"Lalka" Bolesława Prusa: Streszczenie i Analiza
- Szczegóły
Powieść "Lalka" Bolesława Prusa, pierwotnie publikowana w odcinkach w warszawskim „Kurierze Codziennym” w latach 1887-1889, a wydana w formie książkowej w 1890 roku, jest utworem osadzonym w realiach zaboru rosyjskiego po powstaniu styczniowym. Tytuł powieści nawiązuje do epizodu z baronową Krzeszowską, która oskarża panią Stawską o kradzież porcelanowej lalki. Początkowo Prus rozważał tytuł "Trzy pokolenia", który lepiej oddawał ideę utworu.
Lalka, jak na dziewiętnastowieczny utwór przystało, jest powieścią, bo przecież wiek XIX to stulecie powieści. Dwugłos narracyjny: mamy typowego narratora auktorialnego (narracja auktorialna), ale pojawia się jeszcze jeden narrator: pierwszoosobowy, który ujawnia się w pamiętniku Rzeckiego. Dzięki temu wydarzenia ukazywane są z różnych punktów widzenia.
Główne Postacie
Stanisław Wokulski - bogaty kupiec, właściciel sklepu galanteryjnego, wdowiec - wzbogacił się na wojnie tureckiej. Pragnie zbliżyć się do ukochanej - arystokratki Izabeli Łęckiej, dlatego uczestniczy w życiu towarzyskim jej sfery. Staje się sensacją towarzyską, szczególnie gdy zaczyna prowadzić przynoszącą dochody spółkę do handlu z Rosją. Ale Łęcka gardzi kupcem i dopiero fatalna sytuacja finansowa rodziny skłania ją do przyjęcia oświadczyn. Wokulski odkrywa jednak prawdziwe intencje narzeczonej i jej zdradę. Zrywa zaręczyny, próbuje popełnić samobójstwo, ale zostaje uratowany przez dróżnika Wysockiego.
Ignacy Rzecki - stary kawaler, subiekt Wokulskiego, trochę dziwak, postać zabawna i sympatyczna, niezbyt zaradny życiowo, lecz uosobienie pracowitości i uczciwości. Rzecki pisze pamiętnik, z którego dużo się dowiadujemy. Przyjaciel i współpracownik Wokulskiego, wielbiciel Bonapartego, dziwak i samotnik. Pragnie wyswatać przyjaciela ze Stawską.
Izabela Łęcka - ukochana Wokulskiego. Kobieta piękna (klasyczny typ błękitnookiej blondynki). Zubożała arystokratka o zimnym sercu i wysokim mniemaniu o sobie i swojej rodzinie: panna Łęcka ma wielu zalotników, lecz mało kandydatów na męża - bo arystokratyczny majątek jej ojca jest mocno zadłużony.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Inne postacie:
- Prezesowa Zasławska - staruszka, właścicielka Zasławia, szlachetna, tolerancyjna i mądra.
- Baronowa Krzeszowska - prawdziwe indywiduum, przykra dla otoczenia, wieczna intrygantka i plotkara, skłócona z sąsiadami, szykanuje studentów (którzy odpłacają jej pięknym za nadobne).
- Pani Wąsowska - samodzielna, inteligentna i piękna osóbka z temperamentem.
- Stawska - kobieta anioł, ideał uczciwości i pracowitości.
- Julian Ochocki - młody arystokrata, spokrewniony z Łęckimi. Zafascynowany nauką i postępem technicznym.
- Geist - dziwny uczony, podobny do średniowiecznych alchemików. W swojej pracowni w Paryżu tworzy rzeczy niesamowite: metal lżejszy od powietrza.
Idealizm w "Lalce"
Idealizm jest jednym z zagadnień wspomnianych w Lalce Prusa. Bo oto pisarz przedstawia trzy pokolenia idealistów, trzech przedstawicieli tej postawy.
Idealista polityczny - Ignacy Rzecki. Stary subiekt był zwolennikiem bonapartyzmu. Tak wbił sobie do głowy myśl o wyzwoleniu, które przyniesie kampania wskrzeszona przez potomka cesarza, że nawet prywatne poczynania Wokulskiego pojmował jako działania spiskowe. Zagorzały bonapartysta, uczestnik walk na Węgrzech, nie przyjmował do wiadomości, że są to nierealne rojenia. W osobie i dziedzictwie Napoleona widział możliwość wyzwolenia ukochanej ojczyzny.
Idealista miłości - Stanisław Wokulski. Ten rozsądny, twardy człowiek dał się opanować i obezwładnić wyobrażeniu o miłości. Uosobieniem tego uczucia, ideałem kobiety była w jego oczach panna Łęcka. Nie dostrzegał realiów, nie chciał znać prawdy o sytuacji - zatopił się w marzeniu o szczęśliwej miłości, pięknym i bogatym wnętrzu wybranki i robił wszystko, by ją zdobyć.
Idealista nauki - Julian Ochocki. Młody arystokrata zarażony ideą nauki, pochłonęła go magia wiedzy, nieograniczonych możliwości człowieka. Marzenie o latających maszynach, pokonaniu niedostępnych dziedzin, tajnikach wiedzy opanowało umysł tego bohatera. Ochocki próbował żyć normalnie - lecz gdy miał do wyboru spotkanie towarzyskie, romans lub pracę badawczą - wybierał tę ostatnią.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
Miłość w Życiu Wokulskiego
Miłość w życiu Wokulskiego. Wokulski występuje w powieści jako bogaty kupiec galanteryjny. Przeszłość tej postaci wskazuje jednak, że pan Stanisław nie zawsze opływał w dostatki. Jako młody chłopak (rok 1860) pracował w roli subiekta w kawiarni Hopfera, służył gościom i znosił rozmaite upokorzenia. Zdecydował się kształcić, wstąpił do Szkoły Przygotowawczej, zdał egzamin do Szkoły Głównej, co wzbudziło sensację w Warszawie: subiekt, który chce studiować - to nie mieściło się w głowie! Powrócił do Warszawy (1870), został subiektem w sklepie u Mincla. Po śmierci Mincla Wokulski ożenił się z zakochaną w nim, lecz niekochaną przez niego wdową. Dzięki niemu sklep zaczął jeszcze lepiej prosperować.
Pojedynkował się o honor Izabeli z Krzeszowskim, uczył się dla niej angielskiego, panna zapragnęła uznania dla włoskiego artysty - Wokulski zorganizował klakierów, kwiaty, prezenty. Sam się dziwił swojej miłosnej głupocie. Kilkakrotnie przeżywał zwątpienia (np. po koncercie, gdy ujrzał zachwyt panny Izabeli napuszonym skrzypkiem). Wyjechał do Paryża, lecz wrócił. Nie mógł uwolnić się od tej miłości. Przybył do Zasławka, gdzie spotkał pannę Izabelę - ta z kolei dała mu pewne nadzieje… Oczywiście, w oczach Izabeli Wokulski był pariasem o czerwonych rękach.
Kiedy panna Izabela zgodziła się zostać jego żoną, Wokulski był szczęśliwy. Otrzeźwienie przyniosła mu podróż koleją wraz z „przyjacielem” Kaziem Starskim. Izabela rozmawiała z tym panem po angielsku - nieświadoma, że jej narzeczony nauczył się tego języka. Wokulski usłyszał najpierw parę niemiłych słów na swój temat, potem zaś wyszło na jaw, że pannę ze Starskim łączą stosunki zgoła „nadprzyjacielskie”… Na domiar złego wcześniej wśród miłosnych igraszek zgubiła cenny dar Wokulskiego - metal lżejszy od powietrza. Świat zwalił się Wokulskiemu na głowę. Wysiadł z pociągu, zerwał zaręczyny. Próbował popełnić samobójstwo, lecz uratował go Wysocki.
Warszawa w "Lalce"
Warszawa przedstawiona jest w sposób realistyczny. Na podstawie powieści Prusa możemy odtworzyć mapę stolicy z końca lat 70. XIX stulecia. Co więcej, możemy zidentyfikować miejsca opisane przez Prusa, miejsca, w których przebywali i mieszkali fikcyjni bohaterowie powieści. Wiemy, że Wokulski mieszkał na Krakowskim Przedmieściu pod numerem czwartym, obok Pałacu Staszica, jego nowy sklep mieścił się pod numerem siódmym, tam, gdzie obecnie znajduje się Księgarnia Prusa. Opisana przez pisarza wielkanocna kwesta miała miejsce w kościele Karmelitów, kamienica Łęckich była przy Kruczej 26.
Miasto to nie tylko zabudowania. Dzieli się ono na różne sfery. Alejami Ujazdowskimi mkną powozy arystokracji, bogaci państwo wybierają się też na spacery do Łazienek i wieczorne przedstawienia do teatru. Na Powiślu, na śmietnikach i w nędznych budach żyje biedota. Kupcy mają swoje sklepy i mieszkania przy Krakowskim Przedmieściu. Warszawa była ukochanym miastem Prusa, osadzał w niej również akcję innych swoich utworów.
Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik
Zakończenie
Całą historię zakończył Wokulski w sposób tajemniczy. Udał się do ruin zamku koło Zasławia i tam wysadził mury w powietrze. Być może, powróci, skieruje swoje uczucia w stronę pani Stawskiej lub Wąsowskiej, być może, nie wróci nigdy.
tags: #katarynka #odwrocona #kartkowka #streszczenie
