Historia Pierwszej Oczyszczalni Powietrza w Gliwicach
- Szczegóły
Początki oczyszczalni ścieków w Gliwicach sięgają pierwszych początków XX wieku. Jak podają kroniki miejskie, w roku 1907 rozpoczęto budowę kanalizacji. Ta inwestycja, zakrojona na szeroką skalę, wymusiła na ówczesnych włodarzach miasta konieczność budowy oczyszczalni ścieków, którą rozpoczęto dwa lata później.
Pierwsza oczyszczalnia ścieków w Gliwicach oddana została do użytku w 1911 r. Oczyszczalnię przekazano do użytku w 1911 roku, zaledwie w dwa lata od rozpoczęcia budowy. Przyjmowała ścieki w ilości 8 tys. m3/d. Początkowo wyposażona była w rzadkie kraty do zatrzymywania większych zanieczyszczeń, sita gęste, pompownie, osadnik wstępny, złoża zraszane, osadnik wtórny i poletka osadowe.
Na podstawie zachowanych zdjęć archiwalnych, jak i innych zebranych materiałów kronikarskich dotyczących samej budowy oczyszczalni ścieków oraz jej eksploatacji, można stwierdzić, że zastosowane rozwiązania były nowatorskie i świadczyły o wysokim poziomie technicznym, zarówno projektantów, jak i eksploatatora.
Wraz z rozwojem miasta oraz postępem technicznym, prowadzona była modernizacja i rozbudowa oczyszczalni. Ponieważ łącznie ze ściekami wpływały do niej znaczne ilości piasku i żwiru, dlatego też w celu zabezpieczenia obiektów przed awariami i zniszczeniem, postanowiono na sieci kanalizacyjnej wybudować piaskownik. W ten sposób pozyskiwany gaz gromadzony był w zbiornikach biogazu i wykorzystywany do własnych potrzeb oczyszczalni oraz w krematorium usytuowanym na terenie cmentarza komunalnego. Cmentarz ten, nazywany dzisiaj Centralnym, położony jest zaledwie kilkaset metrów od oczyszczalni. Rurociągi doprowadzające biogaz do krematorium przebiegały pod dzisiejszą trasą A-4.
Niestety, druga wojna światowa przerwała plany dalszej rozbudowy i modernizacji oczyszczalni. W latach powojennych wielokrotnie opracowywano projekty modernizacji oczyszczalni, wybudowano kilka obiektów poprawiających jej pracę np.: bioxyblok z przepompownią, kompresorownię, nowe poletka osadowe oraz budynek zaplecza socjalnego z laboratorium.
Przeczytaj także: Ewolucja oczyszczalni w Bolesławcu
Nadal jednak zdawano sobie sprawę z konieczności przeprowadzenia gruntownej modernizacji, a nawet budowy nowej oczyszczalni ścieków.
Centralna Oczyszczalnia Ścieków
Budowę nowoczesnej oczyszczalni dla miasta Gliwice uwzględniano od wielu lat w planach inwestycyjnych, jako jedno z najważniejszych przedsięwzięć z zakresu uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej w mieście. Przełomem w uporządkowaniu gospodarki wodno-ściekowej w Gliwicach było pojawienie się na mapie miasta Centralnej Oczyszczalni Ścieków. To było dopiero COŚ! Roboty budowlane rozpoczęły się w październiku 2000 roku, a już po roku nastąpiło uroczyste uruchomienie reaktora biologicznego.
W 2011r rozpoczęto modernizację oczyszczalni, która miała na celu dostosowanie niektórych jej obiektów do zmienionego składu ścieków. W ramach modernizacji wykonano również hermetyzację i dezodoryzację obiektów, czyli przykryto część zbiorników, a odprowadzane z nich powietrze skierowano do biofitrów.
Wiosną tego roku zakończono kolejne prace w ramach Kontraktu pn. „Modernizacja gospodarki wodno-ściekowej w Gliwicach - II etap - Modernizacja Centralnej Oczyszczalni Ścieków”. Jest to niewątpliwie powód do dumy dla realizatora i jednocześnie Beneficjenta tej inwestycji - Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Gliwicach.
W lutym bieżącego PWiK pozyskało dodatkowe środki na realizację rozszerzonego zakresu inwestycji, której całkowita wartość zwiększyła się do ponad 202 mln PLN. Dzięki temu, obejmie ona także budowę kanalizacji sanitarnej w ostatnich do tej pory nieskanalizowanych dzielnicach Gliwic - Bojkowie (24,4 km) i Ostropie (36 km), jak również częściowo w dzielnicy Wójtowa Wieś.
Przeczytaj także: Pierwszy i drugi stopień oczyszczania ścieków – szczegółowa analiza
Modernizacja COŚ była jedną z trzech części rozpoczętego 27.07.2010r. Projektu „Modernizacja gospodarki wodno-ściekowej w Gliwicach - II etap”. Obejmuje on także modernizację Stacji Uzdatniania Wody w Łabędach, która powinna zakończyć się w przyszłym roku, oraz refinansowanie wykonanej już przebudowy kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz sieci wodociągowej w rejonie ul. Dolnej Wsi.
Efekt unowocześnienia powinien być również odczuwalny dla tych, którym uwadze przeszła inwestycja. Modernizacja obiektu pozwoliła usunąć jego uciążliwość zapachową. Na obiekcie powstały m.in. czwarty reaktor biologiczny, osadnik wtórny, dwie wydzielone zamknięte komory fermentacyjne, hala magazynowania osadów, trzeci piaskownik wirowy, a także stacja dozowania węgla organicznego.
Warto podkreślić, że obecny Projekt stanowi kontynuację realizowanego przez 10 lat i zakończonego w 2010r. przedsięwzięcia pod nazwą „Modernizacja gospodarki ściekowej w Gliwicach”, w ramach którego wykonano łącznie 109 km kanalizacji sanitarnej, 52 km kanalizacji deszczowej, oraz 7,4 km kanalizacji ogólnospławnej.
Muzeum Techniki Sanitarnej
Obiekt, będący unikatem w skali kraju, jest najmłodszą placówką muzealną w Gliwicach. Mimo, że mamy siedzibę w tak zacnym miejscu, jest to najmłodsza placówka muzealna w Gliwicach. Właścicielem Muzeum Techniki Sanitarnej jest Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Budynek muzeum techniki sanitarnej to pompownia wybudowana właśnie w tym okresie - około 1911 roku. Jeszcze pod koniec lat 90-tych funkcjonowała ona jako jeden z czynnych obiektów starej przepompowni ścieków. W 2000 roku w momencie rozpoczęcia budowy nowej oczyszczalni ścieków zabytkowy budynek został wyłączony z eksploatacji i przekształcony w muzeum techniki sanitarnej.
Jest to przykład architektury z początku XX wieku, posiada liczne charakterystyczne detale i bogatą więźbę dachową z oryginalnymi wieżyczkami. W muzeum eksponowane są, w dwóch zachowanych halach o pięknych sklepieniach, dawne urządzenia techniki sanitarnej.
Przeczytaj także: Nowy Targ: Pierwsza oczyszczalnia ścieków
W dwóch zachowanych halach eksponowane są dawne urządzenia, które działały od początku istnienia obiektu. Pompy, zasuwy, sprężarki, rury drewniane oraz unikatowa pralka drewniana pochodząca wprost z łazienek naszych babć i wiele innych eksponatów tworzy klimat tego miejsca. Wchodząc do muzeum uwagę przykuwa stara glazura na ścianach i posadzce pochodząca z końca XIX wieku, oryginalne drewniane wieżyczki oraz ciekawa architektura wnętrz.
Współpraca PEC i PWiK
Dwie miejskie spółki z Gliwic - Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej oraz Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji - zawarły porozumienie, które ma zapoczątkować współpracę przy realizacji wspólnego projektu pod nazwą „Dekarbonizacja gliwickiego systemu ciepłowniczego przez wykorzystanie energii ścieków komunalnych”. Efektem będzie odzyskiwanie ciepła z oczyszczonych ścieków, a w dalszym etapie produkcja i wykorzystanie energii elektrycznej.
Zadaniem projektu ma być budowa instalacji służącej do odzysku ciepła zawartego w ściekach komunalnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w tym przesyłową. Instalacja taka mogłaby powstać do 2025 r. na terenie oczyszczalni ścieków w Gliwicach.
Od strony technicznej polega to na zainstalowaniu pomp ciepła, które zasilane będą ciepłem powstającym podczas oczyszczania ścieków komunalnych. Całe odzyskane ciepło skierowane zostanie do miejskiej sieci ciepłowniczej.
Problemy i Wyzwania
Gliwicka oczyszczalnia ścieków musi mierzyć się ze skutkami nielegalnego zrzutu do kanalizacji sanitarnej dużej ilości substancji oleistej o wysokiej zawartości tłuszczy i detergentów. Nie wiadomo jeszcze, kto jest sprawcą tego skandalicznego działania. Sprawa została zgłoszona do gliwickiej prokuratury 16 stycznia.
W oczyszczalni trwają prace związane z usuwaniem skutków przedostania się szkodliwego materiału do układu technologicznego. Substancja z nielegalnego zrzutu została wykryta po zaobserwowaniu nadmiernych ilości dziwnie wyglądającej piany w komorze dopływowej i reaktorach biologicznych w gliwickiej Centralnej Oczyszczalni Ścieków.
Jak informuje Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Gliwicach, ktoś dokonał nielegalnego zrzutu do kanalizacji sanitarnej dużej ilości substancji zawierającej tłuszcze i detergenty. - Obecnie sytuacja jest pod kontrolą, a substancja z nielegalnego zrzutu jest, w uproszczeniu mówiąc, zneutralizowana. Natomiast powstała w wyniku tego zdarzenia gęsta maź skumulowała się na powierzchni w osadnikach wtórnych.
Kontrolna analiza mikrobiologiczna nie wykazała jej szkodliwego oddziaływania na środowisko. Organizujemy sprzęt do jej mechanicznego usunięcia - mówi Aleksandra Zajączkowska, kierownik Centralnej Oczyszczalni Ścieków w Gliwicach.
Woda dla Gliwic
Rozwój górnictwa na Górnym Śląsku przyczynił się do odkrycia triasowych ujęć wody, które częściowo Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Gliwicach wykorzystuje do dnia dzisiejszego, aby dostarczać Gliwicom wodę.
Jednak liczne badania wody w XIX wieku, które wykazały, że znaczna jej część nie nadaje się do spożycia przez ludzi i zwierzęta spowodowały, iż zaczęto poszukiwać czystego źródła, z którego będzie możliwe zaopatrzenie ludzi w wodę. Wówczas odkryto takie źródło wody w miejscowości Karchowice leżącej w gminie Zbrosławice, zbudowano wodociąg i dzięki temu dostarczano mieszkańcom Gliwic wodę.
Z uwagi na pogłębiający się brak wody spowodowany m.in. wzrostem liczby ludności zdecydowano o drążeniu kolejnych otworów i rozbudowie oraz budowie systemu wodnego. „Karchowicki” rurociąg przechodził m.in. przez ulicę Jana Śliwki, Jasnogórską, Daszyńskiego, aż do wieży ciśnień.
Stale rosnące zapotrzebowanie na wodę spowodowało jej dalsze poszukiwanie w okolicach miasta. Zasoby wodne odkryto w kamieniołomach obok linii kolejowej w Łabędach oraz na terenie Szobiszowic. Duże ilości wody w łabędzkich otworach zdecydowały o budowie wodociągu w latach 1938-1941. Woda z otworów w Łabędach okazała się ważnym źródłem zaopatrzenia mieszkańców Gliwic.
Niemal wraz z budową sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w Gliwicach mieszkańcy miasta zaczęli zdawać sobie sprawę jak ważną rolę odgrywa jakość wody dla zdrowia i życia. Powstała Stację Uzdatniania Wody Łabędy, której zadaniem było dostarczanie czystej wody. Do dnia dzisiejszego ujęcie wód głębinowych Gliwice - Łabędy jest głównym źródłem dostaw wody dla mieszkańców miasta.
Ujęcie to ujmuje wody ze Zbiornika Wód Podziemnych nr 330 „Gliwice” z pokładów triasowych.
tags: #pierwsza #oczyszczalnia #powietrza #historia
