Jakość powietrza w Wawrze: Normy i wpływ na zdrowie
- Szczegóły
W sezonie grzewczym jakość powietrza w Wawrze regularnie przekracza dopuszczalne normy. Czyste powietrze potrzebne na CITO!
Astma, alergie, zapalenie zatok, infekcje dróg oddechowych, nadreaktywność oskrzeli, nadciśnienie, udary, zaburzenia neurologiczne, ADHD, depresja, cukrzyca, nowotwory, przewlekła obturacyjna choroba płuc… - to tylko część długiej listy konsekwencji, jakie niesie za sobą życie w zanieczyszczonym środowisku. Lista leków przepisywanych w gabinetach lekarskich jest równie długa - sterydy wziewne, leki rozszerzające oskrzela, antybiotyki na przewlekłe infekcje, środki przeciwzapalne i przeciwhistaminowe, beta-blokery, statyny, leki przeciwzakrzepowe, insulinę i leki na cukrzycę, preparaty neurologiczne i psychiatryczne - od przeciwbólowych i przeciwdepresyjnych po te stosowane w leczeniu zaburzeń poznawczych. Czystego powietrza, które jest fundamentem bezpieczeństwa zdrowotnego i profilaktyki większości chorób cywilizacyjnych, nie da się kupić w żadnej aptece.
Jakość powierza w Twoim otoczeniu ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia Twojej rodziny. Przypomnij o tym władzom Dzielnicy Wawer!
Problem zanieczyszczenia powietrza w Wawrze
Mieszkańcy osiedli domów jednorodzinnych na obrzeżach stolicy oddychają znacznie gorszym powietrzem niż mieszkańcy centrum miasta! Tak wynika z niezależnych pomiarów powietrza w Wawrze. Społecznicy z organizacji Warszawa Bez Smogu ogłosili wczoraj zaskakujące wyniki badań powietrza w dzielnicy Wawer. Pyłomierz ustawiono na terenie Zespołu Szkół nr 70 (szkoła podstawowa i gimnazjum) przy ulicy Bajkowej, na osiedlu Radość, w dzielnicy Wawer.
W dniach, w których prowadzono pomiary, powietrze w Wawrze było dużo gorsze niż w okolicach stacji pomiarowych na Ursynowie, Targówku, Al. Niepodległości i Marszałkowskiej. Na 11 pełnych dni pomiarów przez 7 dni odnotowano przekroczenia dopuszczalnego dobowego poziomu zanieczyszczenia pyłem PM10. Dla porównania: w tym samym okresie liczba dni z przekroczeniami na stacjach Niepodległości - 3, na Targówku - 2.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Przebieg odnotowanych stężeń pyłu PM10 wskazuje, że zanieczyszczenie w dniach epizodów smogowych wykazywało najwyższe wartości w późnych godzinach wieczornych, co potwierdza tezę, że jego przyczyną jest ogrzewanie domów węglem i drewnem. Badanie potwierdza również liczne skargi mieszkańców dzielnic położonych na obrzeżach Warszawy na fatalną jakość powietrza w sezonie smogowym.
Podczas badania najwyższe wartości średniego stężenia godzinowego pyłu PM10 odnotowano 9 listopada, w godz. 0:00-1:00, 211 ug/m3, oraz 13 listopada, w godz. 2:00-3:00, 202 ug/m3.
Badania powietrza potwierdzają nasze przypuszczenia co do fatalnej jakości powietrza w sezonie grzewczym - mówi Monika Daniluk z Warszawy Bez Smogu - Jestem mieszkanką Wawra i przez większość czasu zmuszona jestem do oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Według obecnych danych mieszkańcy Warszawy wdychają wraz z zanieczyszczeniami rakotwórczy benzo(a)piren w ilości odpowiadającej wypaleniu ok. 1000 papierosów rocznie. Mieszkańcy podwarszawskich miejscowości wdychają go znacznie więcej - "wypalają" między 1600 a 2400 papierosów rocznie. Ponieważ źródłem tej substancji jest głównie tzw.
Monika Daniluk, Warszawa Bez Smogu: Wszędzie, gdzie mieszkańcy korzystają z paliw stałych do ogrzewania domów, dobrze być nie może. Wyniki w Wawrze pokazały to, czego nie pokazują warszawskie stacje - to nie tylko miasteczka pod Warszawą trują siebie i stolicę w sezonie grzewczym. Warszawa truje się sama. Brakuje tylko monitoringu, który by to pokazał czarno na białym. Taki stan powietrza ma największy wpływ na dzieci i osoby starsze, które po pierwsze są grupami najbardziej podatnymi na zanieczyszczenia, po drugie przeważnie przez całą dobę przebywają na tym samym terenie.
Aby reagować na zagrożenie, trzeba najpierw wiedzieć, że ono istnieje. Tymczasem stacji monitoringu jest w Warszawie jak na lekarstwo, a na najbardziej zagrożonych osiedlach domów jednorodzinnych - nie ma ich wcale.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Działania na rzecz poprawy jakości powietrza
Organizatorki kampanii ,,Recepty na czyste powietrze” przypominają, że to władze lokalne mają realne narzędzia i dostęp do funduszy, by poprawiać jakość powietrza w dzielnicy. Oprócz rozwiązań opartych na naturze, są to m.in.
Wprowadzenie 50 tanich i małych osiedlowych pyłomierzy zapowiedział przed tygodniem wiceprezydent Warszawy, Michał Olszewski. Nadal nie znamy szczegółów. Idea zainstalowania kilkudziesięciu punktów pomiarowych na terenie Warszawy jest według nas bardzo dobra. W ramach państwowego monitoringu mamy na terenie Warszawy tylko 4 stacje automatyczne, a dzielnic mamy 18.
Walczymy o ustawienie dodatkowej stacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska na terenie z przeważającą tzw. Czy będą one w stanie skutecznie i rzetelnie mierzyć zanieczyszczenie na osiedlach domów jednorodzinnych, w których grzeje się zimą z kominków i pieców? Jeśli zostaną ustawione na takich osiedlach i będą odpowiednio dobrej jakości, to tak. Dowiemy się dzięki temu, co się dzieje na naszym własnym „podwórku” i zobaczymy, jak bardzo stan powietrza zależy od nas i naszych sąsiadów.
Punkty pomiarowe w stolicy to jednak melodia przyszłości. Jak przyznał przed tygodniem wiceprezydent Olszewski w wywiadzie dla Gazety.pl, miasto dopiero uzgadnia warunki współpracy przy tym projekcie z Politechniką Warszawską. Efekty ujrzymy więc zapewne dopiero na wiosnę, czyli po sezonie grzewczym, kiedy smog jest najwyższy.
Planujemy zrobić jeszcze badania na innych osiedlach, proszą o to sami mieszkańcy. To, czy małe tanie pyłomierze są równie skuteczne i wiarygodne w pomiarze jak pozostałe narzędzia, dowiemy się być może już niedługo z testów, które mają być przeprowadzone w Krakowie przez Małopolski Urząd Marszałkowski m.in. z Krakowskim Alarmem Smogowym i naukowcami z Akademii Górniczo-Hutniczej zainstalują.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
W listopadzie wystąpiliśmy z apelem do władz miasta o informowanie mieszkańców o stanie powietrza - na razie na podstawie 4 stacji WIOŚ - czekamy na odpowiedź. Będziemy też spotykać się z mieszkańcami i uświadamiać im wagę problemu. Czekamy obecnie na tzw. mapę niskiej emisji, którą przygotowuje stołeczne Biuro Infrastruktury. To będzie bardzo ważna wskazówka, gdzie w sezonie smogowym może być najgorzej, a także ile kotłów na paliwa stałe jest w stolicy. W przyszłym roku również sejmik wojewódzki powinien zająć się apelem aglomeracji warszawskiej w sprawie uchwały antysmogowej dla naszego obszaru. Będziemy sekundowali tym działaniom.
Elektryczny smogowóz w walce z zanieczyszczeniami
Elektryczny smogowóz tropi warszawskich trucicieli od grudnia 2025 roku. To najbardziej zaawansowana konfiguracja, jaką do tej pory wykorzystywano do kontroli jakości powietrza - twierdzą miejscy strażnicy. Mobilne laboratorium wyposażone jest w czułe czujniki pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10.
Do Straży Miejskiej wpłynęło w styczniu 370 zawiadomień dotyczących zanieczyszczania powietrza. Najwięcej sygnałów pochodziło z Białołęki i Wawra, najmniej ze Śródmieścia i Wilanowa. Zimą 2025 roku odnotowano cztery epizody smogowe, podczas gdy w 2017 roku dni z przekroczeniami norm było trzydzieści.
Elektryczny smogowóz trafił do Oddziału Ochrony Środowiska Straży Miejskiej m.st. Warszawy w grudniu i od razu został skierowany do działań operacyjnych. To mobilne laboratorium wyposażone w czułe czujniki pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10, wysuwany maszt z kamerą o dużym przybliżeniu oraz system pozwalający na precyzyjną lokalizację źródła emisji z większej odległości.
Strażnicy podkreślają, że obraz jest bardzo wyraźny, a możliwość operowania obiektywem na podniesionym maszcie pozwala zidentyfikować komin, z którego wydobywa się podejrzany dym, jeszcze zanim patrol podejdzie do posesji. Pojazd ma napęd elektryczny, co w przypadku sprzętu służącego do kontroli jakości powietrza ma dodatkowy wymiar - służby dają przykład.
Kompleksowe sprawdzanie
Kontrole prowadzone są zarówno w zabudowie jednorodzinnej, jak i w budynkach wielorodzinnych czy na terenach, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza. Strażnicy nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzenia kotła. Czynności mają charakter kompleksowy i obejmują także takie obszary, jak gospodarka odpadami, sposób ich składowania, ewentualne spalanie niedozwolonych materiałów, stan czystości nieruchomości oraz przestrzeganie zasad dotyczących usuwania odpadów ciekłych. Średnio w skali miesiąca przeprowadzanych jest około 500 takich kontroli, a rocznie około 6,5 tysiąca.
Mroźny styczeń przyniósł wyraźny wzrost liczby zgłoszeń. Do Straży Miejskiej wpłynęło 370 zawiadomień dotyczących zanieczyszczania powietrza. Najwięcej sygnałów pochodziło z Białołęki i Wawra, najmniej ze Śródmieścia i Wilanowa. W wyniku interwencji funkcjonariusze nałożyli 25 mandatów karnych, a w siedmiu przypadkach zakończyli sprawę pouczeniem.
Kary za spalanie odpadów
Strażnicy działają w oparciu o obowiązującą w województwie mazowieckim uchwałę antysmogową, która od kilku lat wprowadza ograniczenia dotyczące rodzaju stosowanych urządzeń grzewczych i paliw. Spalanie odpadów, w tym tworzyw sztucznych, lakierowanego drewna czy innych materiałów niedopuszczonych do użycia jako opał, jest zabronione.
Za spalanie śmieci grozi mandat do 500 zł, a w przypadku skierowania sprawy do sądu kara może sięgnąć 5 tys. zł. Kontrole mogą kończyć się także wnioskiem o ukaranie, jeśli stwierdzone zostaną poważniejsze naruszenia przepisów.
System walki ze smogiem w Warszawie
System walki ze smogiem w Warszawie opiera się także na danych. Miasto prowadzi szczegółową inwentaryzację źródeł ciepła, dzięki której wiadomo, jakie urządzenia grzewcze funkcjonują na poszczególnych posesjach. Jakość powietrza monitorowana jest przez stacje miejskie, urządzenia Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz 108 dodatkowych czujników rozmieszczonych w różnych częściach miasta. Dane te pozwalają identyfikować obszary wymagające szczególnej uwagi.
Równolegle działa system dotacji. Początkowo wsparcie koncentrowało się na wymianie najbardziej emisyjnych kotłów bezklasowych, potocznie nazywanych kopciuchami. Obecnie obejmuje również modernizację całych kotłowni oraz inwestycje w odnawialne źródła energii, takie jak pompy ciepła, panele fotowoltaiczne czy kolektory słoneczne. Procesowi towarzyszy wsparcie urzędników i ekodoradców, a prawidłowość realizacji inwestycji weryfikują m.in. patrole Straży Miejskiej.
Efekty działań antysmogowych
Efekty tych działań są widoczne w danych. Od momentu wejścia w życie uchwały antysmogowej w 2017 roku z użytkowania wycofano 92 procent „kopciuchów”. Na początku programu w Warszawie funkcjonowało około 15 tysięcy takich urządzeń. Obecnie pozostało 1266 kotłów bezklasowych, z czego 63 znajdują się w zasobie komunalnym. Zmiany widać także w statystykach dotyczących jakości powietrza. Zimą 2025 roku odnotowano cztery epizody smogowe, podczas gdy w 2017 roku dni z przekroczeniami norm było trzydzieści.
Nowy smogowóz służy
Pierwsza zima z elektrycznym mobilnym laboratorium pokazuje, że walka ze smogiem w Warszawie wciąż trwa - ale prowadzona jest dziś w zupełnie innych warunkach niż jeszcze kilka lat temu. Nowy smogowóz zwiększa skuteczność kontroli i skraca czas reakcji. To narzędzie, które pozwala szybciej wskazać źródło problemu i udokumentować naruszenie.
Normy jakości powietrza
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska podaje, że średnia ekspozycja na dwutlenek azotu w roku kalendarzowym nie powinna przekroczyć 40 mikrogramów na metr sześcienny ze względu na ochronę zdrowia ludzi. Polski Alarm Smogowy odnotował, że w Warszawie w 2021r poziom NO2 wyniósł 50 μg/m3.
Wykres przedstawia wartości godzinowe zanieczyszczeń wyrażone w procentach normy średnio-dobowej. Jeżeli wartość dla aktualnej godziny jest większa niż 100%, nie oznacza to jeszcze, że norma została przekroczona. Aby stwierdzić, czy norma jest przekroczona, trzeba spojrzeć na cały wykres i ocenić, czy w poprzednich godzinach poziom 100% był często przekraczany (czy dużo zanieczyszczeń wchłonęliśmy w tym czasie).
Każdy powinien indywidualnie wyważyć, przy jakim poziomie zanieczyszczeń wychodzić na spacer i wietrzyć pokój.
Europejski Indeks Jakości Powietrza prezentuje średnią kroczącą 24-godzinną. Gdy wartość Indeksu dla pyłu pm 2,5 mieści się w przedziale 100-200% normy, taki stan kwalifikowany jest jako "poor", co oznacza "zły", i jest oznaczony kolorem czerwonym. Następny przedział zaczyna się od wartości pm 2,5 równej 200%. Indeks Europejski opisuje go jako "very poor" (bardzo zły), nadaje mu kolor brązowy i jest to najwyższy stopień.
Amerykański Indeks Jakości Powietrza (AQI) - również prezentuje średnią kroczącą 24-godzinną, natomiast do przedstawienia bieżącego stanu powietrza używa się wskaźnika NowCast, który jest obliczany dla okresu 12 godzin. Jeżeli w tym czasie była duża zmiana poziomu zanieczyszczeń, na wartość wskaźnika NowCast mają wpływ dane z ostatnich trzech godzin. Norma dla pm 2,5 jest normą Światowej Organizacji Zdrowia. Poziom alarmowy dla pm 2,5 jest poziomem umownym, ponieważ oficjalne poziomy alarmowe przyjmowane są dla pyłu pm 10.
Źródło danych: GIOŚ i UM Warszawa.
Działania prawne i monitoring
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE CAFE (Clean Air for Europe - Czystsze Powietrze dla Europy) została opublikowana 21 maja 2008 r. Jej zadanie to zweryfikowanie i konsolidacja w jednym akcie prawnym pięciu istniejących przepisów legislacyjnych w zakresie jakości powietrza atmosferycznego.
Postanowienia wymienionych wyżej aktów prawnych zostały już w Polsce transponowane na prawo polskie, a system monitoringu powietrza w województwie mazowieckim w zakresie zanieczyszczeń : dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla, benzen, pył PM10, ozon oraz arsen, ołów, nikiel, kadm i benzo/a/piren w pyle PM10 został zmodernizowany i jest zgodny z wytycznymi zawartymi w dyrektywie CAFE.
W dzielnicy Bemowo zlokalizowana jest stacja pomiarów automatycznych przy ulicy Puszcza Solska (dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek azotu, tlenki azotu) oraz stacja pomiarów manualnych pyłu PM10 przy ulicy Anieli Krzywoń (pył PM10, ołów i benzo/a/piren w pyle PM10). Wyniki z tych stacji przesyłane są do bazy systemu WIOŚ i uwzględniane są w ocenach rocznych.
W dzielnicy Białołęka przy ulicy Porajów pracuje stacja pomiarów automatycznych (dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, tlenek azotu, tlenki azotu), a w dzielnicy Wawer przy ulicy Żegańskiej działa stacja manualna z następującym zakresem pomiarowym: pył PM10 oraz arsen, kadm, nikiel, ołów, benzo/a/piren w pyle PM10. Wyniki gromadzone są w bazie systemu WIOŚ i wykorzystywane do corocznych analiz i zamieszczane w rocznych ocenach jakości powietrza w załączniku nr l (www.wios.warszawa.pJ zakładka PUBLIKACJE).
W mieście stołecznym Warszawa największy wpływ na stan jakości powietrza ma komunikacja, a przede wszystkim złe warunki ruchu na drogach. Pył PM2.5 na stacji komunikacyjnej w Warszawie (Al. Niepodległości) monitorowany jest od 2005 r. (stanowisko manualne).
Poza tym od 2005 r. na stacji Warszawa, ul. Nowoursynowska funkcjonuje również stanowisko pomiarów manualnych pyłu PM2.5, a w drugiej połowie 2008r. takie stanowisko uruchomiono na stacji Warszawa, ul. Wokalna.
W województwie mazowieckim od 2009 r. uruchomiono dodatkowe 2 stanowiska manualne pomiarów pyłu PM2.5 w Radomiu, ul. Tochtermana i w Płocku, ul. Reja.
W chwili obecnej w Polsce, jak również w województwie mazowieckim rozpoczął się proces wdrażania dyrektywy CAFE w zakresie pyłu PM2.5. Zadania, które w 2009 r. wykona WIOŚ to: utworzy system do pomiarów pyłu PM2.5 w celu wyznaczenia wskaźnika średniego narażenia (stacje tła w miastach powyżej 100 tyś. mieszkańców, w województwie mazowieckim wymagane są 4 stanowiska - 2 w Warszawie, 1 w Radomiu i 1 w Płocku), wykona wstępną ocenę w zakresie pyłu PM2.5 i na podstawie wyników oceny wykona projekt sieci do ww. pomiarów (czerwiec, lipiec 2009), rozpocznie proces uruchamiania stanowisk pomiarowych pyłu drobnego pod kątem rocznej oceny jakości powietrza w strefach.
Wyniki pomiarów pyłu PM2.5 gromadzone są w bazie systemu WIOŚ i na prośbę każdego obywatela są udostępniane. Działający w województwie mazowieckim System oceny jakości powietrza wykorzystywany na potrzeby rocznych ocen jakości powietrza jest zgodny z wymogami prawa polskiego i unijnego.
Stacje automatyczne i manualne pracujące w systemie oceny jakości powietrza działają w trybie ciągłym. Przy takiej pracy zdarzają się awarie sprzętu, zawieszenia systemu ale dane nie są tracone.
Na prośbę każdego obywatela WIOŚ w Warszawie udostępnia pomiary 1-h, 24-h ze wszystkich stanowisk pomiarowych w plikach .txt lub .xls.
Stacją „tła” dla ścisłego centrum Warszawy jest stacja Warszawa, ul. Krucza. Należy jednak zawsze pamiętać, że stacja pomiarowa pokazuje wielkości stężeń zanieczyszczeń w danym punkcie pomiarowym ograniczonym obszarem reprezentatywności, a mierzone zanieczyszczenia nie rozprzestrzeniają się w powietrzu w sposób liniowy.
tags: #jakość #powietrza #Wawer #normy
