Jakość Powietrza w Kielcach: Normy, Monitoring i Wpływ Smogu na Zdrowie

Szczegóły: Opublikowano: 12. March 2026

Zanieczyszczenie powietrza stanowi poważny problem w wielu miastach, a Kielce nie są wyjątkiem. W trosce o własne zdrowie mieszkańcy powinni być świadomi aktualnej jakości powietrza i podejmować odpowiednie środki ostrożności. Zimą zwykle pogarsza się jakość powietrza w wielu rejonach Polski.

Monitoring Zanieczyszczeń w Kielcach

W Kielcach funkcjonuje system monitoringu jakości powietrza, który ma charakter informacyjno-edukacyjny. System składa się z 21 urządzeń do pomiaru jakości powietrza, monitorujących poziom stężeń:

Pyłów zawieszonych PM1, PM2.5 i PM10
Temperatury
Wilgotności
Ciśnienia

20 urządzeń zamontowano w różnych częściach miasta na elewacjach budynków szkół i przedszkoli oraz na budynku Urzędu Miasta przy ul. Strycharskiej. Na Skwerze Szarych Szeregów, w rejonie ul. Spacerowej, zamontowany został słupek stanowiący urządzenie pomiarowe przeznaczone do sygnalizowania jakości powietrza za pomocą światła.

Jak Czytać Dane o Jakości Powietrza?

Dane na wykresach i w tabelach wyświetlają się, jeżeli na stacji prowadzone są pomiary automatyczne (1-godzinne wyniki pomiarów) przynajmniej jednego z następujących zanieczyszczeń:

Pył PM10
Pył PM2,5
Ozon (O3)
Dwutlenek azotu (NO2)
Dwutlenek siarki (SO2)
Benzen (C6H6)
Tlenek węgla (CO)

Mapa danych bieżących prezentuje dane wyłącznie z automatycznych stacji pomiarowych (wyniki 1-godzinne). Dane ze stanowisk manualnych (24-godzinne) dostępne są w "Banku danych pomiarowych". Wyniki pomiarów dostępne w module "Bieżące dane pomiarowe" udostępniane są w czasie lokalnym, natomiast wyniki pomiarów dostępne w module "Bank danych pomiarowych" udostępniane są w czasie CET.

Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza

Normy Jakości Powietrza

Normy określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu. Zgodnie z nimi:

Skażenie PM10: dobowy poziom stężeń pyłu PM10 wynosi 50µg/m³ i nie może być przekroczony częściej niż 35 dni w roku. Dodatkowo średnia roczna nie może przekraczać 40 µg/m³.
Skażenie PM2.5: dla pyłu PM2.5 rozporządzenie zawiera tylko normę roczną, która wynosi 25µg/m³. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła normę dobową, która wynosi 25µg/m³. Należy pamiętać, że każdy poziom stężenia pyłu PM2.5 niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie.

Czym są PM2.5 i PM10?

PM2.5 to pył, którego cząsteczki są nie większe od 2,5μm. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opisała go jako najbardziej szkodliwy dla zdrowia człowieka w grupie zanieczyszczeń atmosferycznych. Jego szkodliwość wynika między innymi z tego, że jego cząsteczki są na tyle małe, że mogą przenikać przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu.
PM10 to pył, złożony z cząstek o średnicy mniejszej lub równej 10μm. Jego występowanie jest związane przede wszystkim z procesem spalania paliw stałych i ciekłych. Pył może zawierać substancje toksyczne, szkodliwe dla ludzi. Dym, sadza, azbest, cząsteczki metali (arsen, nikiel, kadm, ołów), dioksyny, furany i benzpopiren i inne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - to wszystko nie tylko brzmi strasznie, ale ma też negatywny wpływ na nasze zdrowie.

Poziomy Zanieczyszczenia i Ich Wpływ na Zdrowie

Aktualne informacje o zanieczyszczeniu powietrza w Kielcach, np. na ul. Jagiellońskiej, pozwalają ocenić potencjalne zagrożenie dla zdrowia. Poniżej przedstawiono kategorie jakości powietrza i związane z nimi zalecenia:

Zakres AQI	Kategoria	Wpływ na Zdrowie i Zalecenia
0-50	Dobra	Brak zagrożeń dla zdrowia.
51-100	Umiarkowana	Osoby szczególnie wrażliwe (dzieci, osoby starsze, osoby z chorobami układu oddechowego) powinny ograniczyć aktywność na zewnątrz.
101-150	Dostateczna	Osoby wrażliwe powinny unikać dłuższego przebywania na zewnątrz.
151-200	Niezdrowa	Każdy może zacząć doświadczać negatywnych skutków zdrowotnych; U osób wrażliwych mogą wystąpić poważniejsze skutki zdrowotne.
201-300	Bardzo niezdrowa	Ostrzeżenie zdrowotne, poziom alarmowy. Bardzo prawdopodobny negatywny wpływ na całą populację.
300+	Zagrożenie dla życia	Alarm Zdrowotny: każdy może doświadczyć poważniejszych skutków zdrowotnych.

Większość populacji może nie odczuwać negatywnych objawów przy umiarkowanym zanieczyszczeniu powietrza. Jednak w przypadku wyższych poziomów, takich jak "Niezdrowa" czy "Bardzo niezdrowa", zaleca się unikanie aktywności na zewnątrz i stosowanie się do zaleceń zdrowotnych.

Wpływ Smogu na Zdrowie

Zanieczyszczone powietrze ma negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Smog wywołuje problemy z oddychaniem i bóle w klatce piersiowej nawet u osób zdrowych, może być odpowiedzialny za kaszel, katar i zapalenie zatok, podrażnia nos i oczy. Może prowadzić do infekcji dróg oddechowych, astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, a nawet raka płuc.

Udowodniono, że ciągłe oddychanie zanieczyszczonym pyłem PM2.5 powietrzem skraca średnią długość życia. Nawet krótkotrwała ekspozycja może być szkodliwa, zwiększając ryzyko chorób układu oddechowego i krwionośnego. Dodatkowo znane są dokuczliwe objawy występujące bezpośrednio w wyniku kontaktu ze skażonym powietrzem, jak: kaszel, nasilenie astmy, uczucie duszności. Oddychanie powietrzem skażonym pyłem PM2.5 zwiększa też ryzyko zawału i arytmii.

Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku

Długotrwałe oddychanie zanieczyszczonym powietrzem zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, niewydolności oraz zaburzenia rytmu serca. Wykazano wpływ smogu na przyspieszenie rozwoju miażdżycy i starzenie się układu krążenia. Oddychanie smogiem pogarsza pamięć i koncentrację, zwiększa poczucie niepokoju, sprzyja stanom depresyjnym. Spowodowane smogiem zmiany anatomiczne w mózgu i przyspieszenie starzenia się układu nerwowego niekorzystnie wpływają na sprawność umysłową i zdolności poznawcze także u osób starszych, mogą prowadzić m.in.

Ekspozycja ciężarnej kobiety na zanieczyszczone powietrze może mieć dla dziecka podobne konsekwencje, jak palenie przez nią 5-10 papierosów dziennie. Znacznie podnosi się ryzyko poronienia, wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, przedwczesnego porodu i niskiej wagi urodzeniowej. Dzieci kobiet oddychających smogiem wypadają gorzej w testach na inteligencję, wzrasta też u nich prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń autystycznych.

Jak podkreśla dr Piotr Dąbrowiecki, specjalista chorób wewnętrznych i alergologii, z powodu zanieczyszczenia powietrza co roku ponad 40 000 osób umiera w Polsce przedwcześnie. Według raportu State of Global Air 2024 zanieczyszczenie powietrza jest obecnie drugim co do wielkości czynnikiem ryzyka zgonów na świecie, ustępując jedynie wysokiemu ciśnieniu krwi. Oddychanie zanieczyszczeniami powietrza skraca przeciętną długość życia człowieka o 1 rok i 8 miesięcy.

Program Czyste Powietrze

W dużej mierze to od nas samych zależy, jaki jest poziom zanieczyszczeń powietrza zarówno w całym kraju, jak i w naszej najbliższej okolicy. Codziennie podejmujemy szereg decyzji o tym, w jaki sposób ogrzewamy nasz dom, czy wybieramy publiczne środki transportu, czy w końcu dbamy o to, aby nasze samochody były jak najmniej emisyjne.

Wspierają nas w tym rozmaite programy finansowane przez rząd i samorządy. Jednym z nich jest program Czyste Powietrze. Bierze w nim udział wiele gmin również z woj. świętokrzyskiego, przez co jego mieszkańcy mogą ubiegać się o dofinansowanie na zmianę sposobu ogrzewania czy termomodernizację budynku mieszkalnego.

Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica

Program Czyste powietrze został stworzony, ponieważ wg badań aż 45 tyś osób umiera w Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza. SMOG, który odpowiedzialny jest za wiele chorób w dużej mierze spowodowany jest przez przestarzałe i nieekologicznie sposoby ogrzewania domów jednorodzinnych, ale też kamienic starego typu. To właśnie główny powód powstania programu Czyste powietrze, dzięki któremu można otrzymać dotację na:

wymianę, zakup oraz montaż źródeł ciepła (takich które spełniają wymagania programu),
mikroinstalację fotowoltaiczną,
wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych,
montaż i modernizację instalacji ciepłej wody użytkowej i instalacji centralnego ogrzewania,
docieplenie domu,
instalację wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Jak otrzymać wsparcie w ramach programu Czyste Powietrze?

Zapoznaj się z regulaminem i dokumentacją, która będzie Ci niezbędna do całej procedury.
Sprawdź potrzeby energetyczne swojego budynku. Najlepszym rozwiązaniem będzie audyt energetyczny budynku.
Wypełnij właściwy wniosek i prześlij go lub dostarcz do odpowiednich organów.
Podpisz umowę o dofinansowanie
Wypełnij i złóż wnioski o wypłaty dofinansowania
Zakończ inwestycje i zaproś wizytatora, który potwierdzi poprawność wykorzystania dofinansowania
Utrzymaj inwestycję przez 5 lat od jej zakończenia.

W zależności od osiąganego dochodu właściciele domów jednorodzinnych w ramach programu mogą otrzymać nawet 30 tys. złotych, a przy podwyższonym poziomie dofinansowania nawet 37 tys.

Dokładne informacje na temat poszczególnych kwot, które można przeznaczyć na termomodernizację lub zmianę sposobu ogrzewania budynku w ramach programu Czyste Powietrze, można znaleźć na stronie programu czystepowietrze.gov.pl.

Beneficjentami programu mogą zostać nie tylko właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych, ale też właściciele osobnych, wydzielonych mieszkań w budynkach jednorodzinnych. Warunkiem jest posiadanie osobnej księgi wieczystej.

Wnioski o dofinansowanie w ramach projektu Czyste Powietrze należy składać do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej obejmującego swoim działaniem teren województwa, w którym zlokalizowany jest budynek mieszkalny należący do przyszłego beneficjenta.

Aby zweryfikować bieżącą jakość powietrza, korzystamy z otwartych danych dostarczanych przez system Sensor.Community oraz GIOS. Dane pochodzące z czujników znajdujących się w rejonie, dla którego przygotowujemy raport, uśredniamy w przedziale ostatnich 15 minut i publikujemy w przystępnej formie. Dla uproszczenia za górną normę PM2.5 przyjęliśmy 25µg/m³, dla PM10 40µg/m³.

tags: #jakość #powietrza #kielce #normy