Tarnów: Przyczyny Złej Jakości Powietrza i Działania na Rzecz Poprawy
- Szczegóły
Powietrze, którym oddychają tarnowianie, różni się w zależności od osiedla. Wyników pomiarów jakości powietrza nie można uogólniać, gdyż często sytuacja inaczej wygląda w centrum, a inaczej na poszczególnych osiedlach.
Nawet jeśli w rynku czy na Rzędzinie smogu nie ma, nie oznacza to wcale, że tak samo jest w Mościcach, na Chyszowie czy w Krzyżu - zauważa Marek Chyc, pracownik katedry Ochrony Środowiska Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego PWSZ w Tarnowie.
W Tarnowie, wzorem Krakowa, przygotowywana jest uchwała antysmogowa. W ograniczeniu emisji pyłów i dla poprawy jakości powietrza w Tarnowie pomocne mogą okazać się badania, które prowadzi tarnowski naukowiec - dr Marek Chyc.
Badania Jakości Powietrza w Tarnowie
Od sierpnia w różnych częściach miasta prowadzone są badania jakości powietrza. Bardzo pomocne będą m. in. pomiary z mobilnego pyłomierza najnowszej generacji, na zakup którego naukowiec Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej otrzymał uczelniany grant.
- W mieście mamy dwie stacje pomiarowe WIOŚ oraz kilka czujek sieci sensorów Airly, ale nie dają one pełnego poglądu na to, jakim powietrzem oddychają tarnowianie.
Przeczytaj także: Filtr powietrza Opel Astra K
Przy pomocy pyłomierza badany jest nie tylko poziom pyłów PM 2,5 i PM 10, ale również PM 1, którego nie sprawdzają stacje WIOŚ.
- To ultradrobne cząstki o średnicy poniżej 0,1 mikrometra, które są o wiele bardziej groźne dla naszego zdrowia, bo przenikają przez płuca bezpośrednio do krwiobiegu i rozprzestrzeniają się do narządów - zauważa Marek Chyc.
Mapa Smogowa Tarnowa
Badania posłużą do wykonania pierwszej tarnowskiej mapy smogowej, która wzorowana będzie na istniejącej już mapie hałasu. Można będzie z niej wyczytać, na których osiedlach problem ze smogiem najbardziej daje się we znaki mieszkańcom w poszczególnych miesiącach i gdzie w pierwszej kolejności powinny zostać podjęte czynności prewencyjne.
- Jestem zwolennikiem działań celowanych, a nie odgórnych zakazów, który wymierzone są dla całego miasta - mówi Marek Chyc, nawiązując do głośnej dyskusji, która toczy się obecnie w Tarnowie na temat planów wprowadzenia zakazu palenia węglem.
Przyczyny Zanieczyszczenia Powietrza w Tarnowie
Paliwa stałe to tylko jedno ze źródeł zanieczyszczeń pyłowych w Tarnowie. Innymi, nie mniej dotkliwymi, są emisja przemysłowa, transport i rolnictwo oraz zanieczyszczenia które wraz z zachodnimi wiatrami docierają do miasta z Krakowa a nawet ze Śląska.
Przeczytaj także: Kompleksowy przewodnik po wynajmie osuszaczy
- Całkowite wyeliminowanie węgla nie jest konieczne. Wystarczyłoby objąć jak największy obszar Tarnowa ciepłem systemowym lub wymienić przestarzałe piece na nowe, tak zwanej piątej klasy, które tak nie kopcą i problem zostały ograniczony do minimum - przekonuje Chyc.
Uchwała Antysmogowa dla Tarnowa
Kompromisowy projekt uchwały intencyjnej w sprawie ograniczenia smogu w Tarnowie przedstawiony ma zostać podczas najbliższej, listopadowej sesji Rady Miejskiej.
- Pewne zapisy wymagają doprecyzowania, bo budzą zastrzeżenia części radnych. Chodzi między innymi o długość okresu dostosowawczego, nim uchwała wejdzie w życie. Ja zaproponowałem, żeby to były trzy lata. Inni twierdzą, że powinno być ich co najmniej pięć - mówi Tomasz Olszówka, pomysłodawca uchwały.
Inną kwestią jest to, jakie konsekwencje wyciągać wobec tych, którzy nie przejdą na ekologiczne źródła ogrzewania, bo nie ma technicznych możliwości, aby podłączyć ich domy do sieci gazowej czy miejskiego ciepłociągu.
Nawet jeśli radni miejscy przegłosują uchwałę antysmogową dla Tarnowa to i tak o tym, czy wejdzie ona w życie czy nie ostatecznie zdecyduje sejmik.
Przeczytaj także: Profesjonalne ozonowanie auta Tarnów
Smog w Polsce i Europie - Statystyki
Połączenie zanieczyszczeń atmosferycznych i mgły zwane smogiem to problem, który co roku przyczynia się do przedwczesnej śmierci 45 tys. Polaków - nie wliczając w to zgonów spowodowanych zaostrzeniem COVID-19. Największe źródła skażenia powietrza w Polsce to spalanie paliw w przemyśle, gospodarstwach domowych oraz transporcie.
Pochodzą w nich tlenki siarki i azotu, przy czym najwięcej dwutlenku siarki generuje spalanie węgla (93 proc.), a tlenków azotu - transport drogowy (39 proc.)
Oprócz szkodliwych gazów, w tym tlenku węgla i ozonu, szczególnie niebezpieczne dla zdrowia są pyły zawieszone PM2,5. Są to aerozole, w których średnica cząstek nie przekracza 2,5 mikrometra (mcm). Z powodu tak niewielkich rozmiary mogą przenikać bezpośrednio do krwiobiegu.
Zanieczyszczenia powietrza są źródłem stanu zapalnego w organizmie i przyczyniają do uszkodzenia praktycznie wszystkich tkanek i narządów. Z jego powodu obserwujemy więcej przypadków cukrzycy, miażdżycy, zawałów serca, udarów mózgu, nowotworów, demencji, a także zgonów z powodu koronawirusa.
Oddychanie skażonym powietrzem zaostrza objawy istniejących chorób, wywołuje nowe problemy, sprawia też, że rodzi się też więcej wcześniaków. W największym stopniu jest przy tym obciążone zdrowie osób żyjących z województwie śląskim.
Rocznie z powodu nadmiernego zanieczyszczenia powietrza pod względem zawartości pyłów PM2,5 w Polsce umiera przedwcześnie ponad 46 000 osób rocznie. W Unii Europejskiej liczba ta sięga 400 tysięcy. Substancje, które odpowiadają za większość zgonów, to pyły zawieszone, dwutlenek azotu i ozon, na których działanie narażone są głównie osoby przebywające na terenach miejskich.
Aż 71 procent obszaru UE to tereny, na których średni poziom pyłów zawieszonych PM10 przekracza roczną normę WHO (15 mcg/m3). Skażonym powietrzem oddycha aż 86 procent ludzi!
Problem w szczególności dotyczy Polski, co pokazują aktualizowane co 15 dni dane European Environment Agency i Airly prowadzone w od początku 2013 r. do 27 września 2021 r. W Europie Wschodniej są dwa obszary o największym stężeniu PM10 - obok południowej części naszego kraju (Śląsk i Małopolska) są to Bałkany - Serbia, Macedonia i Albania. Najbardziej zanieczyszczonym miastem jest przy tym Skopje - stężenie PM 10 (46 mcg/m3) przekracza tam normy WHO aż 3-krotnie. Na drugim miejscu znajduje się Belgrad.
Zanieczyszczenie Powietrza w Polskich Miastach
Jakość powietrza w niektórych polskich miastach uległa ostatnio pewnej poprawie, jednak nie są to zmiany wystarczające. W Katowicach, Krakowie, Łodzi, Warszawie i Poznaniu roczny wskaźnik PM10 przekracza normę roczną rekomendowana przez WHO (AQG 2021) wynoszącą 15 mcg na metr sześcienny aż o 226 procent.
Jeśli chodzi o jeszcze bardziej niebezpieczne dla zdrowia pyły PM2,5, w najbardziej zanieczyszczonym polskim mieście, Rybniku, ich stężenie roczne znajduje się na poziomie 600 proc. normy WHO.
Wg Airly w okresie od początku listopada 2020 r. do końca marca 2021 roku w 13 na 16 badanych miast (Rybnik, Kraków, Bielsko-Biała, Tarnów, Rzeszów, Warszawa, Leszno, Częstochowa, Poznań, Wrocław, Białystok, Bydgoszcz, Szczecin) poziom PM 2,5 był nieco większy (o 7 proc.) w gminach podmiejskich niż w samym mieście. Nie dotyczyło to jedynie Kielc, Wrocławia i Łodzi. Największą różnicę stężeń (30 proc.) notowano w Bielsku-Białej.
Przez rok do początku sierpnia 2021 r. według Airly i GIOŚ notowane stężenie PM2,5 w Rybniku było 3 razy wyższe (29,9 mcg/m3) niż mieście o najlepszym powietrzu - Gdańsku (11,1 mcg/m3). W niechlubnej „czołówce” badanych miast (mających powyżej 75 tys. mieszkańców i sieć monitoringu jakości powietrza) znajdowały się też: Kraków (24), Katowice (23,5), Łódź (22,4), Kielce (22,4) i Warszawa (21,9). Pod względem zawartości dwutlenku azotu (NO2) pierwsze miejsce zajmowały natomiast Katowice. Według Komisji Europejskiej dopuszczalne wartości roczne stężeń tego gazy były przekroczone w aglomeracji warszawskiej, krakowskiej, wrocławskiej i górnośląskiej.
Powszechnie badane jest stężenie w powietrzu niekorzystnych dla zdrowia zanieczyszczeń, takich jak: pyły zawieszone PM2,5 oraz PM10, dwutlenek azotu (NO2) i ozon (O3). Ich poziomy w ciągu roku ulegają powtarzalnym zmianom, a co ma związek z warunkami pogodowymi. Jak wynika z danych Airly, w okresie zimowym największym problemem są w Polsce pyły zawieszone. Jest ich najwięcej rano oraz wieczorem, co wynika z ogrzewania domów. Podobnie zmienia się poziom dwutlenku azotu, ma to jednak miejsce w związku z natężeniem ruchu drogowego.
Normy zanieczyszczenia powietrza są obecnie bardziej rygorystyczne niż wcześniej. Po upływie ponad 15 lat od ostatniej aktualizacji ukazały się bowiem nowe rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące długoterminowego narażenia zdrowia na pył drobny (PM2,5) na poziomie 10 mcg/m3. W związku z przyjęciem nowych norm jakości powietrza graniczne poziomy jego zanieczyszczeń są w naszym kraju regularnie przekraczane.
Miejmy nadzieję, że przyspieszy to zmiany, które pomogą wreszcie ograniczyć problem smogu.
Porównanie Zanieczyszczenia Pyłami PM10 w Wybranych Miastach Europy
Poniższa tabela przedstawia porównanie zanieczyszczenia pyłami PM10 w Warszawie i 7 innych europejskich stolicach. Jak wynika z danych, w stolicy Polski zanieczyszczenie było najwyższe.
| Miasto | Poziom zanieczyszczenia PM10 |
|---|---|
| Warszawa | Najwyższy |
| Londyn | Najniższy (tylko przez 17% czasu badań poziom w Warszawie był niższy niż najwyższy poziom w Londynie) |
| Berlin | ok. 20 mcg/m3 |
| Paryż | ok. 20 mcg/m3 |
| Madryt | ok. 20 mcg/m3 |
| Zagrzeb | ok. 20 mcg/m3 |
tags: #Tarnów #zła #jakość #powietrza #przyczyny
