Jakość powietrza na basenie a normy Sanepid
- Szczegóły
Jakość powietrza na basenach jest regulowana przez normy sanitarne, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i komfortu użytkownikom. W Polsce obowiązują szczegółowe przepisy dotyczące monitorowania stanu wody i powietrza w obiektach basenowych.
Przykładem problemów związanych z jakością wody jest sytuacja, gdy kompleks basenów otwartych „Gubałówka” w Skawinie został zamknięty do odwołania. Badania przeprowadzone przez sanepid wykazały, że parametry wody przekroczyły dopuszczalne normy. Obiekt był nieczynny do czasu usunięcia problemu i ponownego potwierdzenia, że kąpiel jest całkowicie bezpieczna. Przyczyną takiego stanu rzeczy mogą być trójhalometany, związki chemiczne powstające, gdy chlor używany do dezynfekcji reaguje z naturalnymi zanieczyszczeniami w wodzie.
Normy dotyczące pobierania próbek powietrza
W Polsce warunki pobierania próbek powietrza na stanowiskach pracy w odniesieniu do mikroorganizmów (ich całkowitej liczby oraz liczby drobnoustrojów zdolnych do wzrostu) i endotoksyn bakteryjnych są określone w normach:
- PN-EN 13098:2020-01
- PN-EN 14031:2021-12
- PN-EN 14583:2022-05
PN-EN 13098:2020-01
Norma PN-EN 13098:2020-01, wersja angielska: „Narażenie na stanowiskach pracy -- Pomiar mikroorganizmów i produktów pochodzenia drobnoustrojowego zawieszonych w powietrzu -- Wymagania ogólne”, określa ogólne wymagania dotyczące pomiaru mikroorganizmów i produktów pochodzenia drobnoustrojowego. Zawiera również wytyczne dotyczące oceny narażenia na stanowiskach pracy na mikroorganizmy zawieszone w powietrzu, w tym określenie całkowitej liczby mikroorganizmów, liczby żywych mikroorganizmów oraz produktów pochodzenia drobnoustrojowego w powietrzu na stanowiskach pracy.
PN-EN 14031:2021-12
Norma PN-EN 14031:2021-12, wersja angielska: „Narażenie na stanowiskach pracy -- Pomiar ilościowy endotoksyn występujących w powietrzu”, określa metody ilościowego pomiaru endotoksyn występujących w powietrzu i podaje ogólne wymagania dotyczące pobierania próbek na filtry, transportu, przechowywania, jak również analizy próbek.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
PN-EN 14583:2022-05
Norma PN-EN 14583:2022-05, wersja angielska: „Narażenie na stanowiskach pracy -- Wolumetryczne próbniki bioaerozolu -Wymagania ogólne i ocena sprawności działania”, określa ogólne wymagania dotyczące oceny wolumetrycznych próbników bioaerozolu do oceny narażenia w stanowisku pracy oraz ich sprawności fizycznej i biologicznej. Opisano w niej procedury opracowywania wolumetrycznych próbników bioaerozolu, a także ich właściwości i walidację. Norma zawiera opis placówki badawczej i kryteria wyboru szczepów drobnoustrojów, które można wykorzystać do oceny ich sprawności biologicznej. Norma dotyczy wymagań stawianych producentom i konstruktorom wolumetrycznych próbników bioaerozolu, a także placówkom badawczym wyposażonym w sprzęt i umiejętności do przeprowadzania pomiarów sprawności tych próbników. Dokument nie jest przeznaczony dla osób, które używają wolumetrycznych próbników bioaerozolu do wykonywania pomiarów narażenia pracowników na stanowiskach pracy.
Pobieranie próbek bioaerozoli
Pobieranie próbek bioaerozoli ma na celu sprawne i wydajne wychwycenie możliwie wszystkich cząstek biologicznych z powietrza, a następnie zgromadzenie w taki sposób, by umożliwić ich późniejszą detekcję. Podczas pobierania próbek powietrza należy uwzględnić warunki mikroklimatu (temperatura, wilgotność), ilości osób przebywających w danym pomieszczeniu, intensywność ich przemieszczania się oraz sprawność systemu wentylacyjnego.
Metody pobierania cząstek bioaerozoli są determinowane przez ich fizyczne i biologiczne właściwości. Proces ten ma na celu wychwyt jak największej liczby cząstek biologicznych z powietrza, a następnie zgromadzenie ich (bez zmiany i uszkodzenia ich struktury) w taki sposób, by umożliwić późniejszą analizę.
Metody pobierania próbek
Do najczęściej stosowanych metod pobierania próbek bioaerozoli należą:
- Impakcja: Separacja i wychwyt cząstek ze strumienia powietrza na stałe podłoże. Impakcja jest jedną z najczęściej stosowanych metod pobierania próbek bioaerozoli. W impaktorach, strumień powietrza przechodząc przez otwór wlotowy przyrządu pomiarowego ulega gwałtownej zmianie (najczęściej pod kątem 90°) co do kierunku swego ruchu. W metodzie wykorzystującej impakcję bezwładnościową cząstki, na skutek sił inercji wypadają ze strugi powietrza i są deponowane na powierzchni wychwytu np. stałej pożywce mikrobiologicznej, szkiełku mikroskopowym lub taśmie pokrytej substancją o właściwościach adhezyjnych. Tego typu mechanizm wychwytu cząstek bioaerozoli znalazł zastosowanie m.in. w: jedno- (np.: Surface Air Sampler, MAS, impaktor N-6 Andersena) i wielostopniowych impaktorach (np.
- Impakcja wirowa: Wykorzystuje inercję cząstek, które przed depozycją wprawiane są w ruch wirowy wewnątrz cylindrycznej komory. W aspiratorze wirowym powietrze jest pobierane do wnętrza głowicy przyrządu przez wirujący z dużą szybkością (4000-5000 obrotów/min.) cylinder. Wskutek działania siły odśrodkowej mikroorganizmy zostają zdeponowane na powierzchniach ścianek aparatu pokrytych paskami z warstwą agaru. Impakcja wirowa wykorzystywana jest m.in.
- Absorpcja w cieczach: Najczęściej w metodzie tej jako medium wychwytujące, stosuje się wodę, ciecze o podobnej do wody lepkości lub ciecze nieparujące, których lepkość jest wielokrotnie wyższa od lepkości wody (np. „lekki” lub „ciężki” olej mineralny). Woda i ciecze do niej zbliżone dość szybko odparowują, dlatego stosując je, należy redukować czas trwania pobierania próbki. Użycie cieczy o niskim współczynniku parowania (np. glicerol) pozwala na wydłużenie czasu pobierania próbki aerozolu biologicznego.
- Filtracja: Do najczęściej stosowanych w pomiarach bioaerozoli zalicza się filtry: poliwęglanowe, żelatynowe, teflonowe, z polichlorku winylu, octanu celulozy, mieszaniny estrów celulozy oraz filtry wykonanych z nanorurek węglowych. Ze względu na swą prostotę, stosunkowo niskie koszty i szeroki zakres zastosowań, filtracja jest powszechnie wykorzystywaną metodą pomiaru aerozoli biologicznych.
Regulacje prawne
W Dzienniku Ustaw opublikowano jednolity tekst rozporządzenia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach. Rozporządzenie nakłada na zarządzających obiektami obowiązek monitorowania stanu wody oraz określa parametry mikrobiologiczne i fizykochemiczne wody. Zgodnie z rozporządzeniem wydanym przez ministra zdrowia, podmioty zarządzające pływalniami mają obowiązek systematycznego i udokumentowanego nadzoru pracy urządzeń oraz rejestrowania wyników pomiaru jakości wody na pływalni nie rzadziej niż co 4 godziny w trakcie użytkowania basenu.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
tags: #jakość #powietrza #na #basenie #normy #sanepid
