Czym jest CAQI i jak wpływa na jakość powietrza?
- Szczegóły
Skale jakości powietrza (ang. Air Quality Index AQI) to kolorowe wyznaczniki, które mają nam mówić o stanie tego, czym oddychamy. Widzimy je na ulicznych interaktywnych tablicach, w komunikacji miejskiej, w aplikacjach smogowych dostępnych na smartfony, na panelach oczyszczaczy powietrza… I chociaż łatwo domyślić się, że to zielony kolor sprzyja nam najbardziej, rzadko kiedy zastanawiamy się, co właściwie przedstawia ta skala i jak na naszym zdrowiu może odbić się przebywanie “w strefie czerwonej”.
Czym jest CAQI?
CAQI oznacza Common Air Quality Index, czyli wspólny europejski wskaźnik jakości powietrza. W dzisiejszych czasach, gdy jakość powietrza odgrywa kluczową rolę dla zdrowia publicznego, pojawia się wiele wskaźników i narzędzi monitorujących stan środowiska. CAQI to europejski Wspólny Indeks Jakości Powietrza, który ułatwia porównania poziomu zanieczyszczeń między regionami. Został stworzony w celu ułatwienia porównywania stanu środowiska w różnych miastach i regionach Europy.
Jak działa CAQI?
Podstawą funkcjonowania CAQI są systemy monitorowania jakości powietrza, które prowadzą pomiary na podstawie ustalonych standardów europejskich. CAQI bierze pod uwagę przede wszystkim zanieczyszczenia typu pyły zawieszone PM10 i PM2.5 oraz niektóre zanieczyszczenia gazowe. Na podstawie pomierzonych wartości wyliczany jest wartość indeksu, która odpowiada danym zakresom.
Proces obliczania CAQI opiera się na integracji pomiarów z różnych stacji monitorujących. Wynik końcowy prezentowany jest w formie liczby, która zwykle rozkładana jest na skale od 0 do 100. Im wyższa wartość, tym bardziej zanieczyszczone jest powietrze.
Znaczenie CAQI dla społeczeństwa
Wspólna i czytelna skala CAQI pozwala mieszkańcom na szybkie sprawdzenie, czy powietrze, którym oddychają, jest bezpieczne. Opiera się na pomiarach pyłów i gazów, a jego skala i interpretacja pozwalają na szybkie ocenienie, czy powietrze jest bezpieczne.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Warto pamiętać, że AQI (ang. Air Quality Index) to najprostszy sposób określenia poziomu zanieczyszczenia powietrza, który mieści się w skali od 0 do 500. Im wyższy wskaźnik, tym powietrze bardziej zanieczyszczone. Ocena jakości powietrza obejmuje przede wszystkim poziom pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10, ale także niektórych zanieczyszczeń gazowych - dwutlenku siarki (SO2), ozonu (O3), tlenku azotu (NO), tlenku węgla (CO) i benzenu, które najczęściej są wynikiem spalania paliw.
Pomiary dokonywane są w sposób ciągły (automatycznie lub manualnie) lub okresowy. Do oceny jakości powietrza wykorzystywane są zaawansowane metody matematyczne. Zebrane dane na temat stężeń poszczególnych zanieczyszczeń porównywane są z tzw.
Różne normy AQI
Indeks jakości powietrza jest różnie wyliczany w zależności od rejonu. Najpowszechniejsze normy to amerykańska i chińska. Są do siebie dość podobne, jeśli mówimy o wartościach skrajnie wysokich - powyżej 200. Ze względu na gorszą jakość powietrza w tamtej części Azji, chińska norma jest mniej restrykcyjna i uznaje, że “stan dobry” występuje do momentu przekroczenia poziomu 35 µg/m3 pyłów PM2.5.
Bardzo często uznaje się ją za odpowiednią dla Polski, jednak my rekomendujemy korzystanie z norm amerykańskich lub europejskich, które są najbliższe standardom wyznaczonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Aby mieć świadomość, z jakimi zanieczyszczeniami spotykamy się w naszych domach, warto zdecydować się również na mierniki powietrza. Dzięki nim dokładnie wiemy, jakie stężenie niebezpiecznych pyłów dosięga nas każdego dnia i możemy szukać odpowiedniego rozwiązania do walki z nimi.
Kategorie jakości powietrza
W Polsce ocena jakości powietrza obejmuje coroczne pomiary zanieczyszczeń 12 substancjami: dwutlenkiem siarki (SO2), dwutlenkiem azotu (NO2), tlenkiem węgla (CO), benzenem (C6H6), ozonem (O3), pyłem zawieszonym PM2.5 i PM10 oraz wszystkimi zanieczyszczeniami, które zostają oznaczone w pyle PM10 - ołowiem, arsenem, kadmem, niklem i benzo(a)pirenem. Uwzględnione zostały kryteria określone w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady z lat 2004 i 2008.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Kategoryzacja jakości powietrza w postaci tzw. Indeksów Jakości Powietrza (ang. Air Quality Index - AQI), została wprowadzona w celu łatwiejszego odbioru przez społeczeństwo informacji o stężeniach zanieczyszczeń. W wielu przypadkach dla poszczególnych klas jakości powietrza określone są również potencjalne skutki zdrowotne i przypisane rekomendacje odnośnie aktywności na zewnątrz, zarówno dla osób znajdujących się w grupie ryzyka, jak i ogółu społeczeństwa.
AQI wyznacza się zarówno na podstawie pomiarów, jak i prognoz stężeń wybranych zanieczyszczeń powietrza. Do najważniejszych zanieczyszczeń, które będą determinowały jakość powietrza zaliczamy: pył zawieszony frakcji PM10 i PM2,5, ozon O3, dwutlenku azotu NO2. Pozostałe zanieczyszczenia, nawet jeżeli są uwzględniane w kategoryzacji, nie mają większego wpływu na jakość powietrza, gdyż ich stężenia pozostają niskie.
Niestety nie ma uniwersalnych wytycznych, które by jednoznacznie pozwalały na określenie AQI. Dlatego też na różnych stronach i w aplikacjach, gdzie podawane są informacje o jakości powietrza możemy znaleźć bardzo różne indeksy. Do najbardziej popularnych należy amerykański AQI (US EPA AQI), europejski AQI, a na poziomie naszego kraju polski indeks jakości powietrza. Czasami też pojawiają się lokalne indeksy jakości powietrza.
Zestawienie wybranych stron internetowych prezentujących różne indeksy jakości powietrza:
| Nazwa portalu/aplikacji | Adres strony | Twórca strony | Rodzaje prezentowanych indeksów jakości powietrza | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| GIOŚ | Ocena jakości powietrza - Bieżące dane pomiarowe - GIOŚ (gios.gov.pl) | GIOŚ | Polski Indeks Jakości Powietrza | Dane bieżące, archiwalne |
| EuropeAir | Air Quality EuropeEuropean Air Quality Index (europa.eu) | Europejska Agencja Środowiskowa | Europejski Indeks Jakości Powietrza | Dane o jakości powietrza z krajów członkowskich EEA |
| AirVisual | AirVisual API | Trusted Live and Forecast Air Pollution Data (iqair.com) | Partner Programu NZ ds. | jakości powietrzana podstawie 1-godzinnych stężeń zanieczyszcze. |
Polski Indeks Jakości Powietrza
Polski Indeks Jakości Powietrza jest obliczany wyłącznie na podstawie 1-godzinnych danych ze stacji automatycznych funkcjonujących w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ). Zanieczyszczenia, na podstawie których liczony jest indeks: dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu (NO2), pył PM10, pył PM2,5, tlenek węgla (CO), benzen (C6H6), ozon (O3).
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Co oznaczają poszczególne poziomy AQI?
- BARDZO DOBRY (0-50) - oznacza bardzo dobrą jakość powietrza.
- DOBRY (50-100) - oznacza zadowalającą jakość powietrza. W takim przypadku zanieczyszczenia nie stanowią zagrożenia dla zdrowia lub ryzyko jest niewielkie.
- UMIARKOWANY (101-150) - oznacza akceptowalną jakość powietrza, ale zanieczyszczenie może być zagrożeniem dla osób szczególnie wrażliwych (starszych, chorych, kobiet w ciąży i małych dzieci).
- DOSTATECZNY (151-200) - oznacza dostateczną jakość powietrza. Zanieczyszczenie stanowi już zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza dla grup wrażliwych.
- ZŁY (201-300) - oznacza złą jakość powietrza. Zanieczyszczenie jest na tyle duże, że osoby chore lub starsze, kobiety w ciąży oraz małe dzieci powinny unikać przebywania na zewnątrz, pozostali spoza grupy ryzyka natomiast ograniczyć je do minimum.
- BARDZO ZŁY (>300) - oznacza bardzo złą jakość powietrza, która powoduje problemy ze zdrowiem. Może prowadzić do zaburzeń ze strony układów oddechowego, naczyniowo-sercowego oraz odpornościowego.
Skale jakości powietrza to po prostu cenna wskazówka, która pomaga nam w codziennym życiu. Mając świadomość, jak smog wpływa na zdrowie, powinniśmy się przed nim chronić. Podstawowe działanie to właśnie instalacja aplikacji mobilnej, która będzie informowała nas o stanie powietrza w naszej okolicy.
tags: #caqi #jakosc #powietrza #co #to #jest
