Jakość Powietrza w Lesie a Zdrowie: Kompleksowy Przegląd

Szczegóły: Opublikowano: 14. March 2026

Zanieczyszczenie powietrza w Polsce prowadzi do około 50 tysięcy przedwczesnych zgonów każdego roku. Ta liczba to jednak tylko wierzchołek góry lodowej tego problemu. To, o czym mniej się mówi, to tysiące przypadków rozwoju astmy, alergii czy nowotworów, a także rozległy wpływ na zdrowie psychiczne - m.in. depresja, niższe IQ, problemy z koncentracją, co szczególnie zagraża rozwijającym się organizmom - czyli dzieciom.

W kontekście wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie odnotowano również gorsze wyniki w nauce, mniejszą aktywność przyswajania wiedzy w szkole czy wyższy poziom niepokoju. Niestety Polska wciąż pozostaje jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów w Unii Europejskiej pod względem jakości powietrza - w wielu przypadkach stężenia zanieczyszczeń wielokrotnie przekraczają dopuszczalne - i tak niezbyt restrykcyjne - normy.

Z tej okazji dorośli, zjednoczeni w inicjatywie Rodzice Dla Klimatu, apelują w opublikowanym dziś stanowisku: musimy jak najszybciej odejść od węgla, aby chronić zagrożone zdrowie dzieci. Zwłaszcza przed nadchodzącą zimą, podczas której niestety możliwe, że do polskich pieców będzie trafiać wszystko - łącznie z pozaklasowymi opałami, oponami i innymi odpadkami.

Wpływ Zanieczyszczeń na Zdrowie Dzieci

Liczba dzieci, które cierpią na poważne choroby układu oddechowego, czy też mają problemy z koncentracją i nauką jest w naszym kraju zatrważająca. Z każdym miesiącem naukowcy dostarczają kolejnych dowodów na to, w jak rozległy sposób smog wpływa na zdrowie dzieci. Dzieci wdychają większą ilość pyłu zawieszonego (PM2.5, PM10) w przeliczeniu na powierzchnię ciała niż dorośli. Niekorzystne efekty zanieczyszczeń powietrza obserwujemy przede wszystkim u dzieci, z powodu: niedojrzałości układu oddechowego i odpornościowego.

Samo zanieczyszczenie powietrza poprzez uszkodzenie nabłonka dróg oddechowych a więc bariery immunologicznej z jednej strony prowadzi do nawracających infekcji dróg oddechowych oraz ułatwia wnikanie alergenu i przez to sprzyja rozwojowi alergicznego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej. Poza tym, jak udowodniliśmy to w ostatnich naszych badaniach, sam pył PM2.5 może uczulać i prowadzić do rozwoju choroby, szczególnie alergii dróg oddechowych.

Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza

Jedno z ostatnich badań potwierdza, że krótkoterminowe narażenie na pył zawieszony (PM2,5) i dwutlenek siarki (SO2) może stanowić czynnik wyzwalający w rozwoju choroby Kawasakiego (powodującej stan zapalny ścian naczyń krwionośnych, objawiającej się m.in. wysoką gorączką, która nie reaguje na antybiotykoterapię; bez leczenia prowadząca do zapalenia mięśnia sercowego a nawet zgonu) wśród dzieci poniżej 5. roku życia [1]. Inne, przeprowadzone w 2019 roku, amerykańskie badanie dokumentuje, że w wyniku przyczyn związanych z zanieczyszczeniem powietrza w stanie Massachusetts zmarło 2 780 osób, 15 386 dzieci zachorowało na astmę, 308 niemowląt urodziło się z niską wagą urodzeniową, a dzieci doświadczyły spadku IQ średnio o dwa punkty.

W kwietniu br. zespół pod kierownictwem prof. Ewy Czarnobilskiej z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego opublikował wyniki swojej pracy badawczej prowadzonej w latach 2008-2018, według których okazało się, że dzieci oddychające zanieczyszczonym powietrzem mogą częściej zapadać na alergie.

Ograniczenia jakie daje zanieczyszczenie powietrza, to nie tylko negatywny wpływ na rozwój tkanki płucnej, zwiększone ryzyko alergii i astmy, ale także inne choroby, w tym zaburzenia odporności. Istnieją również inne ograniczenia, mające krytyczne znaczenie dla perspektyw zdrowia fizycznego i psychicznego dzieci i młodzieży. To przede wszystkim zmniejszenie aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, a więc uprawianie sportu i turystyki, słaby kontakt z naturą. Mamy także dowody, iż wysokie stężenia pyłów zawieszonych i substancji lotnych w powietrzu, mogą wpływać na jakość spożywanych pokarmów, prowadząc do chorób przewodu pokarmowego, nowotworów, i zwiększonego ryzyka powszechnych nie infekcyjnych chorób cywilizacyjnych.

Z badań epigenetycznych wynika, że uszkodzenia zdrowia nabyte przez obecne społeczeństwo, w znacznej mierze będą dziedziczone, skutkując złym zdrowiem kolejnych potomków i wnuków. Dlatego musimy patrzeć na jakość powietrza przez pryzmat bezpieczeństwa i zdrowego rozwoju nie tylko w dniu dzisiejszym, ale także w aspekcie perspektyw dla przyszłych pokoleń.

Długoterminowe Skutki Zanieczyszczeń Powietrza

Uszkodzenie plemników i ich żywotności.
Negatywny wpływ na rozwój płodu.
Mniejsza waga urodzeniowa noworodków.
Przedwczesne porody.
Gorsze wyniki w nauce.
Mniejsza aktywność przyswajania wiedzy w szkole.
Wyższy poziom niepokoju.
Większe prawdopodobieństwo wystąpienia astmy u dzieci.

Obawiamy się, że wskutek zawirowań na rynku paliw tej zimy do pieców mieszkańców i mieszkanek Polski może trafić wszystko, co tylko da się spalić. Spalanie niskiej jakości węgla czy, o zgrozo, odpadów i sprzedawanych jako opał granulatów gumowych, emituje ogromne ilości toksycznych substancji. Oprócz szkodliwych pyłów zawieszonych, tlenków siarki czy azotu, w tym śmiercionośnym koktajlu mogą znajdować się rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, takie jak beznzo(a)piren, tolueny czy metale ciężkie.

Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku

A oddychanie powietrzem z cząsteczkami toksyn skutkuje wieloma problemami zdrowotnymi, chorobami przewlekłymi układu oddechowego, krwionośnego, nerwowego. Do tego może uszkadzać płód już na etapie prenatalnym, powodować liczne komplikacje w wieku dziecięcym, a w przypadku poważniejszych schorzeń prowadzić nawet do zgonu, co w Polsce szacowane jest na nawet 50 tys. przypadków rocznie. Dlatego palenie “byle czym” będzie to miało fatalne konsekwencje dla stanu powietrza w Polsce i zdrowia nas wszystkich, w tym grup najbardziej narażonych, zwłaszcza dzieci. Cenę za spalanie odpadów i niskiej jakości paliw zapłacą głównie najmłodsi, niestety płacąc swoim zdrowiem.

Pożary a Jakość Powietrza

Pożar jest to niekontrolowany proces spalania zachodzący poza miejscem do tego celu przeznaczonym, przynoszący straty materialne. Dym z pożaru to złożona mieszanina dwutlenku węgla, pary wodnej, gazowych chemikaliów i cząstek stałych - mieszanina cząstek stałych i kropel cieczy zawieszonych w powietrzu. W przypadku osób znajdujących się w pobliżu pożaru istnieje niebezpieczeństwo wdychania gazowych chemikaliów emitowanych przez ogień. Ale większe ryzyko - to, które dotyka ludzi daleko poza bezpośrednią strefą pożaru - to pył zawieszony.

Większe lub „gruboziarniste” cząsteczki dymu mają tendencję do podrażniania oczu, nosa i gardła, ale na ogół nie docierają do płuc. To właśnie „drobne” cząsteczki, które stanowią ułamek średnicy ludzkiego włosa, mogą naprawdę siać spustoszenie. Trudno też przewidzieć, w którą stronę wybuchnie dym z pożarów i jak wpłynie to na jakość powietrza.

Objawy te są głównie spowodowane przez cząstki stałe podrażniające błony śluzowe i drogi oddechowe. Toksyczne gazy w dymie - szczególnie formaldehyd i gaz zwany akroleiną - również działają drażniąco na drogi oddechowe. Dwie najłatwiejsze rzeczy, które możesz zrobić, aby się zabezpieczyć, gdy jakość powietrza jest zła, to pozostanie w pomieszczeniu i ograniczenie aktywności fizycznej. Chociaż nie zapewni to pełnej ochrony, zmniejszy Twoje ryzyko.

Ponadto szczelnie zamykaj okna i drzwi oraz włącz klimatyzator, jeśli go masz. Upewnij się, że filtr jest czysty, a urządzenie jest ustawione na recyrkulację powietrza w pomieszczeniu. Unikaj działań, które zwiększają zanieczyszczenie w pomieszczeniach. Oznacza to zaprzestanie palenia papierosów, palenia w kominku, palenia świec, gotowania na kuchence gazowej lub odkurzania (co powoduje wzniecanie cząstek stałych).

Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica

Oczyszczacze powietrza mogą być pomocne, ale różnią się znacznie skutecznością w walce z dymem lotnym. Tradycyjnymi i powszechnymi typami filtrów w oczyszczaczach powietrza to filtry HEPA, które są testowane pod kątem zatrzymywania określonych rozmiarów (0,3 mikrona) cząstek unoszących się w powietrzu, oraz filtry z węglem aktywnym, które zatrzymują gazy.

"Zmiany klimatu i jakość powietrza nie mogą być traktowane rozłącznie. (...) Byłoby korzystne dla zdrowia naszej planety, jej mieszkańców i naszych gospodarek, gdybyśmy uznali tę współzależność i działali odpowiednio" - powiedziała zastępczyni sekretarza generalnego WMO, Ko Barrett.

Ocieplenie klimatu sprzyja wielkim pożarom. Stężenie pyłów zawieszonych w powietrzu może w silnie zanieczyszczonych obszarach zredukować plony nawet o 15 proc. Pyły zmniejszają ilość światła słonecznego docierającego do powierzchni liści i fizycznie blokują aparaty szparkowe liści, które regulują wymianę pary wodnej i dwutlenku węgla z atmosferą. Cząstki stałe mogą zmniejszyć wydajność upraw na obszarach, gdzie maksymalizacja plonów ma kluczowe znaczenie dla wyżywienia ludności.

Samo rolnictwo - zwrócili uwagę autorzy - w znacznym stopniu przyczynia się do powstawania zanieczyszczeń powietrza, m.in. poprzez spalanie ściernisk, stosowanie nawozów i pestycydów, a także pewne metody uprawy roli i prowadzenia zbiorów.

Wśród wielu przyczyn pożarów lasów znajduje się również zmiana klimatu, wskutek której wzrasta częstotliwość i intensywność fal upałów i przedłuża się susza. W rezultacie rośnie ryzyko rozprzestrzeniania się pożarów lasów, co z kolei silnie wpływa na jakość powietrza.

"Dym z pożarów lasów zawiera szkodliwą mieszankę chemikaliów, która wpływa nie tylko na jakość powietrza i zdrowie, ale także niszczy rośliny, ekosystemy, uprawy i prowadzi do większej emisji dwutlenku węgla, a tym samym zwiększa ilość gazów cieplarnianych w atmosferze” - oświadczył ekspert WMO, dr Lorenzo Labrador.

Pożary w zachodniej Kanadzie trwały od początku maja do końca września. Doprowadziło to do pogorszenia jakości powietrza we wschodniej Kanadzie i północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych, szczególnie w Nowym Jorku. Dym dotarł przez północny Ocean Atlantycki aż do południowej Grenlandii i Europy Zachodniej. Spowodowało to skumulowaną emisję cząstek stałych i dwutlenku węgla, która znacznie przekroczyła średnią roczną z co najmniej ostatnich 20 lat.

Wysokie temperatury i wiatry podsycały ogień na obszarze dotkniętym trwającą od ponad dekady suszą. "Jednoczesne obserwacje stężenia ozonu, tlenku węgla i tlenków azotu w środkowym Chile wskazują na ogromne pogorszenie jakości powietrza spowodowane intensywnymi i długotrwałymi pożarami lasów, które stają się w cieplejszym klimacie coraz częstsze" - ocenili autorzy raportu.

Rola Porostów Jako Wskaźników Jakości Powietrza

Porosty potrafią pobierać różne składniki prosto z powietrza. Grzyb to ruszt porostu, który „mocuje” go na podłożu. Jego funkcją jest dostarczenie wody i soli mineralnych potrzebnych partnerowi, czyli glonowi. Glony mają specjalne aparaty, dzięki którym potrafią zamieniać energię światła słonecznego na pokarm (w procesie fotosyntezy) i dzielą się nią z grzybem.

Kształt i wielkość porostów zależą od ilości zanieczyszczeń zawartych w powietrzu. W miejscach, gdzie zanieczyszczenia są bardzo duże występuje tzw. Przy dużym zanieczyszczeniu występują porosty skorupiaste (proszkowate). Tam, gdzie powietrze jest czystsze porosty są coraz większe, coraz bardziej rozgałęzione i „puszyste” - to porosty krzaczkowate. Na obszarach z czystym powietrzem plecha ma często postać długich sztywnych nitek lub frędzelków.

Pył Zawieszony PM10 i Benzo(a)piren

Pyły o średnicy poniżej 10 mikrometrów absorbowane są w górnych drogach oddechowych i oskrzelach. Wdychane do płuc mogą powodować różne reakcje np. kaszel, trudności z oddychaniem i zadyszkę, szczególnie w czasie wysiłku fizycznego. Przyczyniają się do zwiększenia zagrożenia infekcjami układu oddechowego oraz występowania zaostrzeń objawów chorób alergicznych np. astmy, kataru siennego i zapalenia spojówek.

Nasilenie objawów zależy w dużym stopniu od stężenia pyłu w powietrzu, czasu ekspozycji, dodatkowego narażenia na czynniki pochodzenia środowiskowego oraz zwiększonej podatności osobniczej. Pyły o średnicy poniżej 2,5 mikrometra (tzw. pyły drobne PM 2,5) wchłaniane są w górnych i dolnych drogach oddechowych i mogą również przenikać do krwi.

Benzo(a)piren wykazuje małą toksyczność ostrą, zaś dużą toksyczność przewlekłą, co związane jest z jego zdolnością kumulacji w organizmie. Podobnie jak inne WWA, jest związkiem silnie rakotwórczym. Posiada również właściwości mutagenne. Do innych działań niepożądanych zalicza się podrażnienie oczu, nosa, gardła i oskrzeli.

Benzo(a)piren jest częstym składnikiem zanieczyszczeń powietrza, który towarzyszy tzw. niskiej emisji. Proces zachodzi zarówno w warunkach naturalnych (np. podczas pożaru lasu), jak i w na skutek działalności człowieka (spalanie paliw stałych, odpadów, spaliny pojazdów mechanicznych, emisje przemysłowe). Za większość emisji WWA do środowiska odpowiadają zdecydowanie źródła antropogenne (np. tzw. niska emisja powierzchniowa, czyli zanieczyszczenia z domowych pieców i kotłów).

Korzyści Płynące z Ochrony Lasów

Lasy są naszym narodowym dziedzictwem, wpływają pozytywnie na klimat i nasze zdrowie, dlatego powinniśmy je chronić.

Kiedy tylko się do niego wejdzie, czuć powiew upragnionego, orzeźwiającego powietrza. Te charakterystyczne warunki atmosferyczne, jakie panują w lesie (przypominające działanie klimatyzacji), zawdzięczamy przede wszystkim gęstym koronom drzew, które ograniczają dostawanie się znacznej części promieni słonecznych do niższych warstw lasu i gleby. Właśnie dlatego w lesie panuje przyjemny chłód, przynoszący ukojenie w letnie dni. Co więcej, korony drzew zatrzymują napływ gorącego powietrza spoza lasu, co również doceniamy podczas upałów. Trudno wyobrazić sobie lato bez tej naturalnej klimatyzacji.

Las pełni rolę nie tylko naturalnej klimatyzacji, jest też ogromnym magazynem wody. Leśna gleba zatrzymuje aż 62% (tj. 31,5 mld m3) całkowitej ilości wody mogącej potencjalnie zgromadzić się w ciągu roku w polskich lasach. Bardzo istotne są też rośliny, które magazynują 37% wody w lesie. Dzięki temu, że leśne rośliny i gleba intensywnie parują, zmniejszają ryzyko wystąpienia suszy, a jeśli już mamy z nią do czynienia - łagodzą jej skutki. Niższa temperatura oraz parowanie wody z roślin sprawiają bowiem, że powietrze w lesie jest mocniej wysycone parą wodną niż na terenie otwartym. Mniejsze wahania temperatury i wilgotności w lesie korzystnie wpływają na jego mieszkańców - ten wyjątkowy klimat jest jedną z przyczyn, dla których to właśnie leśne ekosystemy są domem dla większości gatunków roślin i zwierząt w Polsce.

Lasy są bezcenne także, a raczej przede wszystkim (zwłaszcza w dzisiejszych czasach) dlatego, że łagodzą ocieplanie klimatu. W jaki sposób? Bujnie rosnące w nich drzewa wbudowują w swoje tkanki ogromne ilości dwutlenku węgla, który później jest zmagazynowany na kilkadziesiąt, a czasami kilkaset lat. Biomasa drewna to w niemal 50% węgiel. Kluczowa jest jednak rola gleby i ściółki, bo to właśnie ona gromadzi większość (57%) węgla w lesie. Dlatego tak ważna jest ochrona gleby.

W 2020 r. całkowity zapas węgla w biomasie drzewnej (nadziemnej, podziemnej i w drewnie martwym) polskich lasów wynosił 923 mln ton. Wartość ta plasuje Polskę na 4. pozycji (po Szwecji, Francji i Niemczech) spośród 25 krajów europejskich, które udostępniły kompletne dane.

Jak Chronić Leśny Mikroklimat?

Używajmy drewna w niezmienionej postaci, w ten sposób opóźniamy emisję CO2 ciągle związanego w jego tkankach.
Używajmy go tyle razy, ile to możliwe i oddawajmy papier do recyklingu, żeby maksymalnie wydłużyć cykl jego przydatności i spowolnić powrót magazynowanego dziesiątkami lat dwutlenku węgla.
Kluczowe jest, żeby pozyskanie drewna odbywało się z dbałością o przyrodę.

Dobroczynny Wpływ Leśnych Kąpieli na Zdrowie

Las zapewnia korzyści nie tylko przyrodzie, ale również nam, ludziom. Nie każdy wie, że jedna wizyta w lesie wzmacnia odporność na cały miesiąc! Leczniczy wpływ ekosystemów leśnych na ludzki organizm jest wykorzystywany w terapii lasem. Liczne badania pokazują, że pełni ona istotną funkcję w profilaktyce chorób somatycznych (np. nadciśnieniu tętniczym i cukrzycy), a także zapobiega i pomaga w leczeniu chorób psychicznych z grupy zaburzeń lękowo-depresyjnych.

Kąpiele leśne redukują stres fizjologiczny (regulują tętno, ciśnienie krwi, poziom hormonów - kortyzolu, adrenaliny, aktywność układu współczulnego i przywspółczulnego), a także znacząco wspomagają odporność. Fitoncydy wydzielane przez drzewa iglaste mają pozytywny wpływ na aktywność i liczbę tzw. naturalnych zabójców (ang. natural killer cells), czyli komórek biorących udział w niszczeniu komórek zainfekowanych przez patogeny.

Pozytywny wpływ kąpieli leśnych na ludzkie zdrowie związany jest z obecnością w lasach:

mikroorganizmów typowych dla siedlisk leśnych, korzystnie wpływających na funkcjonowanie układu odpornościowego
fitoncydów - czyli substancji wytwarzanych przez rośliny, często w celach obronnych, przeciwko grzybom, bakteriom i wirusom
olejków eterycznych, które swoim zapachem wprawiają nas w pozytywny nastrój i odprężają
ograniczonego nasłonecznienia, czyli mniejszego natężenia światła słonecznego
zieleni - kolor ten wpływa pozytywnie na nasz nastrój i system nerwowy
niższej temperatury oraz jej mniejszych wahań i ekspozycji na wiatr
wyższej wilgotności (niż na terenach otwartych) powietrza przefiltrowanego i oczyszczonego z pyłów i niekorzystnych dla ludzi drobnoustrojów

Jak Ograniczyć Ryzyko Pożarowe w Lesie?

Nie rozniecajmy ognia. Jeśli chcemy rozpalić ognisko, zróbmy to w jednym z wielu specjalnie do tego wyznaczonych miejsc.
Nie palmy papierosów, bo właśnie niedopałki są częstą przyczyną pożarów. (Z tego zakazu wyłączone są m.in. utwardzone drogi).
Przed wejściem do lasu, sprawdzajmy ryzyko pożarowe! Jeśli jest zbyt wysokie, może obowiązywać zakaz wstępu do lasu. Będzie on zaznaczony na tej mapie.
Jeśli widzimy pożar, nielegalne ognisko czy inne niepokojące sytuacje z udziałem ognia - natychmiast zaalarmujmy straż pożarną, dzwoniąc pod 998 lub 112!

Zasady Zachowania w Lesie

Oto najważniejsze zasady, do których każdy odwiedzający las powinien się stosować:

W parkach narodowych i rezerwatach poruszajmy się tylko po wyznaczonych szlakach, najlepiej pieszo (wjazd na rowerze jest dozwolony tylko w niektórych parkach narodowych).
Nie wchodźmy w uprawy leśne i do młodników o wysokości do 4 m.
Nie wjeżdżajmy do lasu samochodem, bo nim można poruszać się wyłącznie po specjalnie oznakowanych drogach.
Nie zostawiajmy w lesie śmieci, w tym resztek jedzenia (jak np. ogryzka po jabłku czy skórki od banana). Wszystkie odpadki, jakie powstaną podczas pobytu w lesie, wyrzućmy do odpowiedniego kosza, po opuszczeniu lasu.
Podziwiajmy roślinność i nie niszczmy jej. Zbierajmy tylko znane nam owoce i grzyby, które nie są pod ochroną.
Zachowujmy się cicho. Pamiętajmy, że w lesie jesteśmy gościem. Uszanujmy potrzebę spokoju jego mieszkańców.
Jeśli spacerujemy po lesie z psem, koniecznie trzymajmy go na smyczy. Ograniczymy w ten sposób płoszenie dzikich zwierząt i zapobiegniemy ewentualnego, ale potencjalnie groźnego spotkania z dzikim zwierzęciem, które pies mógłby zaatakować (a w odwecie - zwierzę naszego psa).

Wpływ Zanieczyszczeń Powietrza na Zdrowie Publiczne

Zdrowie człowieka jest ściśle związane ze stanem środowiska naturalnego. Zła jakość powietrza, zmiana klimatu, zanieczyszczenie rzek czy gleb mogą prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Zanieczyszczenie powietrza nie jest abstrakcyjnym problemem ekologów - jest jednym z głównych czynników pogarszających zdrowie w Polsce.

Jak szacuje Zespół Roboczy ds. Wpływu Zanieczyszczenia Powietrza na Zdrowie co roku zanieczyszczenie powietrza przyczynia się do około 46 tysięcy przedwczesnych zgonów. Smog i spaliny uderzają przede wszystkim w dzieci do 5. roku życia, seniorów, kobiety w ciąży i osoby z chorobami przewlekłymi i to dokładnie w tych obszarach, które dominują w statystykach leczenia finansowanego przez NFZ. Najmocniej dotyczy to chorób płuc, serca, nowotworów i zaburzeń metabolicznych oraz neurologicznych.

Wyniki analiz IOŚ‑PIB (2024) pokazują, że nawet krótkotrwałe epizody wysokiego stężenia mogą prowadzić do nagłych hospitalizacji - szczególnie dzieci, u których smog powoduje częstsze infekcje, astmę oraz zaburzenia funkcji poznawczych i rozwoju neurologicznego. Liczba zgonów osób powyżej 65. Warto dodać, że borykająca się z wyzwaniami demograficznymi Europa - w tym Polska - ociepla się najszybciej spośród kontynentów.

Dane IMGW-PIB potwierdzają, że średnia roczna temperatura w Polsce wzrosła już o ponad 2°C względem lat 50. XX wieku, a rok 2024 przyniósł rekordową liczbę dni z silnym stresem cieplnym i tzw. Oznacza to coraz częstsze i dłuższe fale upałów, które szczególnie obciążają seniorów, osoby z chorobami układu krążenia oraz dzieci. Wzrost temperatur sprzyja także rozprzestrzenianiu się kleszczy - wektorów chorób takich jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu.

Istotnym, często pomijanym zagrożeniem jest także hałas środowiskowy, przede wszystkim transportowy (samochodowy, kolejowy i lotniczy). Długotrwała ekspozycja na hałas wpływa też na zdrowie psychiczne i funkcje poznawcze.

Na zdrowie publiczne coraz silniej oddziałują także substancje chemiczne obecne w środowisku - w tym tzw. wieczne chemikalia PFAS (per- i polifluoroalkilowe substancje). Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) wskazuje, że ta grupa tysięcy związków syntetycznych, bardzo odpornych na rozkład i łatwo rozprzestrzeniających się w środowisku, przenika do wód i żywności powodując zaburzenia hormonalne, problemy z płodnością i podwyższając ryzyko rozwoju nowotworów.

Inwestycja w Zdrową Przyszłość

Ten trend działa również w drugą stronę - jeśli powietrze jest czyste, miasta są zielone i ciche, a woda bezpieczna, spada liczba zawałów, zaostrzeń astmy, nowotworów, infekcji i hospitalizacji, a także problemów psychicznych. Dlatego działania na rzecz czystego powietrza, cichszego transportu, większej ilości zieleni i lepszego gospodarowania wodą są dziś traktowane coraz częściej nie jako „ekologia”, ale kluczowy element profilaktyki zdrowia publicznego i inwestycja w budowę społecznej odporności na kryzysy.

Podsumowując, jakość powietrza w lesie ma ogromny wpływ na nasze zdrowie, zwłaszcza na zdrowie dzieci. Zanieczyszczenia powietrza, pożary i hałas środowiskowy stanowią poważne zagrożenia dla zdrowia publicznego. Ochrona lasów, promowanie zrównoważonego rozwoju i inwestycje w czyste powietrze są kluczowe dla budowania zdrowej i bezpiecznej przyszłości dla nas wszystkich.

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie w liczbach
Zanieczyszczenie powietrza	Skutki zdrowotne	Liczba przypadków/zgonów
Zanieczyszczenie powietrza w Polsce	Przedwczesne zgony	Około 50 000 rocznie
Zanieczyszczenie powietrza w Massachusetts (2019)	Zgony	2 780
Zanieczyszczenie powietrza w Massachusetts (2019)	Zachorowania na astmę u dzieci	15 386
Choroby odkleszczowe w Polsce (2024)	Liczba przypadków	Ponad 98 000

tags: #jakość #powietrza #w #lesie #wpływ #na