LCA: Metoda Oceny Jakości Powietrza

Szczegóły: Opublikowano: 24. December 2025

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jaki wpływ na środowisko mają produkty, których używasz na co dzień? Każdy produkt przechodzi przez kilka etapów swojego cyklu życia - od pozyskania surowców, przez produkcję, użytkowanie, aż po utylizację. Analiza tych etapów pozwala określić, jakie konsekwencje środowiskowe niesie ze sobą dany wyrób.

Ocena Cyklu Życia (LCA) - Metodologia w 4 Krokach

Przebieg procesu środowiskowej oceny cyklu życia zazwyczaj obejmuje następujące etapy:

1. Określenie Granic Systemu (Scoping)

Pierwszym krokiem jest zdefiniowanie zakresu badania, czyli określenie granic analizy, przedmiotu badania oraz celu, dla którego przeprowadza się analizę. W tym etapie ustala się również, które etapy cyklu życia produktu, procesu czy usługi zostaną uwzględnione.

2. Analiza Cyklu Życia - Inwentaryzacja Życia (Life Inventory)

Kolejnym etapem jest zebranie kompleksowego zestawienia danych dotyczących surowców, energii i emisji związanych z danym produktem, usługą czy procesem. Inwentaryzacja obejmuje wszystkie etapy cyklu życia, od pozyskiwania surowców przez produkcję, dystrybucję, użytkowanie, aż po utylizację.

3. Ocena Wpływu (Life Impact Assessment)

W tym kroku przeprowadza się ocenę wpływu zebranych danych na środowisko i zdrowie ludzi. Analizuje się, jak różne rodzaje emisji i zużycie surowców przekładają się na konkretne kategorie wpływu, takie jak emisje gazów cieplarnianych, zużycie wody czy degradacja gleby.

Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza

4. Interpretacja Wyników (Interpretation)

Ostatni etap to interpretacja zebranych danych i wyników analizy. W tym kroku formułuje się wnioski dotyczące oceny wpływu na środowisko analizowanych procesów, produktów i usług. Interpretacja może także obejmować sugestie dotyczące możliwych działań naprawczych czy optymalizacyjnych.

Dane Niezbędne do Analizy LCA

Do przeprowadzenia Środowiskowej Analizy Cyklu Życia (LCA) niezbędne są różnorodne dane obejmujące wszystkie etapy życia produktu lub usługi.

Etap Pozyskiwania Materiałów

Analizowane są procesy związane z pozyskiwaniem surowców niezbędnych do produkcji danego produktu. Obejmuje to wydobycie i transport surowców, takich jak metale, drewno czy paliwa.

Etap Produkcji (Manufacturing)

Kolejnym etapem jest faza produkcji, gdzie surowce są przetwarzane i kształtowane, aby stworzyć finalny produkt. Analizuje się procesy produkcyjne, energochłonność, emisje związane z produkcją, transport surowców i gotowego produktu.

Etap Transportu (Transport)

Etap uwzględniający procesy transportu, zarówno między poszczególnymi etapami życia produktu, jak i w przypadku dystrybucji i użytkowania. Analiza obejmuje emisje związane z transportem, zużycie paliwa i inne aspekty związane z logistyką.

Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku

Etap Użytkowania (Use)

W tej fazie oceniane są aspekty związane z użytkowaniem produktu lub korzystaniem z danej usługi. Dotyczy to zużycia energii przez użytkownika, emisji związanych z użytkowaniem oraz konieczności konserwacji i utrzymania.

Etap Utylizacji (End of Life)

Ostatnim etapem jest faza końcowa, obejmująca utylizację, recykling, przetwarzanie odpadów czy utylizację produktu. Analiza uwzględnia wpływ procesów zakończenia życia produktu na środowisko.

Kategorie Wpływu - Co Można Zbadać w Zakresie LCA

Analiza Cyklu Życia (LCA) nie ogranicza się jedynie do badania śladu węglowego; istnieje możliwość badania różnorodnych aspektów. W obszarze analizy LCA używa się terminu "Kategorie wpływu" (ang. impact categories), które obejmują różne elementy potencjalnych wpływów na środowisko.

Kategorie wpływu są używane do zrozumienia, jakie konsekwencje dla środowiska mają różne aspekty działalności lub produktów, a także do porównywania różnych opcji pod kątem ich wpływu. Wybór konkretnych kategorii zależy od celów i zakresu analizy oraz od tego, które aspekty są istotne w danym kontekście.

Przykłady kategorii wpływu:

Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica

Zmiana klimatu: Kategoria ta ocenia wpływ emisji gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4) i podtlenek azotu (N2O), na zmiany klimatu.
Zanieczyszczenie powietrza: Dotyczy emisji substancji, które mogą wpływać na jakość powietrza, takich jak tlenki azotu (NOx) czy pyły zawieszone.
Zużycie zasobów naturalnych: Ta kategoria ocenia wykorzystanie i zużycie różnych zasobów naturalnych, takich jak woda, energia, minerały czy surowce.
Bioróżnorodność: Ocena wpływu na różnorodność biologiczną i ekosystemy.
Zużycie wody: Dotyczy ilości wody zużywanej lub zanieczyszczanej w wyniku danego procesu lub działalności.
Zanieczyszczenie gleby: Kategoria ta obejmuje emisję substancji, które mogą wpływać na jakość gleby.
Odpady: Ocena ilości i rodzajów odpadów generowanych w wyniku danego procesu lub produktu.

Skąd Pozyskać Dane do LCA?

Posiadamy dane dotyczące cech fizycznych produktu. Jak można teraz przekształcić je w ocenę wpływu tego produktu na środowisko?

Pozyskanie danych o emisjach gazów cieplarnianych i innych aspektach środowiskowych do przeprowadzenia Analizy Cyklu Życia (LCA) może obejmować różne źródła.

Oto kilka norm pozyskiwania danych do LCA:

Bazy danych LCA: Istnieją specjalne bazy danych LCA, takie jak Ecoinvent, które zawierają szeroki zakres informacji dotyczących emisji i śladów środowiskowych dla różnych procesów i produktów.
Literatura naukowa: Artykuły naukowe, raporty badawcze i publikacje branżowe często zawierają szczegółowe dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych i innych parametrów środowiskowych.
Dane branżowe i organizacji: Organizacje branżowe i instytucje zajmujące się zrównoważonym rozwojem mogą publikować dane w ramach swoich inicjatyw lub raportów.
Dane rządowe: W niektórych państwach, rządy i agencje regulacyjne publikują dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych w różnych sektorach gospodarki.
Dane od producentów: Producenci i dostawcy produktów mogą dostarczać informacji dotyczącej emisji związanych z ich produktami.

Ważne jest, aby wybierać źródła danych zgodne z zakresem i celami przeprowadzanej oceny cyklu życia. Dobrze jest również dokumentować, skąd pochodzą dane, aby w razie potrzeby można było zweryfikować ich wiarygodność i aktualność.

Największe Wyzwania Przy Przeprowadzaniu Analizy LCA

Przeprowadzanie Środowiskowej Analizy Cyklu Życia (LCA) niesie ze sobą szereg wyzwań, z którymi organizacje muszą się zmierzyć. Jednym z głównych jest ograniczone doświadczenie w modelowaniu procesów, co utrudnia skuteczne przeprowadzenie analizy. Dodatkowo, problematyczne może być zbieranie i agregacja danych, zwłaszcza w kontekście pozyskiwania wskaźników emisyjności oraz danych środowiskowych. Często te informacje są przechowywane w kosztownych bazach danych, co zwiększa trudność w dostępie do niezbędnych informacji.

Aby sprostać tym wyzwaniom, narzędzia do LCA, takie jak Envirly LCA, stają się nieocenionym wsparciem dla. Envirly LCA oferuje użytkownikom krok-po-kroku, przewodnik i procedury, które usprawniają proces analizy. Dzięki zastosowaniu zaawansowanych baz danych emisyjności, Envirly LCA eliminuje potrzebę ręcznego gromadzenia informacji. Co więcej, narzędzie zaprojektowane jest w sposób intuicyjny, co ułatwia korzystanie nawet osobom bez głębokiego doświadczenia w obszarze LCA.

Sika przeprowadza analizę LCA w oparciu o normy serii PN-EN ISO 14040 i normę PN-EN 15804. Kategorie wpływów i wskaźniki zasobów charakteryzowane są zgodnie z metodą CML 2001. są na publicznych bazach danych, takich jak np. Ecoinvent, European Reference Life Cycle Database (ELCD - europejska referencyjna baza danych na temat cyklu życia produktów) i PE-GaBi. Analiza LCA może pomóc naszym klientom w ocenie produktów i systemów Sika, poniewża dostarcza dane o potencjalnym oddziaływaniu naszych wyrobów na środowisko.

Ocena cyklu życia produktu (Life Cycle Assessment - LCA) to metoda naukowa służąca do ilościowej oceny wpływu produktów, procesów i usług na środowisko w całym ich cyklu życia - od wydobycia surowców, przez produkcję i transport, aż po użytkowanie i utylizację. LCA to technika zarządzania środowiskowego, która umożliwia identyfikację i optymalizację wpływu środowiskowego. Analiza obejmuje cały cykl życia produktu: pozyskanie surowców, produkcję, transport, użytkowanie i koniec życia.

Wyniki LCA są podstawą m.in. Spełnienie wymogów certyfikacyjnych (np. Ocena wpływu cyklu życia (LCIA) - klasyfikacja i charakterystyka oddziaływań środowiskowych (np. Dane od producentów (np. Zewnętrzne bazy danych, np. Dane rządowe (np. Modele stosowane w LCA to m.in. GCB, jako doświadczony partner w zakresie usług ESG, zapewnia kompleksową obsługę analizy cyklu życia produktu (LCA). Nasz zespół dba o zgodność metodologiczną z normami ISO, rzetelność danych, opracowanie dokumentacji EPD oraz wdrożenie rekomendacji środowiskowych. Pełnimy również funkcję zewnętrznego konsultanta, oferując niezależną weryfikację, obiektywność wyników i eksperckie wsparcie w strategicznych decyzjach środowiskowych. Wsparcie innowacji w projektowaniu produktów.

GCB specjalizuje się w szerokim zakresie certyfikacji, obejmującym różne branże. GCB wspiera producentów produktów leczniczych poprzez niezależne audyty, weryfikację dokumentacji oraz ocenę systemów zarządzania jakością. Celem tych działań jest potwierdzenie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz zapewnienie bezpieczeństwa i skuteczności leków dopuszczanych do obrotu na rynku europejskim i międzynarodowym. GCB wspiera producentów kosmetyków poprzez weryfikację dokumentacji, procesów produkcyjnych, systemów zarządzania jakością, oznakowania i deklaracji marketingowych.

W Europie - również w Polsce - podejmowane są działania na rzecz czystego powietrza - chodzi zarówno o edukację społeczeństwa, jak i systemowe zmiany (np. Efekty tych działań zaczynają przynosić pozytywne skutki. Dr inż. Krzysztof Skotak z Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB) powołuje się na dane Europejskiej Agencji Środowiska (za lata 2022-2023) - z których wynika, że jakość powietrza w Europie nadal się poprawia. Potwierdza to też ocena wykonana w Polsce przez GIOŚ w 2023 r. Wskazano tam, że w porównaniu z 2022 r. znacznie zmniejszyły się w naszym kraju obszary, gdzie przekroczono normy zanieczyszczeń powietrza.

Dr inż. Skotak informuje, że w Polsce o lokalnie zauważalnej złej jakości powietrza decyduje przede wszystkim tzw. niska emisja, czyli spalanie paliw stałych do celów indywidualnej produkcji ciepła. Ten sektor emisji stanowi około 50 proc. całej emisji krajowej pyłu zawieszonego. Dr inż. Skotak w komunikacie IOŚ-PIB zwraca uwagę, że na obszarach, gdzie nie ma źródeł tzw. niskiej emisji - szczególnie w miastach, decydującą rolę w zanieczyszczeniu powietrza odgrywa transport drogowy. W całym kraju jest on źródłem nawet 20 proc. emisji. Chodzi o spaliny z rur wydechowych oraz o tzw. emisję wtórną pyłu. Ma to związek nie tylko ze ścieraniem opon, tarcz i okładzin hamulcowych, ale i z unoszeniem przez poruszające się pojazdy pyłu, który wcześniej opadł na drogi. 10 proc. pyłu w powietrzu emitowane jest z kolei przez energetykę zawodową, czyli profesjonalne elektrownie, a 5 proc.

Jakość powietrza na danym obszarze zależy jednak nie tylko od tego, jak intensywnie i ile zanieczyszczeń ludzie wprowadzają do środowiska. Znaczenie ma również to, jak efektywnie zanieczyszczone powietrze wywiewane jest z terenów zamieszkałych lub miesza się z powietrzem czystszym. Dr inż. Skotak tłumaczy, że na jakość powietrza niekorzystnie wpływa np. bezwietrzna pogoda, determinowana układami wysokiego ciśnienia (co jest szczególnie odczuwalne zimą), bądź tzw. inwersja termiczna, często występująca jesienią i wiosną (wzrost temperatury powietrza z wysokością). Nie bez znaczenia jest również ukształtowanie terenu. Jeśli więc patrzymy na mapę czystości powietrza w Polsce - musimy pamiętać, że obecność czerwonych czy zielonych plam ma związek nie tylko z tym, jak bardzo "dymią" tamtejsi mieszkańcy, ale i z uwarunkowaniami, na które ludzie bezpośrednio wpływu nie mają, np. z napływam zanieczyszczonego powietrza w innych obszarów.

Dr inż. Skotak zastrzega, że powietrze w atmosferze nigdy nie będzie idealnie czyste. Związki, które mogą być traktowane jako zanieczyszczenia, mają bowiem i naturalne źródła. Chodzi tu nie tylko o pyły i związki chemiczne uwalniane podczas wybuchów wulkanów, ale też o napływ m.in. aerozolu morskiego, pyłu z terenów suchych (np. znad Sahary), pyłu z odkrytych powierzchni rolnych, zanieczyszczeń związanych z naturalnymi pożarami lasów. Naukowiec z IOŚ-PIB uważa jednak, że w Europie oddychanie powietrzem "czystym", a więc spełniającym zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, jest możliwe. Badacz wymienia, że należy choćby szukać rozwiązań nisko- lub zeroemisyjnych do produkcji energii (prądu, ciepła, transportu oraz również dla przemysłu).

W przypadku miast warto przyjrzeć się kwestiom związanym z ruchem pojazdów optymalizacji, tj. prędkości i płynności ruchu pojazdów w miastach, bo najwięcej spalin powstaje w korkach i przy prędkości poniżej 40 km/h, oraz powyżej 90 km/h. Należy też dbać o czystość dróg, a kiedy to tylko możliwe - korzystać z transportu publicznego lub pojazdów niskoemisyjnych. Inną kwestią jest spedycja i transport dóbr z wykorzystaniem taboru ciężkiego, co również wymaga odpowiednich działań.

tags: #lca #metoda #oceny #jakości #powietrza