Czarna Olsza: Właściwości, Zastosowanie w Filtracji Wody i Lecznicze Sekrety
- Szczegóły
Czarna olsza (Alnus glutinosa) to osobliwe drzewo, które często porasta tereny podmokłe. Można ją spotkać w lasach łęgowych, na terenach zalewowych, wrzosowiskach oraz brzegach rzek, strumieni i stawów, gdzie jej korzenie często sięgają wody.
Wiele brzegów rzek i jezior ziem słowiańskich wciąż porastają olchy, w dawnych wierzeniach święte drzewa bóstw wodnych. W wierzeniach ludowych uważana za święte drzewo bóstw wodnych, strażnika tajemnic, granicę świata fizycznego i duchowego. Symbolizowała połączenie solidnego, bezpiecznego gruntu i żywiołu wody.
Nazwa gatunkowa glutinosa odnosi się do lepkości młodych listków i gałązek. Gładka kora młodych gałęzi jest szarawo zielona, na starych popękana z gruczołami żywicznymi, nadającymi powierzeni lepkości.
Tuż po ścięciu drewno olszowe przyjmuje jasnoczerwoną barwę i wydziela cuchnący zapach. Tak narodziła się legenda, że w olszy ukrył się diabeł przed stworzonym przez siebie wilkiem. Wilk we wściekłości rozszarpał diabłu piętę, a spływająca krew zabarwiła drzewo na czerwono. Czarne olsze sadzono przy domach domostwach i cmentarzach, by odstraszały siły nieczyste.
Charakterystyka Czarnej Olszy
Czarna olsza jest gatunkiem średniego drzewa z rodziny brzozowatych z rozłożystą koroną i zaokrąglonymi, czasem spiczastymi liśćmi. Występuje na obszarze całej Europy, na ternach podmokłych tworzy bujne gaje zwane olszynami. Wzbogaca glebę w azot, umacnia osuwiska, odbudowuje zniszczone, podmokłe siedliska.
Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej
Osiąga wysokość 10 - 25 m i więcej, dolne konary wzniesione, górne zwisające, wypuszcza liczne odrosty od pni. Czarna olsza jest gatunkiem odpornych na podtopienia, nie znosi suszy, w końcu woda to jej żywioł! Zbiegiem czasu czernieje, drewno staje się bardzo twarde. Wczesną wiosną rodzi kwiatostany męskie, długie czerwone, żółte słupki. Jesienią powstają żeńskie w formie ciemnopurpurowych zdrewniałych szyszek, które pozostają na gałęziach całą zimę.
Dawniej stosowano do konstrukcji mostów, rur i wodnych budowli, na palach olchowych zbudowano Wenecję. Dziś wykorzystuje się do produkcji węgla drzewnego, czarna olsza jest najlepszym gatunkiem do wędzenia mięs i ryb.
Olsza w Tradycyjnym Zielarstwie
Gałązki czarnej olszy, liście, pączki, kwiatostany (szyszki) ceniono w zielarstwie. Leczono nimi choroby skórne, reumatyczne, stany zapalne, dolegliwości jelit, przepukliny i zaburzenia hormonalne. Napary z pączków były popularnym remedium na zapalenie oczu, trudno gojące się rany, wypryski, łuszczycę.
Działanie: Porusza krew, limfę, napina luźne tkanki, rozprasza stagnację, usuwa oznaki nierównowagi systemowej. Niektóre osobniki mają lepkie liście o słodkawym, aromatycznym smaku (lekko rozgrzewają) inne bardziej cierpkie. Wszystkie napinają zbyt luźne tkanki.
Czarna olsza jest drzewem równowagi ognia i wody, odrodzenia i przemiany. Jako roślina nadrzeczna reguluje przepływ wód gruntowych i osusza glebę, tak u człowieka pomaga regulować przepływ krwi i limfy. Jej działanie przeciwdrobnoustrojowe to bardziej wsparcie równowagi immunologicznej, niż zabijanie mikrobów.
Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów
Zdolność olszy do odbudowy zniszczonych podmokłych siedlisk, pokazuje związek z procesami metabolicznymi organizmu ludzkiego. Tak jak „leczy” zniszczone gleby, przywracając równowagę mikrobiologiczną, tak wspiera wrodzony, wewnętrzny ekosystem człowieka. Poprawia procesy metaboliczne, jakość płynów, przyswajanie i usuwanie odpadów.
Lecznicze Zastosowania Czarnej Olszy
Czarna olsza jest bogata w garbniki, żywice, przeciwutleniacze, związki fenolowe, terpeny, steroidy, kwas galusowy, elagowy, flawonoidy, olejki eteryczne. Najcenniejsze pączki zawierają kwasy nukleinowe, oligelementy, witaminy, fitohormony, specyficzne enzymy i odżywcze soki.
Działanie: antyoksydacyjne, ściągające, silne przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe, moczopędne, przeciwwirusowe, przeciwnowotworowe, przeciwbólowe [1].
- Dobrze działa na miejscowe infekcje bakteryjne gram dodatnie i ujemne, wiele grzybów, wirusów, zakażeń jelit, dziąseł, jamy ustnej, układu moczowego, pochwy, skóry.
- Nieco słabiej działa infekcjach dróg oddechowych.
- Jednak biorąc pod uwagę wpływ na system limfatyczny i odpornościowy wymiernie wspiera kuracje. Sprawdzi się w mieszankach z omanem, topolą, tymiankiem.
- Odtruwa, usuwa wilgoć i toksyny, poprawia napięcie błon śluzowych. Zapobiega przepływowi nadmiernej ilości śluzu do żołądka, stymuluje produkcję soku soku żołądkowego i wspomaga trawienie.
- Leczy owrzodzenia jamie ustnej, przewodu pokarmowego i skóry.
- Działa przeciw grypie, niektórym wirusom przeziębieniowym, wątrobowym i opryszczce, zapaleniu krtani.
- Niesie ulgę w bólu głowy, zębów, dziąseł, nerwobólach, napięciach mięśni, stawów.
- Reguluje gospodarkę hormonalną, obniża poziom prolaktyny.
- Wspiera układ krążenia, nerwowy, serce i wątrobę. Stymuluje rozkład produktów przemiany materii i produkcję żółci.
Czarna Olsza - Domowe Przepisy Zielarskie
- Wiosenne pączki i bazie można zjadać na surowo, dodawać do potraw i naparów. Regulują gospodarkę hormonalną, obniżają poziom prolaktyny.
- 2 łyżki rozdrobnionego surowca zalać szklanką wrzątku. Odstawić na pół godziny i przecedzić. układu moczowego, obrzękach, kamicy żółciowej, moczowej, skąpomoczu.
- Korę najlepiej pozyskiwać z młodych gałązek, jest mniej cierpka, bardziej słodsza, aromatyczna. 2 łyżki rozdrobnionego surowca zalać 300 ml wrzątku. Gotować na wolnym ogniu 20 minut. Odstawić na 4 godziny. Stosuje się 10 ml na pusty żołądek.
- Nadaje się kora, wiosenne pędy lub pączki. 100 g rozdrobnionego surowca zalać 500 ml dobrej jakości wódki. Odstawić na 3-4 tygodnie w ciemne miejsce i przefiltrować. Pomaga na przeziębienia, grypę, stany zapalne, schorzenia jelit.
- Nalewka z gałązek lub kory czarnej olszy stymuluje trawienie, zdejmuje „kamień” z żołądka po tłustych, ciężkich daniach. Można mieszać z gorzkimi, aromatycznymi ziołami. Sprawdzi się w zakażeniach gronkowcem, owrzodzeniach na skórze, infekcjach pochwy i dróg moczowych. Podana wystarczająco szybko może zatrzymać sepsę.
- Herbatka z szyszek: 10-15 szyszek zalać w garnku 250 ml wody, doprowadzić do wrzenia. Gotować kwadrans na małym ogniu i przecedzić.
- 5 g surowca zalać 200 ml wrzątku, odstawić na 3 godziny i przecedzić.
- 100 g kwiatostanów męskich i żeńskich zalać 500 ml wódki. Odstawić w ciemne miejsce na 5 dni, codziennie wstrząsając i przefiltrować.
- 100 g surowca zalać 500 ml wrzątku. Gotować na wolnym ogniu kwadrans. Odstawić na 3 godziny i odcedzić.
- Ciepłe kompresy ze zmiażdżonych liści i kory wymieszanych z wodą na papkę pomagają na zapalenie stawów, mięśni, korzonków nerwowych. Okłady ze świeżych liści wspomagają leczenie owrzodzeń skórny, ran i żylaków, tradycyjnie stosowano na nabrzmiałe piersi karmiących matek.
Czarna olsza zawiera pewną ilość salicylanów. Działa słabiej przeciwbólowo niż wiązówka, ale jest bezpieczniejsza do długiego stosowania.
Olsza Czarna a Ogrody Deszczowe
Ogród deszczowy może na pierwszy rzut oka przypominać zwykły przydomowy lub osiedlowy ogródek. Jednak jego budowa, w tym specjalne podłoże oraz zastosowanie odpowiednich gatunków roślin, znacznie wyróżniają ogród deszczowy na tle klasycznych ogrodów.
Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru
Ogród deszczowy gromadzi wodę opadową, filtruje ją w naturalny sposób i stopniowo oddaje do ekosystemu. Może zatem zbierać nadmiar deszczówki spływający z chodników, podjazdów oraz innych utwardzonych podłoży (czy np. z dachu), jak również - bezpośrednio z opadów deszczu. Ogród deszczowy może występować w postaci niewielkich instalacji przydomowych lub osiedlowych, a także jako rozwiązanie wielkoprzestrzenne.
Roślinność hydrofitowa - czyli rośliny dobrze tolerujące suszę, a przy tym dobrze znoszące nadmiar wody. Co więcej, roślinność hydrofitowa wykazuje zdolność do oczyszczania wody opadowej z nawet 90 proc. zanieczyszczeń. Mają dominować ogród deszczowy, ale nie muszą być jego jedynymi składowymi (dla zwiększenia bioróżnorodności sadzi się również niehydrofitowe gatunki roślin). Hydrofity powinny stanowić w ogrodzie deszczowym ponad 50 proc. powierzchni wierzchniej warstwy[5].
Gatunki drzew rosnące w lasach bagiennych, podmokłych i okresowo zalewanych to m.in. olsza czarna, brzoza omszona, sosna, świerk, jesion, wiązy, wierzby, dąb szypułkowy.
Wykorzystywane na drewno opałowe gatunki drzew występujące na naturalnych i odwodnionych mokradłach to m.in. olsza czarna, brzozy, sosna, świerk, jesion, wiązy, osika czy wierzby.
Uprawa Olszy Czarnej
Odnowienie naturalne olszy czarnej przebiega pomyślnie, gdy nasiona (orzeszki) padają na glebę mineralną lub próchniczną, wolną od konkurencyjnej roślinności lub chwastów, wystarczająco wilgotną i dobrze naświetloną.
Szyszeczki dojrzewające w Polsce we wrześniu - październiku zrywa się z drzew stojących lub niedawno ściętych w listopadzie lub grudniu. W tym okresie łuski szyszeczek najwcześniej się otwierających zaczynają się rozsuwać. Uzyskanie 1 kg orzeszków wymaga zebrania 15-20 kg szyszeczek.
Świeżo zebrane szyszeczki rozkłada się do podsuszenia na półkach lub podłodze w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, gdzie w temperaturze otoczenia otwierają się w ciągu kilku tygodni. Rozchylanie się łusek można przyspieszyć umieszczając szyszeczki w wyłuszczarni szyszek gatunków iglastych w temperaturze 27-38°C, co umożliwia pozyskanie większości nasion.
Jednym ze sposobów pozyskiwania nasion jest ich zgarnianie sitem z powierzchni wody. Korzystając z wialni i sit (tym bardziej z czyszczalni sitowo-pneumatycznej) można doczyścić partie orzeszków olszy czarnej do 80-90%. Konieczne są do tego dwa sita 3 średnicy otworów 3,0 i 1,5 mm - pierwsze do oddzielenia grubszych zanieczyszczeń, drugie do eliminacji pyłu i innych cząstek, np. okruchów łusek.
Wilgotność orzeszków wypadających z szyszeczek wynosi 8-9% i takie nasiona nożna już przechowywać bez żadnych innych dodatkowych zabiegów. Gdy brak chłodni i zachodzi konieczność przechowywania nasion, np. w chłodnej piwnicy, nie powinno to trwać dłużej niż 2-3 lata, gdyż po przekroczeniu tego okresu obserwuje się szybki spadek energii kiełkowania.
| Wilgotność Nasion | Temperatura Przechowywania | Czas Przechowywania |
|---|---|---|
| 8-9% | Chłodnia (brak dokładnych danych) | Długoterminowe |
| 8-9% | Chłodna piwnica | 2-3 lata |
| 5-7% (podsuszone) | -4 do -10°C | Kilka lat |
Nasiona olszy czarnej można przed siewem stratyfikować przez 30-60 dni w śniegu albo też w wilgotnym piasku lub torfie w temperaturze 1 - 5°C.
Do sadzenia używa się jednorocznych siewek (sadzonki typu 1/0). Uzyskuje się je z siewu wiosennego w szkółce sposobem rzutowym w marcu - kwietniu na starannie przygotowane zagony siewne.
W Polsce z nasion wysokiej jakości uzyskuje się do 20000 siewek z 100-150 g nasion, wysiewanych na 1 ar powierzchni siewnej. Odpowiada to liczbie 83000-125000 wysianych nasion. Siew zbyt gęsty pociąga za sobą konieczność przerzedzenia wschodów (przerywka). Siewki z takiego siewu nie nadają się do sadzenia, ze względu na zbyt małe rozmiary.
Po siewie nasiona lekko się przegrabia, a powierzchnię zagonów przyklepuje szuflą lub wałuje lekkim wałkiem. Zasiewy wschodzą w ciągu 3-4 tygodni, niezbędne jest jednak ich ocienienie.
Siewki olszy czarnej znoszą nawet bardzo wilgotną glebę, znacznie lepiej niż siewki brzozy, a przejściowe zalanie wodą im nie zagraża, bez względu na fazę rozwoju. Najbardziej sprzyjający prawidłowemu wzrostowi młodych siewek olszy czarnej jest poziom wody gruntowej w glebie na 10-30 cm pod jej powierzchnią.
tags: #olsza #czarna #filtracja #wody #właściwości
