Punktacja Odwrotna w Kwestionariuszu SOC-29: Na Czym Polega?
- Szczegóły
Pojęcie wartości odgrywa ważną rolę w życiu człowieka, definiując tak jego samego, jak i sposób traktowania przezeń innych bytów.
Według J. Strelaua [6] świat wartości należy rozumieć jako treściowy aspekt zachowania człowieka reprezentujący osobowość w odróżnieniu od cech formalnych jego zachowania, a zatem temperamentu, na którego zrębach kształtuje się osobowość.
System wartości można rozumieć jako zespół wartości uporządkowany w strukturę hierarchiczną, odnoszącą się do rzeczy, które są idealnym obrazem pożądanych stanów ludzi, zdarzeń oraz rzeczy.
Psychologiczne ujęcie wartości skupione jest na ich znaczeniu w życiu psychicznym człowieka, a zarazem w rozwoju osobowości.
Milton Rokeach definiuje wartość jako utrwalone przekonanie, że określony sposób postępowania jest bardziej atrakcyjny niż inne sposoby zachowań oraz inne cele życiowe.
Przeczytaj także: Proces filtracji krwi w organizmie
Schwartz podkreśla, że wartości jako przekonania stanowią kryteria zasad czy standardów służących człowiekowi do oceniania ludzi, zdarzeń, aktywności, a także własnej osoby.
Według Schelera wartości nie są dostępne poznaniu zmysłowemu i racjonalnemu. Można je poznać za pomocą intuicji. Są one uporządkowane hierarchicznie od niższych do wyższych.
Scheler dzieli wartości na cztery podstawowe grupy od najniższych do najwyższych: hedonistyczne, witalne, duchowe i święte.
Za najważniejsze uznał wartości święte (absolutne), przypisywane Bogu, wierze, życiu wiecznemu.
Później znajdują się wartości duchowe, które dzieli na: prawne (porządek - nieporządek, poczucie hierarchii i sprawiedliwości), poznania prawdy i estetyczne (piękno - brzydota).
Przeczytaj także: Poradnik czyszczenia filtra Stihl MS 290
W dalszej kolejności wymienia wartości witalne, które również kategoryzuje na pozytywne, podtrzymujące życie i zdrowie, oraz negatywne, zagrażające człowiekowi.
Na ostatnim szczeblu w hierarchii stawia wartości hedonistyczne (zmysłowe), związane z przeżywaniem przyjemności (pozytywne wartości) lub przykrości (negatywne wartości).
Im wartość jest wyższa, tym bardziej jest trwała, a zarazem mniej zależna od organizmu, daje głębsze zadowolenie i jest łatwiej dzielona z innymi ludźmi.
Niektórzy badacze odnajdują związki pomiędzy światem wyznawanych wartości jako psychicznych zasobów a poczuciem koherencji.
Antonovsky definiuje poczucie koherencji jako globalną orientację człowieka wyrażającą stopień, w jakim człowiek ten ma dojmujące, trwałe, choć dynamiczne poczucie pewności, że (1) bodźce napływające w ciągu życia ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego mają charakter strukturalizowany, przewidywalny i wytłumaczalny, (2) dostępne zasoby, które pozwolą mu sprostać wymaganiom stawianym przez bodźce, (3) wyzwania te są dla niego wyzwaniem wartym wysiłku i zaangażowania.
Przeczytaj także: Zastosowania wody destylowanej i wodociągowej
Osoby, które odznaczają się wysokim poczuciem koherencji, cechuje lepsze samopoczucie i zdrowie, chętniej angażują się one w działania prozdrowotne.
Poczucie zrozumiałości (comprehensibility) jest zmienną poznawczą koherencji i oznacza sposób, w jaki jednostka spostrzega bodźce wewnętrzne lub zewnętrzne.
Wysokie poczucie zrozumiałości oznacza, że napotykane bodźce, zarówno pożądane, jak i niepożądane, są dla jednostki przewidywalne i możliwe do ustrukturalizowania.
Drugim elementem koherencji jest poczucie zaradności (manageability) stanowiące zmienną poznawczo-instrumentalną.
Określa ono stopień, w jakim jednostka dostrzega posiadane zasoby (zarówno swoje, jak i osób bliskich, np. małżonka, przyjaciela) jako wystarczające, by sprostać bodźcom napływającym ze środowiska.
Jednostka posiadająca wysoki stopień poczucia zaradności ma przekonanie, że panuje nad swoim życiem, również w trudnych sytuacjach.
Z kolei wszelkie niepowodzenia nie są odbierane przez nią jako niesprawiedliwość ze strony losu.
Ostatnią składową poczucia koherencji jest sensowność (meaningfulness), określana jako składowa motywacyjno-emocjonalna.
Sensowność jako jedyny składnik poczucia koherencji odnosi się nie tylko do poznania bodźców, ale także nadania im emocjonalnego znaczenia (sensu).
Antonovsky definiował sensowność jako: stopień, w jakim człowiek czuje, że życie ma sens z punktu widzenia emocjonalnego, że przynajmniej część problemów i wymagań, jakie niesie życie, warta jest wysiłku, poświęcenia i zaangażowania.
Zatem osoby o wysokim poczuciu sensowności w obliczu trudnej sytuacji życiowej z pewnością podejmą próbę uporania się z nią i znalezienia w niej sensu.
Kwestionariusz SOC-29
Kwestionariusz orientacji życiowej SOC-29 (sense of coherence - SOC) składa się z 29 pozycji testowych w formie zdań pytających, które wyrażają trzy podstawowe komponenty: poczucie zrozumiałości, zaradności i sensowności.
Każda pozycja zawierała 7-punktową skalę szacunkową (1-7) z opisanymi krańcami.
W niektórych pozycjach zastosowano odwrotną punktację, co wiązało się z zamianą punktacji w trakcie obliczeń zgodnie z kluczem.
Maksymalny wynik możliwy do uzyskania w kwestionariuszu to 203 punkty, najniższy to 29 punktów.
Opis narzędzia SOC-29
- Autor oryginału: A. Antonovsky
- Autorzy polskiej adaptacji: J. Koniarek, B.
- Służy do badania poczucia koherencji.
Rozumianej jako „ogólna orientacja, wyrażająca, w jakim stopniu człowiek ma dojmujące, trwałe, choć dynamiczne przekonanie o przewidywalności środowiska wewnętrznego i zewnętrznego oraz o tym, że z dużym prawdopodobieństwem sprawy przyjmą tak pomyślny obrót, jakiego można oczekiwać na podstawie racjonalnych przesłanek”.
Składa się z 29 stwierdzeń oraz trzech podskal, tj. poczucia zrozumiałości (ZR), zaradności (Z) oraz sensowności (S).
- Do pierwszej skali należy 11 stwierdzeń,
- do drugiej 10,
- natomiast do trzeciej 8.
Wymiary:
- Poczucie zrozumiałości - przekonanie, że otaczające bodźce są uporządkowane, przewidywalne i zrozumiałe, a nie chaotyczne czy przypadkowe.
- Poczucie zaradności - wiara, że dysponuje się wystarczającymi zasobami (własnymi lub zewnętrznymi), by skutecznie radzić sobie z wymaganiami życia.
- Poczucie sensowności - motywacyjne przekonanie, że życie ma sens, a trudności i wyzwania są warte zaangażowania i wysiłku.
Punktacja Odwrotna:
W kwestionariuszu SOC-29, niektóre pytania są sformułowane w sposób, który wymaga zastosowania punktacji odwrotnej. Oznacza to, że odpowiedź, która na pierwszy rzut oka wydaje się wskazywać na wysoki poziom koherencji, w rzeczywistości świadczy o jego niskim poziomie i odwrotnie.
Celem takiego zabiegu jest zminimalizowanie ryzyka udzielania odpowiedzi w sposób automatyczny, bez głębszego zastanowienia się nad treścią pytania. Punktacja odwrotna zmusza osobę badaną do uważnego czytania każdego pytania i udzielania odpowiedzi zgodnych z własnymi przekonaniami, a nie z oczekiwaniami badacza.
Przykładem pytania z odwróconą punktacją może być: "Czy często czujesz, że nie wiesz, co się dzieje?". W tym przypadku, odpowiedź "zdecydowanie tak" wskazuje na niskie poczucie zrozumiałości, a zatem powinna być oceniona niżej niż odpowiedź "zdecydowanie nie".
Ważne jest, aby podczas obliczania wyników kwestionariusza SOC-29, pamiętać o zamianie punktacji dla pytań, które tego wymagają. Nieuwzględnienie tego faktu może prowadzić do uzyskania błędnych wyników i nieprawidłowej interpretacji poziomu poczucia koherencji osoby badanej.
Trafność i Rzetelność Kwestionariusza SOC-29
- Trafność kwestionariusza potwierdzono istotnymi związkami z narzędziami mierzącymi podobne konstrukty, co wskazuje na jego dobrą zgodność teoretyczną.
- Narzędzie cechuje się zadowalającą spójnością wewnętrzną poszczególnych skal (0,68-0,78) i wysoką rzetelnością ogólną (0,92)
tags: #na #czym #polega #punktacja #odwrocona #soc29
