Filtracja i Resorpcja w Nerkach: Kluczowe Procesy w Układzie Moczowym
- Szczegóły
Układ moczowy pełni kluczową rolę w organizmie, odpowiadając za wydalanie zbędnych produktów przemiany materii oraz osmoregulację. Budowa układu moczowego obejmuje cztery główne elementy: nerki, moczowody, pęcherz moczowy i cewkę moczową.
Nerki są parzystym narządem należącym do układu moczowo-płciowego i jednocześnie największymi organami przestrzeni zewnątrzotrzewnowej. Wraz z nadnerczami położone są na tylnej ścianie brzucha, po obu stronach kręgosłupa na poziomie Th10-L3. Nerki oczyszczają krew z niepotrzebnych i szkodliwych substancji oraz produkują mocz, a także wydzielają hormon erytropoetynę. Moczowody odprowadzają mocz z nerek do pęcherza moczowego, który gromadzi mocz.
Budowa i Funkcja Nerek
Nerka posiada charakterystyczny kształt przypominający fasolę. Do wnęki wchodzi tętnica nerkowa oraz nerwy, zaś wychodzą z niej żyła nerkowa i moczowód oraz naczynia limfatyczne. Wymienione twory tworzą korzeń nerki. Pojedyncza nerka mierzy zwykle 10-12 cm w wymiarze podłużnym oraz 5-6 cm w poprzecznym, przy czym jej grubość dochodzi do 3-4 cm. Masa jest różnorodna, waha się od 120 do 200 gram. Ciekawostką jest, że nerka lewa rośnie odrobinę silniej od prawej.
Nefron - Podstawowa Jednostka Funkcjonalna Nerki
Jednostką funkcjonalną nerki jest nefron składający się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych. W każdej nerce ludzkiej znajduje się około miliona nefronów. Mocz tworzący się w nefronie odpływa przez kanalik nerkowy zbiorczy i przewód brodawkowy do miedniczki nerkowej. Budowa nefronu i funkcje są kluczowe dla zrozumienia procesu produkcji moczu. Nefron, podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna nerki, składa się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych.
Z czego składa się nefron?
Przeczytaj także: Proces Filtracji w Nefronie
- Ciałko nerkowe
- Kanaliki nerkowe
Proces Tworzenia Moczu: Filtracja, Resorpcja i Sekrecja
Część osocza krwi przepływającej przez naczynia włosowate kłębuszków nerkowych ulega przefiltrowaniu do światła torebki kłębuszka. Następnie zachodzi resorpcja i sekrecja kanalikowa.
Trzy procesy tworzenia się moczu:
- Przesączanie kłębkowe
- Wchłanianie (resorpcja) zwrotne
- Wydzielanie kanalikowe
Filtracja kłębkowa: Ciśnienie krwi oraz pory umożliwiają filtrację. Ciśnienie krwi wynosi 12kPa (90mmHg), a ciśnienie w torebce kłębuszka nerkowego (mocz pierwotny) wynosi 6,67kPa (50mmHg). U człowieka przesączanie wynosi 130cm3 pramoczu/minutę, co daje 190dm3 moczu pierwotnego/dobę.
Resorpcja zwrotna: Wszystko, za wyjątkiem substancji zjonizowanych w warunkach pH pramoczu (Na+, Cl-, HCO3-, HPO3-, glukoza, aminokwasy), jest wchłaniane zwrotnie. Siła napędowa to siła osmotyczna, która powoduje powrót wody i zagęszczenie pramoczu. Wpływając na pH moczu (kanalik dalszy) wynoszące około 6,8, można regulować (wzmacniać) wydalanie słabych kwasów lub słabych zasad.
Sekrecja kanalikowa: Wydzielanie kanalikowe (proces przeciwstawny wchłanianiu zwrotnemu) z krwi, płynu tkankowego, sąsiednich komórek do światła kanalika nerkowego następuje poprzez transport aktywny, dyfuzję bierną. Z krwi do kanalików wydzielane są m.in.
Przeczytaj także: Zastosowanie Filtrów Powietrza
Mocz wydostający się z kanalików nerkowych zbiorczych gromadzi się w miedniczce nerkowej. Wypełnianie się pęcherza powoduje rozciąganie jego ścian i podrażnienie receptorów.
Regulacja Pracy Nerek
Obniżenie się ciśnienia tętniczego krwi lub osłabienie prężności tlenu w nerkach powoduje wydzielanie przez nią odpowiednich związków. Erytropoetyna jest wydzielana w korze nerek. Produkcja moczu jest regulowana m.in.
Diagnostyka i Leczenie Chorób Układu Moczowego
Diagnostyka chorób układu moczowego obejmuje szereg badań, które pozwalają ocenić funkcjonowanie nerek i dróg moczowych. Kompleksowe badania urologiczne to podstawa do wykrycia ewentualnych nieprawidłowości i postawienia diagnozy. Jakie badania wykonuje urolog kobiecie? Oprócz wyżej wymienionych, mogą to być również badania krwi, badanie cytologiczne moczu czy cystoskopia.
Choroby układu moczowego mogą mieć różne przyczyny i objawy. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek stosuje się dializę - leczenie nerkozastępcze polegające na oczyszczaniu krwi z wykorzystaniem błony półprzepuszczalnej.
Rola Wątroby w Cyklu Mocznikowym
Dlaczego cykl mocznikowy zachodzi w wątrobie? Jest to związane z tym, że wątroba jest głównym organem odpowiedzialnym za detoksykację organizmu i przetwarzanie szkodliwych substancji, takich jak amoniak, na mniej toksyczny mocznik.
Przeczytaj także: Analizy technologiczne ozonowania
Klirens Nerkowy
Tempo (szybkość) wydalania przez nerki nazywane jest klirensem (klirens - współczynnik oczyszczania); określa on objętość osocza krwi oczyszczonego z trucizny w jednostce czasu:
C = U * V / P
Gdzie:
- C - Klirens [cm3/min]
- U - Stężenie w moczu [mg/cm3]
- P - Stężenie w osoczu [mg/cm3]
- V - Objętość moczu wydalonego przez nerki w ciągu minuty [cm3]
tags: #notatka #filtracja #resorpcja #nerka
