Jakość powietrza w przedszkolu: Normy, badania i rozwiązania
- Szczegóły
Jakość powietrza w szkołach i przedszkolach jest bardzo ważna dla zdrowia i dobrej kondycji uczniów, nauczycieli i personelu obsługującego placówki. Niestety, wiele szkół i przedszkoli ma problemy z jakością powietrza, a to może prowadzić do występowania różnych chorób i dolegliwości, takich jak bóle głowy, osłabienie, problemy z koncentracją i podobne. Warto pamiętać, że u małych dzieci układ oddechowy jest bardzo wrażliwy na zanieczyszczenia.
Już nie od dzisiaj wiadomo, że jakość powietrza w szkołach nie należy do najlepszych. Czy zastanawiałeś się może kiedyś, od czego biorą się bóle głowy i inne dolegliwości, na które narzekają dzieci powracający do domu ze szkoły? Bardzo często my dorośli mamy problem z oddychaniem w centrum zatłoczonego miasta. Jeżeli Twoje dziecko często skarży się na duszności, w wyniku przebywania na wolnym powietrzu, to może być oznaka, że układ oddechowy nie radzi sobie z zanieczyszczeniami powietrza. Nie należy bagatelizować takich objawów. Być może w okresie zimowym, w czasie wzmożonego smogu, bezpieczniej będzie dla Twojego dziecka spędzić więcej czasu w domu, w pomieszczeniach, w których stale pracuje oczyszczacz powietrza.
Normy jakości powietrza w przedszkolach
Zgodnie z zaleceniami europejskimi w szkołach i przedszkolach stężenie CO2 nie powinno przekraczać wartości 1000 ppm. Dopuszczalne stężenie dwutlenku węgla w pomieszczeniach zamkniętych wynosi 1000 ppm. Jest to wymóg minimum higienicznego zalecanego przez europejski oddział Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Warunki jakie powinny panować w pomieszczeniach przedszkolnych precyzuje Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania. Ogólniejsze wytyczne dotyczące jakości powietrza w pomieszczeniach przedszkolnych zawiera norma PN-EN 13779:2007, opracowana na podstawie dyrektywy UE, obowiązuje więc w całej Europie.
W wielu placówkach szkolno-pedagogicznych normy CO2 oraz pyłów są przekroczone wielokrotnie. Badania Państwowej Inspekcji Pracy pokazały jeszcze gorsze wyniki - w niektórych placówkach zagęszczenie CO2 przekraczało normę 4-krotnie.
Tabela 1. Klasyfikacja jakości powietrza wewnętrznego wg PN-EN 13779:2007
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
| Klasa | Opis |
|---|---|
| IDA1 | Wysoka jakość powietrza |
| IDA2 | Dobra jakość powietrza |
Źródła zanieczyszczeń powietrza w przedszkolach
W powietrzu w szkołach i przedszkolach oprócz CO2 wykryto także drobne pyły. Ich źródłem jest użytkowanie kredy i papieru, a także substancje chemiczne, przede wszystkim formaldehyd pochodzący głównie z elementów wyposażenia (wykładziny, meble, farby). Znaleziono też zanieczyszczenia mikrobiologiczne takie, jak wirusy, bakterie oraz alergeny: pyłki roślin, roztocza, zarodki grzybów i pleśń.
Należy także podkreślić, że dane dotyczą powietrza znajdującego się na zewnątrz placówki - możemy liczyć, że zanieczyszczenia nie dostają się do środka przedszkola, ale niestety w prawie każdej sali szkolnej w Polsce działa tradycyjna wentylacja grawitacyjna, a powietrze dostaje przez zwykłe nawiewniki i szczeliny w oknach. Ta często niewydolna wentylacja wspomagana jest wietrzeniem, poprzez otwarcie okien szeroko. Taki typ wentylacji nie stanowi praktycznie żadnej bariery dla pyłów PM2.5 a tym bardziej dla lotnych związków organicznych czy szkodliwych tlenków azotu. Co to znaczy? W niemal wszystkich przedszkolach i szkołach stężenia zanieczyszczeń wewnątrz pomieszczeń są tylko trochę niższe (~10-30%) od tych za oknem. Nie możemy jednak zrezygnować z wentylacji, gdyż gromadzący się dwutlenek węgla (CO₂), który każdy z nas wydycha, jest szkodliwy powyżej pewnej granicy.
Wpływ zanieczyszczonego powietrza na zdrowie
Zarówno przekroczona norma CO2 jak i pyłów, powodowała u dzieci i nauczycieli bóle głowy, podrażnienie oczu, nosa i gardła, suchy kaszel, przesuszenie i łuszczenie skóry, zawroty głowy i mdłości, trudności z koncentracją, zmęczenie i nadwrażliwość na zapachy.
Badania jakości powietrza w przedszkolach
Badania stanu powietrza w salach szkolnych wykonywane były w Polsce i na świecie. Natomiast badania parametrów powietrza wewnętrznego w przedszkolach dopiero są rozpoczynane. Rozpoczynane są również badania skuteczności wentylacji naturalnej będącej podstawową wentylacją w obiektach przedszkolnych w Polsce i na świecie. Badane są również możliwości poprawy jej działania.
Naukowcy z Katedry i Zakładu Fizyki i Biofizyki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzili badania w dwóch szkołach, w których wykazano 3-krotnie przekroczenie dopuszczalnej normy.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
W Przedszkolu nr 42 w Rzeszowie z użyciem medycznych oczyszczaczy powietrza ELIXAIR przeprowadzono analizę powietrza przed i po użyciu urządzenia w sali o powierzchni 40 m kw. Tabela poniżej pokazuje zmianę parametrów w czasie ponad 70 minut działania ELIXAIR. Kolorem zaznaczono jak wyglądał poziom stężenia pyłów w porównaniu z dopuszczalnym w pomieszczeniach szkolnych i przedszkolnych.
Poprawa jakości powietrza w przedszkolach
Przede wszystkim warto wykonać badania jakości powietrza w pomieszczeniach szkolnych, aby poznać źródła zanieczyszczeń i określić, jakie kroki należy podjąć, aby poprawić jakość powietrza. Warto również edukować uczniów, nauczycieli i personel szkoły na temat wpływu jakości powietrza na zdrowie i zachęcać ich do odpowiednich zachowań, takich jak regularne wietrzenie pomieszczeń czy stosowanie ekologicznych środków czystości.
Aby zminimalizować poziom CO₂, warto przede wszystkim regularnie wietrzyć pomieszczenia. Zaleca się, aby powietrze w pomieszczeniach szkolnych było wymieniane co najmniej raz na godzinę. Innym sposobem na zmniejszenie poziomu dwutlenku węgla w szkołach jest instalacja systemów wentylacyjnych lub oczyszczaczy powietrza, które pomagają w usuwaniu szkodliwych substancji z powietrza, w tym CO₂.
W przypadku braku możliwości instalacji systemów wentylacyjnych warto zainwestować w oczyszczacze powietrza, które mogą pomóc w filtracji powietrza w pomieszczeniach szkolnych. Filtry węglowe znajdujące się w większości oczyszczaczy są w stanie wychwycić i usunąć CO₂ z powietrza - są w stanie adsorbować gaz, dzięki czemu cząsteczki zostają przechwycone i usunięte z powietrza.
O ile korzystanie z oczyszczaczy powietrza w domu to kwestia decyzji rodziców, o tyle w przedszkolu decyzja o zakupie takich urządzeń musi być zatwierdzona przez dyrekcję. Ze względu na specyfikę pracy w sali szkolnej, oczyszczacze muszą spełniać liczne wymagania. Małe urządzenia dedykowane do użytku domowego, często nie sprawdzą się w dużych salach przedszkolnych.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Kluczowe parametry oczyszczaczy powietrza dla przedszkoli
- CADR (Clean Air Delivery Rate) - określa skuteczność oczyszczania powietrza. Zalecana wartość liczbowa w parametrze CADR (wyrażony w jednostkach m³/h) powinna być minimum 3 razy większa od kubatury sali.
- Wentylacja w pomieszczeniach - strumień objętości powietrza wentylacyjnego w sali powinien wynosić 15 m³/h dla każdego dziecka.
- Poziom głośności - w salach przedszkolnych i żłobkach maksymalny dopuszczalny hałas to 35 dB.
Po roku stosowania urządzeń ELIXAIR dyrekcja placówki potwierdziła zdecydowanie pozytywne odczucia związane z czystością powietrza w salach. Drugie przedszkole korzystające z urządzeń ELIXAIR „Wesoła Piątka” z Warszawy, po roku stosowania oczyszczacza powietrza, również wyraźnie odczuło wzrost jakości powietrza, a u podopiecznych stwierdzono zwiększoną koncentrację podczas zajęć.
Przykładowe modele oczyszczaczy powietrza polecane do przedszkoli
- Model z wysokim CADR - cechuje się wysokim poziomem CADR do 490 m³/h, co pozwala skutecznie obsłużyć powierzchnię do 58 m². Wyposażony w duże moduły filtrów, w tym filtry HEPA i węglowe.
- Urządzenie ciche i z możliwością montażu na ścianie - urządzenie przy tej wydajności jest niezwykle ciche (18-63 dB) i zostało wyposażone w zintegrowany filtr HEPA H14 oraz węglowy. W konstrukcji oczyszczacza zastosowano możliwość dołączenia uchwytu i zamocowania go na ścianie.
- Oczyszczacz z 4-stopniową filtracją - oczyszczacz osiąga CADR na poziomie 374 m³/h i obsłużenie powierzchni do 65 m². Za czyste powietrza odpowiada tutaj 4-stopniowa filtracja, a producent udziela na swoje produkty aż 5-letniej gwarancji. Oczyszczacz jest przystosowany do tego, aby zamontować go na ścianie.
Jeżeli chcemy realnie poprawić jakość powietrza, którym oddychają dzieci, powinniśmy dobrze przemyśleć zakup oczyszczacza. Jedne urządzenia doskonale sprawdzą się w domach prywatnych, a inne w placówkach użyteczności publicznej.
Wentylacja w przedszkolach
Wentylacja grawitacyjna, wszechobecna i najpopularniejsza, jest także podstawową i najczęściej jedyną stosowaną wentylacją w przedszkolach. Prawidłowe działanie wentylacji grawitacyjnej opiera się na doprowadzaniu do pomieszczenia powietrza zewnętrznego. W pomieszczeniach przedszkolnych odbywa się ono najczęściej poprzez otwarte lub rozszczelnione okna.
Doprowadzenie zewnętrznego powietrza poprzez infiltrację przez niewielkie szczeliny poprawia skuteczność wentylacji grawitacyjnej, a to prowadzi do poprawy jakości powietrza wewnętrznego. Wraz z termomodernizacją należy modernizować układ wentylacyjny.
Kontrole sanepidu w przedszkolach
Kontrole sanepidu są nieodzowną częścią funkcjonowania przedszkoli. Inspektorzy mogą sprawdzić dokumenty potwierdzające legalne funkcjonowanie przedszkola, dokumentację personalną pracowników, dokumenty związane z higieną w przedszkolu, takie jak procedury czyszczenia i dezynfekcji, harmonogramy sprzątania, dokumentację dotyczącą kontroli jakości wody, kontroli dostaw posiłków, czy szeroko rozumianego HCCAP-u.
Podstawa prawna kontroli oraz ogólne zasady ich przeprowadzania można znaleźć w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Do zakresu działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne.
Inspektorzy sanitarni mają prawo wstępu do zakładów pracy, obiektów użyteczności publicznej i handlowych oraz obiektów w trakcie budowy. Mają również prawo żądać informacji, dokumentów i udostępniania danych, a także pobierania próbek do badań laboratoryjnych.
tags: #jakość #powietrza #w #przedszkolu #normy #i
