Jakość Powietrza w Jędrzejowie i Województwie Świętokrzyskim: Normy i Monitoring
- Szczegóły
Aktualne wyniki pomiarów jakości powietrza ze stacji zlokalizowanych w województwie świętokrzyskim, a także prognozy zanieczyszczeń powietrza, są dostępne w Internecie. Odświeżane na bieżąco informacje zamieszczane są na radiokielce.pl. GIOŚ zachęca do bieżącego monitorowania aktualnego stanu jakości powietrza na podstawie wyników pomiarów, które są udostępniane w Internecie. Bieżące wyniki pomiarów jakości powietrza, wraz z informacjami zdrowotnymi przypisanymi do poszczególnych kategorii indeksu jakości powietrza, dostępne są na portalu „Jakość powietrza”.
W przypadku prognozowanego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska przekroczenia średniodobowego stężenia pyłu zawieszonego PM10 powyżej 150 µg/m3, co oznacza bardzo złą jakość powietrza, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) ostrzega przed smogiem wysyłając wiadomości SMS. O ryzyku wystąpienia przekroczenia poziomu pyłu zawieszonego PM10 powiadamia również Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Kielcach. Wczoraj (6 grudnia) wydane zostało ostrzeżenie o prognozowanym przekroczeniu pyłu zawieszonego PM10 na terenie powiatów kieleckiego i powiatu staszowskiego. Dzisiaj (7 grudnia) na zachodzie i południu województwa świętokrzyskiego oraz w piątek i sobotę na północy regionu wskaźniki PM10 mają być na umiarkowanym poziomie (50.1 - 80 µg/m3). Szczegóły wraz z prognozą są dostępne na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
Zanieczyszczenia Powietrza i Ich Źródła
Przyczyną podwyższonych stężeń pyłu zawieszonego PM10 są warunki meteorologiczne sprzyjające gromadzeniu zanieczyszczeń pochodzących głównie z ogrzewania domów i mieszkań.
PM10 - Bardzo Szkodliwy Pył Zawieszony
PM10 jest mieszaniną zawieszonych w powietrzu cząsteczek, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów. Jest szkodliwy, ponieważ zawiera rakotwórcze metale ciężkie - benzopireny, furany i dioksyny. Norma średniego, dobowego stężenia tego pyłu wynosi według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynosi 50 mikrogramów na metr sześcienny, a roczna 20 mikrogramów na metr sześcienny. Informację o przekroczonych normach pyłu zawieszonego ogłasza się jednak wówczas, gdy dobowe stężenie PM10 wyniesie 200 mikrogramów na metr sześcienny.
PM10 przede wszystkim wpływa negatywnie na układ oddechowy. Pył zawieszony odpowiada za ataki kaszlu, świszczący oddech, pogorszenie się stanu osób z astmą oraz za ostre i gwałtowne zapalenie oskrzeli. W sposób pośredni PM10 negatywnie wpływa także na cały organizm, między innymi zwiększając ryzyko zawału serca i wystąpienia udaru mózgu. Benzopiren jest również silnie rakotwórczy.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
NO2 - Dwutlenek Azotu
Dwutlenek azotu powstaje w wyniku spalania paliw, przede wszystkim przez pojazdy i maszynyoraz podczas produkcji energii. NO2 stanowi zaledwie 5-10 proc. emitowanych bezpośrednio tlenków azotu, pozostała ilość to NO. Schłodzenie spalin i dostawa tlenu sprzyja jednak utlenianiu NO do NO2.
W przypadku ludzi NO2 może powodować podrażnienie dróg oddechowych, nasilenie chorób układu oddechowego (zwłaszcza astmy). Powoduje także napady kaszlu, pojawienie się świszczącego oddechu lub trudności w oddychaniu. Długotrwałe podwyższone stężenie NO2 może natomiast zwiększać podatność na infekcje układu oddechowego oraz osłabiać funkcje obronne płuc.
W przypadku środowiska NO2 działa destrukcyjnie na ekosystemy leśne i zbiorniki wodne oraz wpływa na zmniejszenie dopływu promieniowania słonecznego.
SO2 - Dwutlenek Siarki
Dwutlenek siarki to bezbarwny gaz o ostrym, gryzącym i duszącym zapachu, który silnie drażni drogi oddechowe. SO2 jest produktem ubocznym spalania paliw kopalnych, przez co zanieczyszcza atmosferę i powoduje smog. Co ciekawe, ma jednak własności bakteriobójcze i pleśniobójcze. Z tego powodu często stosowany jako konserwant (E220), szczególnie do win.
Dwutlenek siarki prowadzi do uszkodzenia układu oddechowego, zwiększonej podatności na infekcje oraz stanów zapalnych i chorób. Jego nagromadzenie w organizmie z czasem może przerodzić się w zmiany nowotworowe.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
O3 - Ozon Troposferyczny
Ozon to odmiana alotropowa tlenu. Cząsteczki tlenu, którym oddychamy i który jest podstawowym składnikiem powietrza, są zbudowane z dwóch atomów tlenu (O2), w skład cząsteczki ozonu wchodzą natomiast trzy atomy tlenu (O3). Ten trzeci atom tlenu sprawia, iż ozon w przeciwieństwie do dwuatomowej cząsteczki tlenu jest silnym utleniaczem fotochemicznym.
Ta właściwość powoduje, że ozon w górnej warstwie atmosfery - stratosferze, absorbuje prawie całkowicie niezwykle szkodliwe dla organizmów żywych, promieniowanie nadfioletowe o długości fali poniżej 295nm. Dzięki czemu do powierzchni Ziemi dociera tylko kilka procent biologicznie czynnego promieniowania UV.
Natomiast ozon w dolnej warstwie atmosfery (troposferze) jest zanieczyszczeniem powietrza, które negatywnie wpływa na zdrowie ludzi. Podwyższone stężenie ozonu w powietrzu może prowadzić do reakcji zapalnych oczu czy chorób dróg oddechowych, w tym nasilenia objawów astmy oraz zmniejszenia wydolności płuc. Organizm człowieka broni się przed przedostającym się do płuc ozonem i zmniejsza ilość wdychanego tlenu, co w konsekwencji może powodować nasilenie chorób układu krążenia. Ozon może powodować senność, bóle głowy i znużenie oraz spadek ciśnienia tętniczego krwi. Ponadto podwyższone stężenia ozonu niszczą roślinność oraz przyspieszają korozję materiałów.
Smog: Przyczyny i Rodzaje
Zanieczyszczenie atmosfery powoduje powstanie na ziemi kilku niekorzystnych zjawisk, do których należy między innymi SMOG, czyli mgła inwersyjna. Powstaje on w wyniku połączenia się dymu i mgły lub pary wodnej. Występuje w dwóch odmianach: fotochemicznej i siarkowej. Pierwsza z nich powstaje w warunkach klimatu tropikalnego lub subtropikalnego, a tworzy się głównie ze spalin samochodowych zawierających węglowodory, tlenki azotu oraz czad. Pod wpływem promieniowania słonecznego związki te, reagując ze sobą, tworząc substancje silnie utleniające. Smog ten atakuje drogi oddechowe, zmniejszając odporność na choroby. Smog siarkowy powstaje w wyniku spalania węgla a występuje w wielkich aglomeracjach i miastach strefy klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się wysoką koncentracją sadzy, tlenków siarki oraz tlenku węgla. Działa na organizmy parząco, poraża drogi oddechowe, szkodliwie oddziałuje na układ krążenia.
Monitoring Jakości Powietrza w Województwie Świętokrzyskim
Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska GIOŚ podał wstępne dane dotyczące miejscowości z województwa świętokrzyskiego, w których w minionym roku najczęściej dochodziło do zanieczyszczeń powietrza. Joanna Jędras, naczelniczka Regionalnego Wydziału Monitoringu Środowiska Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w województwie świętokrzyskim, poinformowała, że na 12 zanieczyszczeń zagrażających zdrowiu ludzi przekroczenia występują głównie dla pyłów PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenu.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Monitoring jakości powietrza jest prowadzony na 13 stacjach stałych m.in. w Kielcach, Opatowie i Starachowicach oraz dwóch mobilnych, które w 2022 roku stacjonowały w Pińczowie i Kazimierzy Wielkiej. - Lokalizacja stacji umożliwia wykonanie pomiarów we wszystkich częściach województwa świętokrzyskiego, co jest istotne przy wykonywaniu ocen jakości powietrza wspomaganych dodatkowo modelowaniem wykonywanym przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy - zaznaczyła.
Na podstawie wstępnie zweryfikowanych danych za 2022 rok (do 23 grudnia) w Świętokrzyskiem przekroczony został 24-godzinny poziom dopuszczalny pyłu zawieszonego PM10, na stacji w Pińczowie, gdzie odnotowano 40 dni z przekroczeniem na 35 dopuszczonych w roku. Znaczną liczbę przekroczeń tej normy odnotowano również na stacji w Nowinach (34 dni). Na pozostałych stacjach w województwie w 2022 roku liczba dni z przekroczeniem 24-godzinnego poziom dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 mieściła się w przedziale od 8 dni (Busko-Zdrój) do 32 dni (Opatów). Z kolei w Głuchowie i Solcu-Zdroju nie zanotowano żadnej doby z przekroczeniem. Większość dni z przekroczeniem normy pyłu PM10 wystąpiła w okresie od stycznia do marca oraz od października do grudnia.
Dla porównania, w roku 2020 maksymalna liczba dni z przekroczeniem 24-godzinnego poziomu dopuszczalnego pyłu PM10 w województwie wynosiła 34 dni (Małogoszcz) i norma była dotrzymana. Natomiast w roku 2021 przekroczenia normy dobowej pyłu PM10 ponad dopuszczalną ilość miały miejsce w: Kielcach (40 dni), Starachowicach (42 dni), Nowinach (52 dni) i Opatowie (56 dni).
Ponadto w województwie świętokrzyskim w 2022 roku został przekroczony poziom informowania dla pyłu PM10 wynoszący 100 mikrogramów na metr sześcienny. Świadczy to o wystąpieniu tzw. epizodu smogowego. - Poziom ten przekroczony został na stacji w Pińczowie 9 stycznia (109,4 µg/m3) oraz w Starachowicach 12 marca (110,9 µg/m3) i 22 marca (115 µg/m3). Nie miały natomiast miejsca przekroczenia poziomu alarmowego pyłu PM10 wynoszącego 150 µg/m3 - przekazała naczelniczka.
Lokalizacje Stacji Monitoringu Jakości Powietrza
Stacje stałe monitoringu jakości powietrza są zlokalizowane w: Kielcach (przy ul. Targowej, Jurajskiej oraz w dwóch punktach przy ul. Warszawskiej), Nowinach, Małogoszczu, Starachowicach, Opatowie, Ożarowie, Połańcu, Busku-Zdroju, Solcu-Zdroju, Gołuchowie. W 2023 roku stacje mobilne będą dokonywać pomiarów w Łagowie oraz Włoszczowie.
Program Czyste Powietrze
Program Czyste powietrze został stworzony, ponieważ wg badań aż 45 tyś osób umiera w Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza. SMOG, który odpowiedzialny jest za wiele chorób w dużej mierze spowodowany jest przez przestarzałe i nieekologicznie sposoby ogrzewania domów jednorodzinnych, ale też kamienic starego typu. To właśnie główny powód powstania programu Czyste powietrze, dzięki któremu można otrzymać dotację na:
- wymianę, zakup oraz montaż źródeł ciepła (takich które spełniają wymagania programu),
- mikroinstalację fotowoltaiczną,
- wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych,
- montaż i modernizację instalacji ciepłej wody użytkowej i instalacji centralnego ogrzewania,
- docieplenie domu,
- instalację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.
Jak Otrzymać Wsparcie w Ramach Programu Czyste Powietrze?
- Zapoznaj się z regulaminem i dokumentacją, która będzie Ci niezbędna do całej procedury.
- Sprawdź potrzeby energetyczne swojego budynku. Najlepszym rozwiązaniem będzie audyt energetyczny budynku.
- Wypełnij właściwy wniosek i prześlij go lub dostarcz do odpowiednich organów.
- Podpisz umowę o dofinansowanie
- Wypełnij i złóż wnioski o wypłaty dofinansowania
- Zakończ inwestycje i zaproś wizytatora, który potwierdzi poprawność wykorzystania dofinansowania
- Utrzymaj inwestycję przez 5 lat od jej zakończenia.
W zależności od osiąganego dochodu właściciele domów jednorodzinnych w ramach programu mogą otrzymać nawet 30 tys. złotych, a przy podwyższonym poziomie dofinansowania nawet 37 tys. Dokładne informacje na temat poszczególnych kwot, które można przeznaczyć na termomodernizację lub zmianę sposobu ogrzewania budynku w ramach programu Czyste Powietrze, można znaleźć na stronie programu czystepowietrze.gov.pl.
Beneficjentami programu mogą zostać nie tylko właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych, ale też właściciele osobnych, wydzielonych mieszkań w budynkach jednorodzinnych. Warunkiem jest posiadanie osobnej księgi wieczystej.
Wnioski o dofinansowanie w ramach projektu Czyste Powietrze należy składać do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej obejmującego swoim działaniem teren województwa, w którym zlokalizowany jest budynek mieszkalny należący do przyszłego beneficjenta.
Normy Skażenia Powietrza
Normy określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu. Zgodnie z nimi:
- Skażenie PM10: dobowy poziom stężeń pyłu PM10 wynosi 50µg/m³ i nie może być przekroczony częściej niż 35 dni w roku. Dodatkowo średnia roczna nie może przekraczać 40 µg/m³.
- Skażenie PM2.5: dla pyłu PM2.5 rozporządzenie zawiera tylko normę roczną, która wynosi 25µg/m³. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła normę dobową, która wynosi 25µg/m³. Należy pamiętać, że każdy poziom stężenia pyłu PM2.5 niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie.
PM2.5 i PM10: Charakterystyka i Wpływ na Zdrowie
PM2.5 to pył, którego cząsteczki są nie większe od 2,5μm. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opisała go jako najbardziej szkodliwy dla zdrowia człowieka w grupie zanieczyszczeń atmosferycznych. Jego szkodliwość wynika między innymi z tego, że jego cząsteczki są na tyle małe, że mogą przenikać przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu. Udowodniono, że ciągłe oddychanie zanieczyszczonym pyłem PM2.5 powietrzem skraca średnią długość życia. Nawet krótkotrwała ekspozycja może być szkodliwa, zwiększając ryzyko chorób układu oddechowego i krwionośnego. Dodatkowo znane są dokuczliwe objawy występujące bezpośrednio w wyniku kontaktu ze skażonym powietrzem, jak: kaszel, nasilenie astmy, uczucie duszności. Oddychanie powietrzem skażonym pyłem PM2.5 zwiększa też ryzyko zawału i arytmii.
PM10 to pył, złożony z cząstek o średnicy mniejszej lub równej 10μm. Jego występowanie jest związane przede wszystkim z procesem spalania paliw stałych i ciekłych. Pył może zawierać substancje toksyczne, szkodliwe dla ludzi. Dym, sadza, azbest, cząsteczki metali (arsen, nikiel, kadm, ołów), dioksyny, furany i benzpopiren i inne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - to wszystko nie tylko brzmi strasznie, ale ma też negatywny wpływ na nasze zdrowie.
Wpływ Naszych Działań na Jakość Powietrza
W dużej mierze to od nas samych zależy, jaki jest poziom zanieczyszczeń powietrza zarówno w całym kraju, jak i w naszej najbliższej okolicy. Codziennie podejmujemy szereg decyzji o tym, w jaki sposób ogrzewamy nasz dom, czy wybieramy publiczne środki transportu, czy w końcu dbamy o to, aby nasze samochody były jak najmniej emisyjne.
tags: #jakość #powietrza #Jędrzejów #normy
