Endoproteza Odwrócona Barku: Na Czym Polega?
- Szczegóły
Endoproteza barku, czyli endoprotezoplastyka stawu ramiennego, to zabieg chirurgiczny, w którym uszkodzony staw barkowy zastępuje się sztuczną protezą. Celem operacji jest przywrócenie funkcji stawu, zmniejszenie bólu i poprawa jakości życia pacjenta. Endoprotezoplastyka barku jest uznaną i skuteczną metodą leczenia schorzeń stawu barkowego.
Kiedy Stosuje Się Endoprotezę Barku?
Endoproteza barku to zabieg chirurgiczny zalecany przede wszystkim tym pacjentom, których problemem jest zwyrodnienie stawu barkowego. Endoprotezoplastyka stawu barkowego jest wskazana w przypadku nieodwracalnych uszkodzeń stawu, które nie reagują na metody leczenia zachowawczego. Zwyrodnienie barku leczone za pomocą endoprotezoplastyki wymaga odpowiedniego przygotowania.
Dodatkowym wskazaniem do endoprotezy mogą być:
- Niektóre typy złamań lub zwichnięć
- Martwica głowy kości ramiennej
- Guzy końca bliższego kości ramiennej
- Inne rzadsze choroby okolicy barku
Budowa Stawu Barkowego i Rodzaje Endoprotez
Staw barkowy zbudowany jest z głowy kości ramiennej, oraz panewki stawowej, całość otacza torebka stawowa wzmocniona więzadłami. Endoproteza barku całkowita to implant stosowany w przypadkach dużych zmian zwyrodnieniowych. Endoproteza barku połowiczna to rozwiązanie stosowane w przypadku, gdy zniszczona została tylko głowa kości ramiennej (w wyniku choroby). Jest to wykonany z metalu implant w kształcie kuli, którego zadaniem jest zastąpienie główki stawowej.
Endoprotezoplastyka stawu barkowego, w zależności od stopnia uszkodzenia stawu oraz określonych struktur, może przybierać formę połowiczą, całkowitą lub odwróconą.
Przeczytaj także: Proces filtracji krwi w organizmie
- Całkowita endoproteza barku jest stosowana w przypadku rozległych uszkodzeń kompleksu barkowego.
- Endoproteza połowicza to rozwiązanie w przypadku, kiedy uszkodzeniu uległa tylko głowa kości ramiennej.
Endoproteza Odwrócona Barku
Endoproteza barku odwrócona swoją nazwę zawdzięcza nowatorskiej metodzie przeprowadzania operacji, która polega na zamianie głowy kości ramiennej panewką endoprotezy, a panewki - głową endoprotezy. Odwrotne ulokowanie elementów przesuwa środek obrotu stawów. Dzięki czemu pozwala odtworzyć ruchy w ramieniu z użyciem nieuszkodzonych mięśni (głównie mięśnia naramiennego).
Endoproteza odwrócona znajduje zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy nie można zachować lub odtworzyć funkcji stożka rotatorów, czyli gdy anatomiczna proteza byłaby niestabilna lub nieskuteczna. Odwrócona proteza stawu ramiennego powoduje, że mięsień naramienny przejmuje funkcje już nienaprawialnych ścięgien stożka stawu ramiennego, dając w ten sposób możliwość prawidłowego działania chorego stawu.
Zdaniem dr Macieja Miszczaka, endoprotezoplastyka odwrócona barku jest rozwiązaniem, które należy traktować wyłącznie jako ostateczność, a nie metodę pierwszego wyboru. Zmienia ona bowiem naturalną biomechanikę barku - przesuwa oś obrotu stawu, eliminuje fizjologiczne działanie stożka rotatorów i przenosi funkcję ruchową na inne mięśnie (głównie naramienny). Taki układ pozwala co prawda na zniesienie bólu i podstawowe unoszenie ramienia, ale nie odtwarza siły, precyzji ani pełnej koordynacji ruchu.
Główna różnica pomiędzy aTSA (anatomiczna endoproteza stawu ramiennego) a rTSA (odwrócona endoproteza stawu ramiennego) polega na tym, że proteza anatomiczna do prawidłowego działania wymaga sprawnych ścięgien stożka rotatorów. W przypadku znacznych uszkodzeń tych ścięgien stosuje się protezę odwróconą, która umożliwia przejęcie głównej funkcji unoszenia ręki przez mięsień naramienny.
Kwalifikacja do Zabiegu
Kwalifikacja do endoprotezoplastyki stawu barkowego to kompleksowy proces, który obejmuje kilka kluczowych kroków diagnostycznych i decyzyjnych. Pierwszym etapem jest dokładne badanie fizykalne przeprowadzane przez ortopedę, podczas którego ocenia się zakres ruchu stawu barkowego, obecność bólu oraz możliwe deformacje. Kolejnym istotnym aspektem jest wykonanie badań obrazowych, takich jak RTG, rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (TK).
Przeczytaj także: Technologie oczyszczania odlewów
Ostateczna decyzja o kwalifikacji do endoprotezoplastyki stawu barkowego zależy od wielu czynników, takich jak stopień zaawansowania choroby, intensywność bólu, ogólny stan zdrowia pacjenta oraz oczekiwania co do rezultatów operacji.
Istnieje także kilka poważnych przeciwwskazań do przeprowadzenia zabiegu. Przede wszystkim do operacji nie kwalifikują się pacjenci, którzy mają uszkodzone nerwy w stopniu, który upośledza pracę mięśnia naramiennego. Implantacji nie można również wykonać wtedy, gdy ubytki kostne łopatki są na tyle znaczące, że uniemożliwiają stabilne mocowanie protezy.
Przygotowanie do Operacji i Przebieg Zabiegu
Przygotowanie do zabiegu obejmuje konsultację przedoperacyjną z ortopedą i anestezjologiem, podczas której omawia się szczegóły procedury i ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta.
Do szpitala należy zabrać dokument tożsamości, dokumentację medyczną wraz z wynikami zleconych przez lekarza badań, oraz rzeczy osobiste, jak piżama, czy przybory toaletowe. Zdarza się, że niektóre operacje wymagają od pacjenta, aby ten miał przy sobie w chwili przyjęcia do szpitala odpowiedni sprzęt medyczny, taki jak pończochy przeciwzakrzepowe, kule, stabilizator, kołnierz podbródkowy, czy pas lędźwiowy. Informacji na temat konieczności posiadania tego typu produktów udziela operator, a więc lekarz wykonujący zabieg, podczas wizyty przedoperacyjnej.
Operacja barku przeprowadzana jest w pełnej narkozie. Na dzień przed operacją pacjent otrzymuje antybiotyki, aby nie dopuścić do zakażenia; oraz heparynę chroniącą przed zakrzepami. Podczas endoprotezoplastyki stawu barkowego, pacjent jest poddawany narkozie i znieczuleniu miejscowemu.
Przeczytaj także: Skuteczne Teksty
Najpierw lekarz wykonuje w skórze nacięcie w bruździe naramiennej, a po odsunięciu i częściowym nacięciu mięśni przecina on torebkę stawową i odcina głowę kości ramiennej. Następnie wprowadzana jest metalowa głowa endoprotezy z trzpieniem (w przypadku endoprotezoplastyki częściowej, całkowitej i odwróconej). Kolejny etap to wymiana panewki stawu (endoproteza całkowita i odwrócona), a w przypadku kapoplastyki - pokrycie głowy kości ramiennej głową endoprotezy. Operacja kończy się zamknięciem powłok i założeniem szwów.
Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym wraz z blokadą splotu ramiennego. Chirurg ortopeda usuwa zniszczoną głowę kości ramiennej i przygotowuje panewkę łopatki. Następnie wykonuje implantację metalowego elementu kulistego na panewce i wklęsłej miseczki do kości ramiennej. Po zamontowaniu protezy chirurg zamyka ranę i unieruchamia kończynę.
Rehabilitacja Po Operacji
Pacjenci, którzy chcą wyleczyć operacyjnie zwyrodnienie stawu barkowego, powinni mieć świadomość, że o powodzeniu i dobrych efektach zabiegu w dużej mierze decyduje działanie po jego przeprowadzeniu. Przede wszystkim nie można dopuścić do zaników mięśniowych, dlatego też jeśli konieczna jest operacja barku, rehabilitacja ma ogromne znacznie w powrocie do zdrowia.
Po operacji ważne jest pielęgnacja i obserwacja rany, w celu uniknięcia ewentualnych objawów infekcji, takich jak zaczerwienienie, obrzęk, ból lub wysięk. Program rehabilitacyjny rozpoczyna się stosunkowo szybko po zabiegu i obejmuje sesje fizjoterapeutyczne.
Ćwiczenia rozpoczynane są już kilka dni po zabiegu i powinny one być wykonywane pod okiem specjalisty. Przydatne jest też skorzystanie z aparatu do wykonywania ciągłego biernego ruchu. Ruchy czynne barku mogą być wprowadzane dopiero ok. 3 tygodni po zabiegu, zaś po upływie 3 miesięcy możliwe jest wykonywanie oporowanych ruchów w pełnym zakresie.
Praktycznie natychmiast po operacji zaczyna się delikatną rehabilitację operowanej kończyny. Od 6 tygodnia rozpoczyna się stopniowy proces rozciągania, a więc odzyskiwania ruchomości barku.
W tym czasie pacjent rozpoczyna ćwiczenia pod kontrolą fizjoterapeuty. Początkowym celem fizjoterapii staje się ograniczenie pooperacyjnego obrzęku tkanek oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. Stosuje się zabiegi z zakresu fizykoterapii, takie jak krioterapia miejscowa oraz laser. Stopniowo zostają wprowadzone również ćwiczenia mające poprawić zakres ruchu w stawie oraz wzmocnić mięśnie. Z punktu widzenia fizjoterapii bardzo ważna jest także terapia blizny (po ściągnięciu szwów i wygojeniu).
Powrót do aktywności dnia codziennego zwykle zajmuje ok. 2-3 miesięcy, zaś ostateczny efekt endoprotezy widoczny jest po 6-12 miesiącach.
Potencjalne Powikłania
Endoprotezoplastyka stawu barkowego jest zabiegiem, który niesie ze sobą ryzyko powikłań, ale może znacząco poprawić jakość życia pacjentów, którzy cierpią z powodu przewlekłego bólu i ograniczenia ruchomości stawu barkowego.
Po zabiegu odwróconej endoprotezoplastyki barku istnieje ryzyko wystąpienia powikłań. Do najczęstszych należą: infekcje w obrębie stawu, niestabilność czy obluzowanie protezy, a także ograniczenia zakresu ruchu czy uszkodzenie nerwów.
Trwałość Endoprotezy i Aktywność Fizyczna
Ortopedzi zakładają, że proteza będzie prawidłowo funkcjonować przez okres 10-15 lat, ale często działa ona bez problemów przez jeszcze dłuższy czas. Jej trwałość jest uzależniona głównie od stanu pacjenta, zastosowanej techniki operacyjnej czy rehabilitacji.
W większości przypadkach pacjent może uprawiać sport w umiarkowanym zakresie. Musi jednak unikać bardzo dużych obciążeń, ruchów nad głową w ekstremalnym zakresie czy sportów kontaktowych.
Sprawność po Protezie
Pierwszym zauważalnym przez pacjenta rezultatem jest ustąpienie lub znaczne zmniejszenie dolegliwości bólowych wskazanego stawu. Jeśli chodzi o zakres ruchomości, to pewną przewagę posiada anatomiczna proteza stawu ramiennego. Jednak najważniejszym czynnikiem, dzięki któremu możemy określić spodziewaną sprawność operowanego stawu, jest stopień zakresu ruchomości przed zabiegiem operacyjnym.
tags: #endoproteza #odwrocona #barku #na #czym #polega
