Przykanalik Oczyszczalnia Ścieków: Definicja, Budowa i Formalności

Szczegóły: Opublikowano: 05. March 2026

Budując dom, prędzej czy później stajemy przed koniecznością rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków z budynku. Służy temu instalacja kanalizacji zewnętrznej.

Kanalizacja Zewnętrzna i Jej Elementy

Część instalacji kanalizacyjnej, która została wyprowadzona poza budynek, określana jest jako kanalizacja zewnętrzna. Różni się ona zasadniczo od instalacji sanitarnej w domu jednorodzinnym, m.in. w zakresie elementów, jakie składają się na kompletny system. Instalacja sanitarna krok po kroku, czy też schemat budowy takiego rozwiązania to obszerne tematy na odrębny artykuł.

Przyłączenie do Sieci Kanalizacyjnej

Przyłączenie do kanalizacji z sieci wykonywane jest w oparciu o techniczne warunki podłączania. Te wydawane są przez eksploatatorów sieci kanalizacyjnych i określają dokładne miejsce przyłącza. Jeśli w naszej okolicy znajduje się sieć kanalizacyjna, możemy wystąpić o podłączenie do niej, co w praktyce polega na połączeniu z istniejącą studzienką lub bezpośrednio z kolektorem kanalizacyjnym. W pracach tego typu wykorzystuje się m.in.

Jeśli wykonując studzienkę betonową, wykonano jednocześnie króćce do przyłączy, „podpięcie się” do studzienki nie będzie skomplikowanym zadaniem. Sprawa okaże się trudniejsza w sytuacji braku króćców. Wykonując przyłącze do studzienki, należy pamiętać, że działamy, rozpoczynając od najniższego punktu, który będzie w zbiorniku, „pod górkę” w stronę kanalizacji wewnętrznej (jeśli średnica studzienki wynosi 1 m lub mniej, włączenie powinno znaleźć się 0,5 m ponad poziomem spocznika).

Szambo jako Alternatywa

Szambo, czyli zbiornik bezodpływowy, może być wykonany z kręgów lub z bloczków betonowych. Wygodnym rozwiązaniem będzie z pewnością zakup gotowego, prefabrykowanego zbiornika z zagęszczonego żelbetu lub z tworzywa sztucznego, np. z polietylenu lub zbrojonej włóknem szklanym żywicy poliestrowej.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Warto wiedzieć, że budowa szamba bezodpływowego o pojemności powyżej 10 m³ wymaga uzyskania pozwolenia. Rura kanalizacyjna powinna zostać wpuszczona w zbiornik na odpowiednią głębokość. Standardowo jest to ok. 20 cm. Miejsce wpustu należy dokładnie zaizolować, wykorzystując do tego np. piankę.

Odpływ z szamba to rozwiązanie, które umożliwia opróżnianie zbiornika bez konieczności wjeżdżania szambowozu na posesję. W tym przypadku wyprowadzamy wąż ssawny poza teren naszej działki przez ogrodzenie. Jeśli szambo ma dwie komory, powinniśmy wykonać odpływ z każdej z komór, lub w przegrodzie między komorami wykonać przy dnie otwór i w ten sposób umożliwić przepływ ścieków. Wąż ssawny powinien mieć średnicę ok.

Podczas realizacji prac w instalacji kanalizacji zewnętrznej (w tym naprawczych, czy modernizacyjnych) może pojawić się konieczność łączenia rur kanalizacyjnych wykonanych z różnych materiałów.

Formalności Związane z Podłączeniem do Sieci Kanalizacyjnej

Rodzaj istniejącej sieci i zasady przyłączenia się do niej określają uchwały rady gminy. Jeśli przyłączamy się do kanalizacji bytowo-gospodarczej, to można do niej odprowadzać tylko ścieki bytowo-gospodarcze.

Krok I - Wystąpienie o Warunki Techniczne

Występujemy do miejscowego zakładu kanalizacji o wydanie warunków technicznych przyłączenia. W tym celu składamy:

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

wniosek, w którym należy określić rodzaj ścieków i ich spodziewaną ilość,
kserokopię dokumentu potwierdzającego prawo do nieruchomości,
warunki zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z mapą geodezyjną w skali 1:500

W ciągu miesiąca zakład powinien wydać warunki, w których określi miejsce włączenia do sieci oraz wymagania odnośnie do materiałów, z których mają być wybudowane przyłącza. Razem z warunkami dostaniemy projekt umowy o przyłączenie.

Krok II - Projekt Przyłącza

Po otrzymaniu warunków zlecamy uprawnionemu projektantowi wykonanie projektu przyłącza wraz z uzgodnieniem jego lokalizacji w ZUD czyli Zespole Uzgodnień Dokumentacji Projektowej. Gotowe projekt składamy w zakładzie kanalizacyjnym do uzgodnienia pod względem technicznym. W razie potrzeby uzgadniamy z lokalnym zarządcą drogi czasowe zajęcie pasa drogowego.

Krok III - Zgłoszenie Zamiaru Budowy

Na miesiąc przed planowanym rozpoczęciem robót zgłaszamy w starostwie zamiar budowy przyłącza. Składamy wniosek zgłoszeniowy, projekt przyłącza z uzgodnieniami i dokumenty potwierdzające prawo do działki. Jeśli urząd nie zgłosi sprzeciwu w ciągu 30 dni, to możemy przystąpić do wykonania przyłącza przez uprawnionego wykonawcę. W dzienniku budowy należy opisać budowę przyłącza. W celu dochodzenia swoich praw w przypadku niezgodnego z uzgodnieniami wykonania przyłącza konieczne jest podpisanie umowę o wykonanie prac i pełnienie nadzoru nad budową przyłączy.

Krok IV - Kontrola i Odbiór Techniczny

Po wykonaniu przyłącza ale przed jego zasypaniem przedstawiciel zakładu kanalizacyjnego musi przeprowadzić kontrolę przyłącza dokonać odbioru technicznego po zakończeniu robót. Po odebraniu przyłącza część od sieci do studzienki rewizyjnej na posesji staje się własnością zakładu. Za część instalacji na posesji odpowiada właściciel domu.

Krok V - Inwentaryzacja Geodezyjna

Uprawniony geodeta wykonuje powykonawczą inwentaryzację geodezyjną zrealizowanego przyłącza.

Przeczytaj także: Działania rewitalizacyjne w Torzymiu

Krok VI - Podpisanie Umowy

Podpisujemy umowę o odprowadzanie ścieków.

Do czasu podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej należy prowadzić prawidłową gospodarkę nieczystościami ciekłymi i przechowywać dowody potwierdzające wywóz nieczystości przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenia. Dokonując podłączenia do kanalizacji zbiornik szamba nie może pełnić funkcji studzienki rewizyjnej.

Wykonanie Przyłącza Kanalizacyjnego

Ścieki bytowo-gospodarcze mają stosunkowo wysoką temperaturę i przepływają rurami. Jednak warunki techniczne wyraźnie określają, że zewnętrzna instalacja kanalizacyjna musi być ułożona na głębokości 10-20 cm poniżej strefy przemarzania. samooczyszczanie kanału rury muszą być ułożone z zachowanie spadku 2-3% w kierunku sieci kanalizacyjnej.

Za duży spadek spowoduje powstawanie osadów ponieważ woda będzie miała większą szybkość spływu niż nieczystości stałe, które nie zostaną odpowiednio rozwodnione i będą zalegać w instalacji. Gdy różnica poziomów pomiędzy siecią kanalizacyjną a przyłączem do domu jest zbyt duża należy zastosować studzienkę pośrednią kaskadową z przepadem pionowym ścieków.

W celu kontroli i czyszczenia przewodów przykanalika i odpływowego montuje się na posesji studzienkę rewizyjną. Rury doprowadzające ścieki do kolektora kanalizacyjnego powinien mieć średnicę nie mniejszą niż przewód odpływowy wyprowadzony z budynku. Zazwyczaj stosuje rury o średnicy 160 mm gładkościenne z PVC-U ze ścianką litą jednorodną produkowane w procesie wytłaczania. Charakteryzują się one jednorodnym materiałem w przekroju rury, który podnosi ich żywotność w stosunku do rur Rury gładkościenne z PVC-U ze ścianką z rdzeniem spienionym, które są niejednorodne.

System kanalizacji zewnętrznej PVC-U posiada efektywny i bezpieczny system uszczelnień, który opiera się na prostych i funkcjonalnych połączeniach kielichowych z uszczelkami. Uszczelki są fabrycznie mocowane przez producenta w specjalnie wyprofilowanych rowkach kielichów. Wykonanie połączenia ułatwiają oznaczenie fabrycznie przygotowane przez Wavin fazowania bosego końca rury oraz oznaczenie głębokości wsunięcia. Uszczelki nie są fabrycznie smarowane środkiem poślizgowym.

Wykonanie Wykopu i Ułożenie Rur

Poprawne układanie rur w wykopie ma kluczowe znaczenie dla trwałości rurociągów. Dzięki stosowaniu wysokich reżimów wykonania uzyskujemy korzyści takie jak:

brak pustek,
lepsza zdolność samooczyszczania przewodów,
brak zatykania przewodów i konieczności częstego ich przepłukiwania,
mniejsze wydatki na eksploatację,
trwałość nawet ponad 100 lat.

Rury układa się na wcześniej przygotowanym podłożu. Wyrównane dno wykopu wypełnia się materiałem podsypki, którą następnie należy wyrównać w taki sposób, by jej górna powierzchnia była zgodna z projektowanym spadkiem rurociągu. Warstwa sypkiego materiału podsypki o grubości 10 cm powinna być niezagęszczona dla swobodnego i lepszego ułożenia rur i ich połączeń kielichowych.

Wykop zasypujemy równomiernie z równoczesnym wyrównywaniem, co jednocześnie przygotowuje wykop do pierwszego zagęszczenia. Wypełnianie wykopu bez zagęszczenia może spowodować przesunięcie przewodu i powstanie pustek. Obsypkę materiałem sypkim wykonujemy warstwami nie grubszymi niż 30 cm. Związane jest to z koniecznością dokładnego obsypania i zagęszczenia gruntu w tzw. pachwinach rury. Prawidłowe zagęszczanie rozpoczyna się od ubijania nogami piasku wzdłuż przewodu, po czym następuje zagęszczanie maszynowe z boku.

Wysokość obsypki nie powinna przekraczać ok. 50 cm powyżej wierzchu rury. Należy pamiętać, aby przy zagęszczeniu gruntu minimalna warstwa obsypki powyżej wierzchu rury przekraczała 20 cm. Wypełnianie wykopu należy kontynuować kolejnymi warstwami zasypki.

Zabezpieczenie Przed Cofaniem Się Ścieków

Jeżeli odbiorniki ścieków położone są poniżej poziomu zalewania, wówczas stosujemy urządzenia przeciwzalewowe (zwane także zasuwami burzowymi lub klapami zwrotnymi). Urządzenia przeciwzalewowe pozwalają na odprowadzenie ścieków i zabezpieczają budynek przed zalaniem na skutek cofania się ścieków (tzw. przepływu zwrotnego) szczególnie z sieci kanalizacji ogólnospławnej na skutek ulewnych deszczy.

Urządzenia typ 0 - to urządzenia przeciwzalewowe do zabudowy na przewodach poziomych, wyposażone jedynie w mechanizm samoczynnego zamknięcia (klapka).

Urządzenia typ 1 - to urządzenia przeciwzalewowe do zabudowy na przewodach poziomych, wyposażone w mechanizm samoczynnego zamknięcia (klapka) i mechanizm awaryjnego zamknięcia (dźwignia ręczna).

Urządzenia typ 2 - to urządzenia przeciwzalewowe do zabudowy na przewodach poziomych, wyposażone w dwa mechanizmy samoczynnego zamknięcia (klapki) i mechanizm awaryjnego zamknięcia (np. dźwignia ręczna).

Zasuwy końcowe posiadają opatentowane rozwiązanie uszczelki z mosiężnym pierścieniem blokującym, który zabezpiecza przed przypadkowym zsunięciem uszczelki. Zasuwy końcowe oferowane przez Wavin mogą zostać wykorzystane na kilka sposobów:

Jako automatyczne zabezpieczenie awaryjne na dopływie grawitacyjnym w przepompowniach przydomowych lub przydomowych oczyszczalniach ścieków. W przypadku awarii i spiętrzenia ścieków nie będą się one cofały do przewodów odprowadzających ścieki z budynku.
W studzienkach zbiorczych, np. jako zabezpieczenie podłączenia drenażu opaskowego do studzienki zbiorczej, do której podłączone są również rury spustowe odprowadzające wodę z dachu.
Na zakończeniu rur kanalizacyjnych odprowadzających ścieki sanitarne do zbiorników bezodpływowych lub wody opadowe do cieków wodnych (np.

Włączenie do istniejącej studzienki może być bezproblemowe, jeśli w trakcie wykonania sieci kanalizacyjnej przewidziane zostały króćce do podłączenia rur przyłączy. Wystarczy wówczas odkopać przygotowany punkt oraz zastąpić korek kanalizacyjny bosym końcem rury i kontynuować układanie rur aż do miejsca włączenia instalacji kanalizacji wewnętrznej. W miejscach rozgraniczenia zakresu eksploatacji przez zakład wodociągowy, zwykle przy granicy działki, w przypadku dłuższych przyłączy oraz w przypadku zmian kierunku na przyłączach stosuje się studzienki inspekcyjne.

Najczęściej można stosować studzienki tworzywowe Wavin o średnicach 315, 400 lub 425, składające się z kinety oraz z trzonowej rury karbowanej. Wysokość studzienki reguluje się przez przycięcie rury karbowanej.

W zależności od miejsca, w którym stosuje się studzienkę, jako jej przykrycie stosować można pokrywy lub włazy różnych klas. Na terenach zielonych, obszarach przydomowych, w miejscach nieobciążonych ruchem zastosowanie znajdują zwieńczenia klasy A15. W miejscach obciążonych ruchem samochodów osobowych stosuje się rozwiązanie klasy B125, a na jezdniach, gdzie jest zwiększony ruch samochodów ciężarowych i dostawczych, stosuje się rozwiązania klasy D400.

Zalecenia odnośnie czyszczenia rurociągów kanalizacji grawitacyjnej

Do usuwania niedrożności i skutecznego oczyszczania rur kanalizacyjnych z tworzyw sztucznych zaleca się stosowanie czyszczenia niskociśnieniowego z użyciem dużych ilości wody. Dzięki takiemu sposobowi czyszczenia z większą ilością wody ułatwione jest wypłukanie osadów, a czyszczenie następuje na całym obwodzie rurociągu.

Instalacja kanalizacji sanitarnej

Instalacja kanalizacji sanitarnej, która znajduje się na terenie nieruchomości, należy do właściciela nieruchomości. Przedsiębiorstwo wodociągowe buduje przykanalik, którego zadaniem jest odbiór ścieków z nieruchomości. Pozostaje pytanie, gdzie jest granica między siecią a instalacją.

Systemy kanalizacyjne

Odprowadzanie ścieków może być realizowane na dwa sposoby - może być kanalizacja ogólnospławna (zbiorcza) i rozdzielcza. Kanalizacja ogólnospławna odprowadza zarówno ścieki sanitarne (bytowe), jak i deszczowe. W kanalizacji rozdzielczej systemy odprowadzania ścieków sanitarnych i deszczowej są rozdzielone. Przedmiotem tego artykułu jest system kanalizacji sanitarnej. Opisane w artykule pojęcia są zgodne z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków.

Sieć kanalizacji sanitarnej

Sieć kanalizacyjna jest własnością odbiorcy ścieków - najczęściej jest to przedsiębiorstwo zajmujące się dostawą wody. Pod nazwą „sieć” ukrywają się rury, armatura (uzbrojenie) i urządzenia kanalizacyjne, które znajdują się poza budynkiem (granicami nieruchomości). Sieć kanalizacyjna sanitarna zbudowana jest z kolektorów, czyli przewodów (zazwyczaj wielkośrednicowych) prowadzących ścieki do oczyszczalni i odbiornika. Kolektory prowadzone są głęboko pod ziemią, co zabezpiecza je przed wpływem warunków atmosferycznych. Stare kolektory często są wysokimi (3 m) kanałami z ceramiki. W miarę możliwości przebieg przewodów jest zgodny z linią drogi. Takie rozwiązanie pozwala na łatwe włączanie nowych odbiorców do sieci.

Przykanalik: przejście sieć - instalacja

Przykanalik (przyłącze kanalizacyjne) jest to odcinek sieci kanalizacyjnej, który łączy kanalizację na terenie nieruchomości z siecią kanalizacyjną. Najczęściej przykanalik włączany jest do studzienki (rewizyjnej lub włazowej), która stanowi uzbrojenie sieci. Możliwe jest też przyłączenie przez wpust boczny lub złącze siodłowe (wcinka). Na rysunku obok pokazany jest schemat połączenia sieć - przykanalik. Przykanaliki oznaczane są znakami informacyjnymi. Na znaku podana jest średnica (w mm), spadek przyłącza (w promilach) oraz jego długość (w m). Granicą między siecią a instalacją jest położona w pobliżu granicy nieruchomości pierwsza studzienka, licząc od strony budynku.

Ze względu na nowelizację ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków zmienia się definicja przykanalika w przypadku braku studzienki. Według nowych przepisów - przyłącze kanalizacyjne to odcinek biegnący od granicy budynku do granicy nieruchomości.

Za załatwienie wszelkich formalności i opłat związanych z budową przykanalika odpowiada właściciel przyłączanej nieruchomości. Natomiast kwestia własności przykanalika regulowana jest (z braku odpowiednich przepisów) indywidualnie między odbiorcą a dostawcą. Często wybieraną formą jest oddawanie przykanalika do eksploatacji (na określony czas, np. 25 lat) przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu. Wówczas przedsiębiorstwo odpowiada za eksploatację i konserwację przykanalika, w tym za usuwanie ewentualnych awarii (znowelizowana ustawa nakłada obowiązek określenia w umowie warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych).

Instalacja kanalizacyjna

Instalację kanalizacyjną można podzielić na zewnętrzną (na terenie nieruchomości, lecz poza budynkiem) i wewnętrzną (w budynku). Podział ten wydaje się oczywisty, ale jest istotny przy doborze materiału instalacyjnego - nie każdy materiał sprawdzający się wewnątrz nadaje się do stworzenia instalacji zewnętrznej. Granicą między instalacją wewnętrzną a zewnętrzną jest tzw. czyszczak główny (rewizja główna). Jest to kształtka umieszczona na przewodzie kanalizacyjnym, która pozwala na jego badanie. Instalacja kanalizacyjna składa się z poziomów (przewodów odpływowych) nachylonych pod pewnym kątem. Poziomy zbierają ścieki z pionów, a te z kolei - z domowych przyborów kanalizacyjnych.

Kto płaci za odprowadzanie ścieków?

Odprowadzanie ścieków podlega opłacie. Przyjmuje się, że każdy mieszkaniec wytwarza tyle ścieków, ile zimnej wody pobiera. Podstawą do rozliczenia są więc wskazania wodomierzy. Jeśli wszyscy mieszkańcy mają wodomierze, płacą za faktycznie wyprodukowane ścieki (wg. wskazania wodomierza mieszkaniowego). Jeśli w mieszkaniach nie ma wodomierzy, opłata za odprowadzenie ścieków określona wg.

Zasady projektowania przyłączy kanalizacyjnych warunki hydrauliczne i wytrzymałościowe.

naprawy za pomocą długich rur np.
Przykanalik: jest to przewód kanalizacyjny odprowadzający ścieki z nieruchomości (budynku lub jego otoczenia) do przewodu kanalizacji zewnętrznej (miejskiej) lub do innego odbiornika np. zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków.
W skład przykanalika zgodnie z rozporządzeniem wchodzi główna studzienka połączeniowa i przewód kanalizacyjny.

Przy projektowaniu przykanalika należy szczególną uwagę zwrócić na włączenie się do istniejącej sieci.

Tabela: Klasy Obciążenia Pokryw Studzienek Kanalizacyjnych

Klasa Obciążenia	Miejsce Zastosowania
A15	Tereny zielone, obszary przydomowe, miejsca nieobciążone ruchem
B125	Miejsca obciążone ruchem samochodów osobowych
D400	Jezdnie, gdzie jest zwiększony ruch samochodów ciężarowych i dostawczych

tags: #przykanalik #oczyszczalnia #ścieków #definicja