Marek Grechuta i Piwnica pod Baranami – Ikony Polskiej Kultury
- Szczegóły
Marek Grechuta był wszechstronnie uzdolnionym artystą - wokalistą, autorem tekstów, poetą, kompozytorem, architektem i malarzem, interesującym się również rzeźbą i filozofią, żyjącym w latach 1945‑2006. Grechuta jawi się jako jeden z najbardziej oryginalnych artystów polskiej muzyki popularnej. Interpretował zarówno własne teksty, jak i wiersze polskich poetów od przełomu poprzednich wieków do współczesności, współpracował z wieloma wybitnymi instrumentalistami. Łączył elementy rocka progresywnego i nowoczesnego jazzu z elementami muzyki etnicznej czy klasycznej.
Już jako dziecko uczył się gry na fortepianie, którą kontynuował aż do ukończenia liceum. Następnie podjął studia architektoniczne na Politechnice Krakowskiej. Przełomem w jego życiu artystycznym było założenie grupy muzycznej Anawa wraz z kompozytorem i pianistą Janem Kantym Pawluśkiewiczem w 1966 r.
Marek Grechuta stworzył wiele tekstów poetyckich z myślą o swej grupie muzycznej, do których komponował muzykę często na klasyczne instrumentarium. Wraz z zespołem Anawa osiągnął wiele sukcesów muzycznych, m. in. główne nagrody podczas Festiwalu Piosenki Studenckiej w 1967 r. Wtedy miał miejsce debiut muzyczny Marka Grechuty, który wykonał piosenkę Tango Anawa. Kolejne sukcesy pojawiły się w 1968 r. - nagroda dziennikarzy za wykonanie piosenki Serce na VI Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, z kolei rok później artysta zdobył Nagrodę TVP za piosenkę Wesele.
Wraz z grupą Anawa Marek Grechuta nagrał kilka znakomitych albumów, m. in. Marek Grechuta & Anawa (1970) czy Korowód (w poszerzonym składzie, 1971). Na drugim wspomnianym albumie znajdują się oryginalne aranżacje muzyczne, łączące różne gatunki - słychać na niej echa muzyki ludowej, klasycznej, jazzu oraz rocka progresywnego. Płyta Korowód uznawana jest przez krytyków muzycznych za jedno z najistotniejszych dzieł polskiej muzyki popularnej XX wieku oraz jedną z najbardziej oryginalnych europejskich płyt z początku lat siedemdziesiątych.
Dalsza twórczość Marka Grechuty
Kolejnym etapem w życiu artystycznym Marka Grechuty było założenie nowej formacji muzycznej WIEM (skrót od słów: W Innej Epoce Muzycznej) wraz z gitarzystą Pawłem Ścierańskim w 1972 r. i opuszczenie zespołu Anawa. Wraz z zespołem WIEM Marek Grechuta nagrał interesujące albumy -Droga za widnokres (1972) oraz Magia obłoków (1974), na których znajdują się utwory muzyczne skomponowane do wierszy poetów współczesnych (m. in. Leszka Moczulskiego, Tadeusza Nowaka, Tadeusza Śliwiaka, Ryszarda Krynickiego).
Przeczytaj także: Wszystko o twardej wodzie
Marek Grechuta ma na swoim koncie również stworzenie musicalu Szalona lokomotywa (1977 r.) wspólnie z Janem Kantym Pawluśkiewiczem oraz Krzysztofem Jasińskim. Autorzy musicalu w swym procesie twórczym wykorzystali teksty Stanisława Ignacego Witkiewicza. Musical Szalona lokomotywa zdobył dużą popularność - był wielokrotnie grany w różnych polskich teatrach, a także został zarejestrowany jako spektakl telewizyjny TVP. To nie jedyny sukces polskiego artysty z 1977 r. - w tym samym czasie Marek Grechuta otrzymał istotną nagrodę w swoim życiu - Grand Prix Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za utwór Hop szklankę piwa. Poza tym Krystyna Janda zdobyła Nagrodę Grand Prix za piosenkę, do której słowa i muzykę skomponował Marek Grechuta - Guma do żucia.
Kolejne albumy Marka Grechuty zostały wydane na przełomie lat 70. i 80. - jeden z nich jest oparty na wierszach Tadeusza Nowaka, a drugi Śpiewające obrazy (ponownie nagrany z zespołem Anawa) poza różnymi piosenkami, zawiera także fragmenty muzyki skomponowanej do inscenizacji szekspirowskiego Otella. Niektóre wśród piosenek z albumu Śpiewające obrazy inspirowane były malarstwem Picassa, van Gogha, Moneta czy Degasa.
Lata 70. były istotne dla polskiego artysty jeszcze z jednego względu - w 1976 roku Marek Grechuta nawiązał blisko dziesięcioletnią współpracę ze słynną Piwnicą pod Baranami, poza tym koncertował w różnych krajach europejskich, USA, Kanadzie oraz Australii.
W latach 80. nastąpiła pierwsza większa przerwa w życiu koncertowym Marka Grechuty. W tym czasie artysta skoncentrował się na wydaniu swych dwóch tomików poezji oraz zajmował się malarstwem. Kolejny album W malinowym chruśniaku wraz z poezją Bolesława Leśmiana, nagrany został w 1984 r. wraz z Krystyną Jandą. Teksty autorskie Marka Grechuty pojawiły się ponownie na albumie Wiosna - ach to ty - poza przebojami, które osiągnęły dużą popularność, na płycie znalazły się również fragmenty muzyki skomponowanej przez Marka Grechutę do różnych spektakli, m. in. Kroniki Olszyńskiej czy Colas Breugnon.
Kolejny album Marka Grechuty, Krajobraz pełen nadziei Marka Grechuty, ukazał się w 1989 r., a dwa lata później pojawiła się płyta poświęcona muzyce dla dzieci Piosenki dla dzieci i rodziców, nagrane wraz z aktorami Teatru Starego w Krakowie oraz chórem dziecięcym Gama.
Przeczytaj także: Jak pozbyć się osadu z twardej wody?
W 1994 r. Marek Grechuta nagrał refleksyjną płytę Dziesięć ważnych słów, na której rozważał istotne wartości w życiu człowieka, nawiązując do Dekalogu. Z kolei w 2000 r. ukazała się kompilacja albumów Świecie nasz, zawierająca kilkanaście albumów Marka Grechuty, za którą artysta otrzymał rok później prestiżową Nagrodę Muzyczną Fryderyk w kategorii najlepsza reedycja.
Ciekawostką jest fakt, iż Marek Grechuta w 2003 r. nawiązał współpracę z zespołem Myslovitz przy nagraniu utworu Kraków. W 2004 r. została wydana ostatnia płyta Marka Grechuty Niezwykłe miejsca, inspirowana różnymi ważnymi miejscami dla artysty. Całokształt jego twórczości został doceniony w 2006 r. podczas 43 Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, podczas którego Marek Grechuta został uhonorowany nagrodą Grand Prix (Nagroda Prezesa TVP).
Artysta ze względu na postępującą chorobę koncertował coraz rzadziej. Po walce z chorobą zmarł 9 października 2006 r. w Krakowie, gdzie został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Rakowickim.
Piwnica pod Baranami - Kabaret z Duszą Krakowa
Piwnica pod Baranami to jeden z najsłynniejszych polskich kabaretów, działający od 1956 r. w podziemiach Pałacu Pod Baranami na Starym Rynku w Krakowie. Twórcą znakomitego kabaretu był Piotr Skrzynecki, żyjący w latach 1930-1997, aktor, animator, konferansjer, szef i założyciel Piwnicy pod Baranami.
Warto wspomnieć, że w 1976 roku Marek Grechuta nawiązał blisko dziesięcioletnią współpracę ze słynną Piwnicą pod Baranami.
Przeczytaj także: Jak rozpoznać twardą wodę?
tags: #twarda #woda #a #kabaret
