400 Lat Klasztoru Franciszkanów w Wieliczce: Wystawa w Muzeum Żup Krakowskich
- Szczegóły
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka od lat stara się przybliżać ważne wydarzenia z życia górniczego miasta. Tak jest i tym razem. Okazją do zaprezentowania na Zamku Żupnym wystawy „400 lat klasztoru Franciszkanów w Wieliczce” jest jubileusz zakonu, którego historia silnie wiąże się z losami mieszkańców Wieliczki.
Początki Klasztoru w Trudnych Czasach
Historia klasztoru sięga XVII wieku, kiedy to franciszkanie przybyli do Wieliczki, by duchowo służyć miejscowej społeczności. Był to czas bardzo trudny dla solnego miasta. Przyczyniły się do tego kataklizmy: trzęsienia ziemi, pożary i epidemie, a także spadek dochodów, kradzieże soli i do tego narastające konflikty religijne katolików z arianami. W tej trudnej sytuacji radni z burmistrzem postanowili wezwać na pomoc nową w ówczesnej Polsce wspólnotę braci mniejszych, zwanych reformatami. Pomysł ten zyskał poparcie zarządu żupy, biskupów krakowskich, a także króla Zygmunta III Wazy.
Bracia na miejskich gruntach wznieśli drewnianą kaplicę i niewielki dom klasztorny, a fundusze na ten cel z żupy solnej miał przekazać monarcha.
Eksponaty i Zabytki na Wystawie
Skoro wszystko zaczęło się od Zygmunta III Wazy, od jego portretu rozpocznie się zwiedzanie nowej, muzealnej ekspozycji. W tej części wystawy znajdą też stare kroniki, księgi, mapy i dokumenty, w tym potwierdzenie fundacji z 1641 r., wystawione przez króla Władysława IV. Tu też będą też obrazy i zdjęcia przestawiające klasztor na przestrzeni wieków autorstwa m.in. Henryka Uziembło, Kazimierza Podobińskiego, Ferdynanda Olesińskiego, Stefana Chmiela, a także fotografie m.in. Henryka Hermanowicza.
Jedna z sal poświęcona zostanie zakonnikom. Zawisną w niej portrety o. Mansweta Aulicha, misjonarza w XIX w. w Mołdawii, Turcji i na Bliskim Wschodzie, o. Prospera Burzyńskiego, reformaty, a później biskupa sandomierskiego oraz wizerunek Joachima Maciejczyka, gwardiana wielickiego namalowany przez Ferdynanda Olesińskiego pod koniec XIX wieku.
Przeczytaj także: Wszechstronne zastosowania wody destylowanej
Większość obrazów, które prezentowane będą na wystawie na co dzień jest niedostępna. Zabytki te znajdują się bowiem za klauzurą, czyli w części klasztoru przeznaczonej tylko dla zakonników. Tymczasem w naszym muzeum można będzie je zobaczyć dobrze wyeksponowane, oświetlone i podpisane - mówi Marek Skubisz, kurator wystawy w Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka.
Błogosławiony Alojzy Kosiba i Pamiątki z Jego Życia
Wśród ważnych świętych i błogosławionych dla historii zakonu, nie zabraknie pamiątek związanych z bł. Alojzym Kosibą, sługą bożym zwanym „świętym jałmużnikiem”. Ten apostoł dobroci i ubogich przez niemal całe życie zakonne związany był z Wieliczką i okolicznymi miejscowościami. Na wystawie zawiśnie jego portret, będą też sceny z życia namalowane przez Stefana Chmiela, a także pamiątki Alojzego Kosiby, w tym: różaniec, modlitewnik, sandały, czy narzędzia szewskie.
Wyposażenie Kościoła i Duch Reformackich Zaleceń
W wielickim klasztorze zachowały się naczynia i szaty liturgiczne i one też będą prezentowane na Zamku Żupnym. Relikwiarze, kielichy i monstrancje wykonano m.in. z drewna, miedzi i mosiądzu. Wśród szat liturgicznych szczególnie interesujące są dwa ornaty wykonane z pasów kontuszowych oraz jeden - z tkaniny buczackiej. Takie skromne wyposażenie kościoła pozostaje w duchu reformackich zaleceń zachowywania „Świętego Ubóstwa”.
Uchwała kapituły prowincjalnej, obradującej w Zakliczynie w 1623 r. wykluczała bowiem złoto, srebro i jedwab w odniesieniu do szat i sprzętów liturgicznych. Zgodnie z ideą ubóstwa w kościele nie było ozdób architektonicznych, a z zewnątrz budynek był tylko otynkowany. Kościół klasztorny przez stulecia nie miał też dekoracji malarskiej.
Zgromadzone na wystawie zabytki niosą klimat surowego życia klasztornego, przepełnionego prostymi pracami i modlitwami. Przenoszą oglądającego w świat na co dzień niedostępny, bo zamknięty za zakonnymi murami.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Wystawa, która prezentowana będzie od 18.07 - 19.10.2025 roku, odrywa od codzienności i sprzyja duchowej kontemplacji. Współorganizatorem wystawy jest Kopalnia Soli „Wieliczka”.
Nowa Siedziba Muzeum i Perspektywy Rozwoju
Przeprowadzka pracowników z Zamku Żupnego do nowego budynku przy ul. Daniłowicza to ważna data w historii Muzeum Żup Krakowskich. Cieszy to Pana, że zamek, który figuruje od ponad dekady na liście światowego dziedzictwa UNESCO, teraz już cały zostanie udostępniony publiczności? Tak, to wielka radość, bo realizujemy pomysł, by z oferty zamku mogli korzystać w szerszym zakresie zarówno mieszkańcy Wieliczki, jak i turyści.
Muzeum pozyskało zamek dopiero w połowie lat 70., a udostępniło 10 lat później. Wcześniej były w nim przychodnia, przedszkole i dom kultury. Po remoncie do jego północnej części przeniesione zostały pracownie i biura muzeum, zaś powierzchnia wystawiennicza znalazła swe miejsce w Zamku Środkowym, na zaledwie 400 metrach kwadratowych.
Gdy zdecydowałem się ubiegać o fotel dyrektora muzeum, dostrzegłem, że ten obiekt nie jest w pełni wykorzystywany. Zamek był zamknięty, za kratami, przez to ruch turystyczny niewielki.
Gdy więc już objąłem funkcję dyrektora, okazało się, że muzealnicy myślą podobnie i chcą opuścić zamek, by w przyszłości mogły powstać w nim sale wystawowe. Zaczęliśmy się rozglądać za nową siedzibą dla pracowników muzeum.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Wybór padł na piękny, sąsiadujący z kopalnią, XIX-wieczny budynek przy ul. Daniłowicza. Kiedyś ten budynek był własnością żony wielickiego burmistrza, potem mieściła się w nim siedziba sądu grodzkiego, po wojnie funkcjonowała tu szkoła górnicza, a następnie ośrodek kultury i centrum pomocy rodzinie. Gdy nadarzyła się okazja, złożyliśmy ofertę kupna. W 2017 roku doszło do transakcji. Zapłaciliśmy pieniędzmi pochodzącymi z naszych oszczędności oraz dotacji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
To prawda, bo nowy nabytek został bowiem nie tylko wyremontowany, ale też rozbudowany o dodatkowe skrzydło, które stylem nawiązuje do stojącego obok historycznego budynku. Miejsce między skrzydłami też trzeba było zagospodarować, więc powstała tam sala konferencyjna ze świetlikiem, na wzór dawnych pracowni malarskich. Dziś powierzchnia użytkowa całego kompleksu wynosi nieco ponad 1200 metrów kwadratowych, czyli dwa razy więcej niż pierwotnie zakupiony przez muzeum budynek.
Amfiteatr i Nowe Możliwości
Stało się to niejako przez przypadek. Po wybraniu ziemi trzeba było zabezpieczyć zbocze od strony szybu Daniłowicza, bo zaczęła stamtąd wypływać woda. Powstało więc zagrożenie osunięcia się ziemi na wykopy, które przygotowano pod piwnicę nowego skrzydła budynku. Tak w naturalny sposób powstał amfiteatr, który po zabezpieczeniu palowaniem i betonową konstrukcją przeznaczony zostanie na wystawy, koncerty i zajęcia edukacyjne. To będzie też miejsce odpoczynku dla turystów oczekujących na zjazd do kopalni.
Muzeum zakończyło remont nowego budynku przy ul. Daniłowicza. Wcześniej dobiegła też końca modernizacja północnej części Zamku Żupnego.
Za nami modernizacja północnego skrzydła, która kosztowała ponad 36 mln zł. Ta część zamku została już wyposażona w windę dla osób z niepełnosprawnościami, monitoring, zabezpieczenia antywłamaniowe i przeciwpożarowe o wysokim standardzie oraz nowy węzeł sanitarny. Na parterze mieścić się będzie wystawa stała, a na piętrze wystawy czasowe. Kolejną część górnego poziomu zajmie nowa ekspozycja kolekcji solniczek.
Staliśmy się wiarygodnym partnerem dla innych muzeów, ponieważ wypożyczane nam zbiory przechowujemy w odpowiednich warunkach. Monitorujemy temperaturę czy wilgotność powietrza, a raporty przesyłamy do tych instytucji, które są właścicielami eksponatów.
Przeprowadzka i Nowy Rozdział w Historii Zamku Żupnego
W historii Zamku Żupnego w Wieliczce dopisany został właśnie kolejny rozdział. Dobiega końca przeprowadzka pracowników, którzy zamek zamieniają na dawny budynek sądu grodzkiego.
Dzieje Zamku Żupnego, który przez wieki był centrum solnego przedsiębiorstwa, sięgają XIII w. Po wojnie działała tam wielicka przychodnia, a w latach 80. XX w. budynek stał się siedzibą Muzeum Żup Krakowskich. Fakt, że w dużej części obiekt zamknięto dla zwiedzających, ukryto za kratami, miał wpływ na niewielki ruch turystyczny - mówi dyr. Jan Godłowski. - Gdy objąłem stanowisko dyrektora okazało się, że pracownicy, podobnie jak ja, chcą to zmienić.
Kolekcjonowanie jako Styl Życia
Zabytkowe meble, obrazy, oryginalna porcelana tworzą klimat domu. Dzięki nim wnętrza stają się niepowtarzalne. Wybierajmy to, co nam się podoba. Nie patrzmy, czy coś jest modne, albo czy to dobry interes. Jeśli przedmiot nas urzekł i chcemy go mieć w swoim otoczeniu, to go kupmy i wstawmy do wnętrza.
Na naszej wystawie „Cunctis patet ingressus” - wszystkim wstęp otwarty, prezentowanej w wielickim muzeum od 14 marca pokazujemy cenne, unikalne pamiątki, ale też rzeczy, które można znaleźć na targach staroci za przysłowiowe grosze. Wychodzimy z założenia, że cieszyć powinny przedmioty wszelkie.
tags: #naczynie #aulicha #wilgotność #informacji
