Jakość Powietrza w Małopolsce: Dwutlenek Siarki i Obowiązujące Normy
- Szczegóły
W ostatnim czasie na terenie województwa małopolskiego odnotowujemy występujące przekroczenia obowiązujących norm zanieczyszczeń w powietrzu. W celu zapoznania się z aktualną sytuacją stanu jakości powietrza należy wejść w zakładkę INFORMACJE O ZAGROŻENIACH / MONITORING POWIETRZA. Ponadto mogą Państwo skorzystać z ogólnodostępnych mobilnych aplikacji, które na bieżąco przedstawiają stan powietrza i wprowadzenych stopniach zagrożenia.
Źródła Danych o Jakości Powietrza
Dane dotyczące jakości powietrza dostarczone przez: Regionalny Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie (WIOŚ) oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
Ocena Jakości Powietrza w Polsce
Ocena jakości powietrza i wynikające z nich działania odnoszone są do obszarów nazywanych strefami, obejmującymi teren całego kraju. Określając stan jakości powietrza oparto się o „Raport o stanie środowiska w województwie małopolskim w 2007 roku”. Wyniki klasyfikacji 46 ocenianych stref zawarte zostały w wojewódzkich raportach z oceny jakości powietrza za rok 2024. Raporty te w terminie do 29 kwietnia 2025 r. zostały przekazane do właściwych terytorialnie zarządów województw.
Ocena pod kątem ochrony zdrowia ludzi została wykonana dla 12 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku węgla (CO), ozonu (O3), benzenu (C6H6), pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: benzo(a)pirenu (B(a)P), arsenu (As), kadmu (Cd), niklu (Ni) i ołowiu (Pb).
Na obszarze wszystkich województw dotrzymane zostały normy jakości powietrza dla 6 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki, tlenku węgla, benzenu oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: kadmu, niklu i ołowiu. W 2024 roku przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego PM2,5 wystąpiło na obszarach czterech stref (aglomeracje: górnośląska i łódzka, miasto Częstochowa oraz strefa łódzka).
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Oceniany 2024 rok, w porównaniu do roku 2023, charakteryzował się nieco wyższymi wartościami stężeń pyłu zawieszonego PM10. Średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM10, obliczone jako średnia ze wszystkich stacji w kraju, w 2024 roku zwiększyło się o około 7% w porównaniu do roku 2023. Przekroczenie średniodobowego poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 odnotowano na obszarach trzech województw: śląskiego, małopolskiego oraz dolnośląskiego (strefa dolnośląska, aglomeracja krakowska, strefa małopolska, aglomeracja górnośląska, strefa śląska).
W wyniku rocznej oceny jakości powietrza dla strefy krakowsko - wielickiej została ustalona klasa C pod względem ochrony zdrowia, natomiast klasa A dla kryteriów ochrony roślin. Ocen poziomu zanieczyszczeń powietrza w poszczególnych strefach województwa małopolskiego wykonano w oparciu o wyniki pomiarów prowadzonych w stanowiskach pomiarowych metodami: automatycznymi, manualnymi i pasywnymi, funkcjonujących zgodnie z wojewódzkim programem monitoringu środowiska.
Dwutlenek Siarki (SO2)
Dwutlenek siarki to bezbarwny gaz o ostrym, gryzącym i duszącym zapachu, silnie drażniący drogi oddechowe. Wchłaniany jest do organizmu człowieka przez błonę śluzową nosa i górnego odcinka dróg oddechowych. Jest trujący dla zwierząt i szkodliwy dla roślin. Gaz ten wchodzi w reakcję z parą wodną zawartą w powietrzu, w wyniku czego stanowi główną przyczynę powstawania kwaśnych deszczy.
Dwutlenek siarki powstaje przede wszystkim w wyniku spalania paliw kopalnych zawierających siarkę - zarówno w zakładach przemysłowych, lokalnych kotłowniach, jak również w indywidualnych kotłach grzewczych. Zakłady przemysłowe stosują często techniki odsiarczania spalin, by dotrzymać dopuszczalnych wartości emisji.
W 2007 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadziła badania na terenach parków narodowych. Stacje te służyły jako punkty pomiarów do badań zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem azotu i dwutlenkiem siarki metodą pasywną na obszarze województwa małopolskiego. Według przeprowadzonych badań wykazano, że w żadnym punkcie nie wystąpiły przekroczenia dopuszczalnych poziomów średniorocznego stężenia dwutlenku siarki i dwutlenku azotu.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Inne Zanieczyszczenia Powietrza
- Pył zawieszony: Pył składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Największa emisja pyłów powodowana jest w wyniku spalania węgla w starych i często źle wyregulowanych kotłach oraz piecach domowych.
- Ozon: Ozon obecny w warstwie atmosfery przy powierzchni, ma negatywny wpływ na zdrowie ludzkie i roślinność. Największe stężenia obserwuje się przy dużych aglomeracjach miejskich, a głównym powodem jego powstawania jest emisja spalin samochodowych.
- Dwutlenek azotu: Na terenach dużych miast dominuje wpływ spalin samochodowych, dlatego największe zanieczyszczenia najczęściej występują w sąsiedztwie ruchliwych ulic.
- Tlenek węgla: W ramach działalności człowieka największą emisję powodują spaliny samochodowe, kotły domowe opalane węglem, spalanie odpadów, także suchych pozostałości roślinnych oraz przemysł energetyczny, hutniczy i chemiczny.
Normy Jakości Powietrza
A ile wynoszą te normy? Wyznaczają je przepisy. Obecnie średnie dopuszczalne stężenie NO2 wynosi maksymalnie 40 μg/m3 w skali roku, ale od 2030 roku będzie to już 20 μg/m3. W 2024 roku została przyjęta unijna dyrektywa w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (ang. Ambient Air Quality Directive, AAQD). Ta druga wartość, na mocy dyrektywy AAQD, od 2030 roku spadnie do 20 μg/m3. Pojawi się też nowa skala pomiaru - dobowa - z maksymalnym poziomem stężenia na poziomie 50 μg/m3.
Unijna dyrektywa zmienia także normy dotyczące pyłu drobnego i pyłu zawieszonego w powietrzu (PM2,5 i PM10) czy innych zanieczyszczeń, takich jak: dwutlenek siarki, benzen, tlenek węgla, ołów, arsen, kadm, nikiel i benzoapiren.
Małopolskie Normy Zanieczyszczenia Powietrza
W Programie ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (stanowiącym załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 stycznia 2017 r.) zostały określone normy małopolskie zanieczyszczenia powietrza - 3 stopnie zagrożenia dla poszczególnych przedziałów stężeń pyłu zawieszonego PM10 - żółty, pomarańczowy i czerwony. Celem ich obwieszczania jest ochrona grup ludności najbardziej wrażliwych na zanieczyszczenia powietrza.
Stopnie zagrożenia:
- I stopień zagrożenia (kod żółty): Ryzyko przekroczenia wartości stężenia 24-godz. na poziomie 50 μg/m3.
- II stopień zagrożenia (kod pomarańczowy): Ryzyko przekroczenia wartości 24-godz. > 150 μg/m3.
- III stopień zagrożenia (kod czerwony): Ryzyko przekroczenia wartości stężenia 24-godz. > 200 μg/m3.
Działania na Rzecz Poprawy Jakości Powietrza
Jak wskazuje WHO, lepsze powietrze to mniej chorób dróg oddechowych, mniejsze ryzyko chorób serca i zawałów czy choćby lepsze samopoczucie. A lepsze zdrowie przekłada się też na większą produktywność w pracy i życiu codziennym oraz mniejsze wydatki z budżetu państwa.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Władze samorządowe (różnego szczebla) mogą jednak wprowadzać własne rozwiązania - odpowiadające lokalnej specyfice problemu i uzupełniające decyzje władz centralnych. Tak dzieje się m.in. w województwie małopolskim, gdzie wyznaczono progi zanieczyszczenia powietrza.
Określa on działania krótko- i długoterminowe, które samorządy podejmują na rzecz poprawy jakości powietrza. Ponadto gminy informują też swoich mieszkańców, jeśli stężenie zanieczyszczeń jest zauważalnie wysokie.
Poziomy Jakości Powietrza - Wartości Indeksu Jakości Powietrza (AQI)
Poziomy zagrożenia zdrowia:
| Wartości AQI | Poziom | Opis |
|---|---|---|
| 0 - 50 | Dobra | Jakość powietrza jest uznawana za zadowalającą, a zanieczyszczenie powietrza stanowi niewielkie ryzyko lub jego brak. |
| 51 - 100 | Średnia | Jakość powietrza jest dopuszczalna; jednak niektóre zanieczyszczenia mogą być umiarkowanie szkodliwe dla bardzo małej liczby osób, które są niezwykle wrażliwe na zanieczyszczenie powietrza. |
| 101 - 150 | Niezdrowa dla osób wrażliwych | U osób wrażliwych mogą wystąpić negatywne skutki dla zdrowia. Większość populacji może nie odczuwać negatywnych objawów. |
| 151 - 200 | Niezdrowa | Każdy może zacząć doświadczać negatywnych skutków zdrowotnych; U osób wrażliwych mogą wystąpić poważniejsze skutki zdrowotne. |
| 201 - 300 | Bardzo niezdrowa | Ostrzeżenie zdrowotne, poziom alarmowy. Bardzo prawdopodobny negatywny wpływ na całą populację. |
| 300+ | Zagrożenie dla życia | Alarm Zdrowotny: każdy może doświadczyć poważniejszych skutków zdrowotnych. |
Aby dowiedzieć się więcej na temat jakości powietrza i zanieczyszczenia, sprawdź w wikipedii temat "jakość powietrza" lub nasz poradnik o jakości powietrza i jego wpływie na Twoje zdrowie. Więcej przydatnych informacji zdrowotnych na blogu doktora Richarda Sainta z Pekinu: www.myhealthbeijing.com.
Uwaga dotycząca użytkowania: Wszystkie dane dotyczące jakości powietrza mogą być nieważne w chwili publikacji, a w celu zapewnienia jakości dane te mogą być w dowolnym momencie zmieniane bez powiadomienia.
tags: #jakość #powietrza #Małopolska #dwutlenek #siarki #normy
