Ukraińskie pieśni o wodzie i ich znaczenie w kulturze
- Szczegóły
Posłuchaj najpiękniejszych pieśni ludowych Ukrainy - utworów, które wzruszą lub rozbawią każdego fana ludowego folkloru. Jednymi z podstawowych utworów kultury ukraińskiej są dumy i dumki. Dumy to utwory - głównie wiersze, czasem wykonywane z akompaniamentem bandury, liry lub kobzy - opiewające bohaterstwo, historię obyczaje Ukraińców. Z kolei dumki to pieśni, zazwyczaj o rzewnym, lirycznym nastroju. W ukraińskim folklorze dużo jest również pieśni skocznych, radosnych i opiewających spokojne, beztroskie życie lub opowiadających historie miłosne.
Przykłady znanych ukraińskich pieśni
Wśród wielu pięknych ukraińskich pieśni ludowych, warto zwrócić uwagę na kilka szczególnie popularnych i znaczących:
- „Pidmanuła pidweła” - Ukraińska pieśń ludowa, popularna również na terenie Białorusi i Czech, a także wykonywana przez polskie zespoły folkowe i łemkowskie. Utwór opowiada o młodym chłopaku, który bardzo pragnie się spotkać z piękną dziewczyną, jednak ona cały czas go zwodzi i zamiast przyjść na spotkanie z nim w kolejne dni tygodnia, nie pojawia się. W refrenie podmiot liryczny skarży się bezsilnie, ale żartobliwie: „Ty ż mene pidmanuła, ty ż mene pidweła, ty ż mene mołodoho z uma, rozumu zveła” („zwiodłaś mnie, oszukałaś, ty mnie młodemu rozum zabrałaś”).
- „Oj Czorna Ja Sy Czorna” - Skoczna, wesoła pieśń opowiadająca o uczuciu między chłopakiem i dziewczyną, będąca afirmacją radosnego, beztroskiego życia. Słuchając tego utworu od razu myśli się o pogodnym, radosnym i sielskim życiu na łonie przyrody.
- „Szczedryk” - To jedna z najbardziej znanych kompozycji Mykoły Łeontowycza - słynnego ukraińskiego kompozytora, folklorysty, dyrygenta i pedagoga, który został zamordowany przez rosyjskiego agenta Czeka za to, że promował ideę ukraińskiego odrodzenia. Do napisania tego utworu zainspirowały artystę zimowe ukraińskie pieśni obrzędowe, tzw. szczedriwki. Pierwsze wykonanie utworu przed publicznością miało miejsce 5 października 1921 w słynnej Carnegie Hall podczas koncertu Ukraińskiego Chóru Republikańskiego. Do tej melodii Peter J. Wilhousky napisał w 1936 słowa i w ten sposób powstała popularna w USA kolęda „Carol of the Bells”. Do dziś utwór cieszy się ogromną popularnością i pojawiał się jako muzyczne tło w wielu filmach.
- „Nese Gala Wodu” - Piosenka opowiada o niosącej wodę Hali, którą zaczepia Iwan i prosi o łyk wody, choć najwyraźniej ma ochotę na coś więcej. Jednak piękna dziewczyna się nie zgadza, a gdy już zmienia zdanie, jest za późno.
"Czerwona Kalina" - pieśń o wyzwoleniu
"Czerwona kalina" jest pieśnią o wyzwoleniu Ukrainy spod rosyjskiego jarzma. Utwór ma ludowe korzenie. Pełny tytuł pieśni w tłumaczeniu na język polski to "Och, na łące czerwona kalina". W źródłach dostępnych w sieci pojawiają się różne daty jego powstania - najczęściej jest to 1914 rok, ale prawdopodobnie jej początki sięgają dalej. Liczy cztery zwrotki, każda z nich kończy się wersem "I my naszą wspaniałą Ukrainę, hej, hej, rozweselimy".
"Czerwona kalina" od samego początku była symbolem walki Ukraińców o niepodległość. W 1911 roku pieśń, wówczas składająca się z jednej zwrotki, została wykorzystana w przedstawieniu poety Wasyla Paczowskiego. Wówczas dyrektorem Ukraińskiego Teatru Rozmów we Lwowie był inny znany twórca - Stepan Czarnecki. Utwór bardzo mu się spodobał, ale zmienił ostatnie zdanie na bardziej optymistyczne. Po wybuchu I wojny światowej do Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych wstąpił poeta Hryhorij Truch. Gdy usłyszał pieśń dodał trzy kolejne zwrotki, w których mowa jest o walce z rosyjską niewolą. Mniej więcej w tym kształcie znamy "Czerwoną kalinę" dzisiaj - mówi Kril.
W czasach Związku Radzieckiego wykonywanie pieśni było zakazane. Za śpiewanie groziły represje. Utwór został nieco zapomniany i odżył w latach 90'. - We współczesnej Ukrainie, ale przed atakiem Rosji, "Czerwona kalina" nie była bardzo popularną piosenką. Rozpromował ją dopiero Andrij Chływniuk swoim wykonaniem na placu przed Soborem Sofijskim, w samym centrum Kijowa. To wykonanie jest bardzo żywe, widać, że Chływniuk śpiewa prosto z serca i nie dziwię się, że to tak trafiło do ludzi - mówi.
Przeczytaj także: Rodzaje wód mineralnych
Andrij Chływniuk, ukraiński muzyk związany z zespołem BoomBox, po inwazji Rosji wstąpił do obrony terytorialnej. Furorę zrobiło nagranie, na którym ubrany w mundur śpiewa "Czerwoną kalinę" w opustoszałym centrum Kijowa.
Kobieta, niewinność, Ukraina- W okresie II Rzeczypospolitej stała się dla Ukraińców symbolem walki o niepodległość. We Lwowie powstało wydawnictwo o takiej nazwie, które dokumentowało ukraiński czyn zbrojny oraz wydawało miesięcznik "Litopys Czerwonoji Kałyny". Sama kalina jest zresztą jednym z symboli Ukrainy, głęboko zakorzenionym w ukraińskiej tradycji i kulturze, nie tylko folklorze - tłumaczy historyk.
- Kalina jest bardzo ważnym symbolem w kulturze ukraińskiej Jest nawet takie przysłowie - "bez wierzby i kaliny nie ma Ukrainy" - tłumaczy Mariana Kril. - Kalina symbolizuje przede wszystkim kobietę i niewinność, ale też Ukrainę. W pieśniach ludowych często pojawia się motyw czerwonej kaliny, którą Ukraińcy sadzą w miejscu zamieszkania, a jeśli się przemieszczają, to biorą ze sobą fragment krzewu, aby pamiętać o domu. A więc symbol Ukrainy, a z drugiej strony symbol czegoś swojego, swoich korzeni, rodu - dodaje.
"Hej Sokoły" - polsko-ukraińska pieśń
Pieśń „Hej sokoły!” cieszy się obecnie dużą popularnością zarówno w Polsce jak i na Ukrainie. Występuje w kilku wariantach, które nieco różnią się między sobą. „Hej, sokoły - polsko-ukraińska pieśń autorstwa Tomasza Padury, polsko-ukraińskiego poety i kompozytora, żyjącego w XIX wieku na Ukrainie. Tomasz Padura był reprezentantem szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu, która odwoływała się zarówno do polskiej tradycji szlacheckiej, polskiego romantyzmu oraz do folkloru ukraińskiego i legendy kozackiej. Napisana oryginalnie po polsku pieśń „Hej sokoły” odwołuje się do wszystkich tych tradycji. Ballada stała się popularna w XX wieku, zwłaszcza od wojny polsko-bolszewickiej i jest w Polsce śpiewana jako popularny utwór biesiadny.
Obraz sokoła pojawia się często w dziewiętnastowiecznej poezji ukraińskiej jak również polskiej. Symbolizuje wolność, niezależność i sprawność fizyczną. Symbol ten nabrał szczególnego znaczenia na przełomie XIX i XX wieku, kiedy w społeczeństwie polskim jak również ukraińskim upowszechnił się ruch „Sokołów”, łączący kulturę fizyczną z wychowaniem patriotycznym młodzieży. Nieoficjalnym hymnem tego ruchu był „Marsz Sokołów”, zaczynający się od słów: „Hej bracia Sokoły!”
Przeczytaj także: Nowa oferta Kingi Woda Mineralnej
W pieśni „Hej sokoły!” występuje wątek rozstania z Ukrainą i towarzyszącego tej rozłące żalu. Zwraca uwagę również podobieństwo utworu „Hej sokoły!” do popularnej na Ukrainie jak i daleko poza jej granicami pieśni: „Jechał kozak za Dunaj” („Їхав козак за Дунай”), autorstwa poety - kozaka Semena Klimowskiego (1705 - 1785). Utwór ten także opisuje ona pożegnanie z dziewczyną kozaka, wyruszającego na wojnę. Również melodia pieśni „Hej sokoły!” jest dosyć podobna do utworu Semena Klimowskiego jakkolwiek anonimowy autor nadał jej żwawy, rytmiczny charakter, podobny do wojskowego marsza.
Przeczytaj także: Doda śpiewa o czystej wodzie
tags: #piosenki #ukraińskie #o #wodzie #znaczenie
