Jak obliczyć zwrot podatku przy najniższej krajowej i kwocie wolnej od podatku?

Szczegóły: Opublikowano: 06. March 2026

W styczniu 2024 r. Ministerstwo Finansów podtrzymało, że postulat dotyczący podniesienia kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł pozostaje aktualny. Propozycję podwojenia kwoty wolnej do 60 tys. zł składała przed wyborami Koalicja Obywatelska. Jak w praktyce przełoży się to na wynagrodzenia netto pracowników?

Wpływ kwoty wolnej od podatku na wynagrodzenia

Eksperci Grant Thornton policzyli to na 17 przykładach. Okazuje się, że na podniesionej do 60 tys. zł kwocie wolnej najbardziej skorzystają pracownicy zarabiający w przedziale 7-15 tys. zł brutto. Ich przeciętne miesięczne wynagrodzenie netto wzrośnie po 300 zł. Procentowo największą korzyść na proponowanych zmianach odczują pracownicy zarabiający 6 tys. zł brutto.

Warto jednak zwrócić uwagę, że osoby zarabiające poniżej 6100 zł brutto miesięcznie nie zapłacą żadnego podatku, ponieważ ich dochód w całości zmieści się w kwocie wolnej.

Warto zwrócić też uwagę, że osoby zarabiające powyżej 17 340 brutto miesięcznie nawet bez żadnych zmian w systemie podatkowym w przyszłym roku odczułyby spadek wynagrodzenia na rękę, ponieważ wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia w gospodarce w górę pójdzie górny limit składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (z 208 050 zł do 234 720 zł), czyli osoby te dłużej będą odprowadzać składki. Nie zobaczą one więc wzrostu wynagrodzenia na rękę o 300 zł, wynikającej z podwyższenia kwoty wolnej do 60 tys. zł, tak jak pracownicy o niższych zarobkach. Wyższą kwotę wolną częściowo „skonsumuje” im wyższa składka na ZUS.

Gdyby kwota wolna wyniosła 12-krotność minimalnego wynagrodzenia od stycznia 2024 r. czyli 50900 zł, podatku nie zapłacą osoby na umowie o pracę zarabiające poniżej 5 210 zł brutto miesięcznie, natomiast maksymalna korzyść z podwyższonej kwoty wolnej wyniesie 209 zł (dla pracowników zarabiające około 5,2-17,3 tys.

Przeczytaj także: Niski poziom żelaza w wodzie mineralnej - przegląd

Kwota netto a brutto po wzroście kwoty wolnej do 60 tys. zł

Najmniejszą procentowo daninę na rzecz państwa (podatki i obowiązkowe składki) po zmianach będą płacić pracownicy zarabiający od 0 do 6 tys. zł. Ich kwota netto będzie stanowiła od przyszłego roku 79% kwoty brutto. Największą korzyść odniosą, jak już wspomniano, osoby zarabiające 6 tys. zł - ich kwota netto po zmianach wzrośnie aż o 5 pkt procentowych, tzn.

Przy wyższych poziomach zarobków obciążenie daninami stopniowo będzie rosło. Osoby zarabiające 10 tys. zł będą osiągały zarobki netto równe 74% (obecnie 71%), dla osób zarabiających 15 tys. zł będzie to już 69% (obecnie 67%), a osoby z kwotą brutto na poziomie 30 tys.

Aktualny stan prac nad podwyższeniem kwoty wolnej

Donald Tusk, przewodniczący Platformy Obywatelskiej i przyszły premier zapowiedział, że jego zamiarem jest wprowadzenie kwoty wolnej od podatku w wysokości 60 tys. zł, jednak będą przy tym przestrzegane zasady roku podatkowego, więc do podwyżki kwoty wolnej nie dojdzie w ciągu pierwszych 100 dni rządów.

W styczniu 2024 r. Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania posłów zadane podczas 1. posiedzenia Sejmu RP podtrzymało, że postulat dotyczący podniesienia kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł pozostaje aktualny, jednak jego wprowadzenie musi zostać poprzedzone stosownymi analizami, korespondować z wynikami audytu stanu finansów publicznych, uwzględniać wyniki analizy dot. wpływu na systemy IT, w tym czas niezbędny na implementację zmian w systemach informatycznych oraz przetestowanie projektowanych rozwiązań.

W kwietniu minister finansów Andrzej Domański podał, że obietnica podniesienia kwoty wolnej od podatku do 60 tys. 7 lutego 2024 r. do I czytania na posiedzeniu Sejmu skierowano poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dotyczący podniesienia kwoty wolnej od podatku dla wszystkich do wysokości równej dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, ale nie mniejszej niż 60 tys.

Przeczytaj także: Definicja minimalnej krajowej w USA

Warto przypomnieć, że w odpowiedzi na interpelację poselską resort finansów poinformował na początku stycznia 2024 r. , że podwyższenie kwoty wolnej od podatku z 30 tys. zł do 60 tys. zł mogłoby w warunkach 2024 r. spowodować zmniejszenie obciążeń podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych o ok.

Terminy rozliczeń PIT za 2025 r.

Rozpoczął się czas rozliczeń PIT za 2025 r. Osoby, którym przysługiwać będzie zwrot nadpłaty podatku dochodowego, mogą rozliczyć się w taki sposób, aby otrzymać pieniądze od fiskusa szybciej niż inni. W przypadku skorzystania z tego sposobu rozliczenia - zwrot trafi na konto podatnika nie później niż 1 kwietnia 2026 r.

Najważniejsze terminy:

Płatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych (czyli m.in. do urzędu skarbowego - najpóźniej w terminie do dnia 2 lutego 2026 r., a do rąk pracowników - najpóźniej do końca lutego, czyli w tym roku do dnia 2 marca 2026 r.
W następstwie powyższego - w terminie od dnia 15 lutego do 30 kwietnia 2026 r. - podatnicy zobowiązani są do złożenia urzędu skarbowego zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (lub poniesionej straty) w 2025 r.

Jeżeli jednak już dzisiaj posiada się wszystkie niezbędne dane - ze złożeniem zeznania podatkowego nie trzeba czekać nawet do wspomnianego 15 lutego i można „rozliczyć się” już teraz - wówczas jednak, takie zeznanie, zostanie uznane za złożone w dniu 15 lutego. Ma to znaczenie zwłaszcza w kontekście biegu terminu, jaki urząd skarbowy, będzie miał na zwrot nadpłaconego podatku, który (nawet w przypadku wcześniejszego złożenia deklaracji podatkowej) - liczony będzie najwcześniej od 16 lutego 2026 r.

Szybszy zwrot nadpłaty podatku

Czas, jaki urząd skarbowy ma na zwrot nadpłaconego podatku, zależny jest od sposobu złożenia przez podatnika zeznania podatkowego i wynosi odpowiednio:

45 dni od dnia złożenia deklaracji - w przypadku złożenia jej drogą elektroniczną (za pośrednictwem usługi Twój e-PIT lub przez e-Deklaracje)
3 miesiące od dnia złożenia deklaracji - w przypadku złożenia jej w formie papierowej.

W przypadku skorzystania z elektronicznej formy złożenia zeznania podatkowego - zwrot nadpłaconego podatku otrzyma się zatem szybciej, niż w przypadku złożenia zeznania w tradycyjnej formie papierowej. Jeżeli deklaracja zostanie złożona w dniu 15 lutego 2026 r. (lub przed tą datą, jednak wówczas - jak była już mowa powyżej - zostanie ona uznana, za złożoną w dniu 15 lutego) - pieniądze pochodzące z nadpłaty podatku, trafią na konto podatnika najpóźniej do dnia 1 kwietnia 2026 r. W praktyce, urzędy skarbowe, nierzadko dokonują jednak zwrotów dużo szybciej (nawet w ciągu kilku dni od złożenia deklaracji). Złożenie zeznania podatkowego w formie papierowej, w najszybszym możliwym terminie, tj. w dniu 15 lutego 2026 r.

Przeczytaj także: Woda kranowa w Łodzi - analiza

Jeszcze szybszy zwrot dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny

Na jeszcze szybszy zwrot nadpłaty podatku - mogą liczyć posiadacze Karty Dużej Rodziny, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. Podatnicy będący posiadaczami ww. karty - są objęci preferencyjnym 30-dniowym terminem zwrotu nadpłaty podatku, w przypadku złożenia zeznania drogą elektroniczną (a zatem - za pośrednictwem usługi Twój e-PIT lub przez e-Deklaracje). Jeżeli zatem złożą oni deklarację w najszybszym możliwym terminie, tj. w dniu 15 lutego 2026 r. (lub przed tą datą) - zwrot nadpłaty, trafi do nich najpóźniej do dnia 17 marca 2026 r.

Jedynym warunkiem skorzystania z ww. preferencji w zakresie terminu zwrotu nadpłaty podatku - jest zaznaczenie w zeznaniu podatkowym, iż jest się posiadaczem ważnej Karty Dużej Rodziny. W formularzu PIT-36 jest to poz. 540, a w formularzu PIT-37 - odpowiednio poz. 166.

Jak złożyć zeznanie podatkowe drogą elektroniczną?

Najłatwiejszą i jednocześnie najkorzystniejszą (ze względu na szybszy termin zwrotu ewentualnej nadpłaty podatku) formą złożenia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2025 r. elektroniczny dowód osobisty) lub bankowość internetową albo podając określone dane autoryzujące (tj. PESEL lub NIP i kwotę przychodu, kwotę do zapłaty lub kwotę nadpłaty z określonej deklaracji podatkowej za ubiegłe lata).

Po zalogowaniu - otrzymujemy nasze zeznanie podatkowe, wypełnione na podstawie danych, w których posiadaniu jest administracja skarbowa. Powinniśmy je zweryfikować (oraz w razie potrzeby - odpowiednio zmodyfikować) i następnie - zatwierdzić, najpóźniej w terminie do 30 kwietnia br. Jeżeli nie uczynimy tego w powyższym terminie, wówczas - w przypadku dwóch najczęściej składanych deklaracji podatkowych, tj.:

formularza PIT-37 (który przeznaczony jest dla podatników, którzy w danym roku podatkowym, uzyskali przychody wyłącznie za pośrednictwem płatników, czyli np. z tytułu umów o pracę czy umów zlecenia) - zeznanie podatkowe zostanie zaakceptowane automatycznie, bez naszej weryfikacji,
w przypadku formularza PIT-36 (który przeznaczony jest dla podatników, którzy w danym roku podatkowym, choćby część przychodów, uzyskali bez pośrednictwa płatnika, czyli np. z tytułu własnej działalności gospodarczej) - zeznanie podatkowe nie zostanie zaakceptowane automatycznie, ponieważ w zdecydowanej większości, wymaga ono uzupełnienia ze strony podatnika.

Należy przy tym mieć na względzie, że niezłożenie w terminie deklaracji podatkowej - jeżeli, tym samym, naraża to na uszczuplenie podatek - stanowi wykroczenie lub przestępstwo skarbowe (w zależności od kwoty uszczuplonego podatku), podlegające karze grzywny do 720 stawek dziennych (liczbę i wysokość stawki określa sąd, wymierzając grzywnę), karze pozbawienia wolności albo obu tym karom łącznie.

W jakiej formie można otrzymać zwrot nadpłaty podatku?

Jeżeli ze złożonego zeznania podatkowego za 2025 r. wynikać będzie nadpłata podatku - fiskus może dokonać jej zwrotu w jednej z wybranych przez podatnika form, tj.:

na wskazany rachunek bankowy,
przekazem pocztowym lub
w kasie urzędu skarbowego.

W pierwszym przypadku - tj. jeżeli podatnik chce otrzymać zwrot nadpłaty na rachunek bankowy - warto zweryfikować, czy numer rachunku wskazywany we deklaracjach podatkowych za ubiegłe lata, nadal pozostaje aktualny. Jeżeli tak - nie ma potrzeby wskazywania numeru rachunku w zeznaniu podatkowym składanym za rok 2025. Jeżeli jednak numer rachunku bankowego nie został dotychczas zgłoszony do urzędu skarbowego lub ten wskazany w zeznaniu za ubiegły rok, jest już nieaktualny - aktualny numer rachunku bankowego, na który ma zostać dokonany zwrot nadpłaty, powinien zostać wskazany w tegorocznym zeznaniu podatkowym.

Podatnikom, którzy nie posiadają rachunku bankowego lub nie dokonają jego zgłoszenia do organu podatkowego - nadpłata podatku zostanie zwrócona przekazem pocztowym. Wówczas - kwota nadpłaty, zostanie jednak pomniejszona o koszty jej zwrotu.

Jeżeli natomiast wysokość nadpłaty nie przekracza dwukrotnie kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (tj. 32 zł) i podatnik nie wskazał numeru rachunku bankowego, na który ma zostać zwrócona - wówczas, podlega ona zwrotowi w kasie urzędu skarbowego. Zwrot nadpłaty może również zostać dokonany w kasie urzędu skarbowego, na żądanie podatnika - o ile poinformuje on o tym w składanym prze siebie zaznaniu podatkowym.

Kwota wolna od podatku w 2025/2026

W 2025 i 2026 roku zastosowanie ma kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł. Aktualny limit zarobków do których nie trzeba płacić podatku PIT, a więc tzw. kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie. Równolegle ze zmianą kwoty wolnej od podatku zmieniła się również kwota zmniejszająca podatek. W 2025 i 2026 roku wynosi ona 300 zł miesięcznie.

Kwota wolna od podatku to część rocznego dochodu opodatkowanego według skali podatkowej, dla której podatek wynosi 0 zł. W praktyce oznacza to, że podatek pojawia się dopiero od nadwyżki ponad kwotę wolną. Kwota wolna działa przez zastosowanie kwoty zmniejszającej podatek. W skali podatkowej podatek liczy się od dochodu (przychód minus koszty uzyskania przychodu), a następnie pomniejsza o kwotę zmniejszającą podatek. Kwota wolna działa przy opodatkowaniu według skali podatkowej. Kwota wolna nie działa w podatkach rozliczanych na zasadach zryczałtowanych lub według stawek z innych przepisów niż skala.

Poniżej znajduje się uproszczony zapis zasad obliczania podatku według skali.

Podstawa obliczenia podatku	Jak oblicza się podatek
do 120 000 zł	12% × dochód − 3600 zł
powyżej 120 000 zł	(12% × 120 000 zł − 3600 zł) + 32% × (dochód − 120 000 zł)

Kwota wolna nie zwalnia z obowiązku złożenia zeznania rocznego. Zeznanie składa się w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia, nawet gdy podatek wynosi 0 zł.

Ulga dla młodych

Od 1 sierpnia 2019 r. obowiązuje ulga w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przysługuje ona osobom, które nie ukończyły 26. roku życia i osiągają przychody ze stosunku pracy lub umowy zlecenia. Przychody uzyskiwane od 1 stycznia 2020 r. uwzględniają ulgę przy obliczaniu zaliczek na podatek, bez konieczności składania oświadczenia przez młodych pracowników.

Ulga podatkowa dla młodych obejmuje przychody z pracy i umów-zleceń do wysokości 85 528 zł w roku podatkowym. Do tego limitu przychody młodych podatników są zwolnione z PIT, niezależnie od liczby zawartych umów lub płatników.

Drugi próg podatkowy - jak to działa?

Progi podatkowe są obliczane na podstawie art. 26. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ich wartość podaje się jako stawki procentowe.

To, czy dla danego podatnika adekwatny będzie najniższy, czy może II próg podatkowy, zależy od wysokości jego zarobków w danym roku. Nie ma przy tym znaczenia wysokość miesięcznej pensji ani to, czy pieniądze zarabiasz w wyniku pracy ciągłej czy zleceń dorywczych z różnych zajęć. Progi podatkowe od dochodu są bowiem wyliczane na podstawie sumy wszystkich źródeł pieniędzy, czyli całkowitego przychodu: kwoty netto, którą otrzymujesz na rękę po odjęciu składki ZUS i kosztów uzyskania przychodu.

Podstawa opodatkowania to Twój dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania i inne standardowe odliczenia. Koszty uzyskania przychodu bierze się pod uwagę podczas ustalania dochodu w trakcie roku i wyliczania zaliczki na podatek dochodowy. Pozostałe poniesione odliczenia są natomiast zazwyczaj uwzględniane w zeznaniu rocznym, które składa się po zakończeniu roku podatkowego.

Od 1 stycznia 2022 r. obowiązują inne niż we wcześniejszych latach progi podatkowe. Pracownicy najmocniej odczuli zmiany na początku 2023 r., kiedy składali deklaracje podatkowe. Wprowadzone wtedy progi podatkowe są aktualne aż do dzisiaj.

Zatem od jakich zarobków drugi próg podatkowy obowiązuje w 2026 r.? Okazuje się, że dotyczy on osób uzyskujących dochody powyżej 120 000 zł. Od kiedy drugi próg podatkowy ma taki pułap, liczba osób w drugim przedziale podatkowym znacząco spadła.

Polski Ład ustalił też dwie procentowe stawki podatkowe: 12% (zamiast dotychczasowej 17%) i 32%. Pierwsza z wymienionych obejmuje podatników, których nie dotyczy wejście w drugi próg podatkowy. Druga dotyczy osób, które go przekroczą. Zatem dla osób, które w ciągu roku uzyskują dochody o maksymalnej wysokości 120 000 zł brutto, zmiana wprowadzona przez Polski Ład jest bardzo opłacalna.

W 2026 r., podobnie jak 2025 r., nie przyniósł zmian w progach podatkowych. Pierwszy próg podatkowy dotyczy osób, których dochód wynosi mniej niż 120 000 zł brutto za dany rok - muszą one uiścić podatek w wysokości 12%. Jeśli roczny dochód podatnika przekracza tę kwotę, kwalifikuje się on do drugiego progu podatkowego, w którym stawka podatku to 32%.

Od podstawy zaliczki na podatek dochodowy uzyskasz, jeśli od przychodu odejmiesz składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz koszty uzyskania przychodu, zależne od Twojego miejsca zamieszkania, które są niezmienną kwotą ryczałtową:

jeśli pracujesz w tej samej miejscowości, w której mieszkasz - w wysokości 250 zł,
jeśli dojeżdżasz do pracy z innej miejscowości - w wysokości 300 zł.

Teraz wykonaj obliczenia właściwe:

przemnóż uzyskaną podstawę przez określoną stawkę podatkową,
odejmij od otrzymanej wartości kwotę wolną od podatku (jeśli pracodawca jest płatnikiem uprawnionym do tego działania).

Otrzymana finalnie kwota to Twoja należna miesięczna zaliczka na podatek dochodowy.

Istotne jest, że to nie Ty odprowadzasz kwotę, która jest należna urzędowi skarbowemu. W Twoim imieniu dokonuje tego pracodawca, a więc kwota netto, którą dostajesz do ręki, jest niższa niż kwota brutto z umowy.

Jaka jest różnica między wynagrodzeniem brutto a netto?

Kwota brutto - to Twoje pełne wynagrodzenie, w ramach którego potrącany jest podatek oraz obciążające Cię składki ZUS.
Kwota netto - oznacza wynagrodzenie trafiające bezpośrednio na Twoje konto, po potrąceniu wszelkich zobowiązań podatkowych i składkowych.

W przypadku większości podatników 12% dochodów odgórnie odprowadza się do urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku podatkowego wysokość przekazanej kwoty jest weryfikowana, co może skutkować:

dopłatą określonej sumy - jeśli przekroczysz granicę pierwszego progu podatkowego, czyli 120 000 zł brutto,
zwrotem nadpłaty - jeśli Twoje zarobki nie przekroczyły 120 000 zł brutto,
brakiem konieczności dopłaty, ale również brakiem jakiegokolwiek zwrotu.

Wysokość kwoty wolnej od podatku zależy od dochodu i od 1 stycznia 2022 r. jest to 30 000 zł (2500 zł miesięcznie). Jeśli Twój dochód nie zapewnia osiągnięcia drugiego progu podatkowego, możesz obliczyć też kwotę zmniejszającą podatek. Jaka jest obecnie jej wysokość?

Obniżenie przez Polski Ład stawki podatku z 17% do 12%, przy pozostawieniu kwoty wolnej na poziomie 30 000 zł, oznacza zmianę kwoty zmniejszającej podatek na 3600 zł (30 000 × 12% = 3600), czyli 300 zł miesięcznie. Zależność między wysokością dochodu a wartością podatku od 2022 r. Jeśli więc zarabiasz rocznie więcej niż 120 000 zł brutto, korzystniejszym rozwiązaniem może okazać się dla Ciebie opłacanie podatku liniowego.

Pamiętaj jednak, że to rozwiązanie jest dostępne wyłącznie dla przedsiębiorców. Działalność możesz rozliczać liniowo, o ile prowadzisz ją jako:

osoba fizyczna - samodzielnie,
osoba fizyczna - przy zatrudnieniu pracowników, zleceniobiorców, podwykonawców, członków rodziny,
wspólnik spółki cywilnej,
wspólnik spółki jawnej,
partner spółki partnerskiej,
komandytariusz lub komplementariusz spółki komandytowej.

Rozliczenia liniowego możesz również dokonać, prowadząc działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli dochody są ustalane na podstawie prowadzonych ksiąg podatkowych.

Stawka podatku liniowego ma stałą wysokość, która wynosi 19% - niezależnie od uzyskiwanego dochodu, który może pochodzić z różnych źródeł, np. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej, z emerytury, z przychodów z najmu prywatnego itd. Jako płatnik podatku liniowego możesz się rozliczać wyłącznie w pojedynkę.

Wspólne rozliczenie małżonków

W odróżnieniu od podatku liniowego, stosowanie skali podatkowej nie wyklucza rozliczania się ze współmałżonkiem. Zgodnie z art. 6 ustawy o PIT osoby, które zawarły związek małżeński, mogą się rozliczać wspólnie, jeśli:

pozostają w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,
nie mają rozdzielności majątkowej,
ich dochody są opodatkowane na zasadach ogólnych.

Wybór tej możliwości jest korzystny wtedy, gdy zarabiasz rocznie więcej niż 120 000 zł brutto, a Twój mąż lub żona ma niewielkie przychody lub nie pracuje. Dzięki wspólnemu rozliczaniu możecie skorzystać z progu podatkowego 12%, a nie 32%. W momencie, kiedy rozliczacie się wspólnie, wysokość maksymalnej kwoty rocznej zostaje dla Was podwojona. Pozwala to ominąć drugi próg podatkowy.

Formę opodatkowania musisz zadeklarować najpóźniej do 20. stycznia każdego roku. W przypadku braku deklaracji urząd uznaje, że w rozliczeniu rocznym PIT masz zamiar rozliczać się według skali podatkowej.

Jeśli obecnie znajdujesz się na granicy progów, być może po podwyżce przekroczysz limit i podczas obliczania podatku dochodowego obejmie Cię wyższa stawka. Ile wyniesie wtedy Twoja pensja? Może się okazać, że… będzie niewiele wyższa niż przed podwyżką! Wszystko to oczywiście zależy od wysokości podwyżki i Twoich obecnych dochodów, ale dobrze jest zrobić analizę i wykonać kalkulacje, żeby nie czuć się później zaskoczonym.

tags: #najnizsza #krajowa #zwrot #podatku #jak #obliczyć