Jakość Powietrza w Pszczynie: Aktualne Dane i Wyzwania
- Szczegóły
Każdy rodzaj działalności ludzkiej, a w szczególności produkcja energii i ciepła, transport drogowy oraz rolnictwo, powoduje emisję zanieczyszczeń do powietrza. Jakość powietrza jest uwarunkowana zawartością zanieczyszczeń, tj. określonych substancji (gazowych lub stałych), które występują w powietrzu w ilościach większych niż nakazują normy zawarte w obowiązujących przepisach. Podstawowym przepisem prawnym regulującym kwestie jakości powietrza w Polsce jest ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
Corocznie w Polsce dokonywana jest ocena jakości powietrza pod kątem jego zanieczyszczenia 12 substancjami: dwutlenkiem siarki, dwutlenkiem azotu, tlenkiem węgla, benzenem i ozonem, pyłem zawieszonym PM10 i PM2,5 oraz zanieczyszczeniami oznaczanymi w pyle PM10: ołowiem, arsenem, kadmem, niklem i benzo(a)pirenem. Ocena ta jest dokonywana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza (Dz.U. 2012, poz. 914) w tzw. strefach.
W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska na terenie powiatu pszczyńskiego jest usytuowana jedna stacja pomiarowa - stacja manualna monitoringu zanieczyszczeń pyłowych zlokalizowana w Pszczynie. Ponadto w 2019 roku Starostwo Powiatowe w Pszczynie zleciło montaż trzech czujników monitorujących jakość powietrza, tzw. eko-słupków. EkoSłupek AirSensor jest zaawansowanym urządzeniem do pomiaru i sygnalizowania jakości powietrza za pomocą koloru światła na terenach otwartych oraz w miejscach pracy. Rozwiązanie służy zwiększaniu świadomości społecznej jakości powietrza, a także ostrzega kolorem światła przed szkodliwymi dla zdrowia zanieczyszczeniami na terenach otwartych.
Aktualna Sytuacja Smogowa w Pszczynie
Zanieczyszczenia powietrza w sposób istotny wpływają na zdrowie ludzi, powodując wiele chorób układu oddechowego i krwionośnego. Największy wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludzi obserwuje się w rejonach zurbanizowanych. Najbardziej narażone są grupy wrażliwe, tj.: dzieci, osoby starsze oraz ludzie z chorobami dróg oddechowych. Zanieczyszczone powietrze ma również negatywny wpływ na kondycję ekosystemów, procesy gospodarcze oraz niszczenie materiałów (np. korozję metali). Czynnikiem wpływającym na stan jakości powietrza są również niekorzystne warunki meteorologiczne (stany bezwietrzne, niska temperatura, mgła). Ma to znaczenie szczególnie w przypadku niskich źródeł emisji, np. palenisk domowych, lokalnych kotłowni i komunikacji samochodowej.
Należy zwrócić także uwagę, że istotny wpływ na poziom zanieczyszczenia powietrza mają również warunki topograficzne, tj. usytuowanie źródeł emisji np. w dolinach górskich lub nieckach rzek, utrudniające rozpraszanie zanieczyszczeń, oraz koncentracja przemysłu w aglomeracjach lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Na terenie powiatu pszczyńskiego zostało zamontowanych szereg czujników jakości powietrza, które umożliwiają śledzenie aktualnego stanu jakości powietrza w poszczególnych miejscowościach powiatu. To wtedy wskaźniki (średnia z kilkunastu czujników na terenie gminy) pokazały stężenie pyłu PM10 na poziomie 190 µg/m3. Przypomnijmy, że poziom dopuszczalny dla stężenia średniodobowego wynosi 50 µg/m3 i może być przekraczany nie więcej niż 35 dni w ciągu roku.
A jak to wyglądało na pszczyńskich osiedlach? Na osiedlu Kolonia Jasna, przy rondzie Miast Partnerskich odnotowano w nocy 448 µg/m3. Czujnik zlokalizowany na szkole podstawowej na osiedlu Daszyńskiego (ul. Krasińskiego) wskazał 362 µg/m3. Bardzo źle jest także w okolicach pszczyńskiego rynku - miernik przy ulicy Basztowej pokazał 329 µg/m3. Smog obecny jest także na sołectwach. Czujnik w Czarkowie pokazał 500 µg/m3, a w Studzionce - 406 µg/m3.
Pył PM10 zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych i płuc. Zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 2.5 mikrometra, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych, płuc oraz przenikać do krwi.
Ranking Smogowy i Dane z 2024 Roku
Najnowszy ranking Polskiego Alarmu Smogowego sporządzono na podstawie rocznych ocen jakości powietrza Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za rok 2024 i ujęto go w trzy kategorie: średnioroczne stężenie benzo(a)pirenu, średnioroczne stężenie pyłu PM10 i liczba dni smogowych, czyli takich, w których przekraczano dobową normę pyłu PM10. W Pszczynie stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu rok do roku wyniosło 3 ng/m³, z kolei pod kątem średniorocznego stężenia pyłu PM10 odnotowano 30 ug/m3.
Analizując dane pomiarowe z niepokojem zauważyliśmy odwrócenie trendu poprawy jakości powietrza, z jakim mieliśmy do czynienia przez ostatnich kilka lat, zarówno w skali Polski, jak i w naszym mieście. Optymistyczne dane z roku 2023 ( 26 dni z przekroczeniem normy pyłu PM 10 - dzięki czemu Pszczyna wypadła z dziesiątki najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce) napawały nadzieją na dalszą poprawę, jednak tak się nie stało. Pszczyna znowu trafiła do czołówki miast jeżeli chodzi o najwyższą ilość dni smogowych - odnotowano ich 36 w roku 2024, co daje nam niechlubne 3 miejsce w Polsce.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Według danych GIOŚ, średnioroczne stężenie pyłu PM10, obliczone ze wszystkich stacji w kraju, w 2024 roku zwiększyło się aż o 7% w porównaniu do roku 2023, co pokazuje, że droga do czystego powietrza nie będzie łatwa.
Przykładem determinacji i konsekwentnego dążenia do poprawy jakości powietrza pozostaje za to Kraków, niegdysiejsza smogowa stolica Polski. W 2024 roku po raz pierwszy w historii pomiarów żadna stacja pomiarowa w stolicy Małopolski nie odnotowała przekroczenia dopuszczalnego poziomu benzo(a)pirenu. Spadek stężenia jest ponad 7-krotny w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Dla porównania, stężenie b(a)p wyższe niż w Krakowie zmierzono m.in. w uzdrowiskach: Busku-Zdroju, Kudowie-Zdroju, Szczawnie-Zdroju oraz Rabce-Zdroju!
Działania i Apel Burmistrza Pszczyny
W związku z wysokim stężeniem burmistrz Dariusz Skrobol zaapelował do mieszkańców o ogrzewanie gospodarstw gazem, a w przypadku pieców węglowych o używanie dobrej jakości opału. W listopadzie burmistrz Pszczyny zapowiedział, że będą podejmowane działania zmierzające do wprowadzenia w przyszłości zakazu palenia węglem.
Dariusz Skrobol przedstawił także raport dotychczas podjętych działań. Równocześnie członkowie inicjatywy obywatelskiej "Pszczyński Alarm Smogowy Nie Dokarmiaj Smoga" przygotowali petycję związaną ze smogiem.
Do najnowszej edycji rankingu Polskiego Alarmu Smogowego odniósł się burmistrz Pszczyny, Dariusz Skrobol. Walka o czyste powietrze to proces długofalowy. Cieszy mnie, że w porównaniu z sytuacją sprzed kilku lat wykonaliśmy ogromny krok do przodu. Liczba dni smogowych w Pszczynie spadła z 125 do 36 rocznie, a stężenia pyłów systematycznie maleją. To dowód, że nasze wspólne działania przynoszą rezultat. To wciąż jednak nie jest finał tej drogi. W Pszczynie nadal funkcjonuje ponad 1500 starych, wysokoemisyjnych kotłów i musimy je konsekwentnie eliminować. Dlatego proszę: rozmawiajmy o tym także między sobą. Zachęcajmy sąsiadów, rodzinę, znajomych do wymiany nieekologicznych pieców, do mądrego i oszczędnego ogrzewania. Każda decyzja o likwidacji kopciucha to realnie mniej zanieczyszczeń w powietrzu, którym oddychamy, oddychają nasze dzieci i seniorzy. Jest już dużo lepiej niż było. Możemy być z tego dumni.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
tags: #jakość #powietrza #Pszczyna #aktualne #dane
