Jakość Powietrza w Polsce: Aktualny Stan i Działania Naprawcze
- Szczegóły
Jakość powietrza w Polsce jest tematem, który budzi coraz większe zainteresowanie społeczne. Świadomość wpływu zanieczyszczeń na zdrowie rośnie, a dostępne narzędzia i informacje pozwalają na bieżąco monitorować stan powietrza w różnych regionach kraju.
Skale Jakości Powietrza
Skale jakości powietrza (ang. Air Quality Index AQI) to kolorowe wyznaczniki, które informują o stanie powietrza, którym oddychamy. AQI to najprostszy sposób określenia poziomu zanieczyszczenia powietrza, mieszczący się w skali od 0 do 500. Im wyższy wskaźnik, tym powietrze jest bardziej zanieczyszczone. Ocena jakości powietrza obejmuje przede wszystkim poziom pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10, ale także niektórych zanieczyszczeń gazowych - dwutlenku siarki (SO2), ozonu (O3), tlenku azotu (NO), tlenku węgla (CO) i benzenu, które najczęściej są wynikiem spalania paliw.
Pomiary dokonywane są w sposób ciągły (automatycznie lub manualnie) lub okresowy, a do oceny wykorzystywane są zaawansowane metody matematyczne. Zebrane dane na temat stężeń poszczególnych zanieczyszczeń porównywane są z normami.
Kategorie Jakości Powietrza:
- BARDZO DOBRY (0-50) - oznacza bardzo dobrą jakość powietrza.
- DOBRY (50-100) - oznacza zadowalającą jakość powietrza. W takim przypadku zanieczyszczenia nie stanowią zagrożenia dla zdrowia lub ryzyko jest niewielkie.
- UMIARKOWANY (101-150) - oznacza akceptowalną jakość powietrza, ale zanieczyszczenie może być zagrożeniem dla osób szczególnie wrażliwych (starszych, chorych, kobiet w ciąży i małych dzieci).
- DOSTATECZNY (151-200) - oznacza dostateczną jakość powietrza. Zanieczyszczenie stanowi już zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza dla grup wrażliwych.
- ZŁY (201-300) - oznacza złą jakość powietrza. Zanieczyszczenie jest na tyle duże, że osoby chore lub starsze, kobiety w ciąży oraz małe dzieci powinny unikać przebywania na zewnątrz, pozostali spoza grupy ryzyka natomiast ograniczyć je do minimum.
- BARDZO ZŁY (>300) - oznacza bardzo złą jakość powietrza, która powoduje problemy ze zdrowiem. Może prowadzić do zaburzeń ze strony układów oddechowego, naczyniowo-sercowego oraz odpornościowego.
Indeks jakości powietrza jest różnie wyliczany w zależności od rejonu. Najpowszechniejsze normy to amerykańska i chińska. Są do siebie dość podobne, jeśli mówimy o wartościach skrajnie wysokich - powyżej 200. Ze względu na gorszą jakość powietrza w tamtej części Azji, chińska norma jest mniej restrykcyjna i uznaje, że “stan dobry” występuje do momentu przekroczenia poziomu 35 µg/m3 pyłów PM2.5. Bardzo często uznaje się ją za odpowiednią dla Polski, jednak my rekomendujemy korzystanie z norm amerykańskich lub europejskich, które są najbliższe standardom wyznaczonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Zanieczyszczenia Powietrza w Polsce - Przyczyny i Skutki
Emisja zanieczyszczeń powietrza w Polsce wynika w głównej mierze z ogrzewania domów za pomocą węgla i innych paliw stałych, często w piecach nie spełniających żadnych standardów emisyjnych. Główną przyczyną występowania wysokich stężeń zanieczyszczeń pyłowych jest spalanie w domowych piecach paliw stałych. Z kolei za przekroczenia standardów NO2 w miastach odpowiada przede wszystkim transport.
Przeczytaj także: PE a bezpieczeństwo wód mineralnych
Szacuje się, że w roku 2016 w wyniku narażenia na zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego doszło na świecie do 4,2 mln zgonów. Około 99% światowej populacji mieszka w miejscach, w których poziom jakości powietrza przekracza limity WHO.
Co więcej, jak pokazują dane Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), w Polsce z powodu smogu co roku umiera przedwcześnie nawet ok. 46,3 tys. osób.
Działania Naprawcze na Rzecz Poprawy Jakości Powietrza
Działania naprawcze w programach ochrony powietrza skupiają się przede wszystkim na działaniach związanych z redukcją emisji z indywidualnych systemów grzewczych na paliwa stałe, wśród których warto wymienić: wymiany pieców/kotłów, termomodernizacje budynków, domowe instalacje OZE, zarządzanie wymianami oraz uchwałami antysmogowymi, inwentaryzacje emisji z indywidualnych źródeł ciepła, edukację oraz kontrole zachowania obowiązujących przepisów.
Działania naprawcze określane są w programach ochrony powietrza, które zostały opracowane przede wszystkim ze względu na przekroczenia zanieczyszczeń pyłowych: pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5, a także i benzo(a)pirenu. W przypadku 3 województw (śląskie, wielkopolskie oraz łódzkie) program opracowano również ze względu na przekroczenia poziomu docelowego ozonu, a największe miasta (Warszawa, Kraków, aglomeracja górnośląska oraz Wrocław) wymagały przygotowania programu ze względu na występowanie przekroczeń stężeń dwutlenku azotu (NO2).
Działania wskazane do realizacji w programach rozłożone zostały w większości stref na lata 2021-2026. Innymi słowy planuje się, że poprawa jakości powietrza zostanie osiągnięta do roku 2026.
Przeczytaj także: Optymalna wilgotność powietrza
W ramach programu „Czyste Powietrze” od września 2018 do 10 grudnia 2021 złożono ponad 368 tysięcy wniosków, podpisano 290 tysięcy umów na dofinansowanie w kwocie blisko 4,8 mld złotych na wymianę około 315 000 źródeł ciepła, co wg wyliczeń stanowi ok. 10% potrzeb.
Suma planowanych kosztów działań ujętych w programach ochrony powietrza to około 50,43 mld zł do wydatkowania w przeciągu 6 lat. Koszty wymiany pieców/kotłów to ponad 44 miliardy zł, i mają one największy udział sięgający aż 88% kosztów całkowitych.
Innowacyjne Rozwiązania Monitoringu Jakości Powietrza
W celu zwiększenia świadomości społecznej i monitoringu jakości powietrza, stosowane są różnorodne rozwiązania, takie jak:
- Ekosłupki: Urządzenia ostrzegające kolorem światła przed szkodliwymi zanieczyszczeniami. Przykładowe lokalizacje Łódzkich Ekosłupków: Centrum, Bałuty, Górna, Widzew, Polesie.
- Mobilne czujniki Airly: Czujniki monitorujące zanieczyszczenia pyłowe i gazowe, temperaturę, wilgotność oraz ciśnienie. Dzięki nim można zmierzyć jakość powietrza w czasie rzeczywistym z każdego miejsca i szybko reagować na niebezpieczne zdarzenia.
- MechoFiltr: Instalacja wykorzystująca mech do oczyszczania powietrza. Mech pochłania zanieczyszczenia, a instalacja monitoruje temperaturę, wilgotność, prędkość i kierunek wiatru oraz jakość powietrza.
Przydatne Narzędzia i Aplikacje
Mając świadomość, jak smog wpływa na zdrowie, powinniśmy się przed nim chronić. Podstawowe działanie to właśnie instalacja aplikacji mobilnej, która będzie informowała nas o stanie powietrza w naszej okolicy. Serwis Pogoda w INTERIA.PL prezentuje szczegółowe prognozy pogody, które zawierają również informacje o jakości powietrza.
Przeczytaj także: Mierniki wilgotności owsa – przegląd i zastosowanie
tags: #jaka #dzisiaj #jest #jakość #powietrza #w
