Jakość Powietrza w Radomsku: Normy i Wyzwania

Szczegóły: Opublikowano: 18. April 2026

Radomsko, miasto położone w województwie łódzkim, podobnie jak wiele innych miejscowości w Polsce, zmaga się z problemem zanieczyszczenia powietrza. Smog, pojawiający się w okresie grzewczym, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.

Problem Smogu w Radomsku

Smog w Radomsku pojawia się w okolicach października i utrzymuje się aż do marca. Kompleksowe monitorowanie wskazuje, że powietrze w Radomsku nie jest do końca świeże, a dane pomiarowe nie są korzystne.

Poniedziałek, 4 listopada, przed godziną dwudziestą. Zjeżdżam z autostrady na strefę przemysłową. Mgła, jakiej dawno nie widziałem. Widoczność ledwie kilka metrów. Wlokę się dziesięć kilometrów na godzinę. Przy kościele w Stobiecku Miejskim mgła nagle znika. Potem znów się pojawia, na wiadukcie. Potem przerwa na Krakowskiej i znów mleko na Folwarkach. Zero wiatru, mgła, ledwie kilka stopni na plusie - najgorsza smogowa kombinacja. W domu sprawdzam stan powietrza w aplikacji Airly. Czujnik z Topolowej na Miłaczkach pokazuje 1788 procent normy pyłu PM2,5. 269 mikrogramów na metr sześcienny powietrza. Na Tysiącleciu 1591 procent normy, na Folwarkach 1463 procent, a na Piłsudskiego 1717. Zwykły jesienny wieczór w Radomsku.

W 2022 roku Radomsko zajmowało niechlubne 9. miejsce w Polsce pod względem liczby dni smogowych (52 dni z przekroczonym średniodobowym dopuszczalnym stężeniem). W kategorii „najwyższe średnioroczne stężenie PM10” - na piątym z wynikiem 32 mikrogramy na metr sześcienny powietrza. W 2023 roku nastąpił spadek - dni smogowych było 29, a stężenie wyniosło 30, jednak miasto awansowało na trzecie miejsce w rankingu miast z najwyższym stężeniem w Polsce.

Aż 10 miejscowości z województwa łódzkiego znalazło się w pierwszej „30” ogólnopolskiego smogowego zestawienia miast z największym rocznym stężeniem pyłu PM10. W TOP10 raportu za 2024 rok opublikowanego przez Polski Alarm Smogowy uplasowały się Radomsko (2. miejsce), Zduńska Wola (4.) i Piotrków Trybunalski (10.). Największe stężenie zanotowano w Nowej Rudzie (województwo dolnośląskie). Dodatkowo, Radomsko i Piotrków Trybunalski znalazły się w czołówce (5. i 7. miejsce) polskich miast z największą liczbą dni smogowych w ubiegłym roku - takich, kiedy normy powietrza były regularnie przekraczane. W tej klasyfikacji ponownie "wygrała" Nowa Ruda.

Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza

Przyczyny Zanieczyszczenia Powietrza

Największym problemem w walce o świeże powietrze są w dalszym ciągu stare piece na paliwo stałe. Kolejnym powodem jest wciąż rosnąca liczba samochodów oraz zbyt częste ich eksploatowanie.

Radomsko jest zagłębiem stolarskim, w powiecie działa kilkaset mniejszych i większych takich firm. Produkują odpady, większość spala je w swoich piecach. Mieszkańcy potrafią wskazać firmy, z których wieczorami wydobywa się śmierdzący, duszący dym. Dodatkowo w mieście działają suszarnie drewna, też ogrzewane stolarskimi odpadami, w których poza drewnem są lakiery, bejce i kleje.

Normy Zanieczyszczeń Powietrza

Normy określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu. Zgodnie z nimi:

Skażenie PM10: dobowy poziom stężeń pyłu PM10 wynosi 50µg/m³ i nie może być przekroczony częściej niż 35 dni w roku. Dodatkowo średnia roczna nie może przekraczać 40 µg/m³.
Skażenie PM2.5: dla pyłu PM2.5 rozporządzenie zawiera tylko normę roczną, która wynosi 25µg/m³. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła normę dobową, która wynosi 25µg/m³. Należy pamiętać, że każdy poziom stężenia pyłu PM2.5 niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie.

PM2.5 to pył, którego cząsteczki są nie większe od 2,5μm. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opisała go jako najbardziej szkodliwy dla zdrowia człowieka w grupie zanieczyszczeń atmosferycznych. Jego szkodliwość wynika między innymi z tego, że jego cząsteczki są na tyle małe, że mogą przenikać przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu. Udowodniono, że ciągłe oddychanie zanieczyszczonym pyłem PM2.5 powietrzem skraca średnią długość życia. Nawet krótkotrwała ekspozycja może być szkodliwa, zwiększając ryzyko chorób układu oddechowego i krwionośnego. Dodatkowo znane są dokuczliwe objawy występujące bezpośrednio w wyniku kontaktu ze skażonym powietrzem, jak: kaszel, nasilenie astmy, uczucie duszności. Oddychanie powietrzem skażonym pyłem PM2.5 zwiększa też ryzyko zawału i arytmii.

PM10 to pył, złożony z cząstek o średnicy mniejszej lub równej 10μm. Jego występowanie jest związane przede wszystkim z procesem spalania paliw stałych i ciekłych. Pył może zawierać substancje toksyczne, szkodliwe dla ludzi. Dym, sadza, azbest, cząsteczki metali (arsen, nikiel, kadm, ołów), dioksyny, furany i benzpopiren i inne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - to wszystko nie tylko brzmi strasznie, ale ma też negatywny wpływ na nasze zdrowie.

Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku

Działania na Rzecz Poprawy Jakości Powietrza

Takowe podejmują władze województwa. Wszystkie ogrzewacze domowe i kominki muszą spełniać wymogi tzw. ekoprojektu. Dodatkowo do 2023 roku mieszkańcy muszą pozbyć się pieców i kotłów niespełniających norm, a do 2027 pozostaną już tylko te z klasą 5. Wszystkie te działania zmierzają do poprawy jakości powietrza w Radomsku, które jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast w województwie łódzkim.

W dużej mierze to od nas samych zależy, jaki jest poziom zanieczyszczeń powietrza zarówno w całym kraju, jak i w naszej najbliższej okolicy. Codziennie podejmujemy szereg decyzji o tym, w jaki sposób ogrzewamy nasz dom, czy wybieramy publiczne środki transportu, czy w końcu dbamy o to, aby nasze samochody były jak najmniej emisyjne.

Wspierają nas w tym rozmaite programy finansowane przez rząd i samorządy. Jednym z nich jest program Czyste Powietrze. Bierze w nim udział wiele gmin również z woj. zachodniopomorskiego, przez co jego mieszkańcy mogą ubiegać się o dofinansowanie na zmianę sposobu ogrzewania czy termomodernizację budynku mieszkalnego.

Program Czyste powietrze został stworzony, ponieważ wg badań aż 45 tyś osób umiera w Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza. SMOG, który odpowiedzialny jest za wiele chorób w dużej mierze spowodowany jest przez przestarzałe i nieekologicznie sposoby ogrzewania domów jednorodzinnych, ale też kamienic starego typu. To właśnie główny powód powstania programu Czyste powietrze, dzięki któremu można otrzymać dotację na:wymianę, zakup oraz montaż źródeł ciepła (takich które spełniają wymagania programu),mikroinstalację fotowoltaiczną,wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych,montaż i modernizację instalacji ciepłej wody użytkowej i instalacji centralnego ogrzewania,docieplenie domu,instalację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Aby otrzymać wsparcie w ramach programu Czyste Powietrze należy:

Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica

Zapoznać się z regulaminem i dokumentacją.
Sprawdzić potrzeby energetyczne budynku.
Wypełnić wniosek i przesłać go do odpowiednich organów.
Podpisać umowę o dofinansowanie.
Wypełnić i złożyć wnioski o wypłaty dofinansowania.
Zakończyć inwestycje i zaprosić wizytatora.
Utrzymać inwestycję przez 5 lat od jej zakończenia.

W zależności od osiąganego dochodu właściciele domów jednorodzinnych w ramach programu mogą otrzymać nawet 30 tys. złotych, a przy podwyższonym poziomie dofinansowania nawet 37 tys. Beneficjentami programu mogą zostać nie tylko właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych, ale też właściciele osobnych, wydzielonych mieszkań w budynkach jednorodzinnych. Warunkiem jest posiadanie osobnej księgi wieczystej.

Działalność Radomszczańskiego Alarmu Smogowego

Radomszczański Alarm Smogowy działa od pięciu lat. Powstał po tym, jak Gazeta Radomszczańska zaczęła nagłaśniać problem jakości powietrza w mieście, a w końcu rzuciła na łamach pomysł powołania takiej grupy. Wcześniej smog w Radomsku nie istniał. Znaczy istniał, ale wiedza na jego temat była zerowa. I wśród mieszkańców, i wśród urzędników, i władzy. Jeszcze w Strategii Miasta Radomska 2020, opracowanej w 2017 roku przez urząd, Łódzką Agencję Rozwoju Regionalnego i międzynarodową firmę audytorską Deloitte, słowo „smog” nie występuje.

Artur Szponder wylicza, co Alarmowi udało się do tej pory zrobić. Najpierw były akcje promocyjne. Kampanie społeczne w Gazecie Radomszczańskiej, ostrzeżenie na telebimach, plakaty rozwieszane na mieście. Zrobiło się o smogu głośno. Pomogła inicjatywa radnych miejskich Platformy, którzy pod koniec 2017 roku, po pierwszej publikacji Gazety analizującej dane dotyczące stężenia, rzucili pomysł instalacji w mieście 20 czujników aplikacji Airly. Dołożyli do tego z własnych diet. RAS przygotował też ilustrowaną bajkę dla dzieci o smogu, którą napisała Małgorzata Ptak, a zilustrowały uczennice Maja Rębisz, Michalina Grzywacz, Julita Jagusztyn oraz nauczycielka Iga Borowiecka-Grzywacz. Czytano ją dzieciom w przedszkolach.

Najważniejszą - i co ważne skuteczną - akcją Alarmu było uruchomienie miejskiego programu dofinansowania wymiany nieekologicznych źródeł ciepła. Szponder wspomina, że nie było to łatwe. Na początku stycznia 2020 roku stowarzyszenie złożyło obywatelską inicjatywę uchwałodawczą. Podpisało się pod nią ponad 470 mieszkańców. RAS postulował przeznaczenie na taki miejski program kilka milionów złotych. Projekt powstał po analizie budżetu miasta, w którym na walkę ze smogiem miasto przeznaczyło 90 tys. zł.

RAS prowadził także ankiety wśród mieszkańców o smogu, z których wynikało, że radomszczanie uznają go za jeden z największych problemów miasta. Zorganizował Okrągły Stół przedstawicieli wszystkich ugrupowań samorządowych i politycznych w Radomsku, gdzie przyjęto wspólną deklarację o konieczności walki ze smogiem. Był też happening z petycją o nadanie jednej z ulic nazwy Smogowej (została odrzucona przez radnych).

Artur Szponder zachęca mieszkańców do kontaktu z Alarmem i włączenia się w jego działalność. - Potrzeba pomysłów. Zapraszamy do działania - mówi.

Monitorowanie Jakości Powietrza

W mieście działa jedna stacja pomiaru zanieczyszczenia powietrza w Radomsku z ramienia Głównej Inspekcji Ochrony Środowiska. Umiejscowiona jest przy ulicy Rolnej i skupia się na pomiarach automatycznych i manualnych pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5 oraz benzo(a)pirenu.

Aby zweryfikować bieżącą jakość powietrza, korzystamy z otwartych danych dostarczanych przez system Sensor.Community oraz GIOS. Dane pochodzące z czujników znajdujących się w rejonie, dla którego przygotowujemy raport, uśredniamy w przedziale ostatnich 15 minut i publikujemy w przystępnej formie. Dla uproszczenia za górną normę PM2.5 przyjęliśmy 25µg/m³, dla PM10 40µg/m³.

Przykładowe dane z dnia 3 marca 2026 roku:

Data	PM2.5 (µg/m³)	PM10 (µg/m³)
3.03.2026	23	46
2.03.2026	13	25
1.03.2026	9	15

Ostatni raz sprawdzałam jakość powietrza w woj. łódzkim dzisiaj (3.03.2026) o godz. 03:40. Wtedy uśrednione stany powietrza dla w woj. łódzkim wynosiły:skażenie PM2.5: 0% normy (0 µg/m³). Zanieczyszczenie maleje.skażenie PM10: 125% normy (50 µg/m³). Zanieczyszczenie rośnie.

tags: #jakość #powietrza #Radomsko #normy