Problemy z Oczyszczalniami Ścieków w Dorzeczu Prądnika
- Szczegóły
Rzeka Prądnik, lewy dopływ Wisły, przepływa przez malowniczy Ojcowski Park Narodowy i stanowi jego oś hydrograficzną. Niestety, od lat boryka się z problemem zanieczyszczeń, głównie ze względu na nieprawidłowości w funkcjonowaniu lokalnych oczyszczalni ścieków.
Gmina Sułoszowa jest jednym z ostatnich beneficjentów Fundacji EkoFundusz, która w tym roku kończy swoją działalność. Powołana została przez ministra finansów w 1992 r. w celu wspierania przedsięwzięć w ochronie środowiska. W tym czasie fundacja przyznała na proekologiczne działania prawie dwa miliardy złotych - powiedział nam Ireneusz Mirowski, wiceprezes EkoFunduszu, uczestniczący w uroczystości oddania zmodernizowanej oczyszczalni ścieków w Woli Kalinowskiej.
W 2021 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie (WIOŚ) prowadził kompleksowe działania w związku z zanieczyszczaniem rzeki Prądnik na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Równolegle, prowadzona była kontrola Gminy Skała będącej użytkownikiem oczyszczalni w Ojcowie oraz Gminy Sułoszowa będącej użytkownikiem oczyszczalni w Woli Kalinowskiej.
Oczyszczalnia w Woli Kalinowskiej
Oczyszczalnia w Woli Kalinowskiej została rozbudowana w ramach programu realizowanego od 2008 roku i obejmowała też budowę sieci kanalizacyjnej w poszczególnych działach w Sułoszowej. Inwestycja kosztowała 11 mln zł i była finansowana z kilku źródeł: dotacji z EkoFunduszu w wysokości 5,72 mln zł oraz ponad 790 tys. zł z budżetu państwa, pożyczki w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wynoszącej prawie 3,92 mln zł. Udział gminy wyniósł ponad 1 mln zł.
Oczyszczalnia powstała w 2003 r. Miała przepustowość 100 m sześć. na dobę. Teraz zwiększono ją do 350 m sześc., docelowo będzie 600 m sześc. na dobę. Podczas rozbudowy przygotowano drugi reaktor, który trzeba będzie tylko wyposażyć w instalację - powiedział nam Adam Zakrzewski, który z ramienia EkoFunduszu koordynował tę inwestycję.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
W nowej oczyszczalni powstał też samoobsługowy punkt zlewny ścieków dowożonych wozami asenizacyjnymi z nieskanalizowanych miejsc. System nie przepuści skażonych czy zanieczyszczonych chemikaliami. Zasuwa się zamknie i komputer nie wyda wydruku - tłumaczy Tadeusz Smagowicz, zajmujący się stroną technologiczną w oczyszczalni z ramienia wykonawcy, firmy "ADM SOLID" z Bochni.
Obiekt w Woli Kalinowskiej nie przypomina oczyszczalni, a raczej małą posiadłość z drewnianą budowlą. Taki wymóg postawił OPN przy projektowaniu budynku. Miał on nawiązywać do architektury tego rejonu.
Jednak, pomimo modernizacji, kontrole oczyszczalni ścieków w Woli Kalinowskiej w 2019 r. wykazały niedotrzymanie norm jakościowych dla odprowadzanych ścieków. W związku z tym Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska prowadzi postępowanie administracyjne w celu ustalenia opłaty podwyższonej. Badania odbiornika przeprowadzane przez gminę w roku 2019 wykazały negatywny wpływ na jakość wód rzeki Prądnik.
Kontrole WIOŚ wykazały, że w instalacjach oczyszczalni ścieków w Woli Kalinowskiej dochodzi do awarii skutkujących niekontrolowanym wylewaniem się ścieków, a automatyczny system wykrywania usterek nie działa jak należy. Teraz WIOŚ nie tylko wymierzył oczyszczalni odpowiednie kary finansowe, ale również zobowiązał Gminę Sułoszowa do przedstawienia harmonogramu działań naprawczych.
Wójt gminy Stanisław Gorajczyk jeszcze w kwietniu zapewniał, że dokłada należytej staranności aby oczyszczalnia w Woli Kalinowskiej w możliwie najmniejszym stopniu oddziaływała na środowisko. Jednak jak widać te działania nie są wystarczające - zauważa poslanka.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Oczyszczalnia w Ojcowie
Oczyszczalnia ścieków w Ojcowie jest obecnie instalacją niespełniającą wymogów jakościowych. Przekroczenia norm nie mają jednak związku z awariami, a brakiem wystarczających rozwiązań technologicznych. W planach gminy jest przebudowa oczyszczalni ścieków wraz z budową systemu pompowni i sieci grawitacyjno-tłocznej Ojców-Skała.
Jednak w związku z niedotrzymaniem terminów harmonogramu realizacji inwestycji, WIOŚ zobowiązał Gminę Skała do zapłaty części wymierzonych kar. Pozostałe kary zostały odroczone do dnia 31 grudnia 2023 r. pod warunkiem zrealizowania przedsięwzięcia.
Innym istotnym problemem na terenie Gminy Skała jest wylot przy ul. Bł. Salomei. Badania próbek wykazały odprowadzanie tym wylotem nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Wielokrotne przekroczenia norm jakościowych oraz ciągły charakter odpływu świadczył o tym, że przelew burzowy działa niewłaściwie lub że w rozdzielnej nitce kanalizacji opadowej znalazły się ścieki bytowe.
Rudolf Suchanek, dyrektor OPN-u nie ukrywa zadowolenia z proekologicznych działań w sułoszowskiej gminie i oddaniu oczyszczalni w Ojcowie. - Rzeka Prądnik będzie uwolniona od ścieków. Do skanalizowania pozostał tylko Prądnik Korzkiewski w gminie Wielka Wieś - powiedział w rozmowie z "Dziennikiem Polskim".
Wpływ zanieczyszczeń na rzekę Prądnik
Dorzecze Prądnika jest typowym obszarem krasowym, wyróżniającym się małą ilością potoków i dolin stale odnawianych oraz znaczną przewagą mniejszych dolin i wąwozów odwadnianych okresowo. Powierzchnia całego dorzecza Prądnika wynosi 195,2 km2, z czego w granicach OPN leży 21,4 km2 (łączna długość potoków - 16,6 km, w tym Prądnik - 12,2 km).
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Przez lata dostawa zanieczyszczeń do wód powierzchniowych na terenie OPN związana była ze zrzutami ścieków z gospodarstw indywidualnych. Do czasu wybudowania oczyszczalni ścieków w Skale (1994 r.), Młynniku (2003 r.) i Ojcowie (2009 r.) ścieki komunalne za Skały i Sułoszowej spuszczane były bezpośrednio do Prądnika, który przepływa przez cały Park wzdłuż jego osi. Oprócz ścieków bytowych wody Prądnika zanieczyszczane były zrzutami z zakładów mleczarskich w Skale.
Krzysztof Bolek, prezes WFOŚiGW, wyliczył, że dzięki tej inwestycji, rocznie do Prądnika nie trafi 20 ton zanieczyszczeń.
Przeprowadzone w 2006 roku badania w oparciu o RDW wykazały, że jakość wody w potoku była najgorsza w Sułoszowej i na odcinku do Grodziska znajdowała się w III klasie czystości. Z biegiem potoku stan wody poprawiał się i w Ojcowie pod zamkiem osiągnął II klasę czystości, która utrzymywała się do opuszczenia granic Parku. Natomiast wody Sąspówki w całości znajdują się w II klasie czystości (Masiarz 2006).
W 2001 r. biorąc pod uwagę sezonowy wzrost stężeń Na+, K+, SO42-, Cl-, NO3- i PO4+ wody Prądnika i Sąspówki w obrębie OPN zakwalifikowano do II klasy czystości z okresowym obniżeniem do niższych klas (Kostrakiewicz 2001).
Szczególnie dotyczy to źródeł położnych w górnej części zlewni Prądnika we wsiach Sułoszowa i Sąspów, gdzie średnie stężenie azotanów NO3- wynosiło 30-50 ml/l (Siwek 2004). Z wysokimi wartościami związków biogennych w tych źródlanych koreluje także ich zły stan sanitarny pod względem bakteriologicznym (Siwek 2004).
Spada nie tylko wydajność źródeł, zmniejszają się też przepływy potoków; spadek ten wiązany był z powstaniem leja depresyjnego w związku z działalnością kopalni eksploatacyjnej rud cynku i ołowiu „Pomorzany” w rejonie Olkusza. Kopalnia ta wprawdzie od 2020 r. zaprzestała wydobycia, nie jest jednak wiadome czy po jej zamknięciu zniwelowane zostaną jej negatywne oddziaływania.
Zmniejszony przepływ Prądnika związany jest także z rosnącym zapotrzebowaniem na wodę, która pobierana jest z ujęć wód gruntowych z poziomu jurajskiego. Tylko zaprzestanie poboru wód na terenie Parku i w jego sąsiedztwie mogło by ten stan poprawić (Soja 2008).
Dodatni wpływ na bilans wodny OPN miały lata 1996-1997, w których wystąpiły zwiększone opady oraz 2000 r.
tags: #prądnik #oczyszczalnia #ścieków #informacje
