Jakość Powietrza na Wyspach Kanaryjskich: Raport o Zanieczyszczeniach
- Szczegóły
Po burzach nad Afryką ogromna chmura saharyjskiego pyłu dotarła już nad Wyspy Kanaryjskie i Maderę, gwałtownie pogarszając jakość powietrza. Zjawisko to już dało się we znaki na Wyspach Kanaryjskich, gdzie znane jest pod nazwą "Kalima". Tamtejsze władze apelują do mieszkańców i turystów, aby spędzali mniej czasu na zewnątrz. Powodem jest znaczne pogorszenie jakości powietrza.
Zjawisko znane na Wyspach Kanaryjskich pod nazwą kalima wywoływane jest przez burze piaskowe szalejące nad wschodnią częścią Sahary. Drobny pył unoszony jest przez wiatr i zazwyczaj uderza wprost na Wyspy Kanaryjskie. Gdy tam się pojawi, gwałtownie wzrasta temperatura powietrza, a żółty pył pokrywa wszystko.
Wyspy Kanaryjskie, mimo braku olbrzymich zakładów przemysłowych, borykają się z problemem zanieczyszczonego powietrza, które dociera głównie z Afryki. Najnowszy raport pokazuje, że to z kolei może mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi oraz środowisko naturalne.
W przypadku Wysp Kanaryjskich nie ma tu raczej dymiących kominów fabryk, energia głównie pozyskiwana jest z elektrowni wiatrowych, a w domach zazwyczaj nie ma ogrzewania, bo praktycznie przez cały rok jest tu ciepło. Dominującą gałęzią gospodarki na rajskim archipelagu jest turystyka, która stanowi prawie 80% przemysłu (w tym m.in. obsługa noclegowa, dostawy towaru, pralnie i budownictwo). Oprócz tego ważną rolę odgrywa rolnictwo (uprawy owoców egzotycznych i warzyw) oraz zakłady spożywcze produkujące sery, wina i słynny rum z miodem (ronmiel). Dynamicznie rozwija się także światowy przemysł filmowy, wykorzystujący unikalne krajobrazy wysp archipelagu.
Badania Jakości Powietrza na Wyspach Kanaryjskich
Z kolei AirCanLab w 2025 roku przebadało 1064 próbki cząstek PM10 (podobnych, jak w przypadku smogu), czyli jeden z kluczowych wskaźników jakości powietrza. Zebrano je na czterech stacjach pomiarowych rozmieszczonych na kilku popularnych wśród turystów wyspach: La Graciosa, Fuerteventura, Gran Canaria i Teneryfa. W każdej próbce naukowcy zidentyfikowali ponad 80 różnych pierwiastków i związków chemicznych, w tym niektórych niebezpiecznych dla zdrowia człowieka.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Jak podkreślił w rozmowie z gazetą Eldiario, minister ds. transformacji ekologicznej i energii Wysp Kanaryjskich Mariano Hernández Zapata, tak szczegółowe badania pozwalają na „dokładne poznanie składu powietrza na Wyspach Kanaryjskich”, a przede wszystkim „pochodzenia cząstek respirabilnych, które wpływają zarówno na zdrowie ludzi, jak i na środowisko”.
Kierownik laboratorium AirCanLab - Sergio Rodríguez González wyjaśnił, że w normalnych warunkach „powietrze docierające na Wyspy Kanaryjskie wraz z pasatami jest bardzo czyste i znacznie lepsze niż w Europie kontynentalnej”. Poziom cząstek wynosi wówczas około 22 mikrogramów na metr sześcienny, przy czym ponad 50 procent stanowią sól morska oraz lokalne emisje pochodzące głównie z ruchu drogowego.
Wpływ Zanieczyszczeń z Afryki
Problemem jest jednak zanieczyszczenie, które dociera na archipelag z Afryki - oddalonej o ok. 200 km od Kanarów. Gdy masy powietrza napływają z Afryki Północnej, dochodzi do epizodów zanieczyszczenia transgranicznego. Zanieczyszczenia pochodzące z Afryki mogą „zwiększyć swoje stężenia nawet dwudziestokrotnie w porównaniu do normalnego dnia” i wpływają „nie tylko na zdrowie”, ale także na „lądową i morską różnorodność biologiczną”.
Szczególnie dramatyczny był wpływ burz piaskowych, które w 2024 roku spowodowały najwyższe poziomy cząstek respirabilnych (w przeciwieństwie do pyłu wdychalnego, który jest zatrzymywany zazwyczaj w nosie i gardle, drobny pył respirabilny dociera do dolnych dróg oddechowych, oskrzeli i pęcherzyków płucnych).
Jak pisze Eldiario podczas najintensywniejszych epizodów zanieczyszczenia powietrza stężenie PM10 sięgało aż 300 mikrogramów na metr sześcienny. W tym skażonym powietrzu 70 procent stanowił drobny pył pustynny (tzw. Dwutlenek azotu jest niebezpieczny szczególnie w ciepłe miesiące roku, podrażniając przede wszystkim oczy oraz układ oddechowy, stanowiąc zagrożenie zwłaszcza dla osób chorujących na astmę i chorobę obturacyjną płuc.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Badania prowadzone przez AirCanLab zostały sfinansowane w ramach umowy o łącznej wartości 2,6 miliona euro. W ramach projektu pomiary są wykonywane w strategicznie wybranych kilku lokalizacjach na całym archipelagu: La Graciosa służy jako „punkt zerowy Wysp Kanaryjskich” i jest reprezentatywna dla mas powietrza docierających z pasatami, stolica Fuerteventury - Puerto del Rosario stanowi jedną z tras wlotowych dla tzw. kalim, a stolice sąsiednich wysp: Las Palmas de Gran Canaria i Santa Cruz de Tenerife reprezentują największe miasta archipelagu.
Prognozy i Ostrzeżenia
W najbliższych dniach - jak prognozuje Copernicus - pył saharyjski dotrze do Polski. Według Marka Parringtona z Copernicus Atmosphere Monitoring Service saharyjski pył dotrze nad Polskę we wtorek. Najmocniej uwidoczni się na północy kraju, jednak zgodnie z prognozami zjawisko pokryje całą Polskę. - W ostatnich tygodniach odnotowaliśmy podobne zjawiska, które miały znaczący wpływ na jakość powietrza w dotkniętych regionach. Potwierdzają to pomiary zebrane przez Europejską Agencję Środowiska. Spodziewamy się, że tak będzie również w przypadku nadchodzącego zjawiska. Wciąż nie jest jeszcze pewne, w jakim stopniu pył będzie widoczny gołym okiem. Kalima może powodować, że czerwony kolor nieba stanie się bardziej intensywny, widoczność będzie ograniczona, a na samochodach i szybach pojawią się plamy pyłu - mówi Mark Parrington.
Meteorolodzy prognozują, że pył zacznie docierać do Polski już 22 lutego. Kulminacja ma z kolei nastąpić 25 lutego. Najbardziej dotknięte mają być tereny północne i zachodnie, m.in. Nie będzie to stężenie tak duże jak na atlantyckich prowincjach Hiszpanii i Portugalii, niemniej należy liczyć się z trudnościami. Osoby z kłopotami z górnymi drogami oddechowymi powinny szczególnie uważać. Może to doprowadzić do powikłań takich jak: kaszel, duszności, świszczący oddech czy podrażnienie gardła. Pył saharyjski będzie też uciążliwy dla kierowców. Spadające z deszczem cząsteczki mogą brudzić okna, parapety, dachy, ale też samochody.
Portugalski lekarz przypomniał, że w następstwie pochodzącego z Afryki Północnej opadu co roku wiosną rośnie liczba osób skarżących się na dolegliwości oddechowe.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
tags: #jakość #powietrza #wyspy #kanaryjskie #raport
