Jakość powietrza w województwie mazowieckim – normy i analiza
- Szczegóły
Kwestia zanieczyszczeń powietrza pojawia się zawsze w okresach wzmożonej emisji spalin, szczególnie zaś tej związanej z ogrzewaniem budynków. W okresach grzewczych następuje kumulacja zanieczyszczeń w powietrzu, poprzez wzrost stężenia tzw. pyłów zawieszonych (PM- Particulate Matter ). Z pyłów PM do pomiarów wyodrębnia się te o wielkościach PM10 i PM2,5.
Pył PM10 składa się z mieszaniny cząstek zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Pył zawieszony może zawierać substancje toksyczne, takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, metale ciężkie oraz dioksyny i furany. Zanieczyszczeniem w grupie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, dla którego w prawie krajowym i unijnym określono stężenie dopuszczalne, jest benzo(a)piren, traktowany jako wskaźnik zanieczyszczenia powietrza WWA. Został on najlepiej poznany i ze względu na siłę działania rakotwórczego oraz powszechność występowania w środowisku uznany został za wskaźnik całej grupy WWA.
W skali kraju, największe ilości WWA emitowane są z systemów indywidualnego ogrzewania budynków. Szacuje się, że ta kategoria źródeł emisji odpowiedzialna była za 87% całkowitej emisji WWA i 80% emisji B(a)P z terenu Polski w 2015 r. Źródła emisji tej kategorii występują powszechnie na terenie całego kraju.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska wykonał i opublikował ocenę jakości powietrza za rok 2022 dla województwa mazowieckiego. Zaobserwowana w 2022 r., w stosunku do lat poprzednich, poprawa jakości powietrza prawdopodobnie wynika z działań prowadzonych na rzecz ochrony powietrza wynikających m.in. z realizacji programu ochrony powietrza dla województwa mazowieckiego i uchwały antysmogowej oraz korzystnych warunków meteorologicznych. W porównaniu z poprzednimi latami, w 2022 r. wystąpiły cieplejsze miesiące zimowe, częstsze okresy wietrzne oraz opady.
W rocznej ocenie za 2022 r. mniejszy udział w aglomeracji warszawskiej i dużych miastach stanowią emisje z transportu (emisja liniowa). Związane są one z ruchem pojazdów i spalaniem paliw. W roku 2022 na całym obszarze województwa dotrzymany został poziom dopuszczalny dla dwutlenku siarki. W żadnej strefie nie został przekroczony poziom dopuszczalny pyłu zawieszonego PM2,5. Podobnie jak w latach poprzednich, podwyższone stężenia benzo(a)pirenu rejestrowano w okresie grzewczym.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Prezentujemy roczną ocenę jakości powietrza za 2024 rok. Ocena pod kątem ochrony zdrowia ludzi została wykonana dla 12 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku węgla (CO), ozonu (O3), benzenu (C6H6), pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: benzo(a)pirenu (B(a)P), arsenu (As), kadmu (Cd), niklu (Ni) i ołowiu (Pb). Na obszarze wszystkich województw dotrzymane zostały normy jakości powietrza dla 6 zanieczyszczeń: dwutlenku siarki, tlenku węgla, benzenu oraz zanieczyszczeń oznaczanych w pyle PM10: kadmu, niklu i ołowiu. Wyniki klasyfikacji 46 ocenianych stref zawarte zostały w wojewódzkich raportach z oceny jakości powietrza za rok 2024. Raporty te w terminie do 29 kwietnia 2025 r. zostały przekazane do właściwych terytorialnie zarządów województw.
Oceniany 2024 rok, w porównaniu do roku 2023, charakteryzował się nieco wyższymi wartościami stężeń pyłu zawieszonego PM10. Średnie roczne stężenie pyłu zawieszonego PM10, obliczone jako średnia ze wszystkich stacji w kraju, w 2024 roku zwiększyło się o około 7% w porównaniu do roku 2023. Przekroczenie średniodobowego poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 odnotowano na obszarach trzech województw: śląskiego, małopolskiego oraz dolnośląskiego (strefa dolnośląska, aglomeracja krakowska, strefa małopolska, aglomeracja górnośląska, strefa śląska). W 2024 roku przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego PM2,5 wystąpiło na obszarach czterech stref (aglomeracje: górnośląska i łódzka, miasto Częstochowa oraz strefa łódzka). Największym problemem zanieczyszczenia powietrza w Polsce pozostaje wysoka zawartość benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. Średnioroczne stężenie tego zanieczyszczenia obliczone jako średnia ze wszystkich stacji w kraju w 2024 roku, pozostawało na poziomie zbliżonym do roku 2023 i wynosiło 1,52 ng/m3 (w roku 2023 - 1,53 ng/m3). Ocena wykazała jednocześnie poprawę jakości powietrza w odniesieniu do dwutlenku azotu w centrach dużych miast. Liczba stref z przekroczeniem średniorocznego poziomu dopuszczalnego dla tego zanieczyszczenia obniżyła się z 4 do 2. Przekroczenia miały charakter lokalny i wystąpiły wyłącznie na obszarach oddziaływania transportu samochodowego w Krakowie i Katowicach.
Normy jakości powietrza
Poniższa tabela przedstawia dopuszczalne wartości średnich rocznych i dobowych dla pyłów PM10 i PM2,5:
| KATEGORIA | PM10 | PM2,5 |
|---|---|---|
| Średnia roczna | 20 μg/m3 | 10 μg/m3 |
| Średnia dobowa | 50 μg/m3 | 25 μg/m3 |
Tabela 2 przedstawia poziomy jakości powietrza w odniesieniu do stężenia pyłów PM10:
| POZIOM | WARTOŚĆ | OPIS |
|---|---|---|
| Dopuszczalny | 50 µg/m3 (dobowo) | Jakość powietrza nie jest dobra, ale nie wywołuje ciężkich skutków dla ludzkiego zdrowia |
| Informowania | 200 µg/m3 (dobowo) | Jakość powietrza jest zła i trzeba ograniczyć aktywność na powietrzu, norma przekroczona jest 4-krotnie |
| Alarmowy | 300 µg/m3 (dobowo) | Jakość powietrza jest bardzo zła i należy bezwzględnie ograniczyć przebywanie na powietrzu, a najlepiej zostać w domu (szczególnie osoby chore), norma przekroczona jest 6-krotnie |
Skala oceny zanieczyszczeń powietrza wg WIOŚ woj. przedstawia się następująco:
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
| POZIOM JAKOŚCI POWIETRZA | PM10 [μg/m3] | PM2,5 [μg/m3] |
|---|---|---|
| Bardzo dobry | < 20 | < 12 |
| Dobry | 21-60 | 13-36 |
| Umiarkowany | 61-100 | 37-60 |
| Dostateczny | 101-140 | 61-840 |
| Zły | 141-200 | 85-120 |
| Bardzo zły | > 200 | > 120 |
Uwaga dotycząca użytkowania: Wszystkie dane dotyczące jakości powietrza mogą być nieważne w chwili publikacji, a w celu zapewnienia jakości dane te mogą być w dowolnym momencie zmieniane bez powiadomienia.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
tags: #jakość #powietrza #województwo #mazowieckie #normy
