Jakość Powietrza w Województwie Dolnośląskim - Raporty
- Szczegóły
Zanieczyszczenie powietrza doskwiera nam cały rok. Warto na bieżąco śledzić poziom smogu w swojej okolicy, aby przygotować się do ochrony przed zanieczyszczeniami. Sprawdź, czy w woj. dolnośląskim przebywanie na zewnątrz jest bezpieczne dla zdrowia. Porównaj, jakie było powietrze w ostatnich dniach. Ból głowy to częsty objaw zbyt długiego wdychania zanieczyszczonego powietrza.
Przyczyny zanieczyszczenia powietrza
Największym problemem w walce o świeże powietrze są w dalszym ciągu stare piece na paliwo stałe. Kolejnym powodem, który sprawia, że z zanieczyszczeniami powietrza walczymy cały rok jest wciąż rosnąca liczba samochodów oraz zbyt częste ich eksploatowanie.
Normy zanieczyszczeń powietrza
Normy określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu. Zgodnie z nimi:
- Skażenie PM10: dobowy poziom stężeń pyłu PM10 wynosi 50µg/m³ i nie może być przekroczony częściej niż 35 dni w roku. Dodatkowo średnia roczna nie może przekraczać 40 µg/m³.
- Skażenie PM2.5: dla pyłu PM2.5 rozporządzenie zawiera tylko normę roczną, która wynosi 25µg/m³. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła normę dobową, która wynosi 25µg/m³. Należy pamiętać, że każdy poziom stężenia pyłu PM2.5 niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie.
Czym są PM2.5 i PM10?
PM2.5 to pył, którego cząsteczki są nie większe od 2,5μm. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opisała go jako najbardziej szkodliwy dla zdrowia człowieka w grupie zanieczyszczeń atmosferycznych. Jego szkodliwość wynika między innymi z tego, że jego cząsteczki są na tyle małe, że mogą przenikać przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu. Udowodniono, że ciągłe oddychanie zanieczyszczonym pyłem PM2.5 powietrzem skraca średnią długość życia. Nawet krótkotrwała ekspozycja może być szkodliwa, zwiększając ryzyko chorób układu oddechowego i krwionośnego. Dodatkowo znane są dokuczliwe objawy występujące bezpośrednio w wyniku kontaktu ze skażonym powietrzem, jak: kaszel, nasilenie astmy, uczucie duszności. Oddychanie powietrzem skażonym pyłem PM2.5 zwiększa też ryzyko zawału i arytmii.
PM10 to pył, złożony z cząstek o średnicy mniejszej lub równej 10μm. Jego występowanie jest związane przede wszystkim z procesem spalania paliw stałych i ciekłych. Pył może zawierać substancje toksyczne, szkodliwe dla ludzi. Dym, sadza, azbest, cząsteczki metali (arsen, nikiel, kadm, ołów), dioksyny, furany i benzpopiren i inne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - to wszystko nie tylko brzmi strasznie, ale ma też negatywny wpływ na nasze zdrowie.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Jak my sami wpływamy na jakość powietrza?
W dużej mierze to od nas samych zależy, jaki jest poziom zanieczyszczeń powietrza zarówno w całym kraju, jak i w naszej najbliższej okolicy. Codziennie podejmujemy szereg decyzji o tym, w jaki sposób ogrzewamy nasz dom, czy wybieramy publiczne środki transportu, czy w końcu dbamy o to, aby nasze samochody były jak najmniej emisyjne.
Program Czyste Powietrze
Wspierają nas w tym rozmaite programy finansowane przez rząd i samorządy. Jednym z nich jest program Czyste Powietrze. Bierze w nim udział wiele gmin również z woj. zachodniopomorskiego, przez co jego mieszkańcy mogą ubiegać się o dofinansowanie na zmianę sposobu ogrzewania czy termomodernizację budynku mieszkalnego.
Program Czyste powietrze został stworzony, ponieważ wg badań aż 45 tyś osób umiera w Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza. SMOG, który odpowiedzialny jest za wiele chorób w dużej mierze spowodowany jest przez przestarzałe i nieekologicznie sposoby ogrzewania domów jednorodzinnych, ale też kamienic starego typu. To właśnie główny powód powstania programu Czyste powietrze, dzięki któremu można otrzymać dotację na:
- wymianę, zakup oraz montaż źródeł ciepła (takich które spełniają wymagania programu),
- mikroinstalację fotowoltaiczną,
- wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych,
- montaż i modernizację instalacji ciepłej wody użytkowej i instalacji centralnego ogrzewania,
- docieplenie domu,
- instalację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
Jak otrzymać wsparcie w ramach programu Czyste Powietrze?
- Zapoznaj się z regulaminem i dokumentacją, która będzie Ci niezbędna do całej procedury.
- Sprawdź potrzeby energetyczne swojego budynku. Najlepszym rozwiązaniem będzie audyt energetyczny budynku.
- Wypełnij właściwy wniosek i prześlij go lub dostarcz do odpowiednich organów.
- Podpisz umowę o dofinansowanie
- Wypełnij i złóż wnioski o wypłaty dofinansowania
- Zakończ inwestycje i zaproś wizytatora, który potwierdzi poprawność wykorzystania dofinansowania
- Utrzymaj inwestycję przez 5 lat od jej zakończenia.
W zależności od osiąganego dochodu właściciele domów jednorodzinnych w ramach programu mogą otrzymać nawet 30 tys. złotych, a przy podwyższonym poziomie dofinansowania nawet 37 tys. Beneficjentami programu mogą zostać nie tylko właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych, ale też właściciele osobnych, wydzielonych mieszkań w budynkach jednorodzinnych. Warunkiem jest posiadanie osobnej księgi wieczystej.
Dokładne informacje na temat poszczególnych kwot, które można przeznaczyć na termomodernizację lub zmianę sposobu ogrzewania budynku w ramach programu Czyste Powietrze, można znaleźć na stronie programu czystepowietrze.gov.pl.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Wnioski o dofinansowanie w ramach projektu Czyste Powietrze należy składać do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej obejmującego swoim działaniem teren województwa, w którym zlokalizowany jest budynek mieszkalny należący do przyszłego beneficjenta.
Roczna ocena jakości powietrza w województwie dolnośląskim
Po raz kolejny Główny Inspektorat Ochrony Środowiska opublikował Roczną ocenę jakości powietrza w województwach. Raporty wojewódzkie za rok 2023. Ocena ta jest efektem realizowanego corocznie obowiązku wynikającego z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
Roczna ocena jakości powietrza wykonywana jest w odniesieniu do substancji, dla których w prawie krajowym i w dyrektywach UE określono wartości normatywne stężeń w powietrzu (poziomy dopuszczalne / docelowe / celu długoterminowego). Ocena prowadzona jest z uwzględnieniem kryteriów określonych ze względu na:
- ochronę zdrowia ludzi,
- ochronę roślin.
W Polsce ocena jakości powietrza wykonywana jest w podziale na 46 stref, a jej wynikiem jest przypisanie każdej ze stref klasy dla każdego z ocenianych zanieczyszczeń. Wyniki klasyfikacji stref przekładają się na określone wymagania w zakresie działań na rzecz poprawy lub utrzymania jakości powietrza.
Ocena za 2023 rok wykonana w oparciu o kryteria ustanowione w celu ochrony zdrowia dotyczyła 12 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku węgla (CO), ozonu (O3), benzenu (C6H6), pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: benzo(a)pirenu, arsenu, kadmu, niklu i ołowiu, natomiast ocena pod kątem kryteriów określonych w celu ochrony roślin obejmowała 3 zanieczyszczenia: dwutlenku siarki (SO2), tlenków azotu (NOX) i ozonu (O3).
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Ocena jakości powietrza za rok 2023 w województwach, w których realizowany jest projekt (woj. dolnośląskie i kujawsko-pomorskie) wykazała poprawę jakości powietrza w porównaniu z rokiem 2022. Stężenia większości zanieczyszczeń były niższe niż w roku 2022, a obszary przekroczeń mniejsze. Problemem nadal pozostają zanieczyszczenia pyłowe. Sezonowy wzrost stężeń pyłu PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu zawartego w pyle PM10 wskazuje na znaczny wpływ sektora komunalno-bytowego (związanego z indywidualnym ogrzewaniem budynków) na jakość powietrza.
Dla stref, w których stwierdzone zostało przekroczenie choćby jednego poziomu dopuszczalnego lub docelowego w odniesieniu do substancji podlegających ocenie jakości powietrza, istnieje konieczność sporządzenia programów ochrony powietrza (POP), jeśli wcześniej nie powstały.
W przypadku, gdy takie programy już uchwalono, a standardy jakości powietrza nadal są przekraczane, konieczna jest ich aktualizacja (w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie uchwały sejmiku województwa w sprawie POP).
Obecnie na terenie woj. dolnośląskiego obowiązują dwa Programy ochrony powietrza uchwalone przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego:
- w lipcu 2020 r. dla stref w woj. Dolnośląskim, zaktualizowany w lipcu 2023 r.,
- w lipcu 2022 r. dla strefy aglomeracja wrocławska.
Roczna ocena jakości powietrza w województwie dolnośląskim. Raport wojewódzki za rok 2023
Na terenie województwa dolnośląskiego za 2023 r. klasyfikacji stref dokonano dla czterech stref: aglomeracji wrocławskiej, miasta Wałbrzych, miasta Legnica i strefy dolnośląskiej.
Biorąc pod uwagę ochronę zdrowia ludzi wszystkie cztery strefy województwa zaklasyfikowano do klasy C ze względu na przekroczenia:
- aglomeracja wrocławska - poziomu dopuszczalnego dwutlenku azotu,
- Miasto Wałbrzych - poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10,
- Miasto Legnica - poziomu docelowego arsenu,
- strefa dolnośląska - poziomów dopuszczalnych: pyłu zawieszonego PM10 oraz poziomu docelowego ozonu i poziomu docelowego arsenu i benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10.
Poziom celu długoterminowego ozonu został przekroczony we wszystkich strefach ze względu na ochronę zdrowia ludzi w strefie dolnośląskiej ze względu na ochronę roślin.
Ocena jakości powietrza za rok 2023 wykazała poprawę jakości powietrza w województwie dolnośląskim w porównaniu z rokiem 2022, co jest efektem bardzo korzystnych warunków meteorologicznych oraz podejmowanych działań na rzecz ochrony powietrza. Stężenia większości zanieczyszczeń były niższe niż w roku 2022, a obszary przekroczeń mniejsze. Tak jak w poprzednich latach głównym problemem jakości powietrza nadal pozostają wysokie stężenia pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu. Analiza zmian sezonowych powyższych zanieczyszczeń wskazuje źródła grzewcze jako główną przyczynę nadmiernego zanieczyszczenia powietrza.
Pył zawieszony PM10
Głównym źródłem emisji pyłu zawieszonego PM10 jest sektor bytowo-komunalny (instalacje indywidualnego i zbiorczego ogrzewania budynków). Zanieczyszczenia powstające przy indywidualnym ogrzewaniu budynków są wprowadzane do atmosfery przede wszystkim z niskich emitorów w obszarach z zabudową mieszkaniową. W efekcie, emisja ta ma decydujący wpływ na występowanie przekroczeń normy 24-godzinnej głównie w sezonie grzewczym. Największy wzrost stężeń w sezonie grzewczym (w stosunku do sezonu poza grzewczego) zarejestrowały stacje w powiecie kłodzkim (Nowa Ruda o 83%) i lwóweckim (Lwówek Śląski o 55%), na pozostałych stacjach miejskich stężenia w sezonie grzewczym wzrosły średnio o ok. 15%.
W 2023 r. w woj. dolnośląskim nie odnotowano przekroczenia normy średniorocznej dla pyłu PM10. Najwyższe wartości wystąpiły w południowej części województwa w powiecie kłodzkim, w okolicach Nowej Rudy, najniższe zaś w powiecie lubańskim (Czerniawa). Większe miasta, takie jak: Wrocław, Legnica, Kłodzko, Jelenia Góra, Bolesławiec charakteryzowały się wzrostem wartości stężeń.
Przekroczenie poziomu dopuszczalnego dla stężeń 24-godzinnych (tj. więcej niż 35 dni z przekroczeniem stężenia średniodobowego 50 μg/m3) zarejestrowała stacja w Nowej Rudzie (56 dni). W badanym okresie na całym obszarze województwa nie odnotowano przekroczenia poziomu alarmowego (150 μg/m3), natomiast poziom informowania (100 μg/m3) został przekroczony 17 razy. Dla porównania w roku 2022 poziomy te zostały przekroczone odpowiednio 1 i 23 razy.
W latach 2014-2023 w województwie można zaobserwować poprawę jakości powietrza - wyniki pomiarów na stacjach wskazują na znaczny spadek stężeń średnich rocznych PM10 (we Wrocławiu wyniósł on ok. 40%). Największe ograniczenie liczby dni z przekroczeniami normy 24-godzinnej wystąpiło w Polkowicach (o 100%), zaś we Wrocławiu średnio o ok. 85%. Stężenia w roku 2023 są najniższe wśród rejestrowanych w ostatnim dziesięcioleciu.
Pył zawieszony PM2,5
Także w przypadku pyłu zawieszonego PM2,5 wyniki pomiarów wskazują na źródła grzewcze jako główną przyczynę nadmiernego zanieczyszczenia powietrza. We Wrocławiu widoczny jest również znaczący udział emisji liniowej. Największy wzrost stężeń PM2,5 w sezonie grzewczym odnotowano w Kłodzku (o 86 %) i w Lwówku Śląskim (o 82 %), najmniejszy - w Osieczowie (o 15%). W 2023 r. na obszarze całego województwa nie zarejestrowano przekroczenia poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego PM2,5 faza II (poziom dopuszczalny 20 μg/m3). We Wrocławiu zarejestrowano stężenia na poziomie od 14 μg/m3 (na stacji tła miejskiego przy ul. Na Grobli) do 16 μg/m3 (w stacji komunikacyjnej przy al. Wiśniowej).
W latach 2014-2023 w województwie można zaobserwować poprawę jakości powietrza - wyniki pomiarów na stacjach wskazują na znaczny spadek stężeń średnich rocznych PM2,5 (we Wrocławiu wyniósł on ponad 40%). W roku 2023 na większości stanowisk (z wyjątkiem Wałbrzycha) odnotowano najniższe średnioroczne stężenia PM2,5 w odniesieniu do analizowanego dziesięciolecia.
Benzo(a)piren
Stężenia benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 w roku 2023 wskazują na przekroczenie poziomu docelowego na 3 z 15 stanowisk pomiarowych (tj. na terenie miasta Wałbrzych i strefy dolnośląskiej: w Lwówku Śląskim i Nowej Rudzie. Stanowi to znaczną poprawę do roku poprzedniego, gdy poziom docelowy został przekroczony w 11 na 16 stanowisk. Podobnie jak w ubiegłym roku przekroczenia nie stwierdzono w aglomeracji wrocławskiej.
Występowanie przekroczeń poziomu docelowego wiąże się z wysokim poziomem stężeń benzo(a)pirenu w okresie zimowym, ponieważ wtedy następuje spalanie paliw stałych w gospodarstwach domowych. Na wszystkich stanowiskach stężenia wzrastały wielokrotnie w sezonie grzewczym (I-III, X-XII) i były średnio 4-krotnie wyższe od stężenia średniego dla miesięcy sezonu pozagrzewczego (IV-IX). Autorzy Oceny wskazali, że obszar przekroczeń w 2023 roku zmniejszył się o ok. 90% w odniesieniu do roku 2022.
Arsen (As)
Specyficznym dla Dolnego Śląska problemem są przekroczenia poziomu docelowego arsenu w pyle zawieszonym PM10 (6 ng/m3) rejestrowane przez stacje pomiarowe w Głogowie i w Legnicy. Brak widocznych różnic sezonowych w zakresie podwyższonych stężeń świadczy o dominującym wpływie na poziom arsenu w powietrzu emisji ze źródeł przemysłowych. We Wrocławiu na przestrzeni ostatnich 10 lat stężenia arsenu zmniejszyły się o 49%.
Dwutlenek azotu (NO2)
W roku 2023 na większości stanowisk pomiarowych zauważalny był nieznaczny spadek średniorocznych stężeń w porównaniu z rokiem poprzednim. W odniesieniu do 2014 r. największe obniżenie stężeń zarejestrowała stacja tła miejskiego we Wrocławiu przy ul. wyb. J. Conrada-Korzeniowskiego (o 41%), natomiast w stacji komunikacyjnej przy al. Wiśniowej stężenia obniżyły się o 19%.
Na Dolnym Śląsku najwyższe stężenia dwutlenku azotu (podobnie jak w ostatnim 10-leciu z wyjątkiem roku 2020) odnotowywano w stacji komunikacyjnej we Wrocławiu, która zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie dróg o znacznym natężeniu ruchu. W 2023 r. na stacji tej stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnego poziomu średniorocznego dwutlenku azotu.
W odniesieniu do poziomu dopuszczalnego dla stężeń 1-godzinnych nie zanotowano przekroczeń w żadnej z czterech stref.
Wszystkie stacje miejskie (z wyjątkiem stacji komunikacyjnej we Wrocławiu) wykazały wyraźny wzrost stężeń dwutlenku azotu w sezonie grzewczym (listopad-marzec) w odniesieniu do sezonu pozagrzewczego (kwiecień-październik).
Ozon (O3)
Ponadto, corocznie w sezonie letnim rejestrowany jest wzrost stężeń ozonu, spowodowany obecnością w atmosferze jego prekursorów oraz w dużej mierze warunkami meteorologicznymi (wysoka temperatura i duże nasłonecznienie). W 2023 r. w strefie dolnośląskiej stwierdzono przekroczenie poziomu docelowego ozonu określonego dla kryterium ochrony zdrowia, natomiast przekroczenie poziomu celu długoterminowego stwierdzono na całym obszarze województwa. Pomimo znacznego wzrostu stężeń O3 w sezonie pozagrzewczym (kwiecień-wrzesień) we wszystkich stacjach pomiarowych, określone dla ozonu: poziom alarmowy (240 μg/m3) oraz poziom informowania (180 μg/m3) nie były przekroczone.
W odniesieniu do kryterium ochrony roślin, w 2023 r. pomiary jakości powietrza oraz wyniki modelowania wykazały przekroczenie poziomu celu długoterminowego ozonu w strefie dolnośląskiej.
Jakość powietrza w województwie kujawsko-pomorskim
Na terenie województwa kujawsko-pomorskiego za 2023 r. klasyfikacji stref dokonano dla czterech stref: aglomeracja bydgoska, miasto Toruń, miasto Włocławek, strefa kujawsko - pomorska.
Biorąc pod uwagę ochronę zdrowia ludzi 3 z 4 stref województwa zaklasyfikowano do klasy C ze względu na przekroczenia:
- aglomeracja bydgoska - poziomu docelowego benzo(a)pirenu,
- miasto Włocławek - poziomu docelowego benzo(a)pirenu,
- strefa kujawsko-pomorska - poziomu docelowego benzo(a)pirenu.
Poziom celu długoterminowego ozonu ostał przekroczony we wszystkich strefach ze względu na ochronę zdrowia ludzi i ochronę roślin.
Ocena jakości powietrza za rok 2023 wykazała poprawę jakości powietrza w województwie kujawsko-pomorskim w porównaniu z rokiem 2022, co jest efektem korzystnych warunków meteorologicznych oraz podejmowanych działań na rzecz ochrony powietrza. W ostatnim 10-leciu zauważalna jest również poprawa jakości powietrza pod względem poziomu zanieczyszczenia pyłem. Jednakże z uwagi na wysokie stężenia dobowe, działania mające na celu ograniczenie zanieczyszczenia, powinny być nadal podejmowane, ponieważ to źródła grzewcze są nadal główną przyczynę nadmiernego zanieczyszczenia powietrza w skali lokalnej.
Pył zawieszony PM10
Największym źródłem emisji pyłu zawieszonego PM10 jest sektor bytowo-komunalny. Zanieczyszczenia powstające przy indywidualnym ogrzewaniu budynków są wprowadzane do atmosfery przede wszystkim z niskich emitorów w obszarach z zabudową mieszkaniową.
W 2023 r. na żadnej stacji nie odnotowano zarówno przekroczenia poziomu dopuszczalnego w przypadku stężeń 24-godzinnych (więcej niż 35 dni ze stężeniem średnim dobowym wyższym od 50 μg/m3), jak i poziomu dopuszczalnego stężenia średniorocznego (40 μg/m3). Poziom informowania dla PM10 (100 μg/m3) został przekroczony jeden raz (w Grudziądzu), poziom alarmowy (150 μg/m3) nie został przekroczony. Dla porównania w roku 2022 były to odpowiednio 14 i 1 dzień.
Na większości stanowisk pomiarowych (z wyjątkiem stacji przy ul. Okrzei we Włocławku) średnie roczne stężenie PM10 w 2023 r. było niższe niż w roku poprzednim. Podobnie tylko we Włocławku nastąpił wzrost liczby dni ze stężeniami przekraczającymi 50 μg/m3.
Pył zawieszony PM2,5
Także w przypadku pyłu zawieszonego PM2,5 wyniki pomiarów wskazują na źródła grzewcze jako główną przyczynę nadmiernego zanieczyszczenia powietrza w sezonie zimowym. Stężenia średnie z półrocza chłodnego (I-III, X-XII) w 2023 r. na wszystkich stacjach były wyższe niż średnie z półrocza ciepłego (IV-IX). Na żadnej stacji stężenie średnie roczne nie przekroczyło wartości 20 ....
tags: #jakość #powietrza #województwo #dolnośląskie #raporty
