Oczyszczacz Powietrza Sharp a Uchylone Okno: Jak Zapewnić Czyste Powietrze w Domu?
- Szczegóły
Nie od dziś wiadomo, że jakość powietrza w naszym kraju jest wyjątkowo niska. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że zanieczyszczone powietrze wdychamy nie tylko przebywając na zewnątrz. Okazuje się bowiem, że również nasze domy i mieszkania nie stanowią dla nas ochrony pod tym względem.
Dlaczego jakość powietrza w domu jest ważna?
Powietrze zanieczyszczone w wyniku występowania smogu jest pełne takich substancji jak mikroskopijne pyły czy tlenki siarki oraz azotu. Jest to szczególnie uciążliwe w okresie grzewczym, jednak warto pamiętać o tym, iż smog może występować tak naprawdę przez okrągły rok. Dostają się one do naszego domu przez uchylone czy nieszczelne okna, albo przez instalacje wentylacyjne.
W naszym domowym powietrzu czają się również inne zagrożenia, takie jak chociażby lotne związki organiczne i przede wszystkim wszechobecny kurz. A warto wiedzieć, że kurz to zbieranina najróżniejszych elementów, które bezwiednie wdychamy. Są to pyły, metale ciężkie, ale także bakterie, ludzki naskórek, czy w końcu jaja pasożytów i odchody roztoczy.
Jak działa oczyszczacz powietrza?
Odpowiedniej jakości oczyszczacz powietrza jest w stanie wyeliminować z wdychanego przez nas otoczenia wiele substancji, które szkodzą naszemu zdrowiu. Na szczęście, oczyszczacz powietrza w mieszkaniu, może ograniczyć ich ilość, abyśmy mogli swobodniej oddychać. Ale oczyszczacz powietrza to również niezbędna część wyposażenia domu każdego alergika. Urządzenie to jest sobie w stanie poradzić z nadmierną ilością pyłków roślin oraz roztoczy, unoszących się w powietrzu.
Oczyszczacz powietrza jest urządzeniem, którego zadaniem jest filtrowanie powietrza w danym pomieszczeniu, oraz usuwanie z niego wszelkich zanieczyszczeń. Przede wszystkim, jest on wyposażony w specjalny wentylator, dzięki któremu generowany jest intensywniejszy obieg powietrza w pomieszczeniu. To właśnie tam następuje jego filtracja. Kiedy zanieczyszczenia zostaną już usunięte, powietrze jest wydmuchiwane z powrotem do pomieszczenia, z którego zostało pobrane.
Przeczytaj także: Oczyszczacz Powietrza - Czy Warto?
Obecnie, w sprzedaży znaleźć można wiele różnych modeli oczyszczaczy powietrza, w których wykorzystuje się specjalistyczne filtry. Schemat działania takiego urządzenia jest zwykle taki sam, ale trzeba pamiętać, że poszczególne modele różnią się swoją wydajnością, głośnością pracy, czy chociażby skutecznością w usuwaniu konkretnych zanieczyszczeń. Technologie stosowane w oczyszczaczach powietrza są stale ulepszane. Dzięki temu, mogą one jeszcze skuteczniej spełniać swoje zadanie. Ich producenci, tworzą również modele, które są przeznaczone przede wszystkim do zwalczania określonych zanieczyszczeń w powietrzu, oraz do poprawy jego jakości.
Rodzaje oczyszczaczy powietrza
Na rynku znajdziemy zatem bardzo szeroki wybór oczyszczaczy powietrza przeznaczonych dla alergików, które doskonale radzą sobie z alergenami w naszym otoczeniu. Do wyboru mamy także wiele urządzeń typowo antysmogowych, oraz tych które jednocześnie oczyszczają i nawilżają powietrze w pomieszczeniu. Coraz popularniejsze stają się również jonizatory powietrza.
Gdzie umieścić oczyszczacz powietrza?
Oczyszczacze powietrza powinny stać się dzisiaj jednym z podstawowych elementów wyposażenia w każdym polskim domu. Jakość powietrza w naszym kraju, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, pozostawia naprawdę wiele do życzenia. Aby jednak w pełni korzystać z możliwości oferowanych przez to urządzenie, warto wiedzieć, gdzie postawić oczyszczacz powietrza. Właśnie z tego względu przygotowaliśmy kilka prostych symulacji, które pozwolą lepiej zrozumieć, jak działają oczyszczacze powietrza. Z naszego artykułu dowiesz się również, jakie czynniki mają wpływ na wydajność jego pracy.
W tym miejscu musimy podkreślić, że naprawdę trudno znaleźć tak mocny oczyszczacz, by zagwarantował czyste powietrze w kilku pomieszczeniach. W instrukcjach wskazywana jest powierzchnia, którą urządzenie jest w stanie oczyścić - należy jednak pamiętać, że producenci przyjmują założenie, że w obrębie tej przestrzeni nie pojawią się bariery (np. ściany, parawany itp.). Zauważ, że większość oczyszczaczy dostępnych na rynku jest przeznaczona do pracy na powierzchni 15-30 m². Oczyszczacz powietrza może sprawnie oczyszczać powierzchnię w małym mieszkaniu - pod warunkiem, że jest ono zwarte, bez zamkniętych drzwi i pozbawione długiego korytarza.
Należy również zauważyć, że duże zanieczyszczenia mają znacznie mniejszą tendencję do swobodnej “migracji” między pomieszczeniami. Mowa przede wszystkim o latających drobinach kurzu, widocznych gołym okiem, szczególnie w mocnym świetle. Oczyszczacze znakomicie wychwytują kurz, dzięki czemu wycieranie mebli i odkurzanie w pomieszczeniu, gdzie stale pracują, może być konieczne nawet 3 razy rzadziej.
Przeczytaj także: Opinie o oczyszczaczach Stadler Form
Oczyszczacz powinien być przeznaczony do jednej zwartej przestrzeni. Skuteczność oczyszczania zależy w dużej mierze od swobody cyrkulacji powietrza. Zgodnie z powyższą zasadą nie powinniśmy kupować jednego oczyszczacza do całego mieszkania, jeżeli nasze mieszkanie nie stanowi jednej przestrzeni całkowicie pozbawionej barier (np. ścianek, przejść, korytarzy, itp.). Takie rozwiązanie sprawdzi się więc tylko w przypadku kawalerek typu studio. Generalnie jednak warto pamiętać, że przy zakupie oczyszczacza metraż mieszkania nie ma kluczowego znaczenia.
Jakość i wydajność oczyszczania nie zależy tylko od samego urządzenia. Aby urządzenie przefiltrowało powietrze, to ono musi się w pierwszej kolejności do niego dostać. Tylko oczyszczacze posiadające mocne wentylatory mogą zapewnić odpowiednio intensywny obieg powietrza. Tanie modele często pozbawione są wydajnych wentylatorów, a niekiedy w ogóle ich nie mają (opierając się na zjawisku konwekcji), tym samym nie spełniają swojej funkcji. Niektórzy producenci oczyszczaczy powietrza wykorzystują zjawisko fizyczne zwane efektem Coandy, które zwiększa uporządkowanie dopływu zanieczyszczonego powietrza do urządzenia.
Obieg powietrza w naszych mieszkaniach i domach uzależniony jest przede wszystkim od systemu naturalnej lub mechanicznej wentylacji. Duże znaczenie ma to o, gdzie rozłożone są nawiewniki w oknach i gdzie znajdują się kanały wywiewne. Zbyt intensywna wentylacja czy też częste wietrzenie pomieszczeń w okresie występowania dużego smogu sprawia, że dużo niebezpiecznych zanieczyszczeń dostaje się do pomieszczenia z zewnątrz. Tym samym ustawienie oczyszczacza powietrza z dala od okien zewnętrznych sprawia, że oczyszczacz może nie filtrować najbardziej zanieczyszczonego powietrza w naszym domu.
Symulacje ustawienia oczyszczacza powietrza
Pamiętajmy, że nie tylko jego układ wpływa na to, gdzie powinien znajdować się oczyszczacz. Weźmy pod uwagę także wcześniej wymienione czynniki, takie jak m.in. Poniższe symulacje są poglądowe i opisują najbardziej standardowe sytuacje.
WARIANT 1: Salon z aneksem kuchennym
Jeśli jesteś właścicielem salonu z aneksem kuchennym, masz jedną otwartą przestrzeń, która tworzy “obieg zamknięty”. Oczywiście niezbędne jest przeanalizowanie, czy w tych pomieszczeniach nie ma dużych elementów wyposażenia, które ograniczałyby cyrkulację powietrza (np. wysokie szafy ustawione prostopadle do ściany). Dla wydajnego oczyszczania powietrza w salonie i kuchni, warto pamiętać o zamknięciu drzwi. Dla kontrastu pokazujemy również przykład kuchni połączonej z salonem, która nie posiada drzwi do przedpokoju. W tym przypadku nie zapewniliśmy zamkniętego obiegu powietrza. Ustawiony tu oczyszczacz może nie oczyścić całego salonu i kuchni. Filtrowaniu będzie poddawane także powietrze z przedpokoju. W wyniku “otwartego obiegu”, nie mamy pewności, czy strumień oczyszczonego powietrza nie będzie kierował się poza salon.
Przeczytaj także: Oczyszczacz powietrza idealny do wiejskiego domu
WARIANT 2: Oczyszczacz w przedpokoju
Bardzo często spotykamy się z pytaniem, czy jeżeli ustawimy oczyszczacz powietrza w przedpokoju i otworzymy drzwi do wszystkich pomieszczeń, wówczas przefiltruje się powietrze w całym mieszkaniu? Oczyszczacz musiałby wytwarzać olbrzymi przepływ powietrza przez filtry, by zebrać zanieczyszczenia z każdego zakamarka mieszkania. W całym domu występuje wiele barier, które uniemożliwiają swobodną cyrkulację powietrza. Dlatego też taki oczyszczacz na całe mieszkanie musiałby mieć kilkukrotnie większą wydajność niż suma wydajności optymalnych urządzeń na każde z pomieszczeń. Mówiąc obrazowo, dla mieszkania o powierzchni 50 m² należałoby zastosować oczyszczacz, który nadaje się do pomieszczeń o powierzchni 100-150 m², jeśli chcielibyśmy postawić go na korytarzu. Byłoby to nieekonomiczne i niepraktyczne, samo urządzenie pracowałoby bardzo głośno, a najwyższa jakość powietrza występowałaby w korytarzu.
Przypomnijmy, najbardziej zanieczyszczone powietrze będzie znajdowało się w pobliżu okien i stamtąd rozchodzi się dalej, w stronę wywiewów wentylacyjnych (z reguły znajdujących się w kuchniach i łazienkach). To dominujący kierunek przepływu powietrza w domach i oczyszczone powietrze z korytarza będzie “wypychane” przez brudne powietrze poza dom.
WARIANT 3: Oczyszczacz w sypialni
Oczyszczacz powietrza w sypialni to bardzo dobry pomysł, jeśli zależy nam na optymalnych warunkach do snu. Należy jednocześnie pamiętać, by drzwi do sypialni były lekko uchylone. Oczyszczone powietrze nie będzie nadmiernie “rozrzedzane” przez to napływające z korytarza, a jednocześnie nie dojdzie do nadmiernego stężenia wydychanego przez śpiących domowników dwutlenku węgla. Z tego względu nie wolno też blokować nawiewników czy kanałów wywiewnych. Wentylacja ma na celu przede wszystkim zapobiegać kumulowaniu się tego gazu w pomieszczeniach, w drugiej kolejności zaś jest zwiększenie stężenia tlenu. Już przy stężeniach 0,2% CO2 powietrze jest nieprzyjemne i sprawia wrażenie ciężkiego.
WARIANT 4: Smog
W miastach o dużym stężeniu smogu, w okresie grzewczym stężenie szkodliwych dla zdrowia pyłów może kilku- lub nawet kilkunastokrotnie przekraczać dopuszczalne normy. Odczuwamy to szczególnie nocą - ze względu na najniższą temperaturę, przy której niska emisja zanieczyszczeń jest duża. Gdy stężenie smogu jest ogromne, przenika on przez nieszczelne okna i drzwi do wnętrz naszych domów. Gdy kupujesz dwa oczyszczacze powietrza, możesz wybrać te o mniejszym współczynniku CADR czy niższym przepływie powietrza (przeznaczone do mniejszych pomieszczeń).
Otaczające nas powietrze zawiera ogromne ilości zawieszonych drobin, które mogą wywoływać liczne choroby i alergie. To m.in. roztocza, kurz, pyłki roślin, bakterie, wirusy, dym papierosowy, zanieczyszczenia gazowe czy mikroskopijne pyły (w tym PM2.5 czy PM10). Zanieczyszczenia różnią się między sobą wielkością, budową i składem chemicznym. Na skutek oddziaływania grawitacyjnego większe pyły dość szybko opadają na ziemię i wszystkie powierzchnie płaskie w pomieszczeniu. Potrzebujemy urządzenia, które poruszy powietrzem w całym pomieszczeniu i zassie je do filtrów, zanim dojdzie do opadnięcia większych zanieczyszczeń na podłogę. Z tego względu zakup małych urządzeń i ustawienie ich na wysokich półkach nie będzie skuteczne. Najlepszym rozwiązaniem są modele podłogowe lub oczyszczacze na ścianę - jak np. oczyszczacze powietrza Fellowes o bardzo dużym współczynniku CADR i budowie umożliwiającej wymuszanie właściwego obiegu powietrza w dużym pomieszczeniu.
Opisy techniczne oczyszczaczy powietrza najczęściej zawierają wskazówkę co do metrażu pomieszczenia, w których mogą pracować. To nie do końca prawidłowe rozwiązanie - urządzenie filtruje powietrze, a więc powinna zostać uwzględniona kubatura pomieszczenia, a nie wielkość. Istotne są również wnęki i skosy, które się w nim pojawiają (również przekładają się na objętość). Niektóre stare kamienice mają pomieszczenia o wysokości sięgającej nawet 4,5 metra, podczas gdy producenci ustalają zalecane maksymalne powierzchnie pracy oczyszczacza, biorąc pod uwagę wysokość pomieszczeń na poziomie ok. Jeżeli chcesz wybrać optymalny oczyszczacz powietrza, weź pod uwagę przepływ powietrza, a jeszcze lepiej współczynnik CADR dla poszczególnych zanieczyszczeń.
Jak dobrać najlepszy oczyszczacz powietrza, biorąc pod uwagę przepływ powietrza i kubaturę pomieszczenia? Warto pamiętać, że zalecana przez producentów powierzchnia to tak naprawdę górna granica, liczona z reguły dla najwydajniejszego (i najgłośniejszego) trybu pracy. W sklepie LoveAir przekazujemy dokładne dane dotyczące oferowanych urządzeń - na dole karty produktowej znajdziesz nagłówek “Parametry techniczne”, gdzie opisujemy m.in. poziom przepływu powietrza, CADR czy zalecaną maksymalną powierzchnię pracy. Z myślą o wygodzie naszych Klientów, na blogu opisaliśmy także optymalne parametry techniczne oczyszczaczy. Sharp UA-KIL60E-W (maks. przepływ pow.: 408 m³/h, maks. Sharp UA-KIL80E-W (maks. przepływ pow.: 498 m³/h, maks. Sharp UA-HG40E-L (maks. przepływ pow.: 240 m³/h, maks. Sharp UA-HG50E-L (maks. przepływ pow.: 306 m³/h, maks. Sharp UA-HG60E-L (maks. przepływ pow.: 408 m³/h, maks. Sharp UA-HD60E-L (maks. przepływ pow.: 396 m³/h, maks. LIFAair LA510 (maks. CADR: 480 m³/h, maks. LIFAair LA333 (maks. CADR: 330 m³/h, maks. Blueair HealthProtect 7440i (maks. Blueair HealthProtect 7740i (maks. Daikin MC55W (maks. Daikin MC55KW (maks. Coway Classic (maks. Coway Storm (maks. Toshiba CAF-Y92XPL (maks. CADR: 550 m³/h, maks. Toshiba CAF-X50XPL (maks. CADR: 300 m³/h, maks.
Oczyszczonego powietrza nie widzimy, dlatego trudno jest nam ocenić “na oko” skuteczność filtracji zanieczyszczeń. Aby ustawić oczyszczacz w dobrym miejscu, musimy poznać zasady obiegu powietrza w mieszkaniu.
Formaldehyd - Czym jest i jak go unikać?
Choć o formaldehydzie nie mówi się tak dużo, jak o pyłach zawieszonych czy benzopirenie, jest on istotnym składnikiem smogu. Formaldehyd, nazywany również aldehydem mrówkowym, to toksyczna substancja chemiczna. Związek ten obecny jest w wielu codziennych produktach i materiałach budowlanych, np. w płytach wiórowych czy pilśniowych, żywicach fenolowo-formaldehydowych, tekstyliach oraz kosmetykach (np. Formaldehyd uznaje się za substancję kancerogenną i może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, m.in.
Formaldehyd to inaczej aldehyd mrówkowy, czyli najprostszy z aldehydów. Odkryto go w 1859 roku za sprawą rosyjskiego chemika Aleksandra Butlerowa. Formaldehyd powstaje podczas niepełnego spalania substancji zawierających węgiel (na przykład podczas wędzenia pokarmów bogatych w białka). Przede wszystkim zakłady wytwarzające płyty wiórowe, paździerzowe, pilśniowe, sklejki, płyty MDF oraz zakłady produkujące tekstylia czy zasłony wykorzystują ten związek. Jest on również często używany przy produkcji klejów stosowanych w budownictwie, jak również w przemyśle meblarskim.
Formaldehyd możemy znaleźć na co dzień w wyposażeniu naszego domu. Aldehyd mrówkowy jest bowiem trzecim w kolejności związkiem, po toluenie i ksylenie, pod względem wielkości emisji z materiałów budowlanych. W przypadku żywic mocznikowo-formaldehydowych, uwalnianie formaldehydu do atmosfery może trwać kilka lat.
Emisja aldehydu mrówkowego z materiałów budowlanych to tylko niewielki procent na tle zakładów produkujących i wykorzystujących żywice formaldehydowe i polioksymetylen. W praktyce największym emitentem aldehydu mrówkowego są więc zakłady wytwarzające płyty MDF, paździerzowe, pilśniowe, jak również kleje, lakiery czy tekstylia. Ważnym źródłem emisji aldehydu mrówkowego są również wszelkie procesy spalania drewna oraz paliw kopalnych, a więc węgla i spalin samochodowych. Nie należy również zapominać o paleniu papierosów, podczas którego również wydzielają się niewielkie ilości formaldehydu.
Stała ekspozycja na formaldehyd powoduje rozwój nowotworów w obrębie gardła i nosa. Szkodliwość formaldehydu objawia się również poprzez podrażnienia oczu, nosa czy gardła, owrzodzenie jamy ustnej, przełyku, jak i żołądka. Co ciekawe, zaniepokojeni mogą być też właściciele domowych pupili. W ich przypadku również może dochodzić do podrażnienia nabłonka dróg oddechowych. W skrajnych przypadkach może pojawić się płaskonabłonkowy rak nosa.
Reguluje to rozporządzenie Rady Ministrów z dn. Średnie dobowe stężenie formaldehydu w powietrzu dla obszarów chronionych wynosi 0,02 mg/m3. Jednorazowy (nieprzekraczający 20 minut), dopuszczalny poziom formaldehydu wynosi zaś 0,05 mg/m3. Ponadto wyróżnia się również obszary specjalnie chroniony o jeszcze bardziej restrykcyjnych zaleceniach. W ich przypadku dobowa norma formaldehydu w powietrzu to 0,01 mg/m3.
Dedykowany czujnik formaldehydu to wciąż rzadkość w oczyszczaczach powietrza. Znajdziesz go w niektórych modelach oczyszczaczy Dyson, np. Dyson Purifier Cool Formaldehyde TP09. Nie znaczy to jednak, że pozostałe oczyszczacze, posiadające czujnik lotnych związków organicznych, sobie nie poradzą. Jak pokazuje przykład Vestfrost VP-A1Z40WH z powyższego zdjęcia, są producenci, których czujniki LZO całkiem dobrze wychwytują zanieczyszczenia.
| Marka | Model | Cena | Maks. CADR lub przepływ powietrza | Zalecana maks. powierzchnia | Komentarz |
|---|---|---|---|---|---|
| Dyson | Purifier Cool Formaldehyde TP09 | 3299 zł | Około 244 m³/h | - | Bardzo drogi, z przeciętnym trybem automatycznym i realnie dość niską wydajnością oczyszczania. |
| Vestfrost | VP-A1Z40WH | 1499 zł | Około 350 m³/h | - | Jedno z największych pozytywnych zaskoczeń w kwestii wykrywania, dokładnego sygnalizowania i usuwania zanieczyszczeń gazowych. |
| Philips | AC3055/50 i AC3055/51 | 1829 zł | Około 520 m³/h | - | Nieco tańszy od topowego modelu Philips Dual Scan AC3858/50, gwarantuje bardzo dobrą wydajność oczyszczania, lecz dość przeciętny tryb auto. |
Praktycznie każdy oczyszczacz (+/- 90% urządzeń) wyposażony jest w filtr węglowy. Filtr ten, zbudowany z setek granulek węgla aktywnego, skutecznie adsorbuje wszystkie szkodliwe substancje w formie lotnej, a więc również formaldehyd. Dlatego też oczyszczacze takie jak Xiaomi, Klarta, Coway czy Winix, które nie mają czujników gazów, również dobrze poradzą sobie z neutralizacją formaldehydu. Warto również wspomnieć, iż formaldehyd posiada charakterystyczny ostry, nieprzyjemny zapach. Niektórzy porównują go do zapachu marynaty. Jest on przez nas odczuwalny, gdy poziom formaldehydu w powietrzu przekroczy 0,1 PPM (w przybliżeniu 0,1 mg na 1 litr powietrza), a więc też tyle, ile uznaje się za alarmujący poziom.
Źródłem formaldehydu w domu mogą być chociażby meble, materiały budowlane, a nawet ubrania. Należy jednak pamiętać, aby robić to umiejętnie - lepiej otworzyć okno na oścież kilka razy dziennie (zimą wystarczą nawet dwa) na około 10 minut, niż mieć je uchylone przez kilka godzin. Oczyszczacz powietrza wyposażony w filtr węglowy i HEPA, potrafi efektywnie zatrzymywać formaldehyd, jak i inne lotne związki organiczne oraz wszelkie zanieczyszczenia w formie stałej.
Wykonany z granulek węgla aktywnego, filtr węglowy trwale pochłania wszelkie szkodliwe gazy i nieprzyjemne zapachy, m.in. aldehyd mrówkowy, benzen czy dym papierosowy. Znane z odkurzaczy czy klimatyzacji, filtry HEPA, wykonane są z polipropylenu lub Politereftalanu etylenu (PET). Ich działanie polega na fizycznym zatrzymywaniu zanieczyszczeń o cząstkach stałych, np. Skuteczność filtracji zależy od klasy wykorzystywanych w nim filtrów, wahając się od 95 % do 99,995 %.
Wielu producentów oczyszczaczy powietrza oferuje także filtr wstępny, który wychwytując większe cząsteczki zanieczyszczeń (sierść, włosy czy kurz) odciąża nieco pozostałe dwa filtry.
Jak wybrać najlepszy oczyszczacz powietrza?
Prawdą jest, że rośliny dzięki aparatom szparkowym w liściach pochłaniają wraz z dwutlenkiem węgla również zanieczyszczenia. Pamiętaj jednak, że aby osiągnąć efekt podobny do oczyszczacza, musiałbyś stworzyć cały pokój roślin, w którym znalazłoby się kilkadziesiąt sztuk. Efektem ubocznym byłby również niekontrolowany wzrost wilgotności.
Oprócz oczyszczania mieszkania, można również unikać kupowania przedmiotów zawierających aldehyd mrówkowy. Uważna analiza składu produktu pozwala znaleźć zarówno kosmetyki, jak i nawet farby pozbawione tej substancji. Pozytywne zmiany można wprowadzić również do garderoby - kupując odzież ze stuprocentowej bawełny, jedwabiu, poliestru lub akrylu. Warto również rzucić palenie lub przynajmniej zrezygnować z niego w mieszkaniu. Dym z jednego papierosa zawiera ok. 1,5 mg formaldehydu.
Najlepszym sposobem pozbycia się formaldehydu, jak i innych lotnych związków organicznych jest oczyszczacz powietrza z filtrem węglowym. Filtr ten adsorbuje zanieczyszczenia gazowe - formaldehyd, jak i inne lotne związki organiczne. Oprócz tego warto regularnie wietrzyć mieszkanie. Możesz również zaopatrzyć się w rośliny wykazujące dobre efekty w redukcji stężenia formaldehydu, np.
tags: #oczyszczacz #powietrza #sharp #a #uchylone #okno
