tak przygotowanego otworu wlewa się 10 litrów wody w celu nawilżenia gleby. Następnie wlewa się kolejne 12,5 litra wody i mierzy czas jej wsiąkania. Wyniki przeprowadzonego testu określą umowną kategorię gruntu.

Grubość, albo inaczej mówiąc miąższość podsypki pod rurą drenażu rozsączającego przydomowej oczyszczalni ścieków, zależy od rodzaju gruntu, a ściślej mówiąc jego przybliżonej kategorii przepuszczalności. Wyżek opisałem jak określić umowną kategorię przepuszczalnośći A- bardzo dobra, B-dobra, C-umiarkowna, D-zła przepuszczalność. Określić to możesz za pomocą wyżej opisanego prostego testu perkolacyjnego wykonanego na twojej działce.

Tabela: Kategorie przepuszczalności gruntu

Kategoria	Przepuszczalność	Opis
A	Bardzo dobra	Woda wsiąka bardzo szybko
B	Dobra	Woda wsiąka szybko
C	Umiarkowana	Woda wsiąka umiarkowanie
D	Zła	Woda wsiąka bardzo wolno lub wcale

Przy bardzo dobrej przepuszczalności gruntu trzeba podsypać pod dreny przynajmniej 0,6m drobnego piasku.

Zasady Układania Rur Drenarskich

Teraz spójrz na poniższe zasady układania rur drenarskich:

Maksymalna długość jednej linii rury drenarskiej, tak zwanej nitki, nie może przekraczać 20m.
Rów do którego będziesz wkładał rury drenarskie nie może być węższy niż 50cm.
Minimalny odstęp pomiędzy rurami drenarskimi powinen być przynajmniej 1,5 metra.
Rury drenarskie układaj na głębokości minimum 0,5m, nie głębiej niż 1,0m pod powierzchnią gruntu.
Rudy drenarskie oczyszczalni przydomowej układa się ze spadkiem od 0,5% do 1,5%, czyli na jednym metrze powinieneś mieć spadek od 0,5 do 1,5cm w kierunku przepływu ścieków. Im słabsza przepuszczalność, tym mniejszy spadek, 0,5% przy gruntach słabo przepuszczalnych.
W wykopanym rowie najpierw wysyp podsypkę żwirową, ułóż dren a następnie obstp rurę drenarską żwirem.
Pod rury drenarskie należy podsypać warstwę żwiru o grubości 0,25-0,5m lub 0,6m piasku.

Podsumowanie

Przydomowa oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsączającym to skuteczny i ekologiczny sposób na oczyszczanie ścieków bytowych, szczególnie w miejscach oddalonych od zbiorczej kanalizacji. Prawidłowy montaż i eksploatacja, uwzględniające warunki gruntowe i przepisy prawne, są kluczowe dla jej efektywnego działania i ochrony środowiska.

tags: #przydomowa #oczyszczalnia #ścieków #z #5 #drenażami