Wilgotność Powietrza w Lasach Tropikalnych: Kluczowy Element Ekosystemu
- Szczegóły
Lasy tropikalne pełnią istotną rolę w globalnym obiegu wody, wpływając nie tylko na lokalny klimat, ale również na stabilność klimatu na całej Ziemi. Woda jest kluczowym czynnikiem kształtującym krajobraz i warunki życia na Ziemi, a lasy tropikalne odgrywają istotną rolę w regulacji tego cyklu poprzez intensywny proces transpiracji roślin, który odprowadza wilgoć z gleby do atmosfery. W przyrodzie woda przechodzi przez cykl, w którym jest stale przemieszczana pomiędzy oceanami, atmosferą, glebą i organizmami.
Charakterystyka Wilgotności w Lasach Tropikalnych
Wilgotność w lasach tropikalnych jest zazwyczaj bardzo wysoka i utrzymuje się na stałym poziomie przez większość roku. Średnia wilgotność powietrza w tych regionach może przekraczać 80-90%. Jest to wynik zarówno intensywnych opadów deszczu, jak i procesów transpiracji roślin, w których woda jest wypuszczana do atmosfery przez liście i łodygi.
Wpływ Wilgotności na Klimat
Wilgotność tropikalnych lasów ma ogromny wpływ na klimat całej planety poprzez procesy transportu ciepła i wilgoci. Intensywna transpiracja roślin powoduje uwalnianie znacznych ilości pary wodnej do atmosfery, co z kolei wpływa na formowanie się chmur i opadów atmosferycznych. Ponadto, lasy tropikalne absorbują duże ilości energii słonecznej, co przyczynia się do ochładzania klimatu poprzez efekt chłodzący transpiracji. Wilgotność powietrza generowana przez lasy tropikalne jest transportowana przez wiatry na inne obszary świata, co może mieć wpływ na klimat w różnych regionach poprzez zmiany w cyrkulacji atmosferycznej.
Pomiar Wilgotności
Urządzenia, które służą do pomiaru wilgotności powietrza to higrometry. Przykładem profesjonalnego termohigrometru jest LB-532, czyli bezprzewodowy miernik zasilany z baterii. Wykonuje on nie tylko pomiary wilgotności, ale również temperatury, ciśnienia oraz natężenia światła.
Co Warto Wiedzieć o Lasach Równikowych?
Strefa lasów równikowych rozciąga się w centralnym pasie obszaru międzyzwrotnikowego. Obejmuje głównie Kotlinę Konga w Afryce, dorzecze Amazonki w Ameryce Południowej oraz Archipelag Malajski położony w Azji Południowo-Wschodniej. Częściowo sięga także do Ameryki Środkowej, Afryki Zachodniej, Madagaskaru i północno-wschodniej Australii.
Przeczytaj także: Bezpieczeństwo Pożarowe: Rola Wilgotności Ściółki
Wilgotne lasy równikowe niekiedy nazywane są lasami deszczowymi, puszczą tropikalną lub dżunglą. Każde z tych określeń trafnie oddaje cechy tego wyjątkowego środowiska. Ich charakterystyczną cechą są bowiem codzienne popołudniowe opady, które trwają krótko, lecz są bardzo intensywne. Warunki panujące w lesie równikowym rzeczywiście mają wiele wspólnego z deszczem. Roczna suma opadów w puszczy tropikalnej wynosi ponad 2000 mm. Dla porównania - w Polsce średnia to około 600 mm.
Klimat lasów równikowych wyróżnia się brakiem następujących po sobie pór roku. Ze względu na dużą wilgotność powietrza i stałą temperaturę utrzymującą się w przedziale 25-28 °C każdy dzień wygląda niemal identycznie. Podobne warunki utrzymują się również w nocy.
Zwierzęta i Rośliny Lasów Równikowych
Zwierzęta wilgotnych lasów równikowych są niesamowicie zróżnicowane. Dziewicze tropikalne puszcze gromadzą połowę istniejących gatunków fauny. Wiele jest wśród nich ptaków, ssaków i gadów, lecz najliczniejszą grupę mieszkańców lasu deszczowego stanowią bezkręgowce. Do często spotykanych widoków należą siedliska termitów, czyli niewielkich, społecznych owadów odżywiających się drewnem. Las równikowy jest również siedliskiem jadowitych pajęczaków, takich jak ptaszniki i skorpiony. Zdecydowanie bardziej spektakularne są tropikalne motyle o barwnych skrzydłach osiągających nawet 25 cm rozpiętości.
Bujna roślinność stanowi również ostoję dla wielu rodzajów ptactwa. W tej sferze wyróżnia się zwłaszcza Amazonia, w której żyje ponad 1/5 wszystkich gatunków ptaków występujących na świecie. Wśród nich spotkać można m.in. tukany, kolibry, papugi oraz drapieżne harpie.
Zwierzęta lasów równikowych to także liczne ssaki. Charakterystyczne dla tych regionów są zwłaszcza małpy, które zwinnie poruszają się w koronach drzew. W Afryce zaobserwować można goryle i szympansy, w Azji orangutany, a w Ameryce Południowej kapucynki i pigmejki. Do ich naturalnych wrogów należą drapieżne koty - lamparty, jaguary czy oceloty.
Przeczytaj także: Wymagania wilgotnościowe roślin tropikalnych
Roślinność lasów równikowych przypomina wiecznie zieloną gęstwinę, która pokrywa niemal każdy dostępny fragment gruntu. Szacuje się, że tropikalne puszcze są domem dla 2/3 wszystkich gatunków roślin występujących na Ziemi. W żadnym innym miejscu na świecie nie występuje tak wielka różnorodność.
Rozrostowi tak bujnej flory sprzyja bardzo szybki rozkład materii organicznej, typowy dla wilgotnego i gorącego klimatu. Podłoże w puszczy tropikalnej jest jednak bardzo ubogie - pokrywa je nieurodzajna gleba laterytowa. Wszystkie substancje odżywcze są natychmiast wchłaniane przez rośliny.
Charakterystyczną cechą roślinności lasów tropikalnych jest jej warstwowy układ. Poszczególne piętra lasu równikowego są skutkiem konkurencji o światło słoneczne. W tej rywalizacji wygrywają przede wszystkim pojedyncze drzewa przestojowe, które górują nad całym lasem i mogą osiągać wysokość nawet 80 m. Do najwyższych należy puchowiec pręcikowy, inaczej drzewo kapokowe.
Niżej znajdują się korony niższych drzew, które stanowią centrum życia puszczy. Wśród nich znaleźć można m.in. mahoniowce, hebanowce i palmy. Ich konary oplatają liany, a między gałęziami wyrastają inne rośliny, czyli tzw. epifity - najczęściej storczyki, paprocie, grzyby i mchy.
Jako kolejne warstwy lasu równikowego wyróżnia się piętro średnie z niewielkimi drzewami o nagich pniach oraz piętro najniższe, do którego dociera niewiele światła słonecznego. Z tego względu rosną na nim głównie grzyby oraz nieliczne rośliny cieniolubne.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Ciekawostki o Lasach Równikowych
Lasy równikowe pokrywają zaledwie 6% powierzchni Ziemi, lecz równocześnie obejmują ponad 30% wszystkich terenów zalesionych na świecie. Ponad połowa istniejących puszczy tropikalnych porasta Amazonię.
Krajobraz lasu równikowego wydaje się egzotyczny i odległy, jednak tak naprawdę codziennie stykamy się z jego zasobami. Ponad 25% surowców kosmetycznych i farmaceutycznych pochodzi właśnie z dżungli. Podobnie jest z popularnymi przyprawami, takimi jak pieprz, wanilia czy cynamon. W przemyśle meblarskim cenione jest natomiast tropikalne drewno - mahoń, heban oraz palisander.
Ciekawym typem równikowej puszczy są lasy mgliste, które występują na obszarach górskich. Zgodnie z nazwą ich charakterystyczną cechą są utrzymujące się w powietrzu opary chmur i mgły. Jest to skutek stałej kondensacji pary wodnej. Lasy mgliste porastają nietypowe, wykrzywione drzewa i rośliny czerpiące wodę z powietrza.
Wycinanie Lasów Równikowych
Wilgotne lasy równikowe znikają z powierzchni Ziemi każdego dnia. Rocznie wycina się ich nawet 3 mln hektarów, z czego ponad 1/3 tej liczby dotyczy samej Amazonii. Każdego dnia w wyniku wycinki drzew lub wypalania gleby umierają dziesiątki gatunków roślin i zwierząt.
Wykarczowane tereny lasów równikowych są zastępowane przez hodowle bydła oraz plantacje roślin: bananowców, kawy, trzciny cukrowej i palmy kokosowej. Tropikalne gleby laterytowe ulegają szybkiemu wyjałowieniu nawet mimo nawożenia, dlatego wciąż potrzeba nowych obszarów pod uprawę. Właśnie z tego powodu połacie wiecznie zielonej dżungli znikają tak szybko.
Dlaczego i Jak Należy Chronić Lasy Równikowe?
Lasy równikowe są źródłem tlenu, jednak wbrew pozorom nie jest to ich najważniejsza funkcja. Tropikalne puszcze produkują kilkanaście procent światowych zasobów tego pierwiastka, lecz jednocześnie pochłaniają go niemal tyle samo. Większość tlenu na Ziemi powstaje w oceanach.
Wilgotne lasy równikowe należy chronić z innego powodu. Ich zniknięcie doprowadziłoby do światowej katastrofy zagrażającej ludzkości. Do atmosfery dostałyby się znaczne ilości dwutlenku węgla, a ponadto nastałaby globalna susza. Jeśli zatrzymamy proces wylesiania, mamy szansę temu zapobiec.
Podjęcie działań w tym kierunku nie jest jednak łatwe. Karczowanie lasów tropikalnych jest często głównym źródłem dochodu okolicznych mieszkańców, a ponadto napędza krajową gospodarkę. Pomoc niesiona puszczom opiera się zatem głównie na edukacji.
Warunki Życia w Lesie Równikowym
Warunki życia w lesie równikowym są zależne zarówno od klimatu, jak i od piętra roślinnego. Pory roku tutaj nie występują. Intensywne opady deszczu docierają do samej gleby poprzez wszystkie piętra lasu, a więc wody nigdzie nie brakuje. Wszędzie jest gorąco i parno. Inne warunki przyrodnicze różnią się jednak zasadniczo. Najwyższe piętra drzew otrzymują światło słoneczne bez jakichkolwiek ograniczeń, ale jednocześnie narażone są na najsilniejszy wiatr. Im niżej w lesie równikowym, tym mniej światła, a do poziomu gruntu dociera go kilkadziesiąt razy mniej niż do koron drzew. Najniższe piętro zarośli i runa leśnego jest zwykle bardzo ubogie, a miejscami niemal wcale nie występuje.
Mieszkańcy Lasów Równikowych
W trudno dostępnych fragmentach lasów równikowych żyją nadal plemiona ludzi, którzy mają bardzo niewielki kontakt z cywilizacją lub nie mają go wcale. Wysoka temperatura powietrza i dostatek pokarmu, który można zdobyć w lesie równikowym, zapewniają im dosyć dobre warunki życia. W wielu krajach miejscową ludność zmusza się do zerwania z tradycyjnym stylem życia. Nie wszędzie jednak pozostawia im się możliwość życia tak, jak to czynili ich przodkowie.
Wycena Opadów Deszczu w Lasach Tropikalnych
Lasy tropikalne każdego roku produkują ogromne ilości deszczu. Ich ochrona jest ważna w związku z postępującymi zmianami klimatu oraz degradacją spowodowaną działalnością człowieka. Z badań wynika, że każdy hektar lasu produkuje 2,4 miliona litrów deszczu rocznie. Tyle wody wystarczy, aby napełnić basen olimpijski.
Naukowcy obliczyli, że deszcz padający w brazylijskiej Amazonii ma wartość około 20 miliardów dolarów amerykańskich rocznie. To ponad 70 miliardów polskich złotych.
Z badania wynika, że w tropikach każdy metr kwadratowy lasu przyczynia się do powstania około 240 litrów opadów rocznie, a w Amazonii jest to nawet około 300 litrów.
Naukowcy szacują, że wylesianie, które w ostatnich dziesięcioleciach sięgnęło w Amazonii około 80 milionów hektarów, mogło zmniejszyć korzyści płynące z opadów deszczu o prawie pięć miliardów dolarów rocznie.
Tabela: Zużycie wilgoci przy uprawie roślin
| Uprawa | Zużycie wilgoci na metr kwadratowy | Powierzchnia lasu potrzebna do wytworzenia wilgoci |
|---|---|---|
| Bawełna | 607 litrów | 2 metry kwadratowe |
| Soja | 501 litrów | 1,7 metra kwadratowego |
tags: #w #lasach #tropikalnych #wilgotnosc #powietrza
