Jakość powietrza a zapalenie migdałków: wpływ zanieczyszczeń na zdrowie
- Szczegóły
Jednym z globalnych zagrożeń dla środowiska we współczesnym świecie są zanieczyszczenia powietrza będące przyczyną występowania wielu chorób i przedwczesnych zgonów.
Według danych World Health Organization (WHO) wskutek narażenia na skażone powietrze co roku umiera 7 mln osób, a ponad 90% mieszkańców Ziemi oddycha codziennie zanieczyszczonym powietrzem, a zatem wystawionych jest na szkodliwe działanie substancji w nim zawartych.
Do zanieczyszczeń powietrza zalicza się zarówno substancje, które w warunkach naturalnych w nim nie występują, jak i te, które są obecne, ale ich ilość znacznie przekracza dopuszczalne normy. Wśród nich należy wymienić związki chemiczne, m.in. ozon (O3), fluor (F), tlenek węgla (CO), tlenki siarki i azotu.
Szkodliwe dla zdrowia mogą być również: pyły, związki metali ciężkich, sadze i popioły, azbest, pestycydy oraz wszechobecne pyłki roślin i grzybów pleśniowych. Z punktu widzenia oceny stopnia narażenia największe znaczenie mają: pyły zawieszone (PM - particulate matter) zawierające cząstki nieprzekraczające 10 μm (PM10) i cząstki mniejsze niż 2,5 μm (PM2,5), O3, tlenki azotu i siarki oraz CO3.
Ponadto wpływ na nasze zdrowie mają pyły drobne i ultradrobne (PM1 i PM0,1), które trafiają bezpośrednio do pęcherzyków płucnych i krwiobiegu. Te tzw. ultracząstki wywierają niekorzystny wpływ na układ krążenia i zwiększają stres oksydacyjny. Za ich powstawanie odpowiadają przede wszystkim spaliny samochodów, szczególnie z silnikami Diesla.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Polska jako kraj należący do Unii Europejskiej jest zobowiązana do określenia 3 poziomów substancji potencjalnie szkodliwych dla zdrowia. Są to: poziom dopuszczalny, poziom informowania i poziom alarmowy. W 2022 roku w Polsce funkcjonowało 285 stacji pomiarowych, w tym 209 stacji automatycznych lub automatyczno-manualnych, z których jednogodzinne wyniki udostępniane są na bieżąco na portalu Jakość Powietrza i w aplikacjach mobilnych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Pozostałą część stanowią stacje manualne, które mierzą stężenia pyłu zawieszonego PM10 i/lub PM2,5.
Pył zawieszony jest jednym z głównych składników smogu. Smog londyński, za który odpowiada przede wszystkim inwersja temperatur, występuje głównie w sezonie grzewczym (od października do marca), natomiast smog typu Los Angeles pojawia się głównie w miesiącach letnich.
Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie dzieci
Najbardziej bezbronna i jednocześnie najbardziej narażona, zależna tylko i wyłącznie od decyzji dorosłych - dzieci to grupa, która powinna być pod szczególną opieką. Lekarze i naukowcy poświęcają temu zagadnieniu coraz więcej uwagi. Przykładem takiej inicjatywy jest rozpoczęta przez HEAL Polska jesienią tego roku akcja Zdrowie #DzieciPrzedeWszystkim.
Jedną z odsłon kampanii był webinar pn. Jeden z uczestników debaty, dr n. med. Piotr Dąbrowiecki z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii Wojskowego Instytutu Medycznego, powiedział, że coraz więcej rodziców zadaje sobie pytanie „Czy moje dziecko choruje z powodu tego, że w otoczeniu spalany jest niewłaściwy opał/odpady? Widoczne są przekroczenia dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń?”. Dlaczego tak jest?
Pył zawieszony, węglowodory aromatyczne, tlenki azotu i tlenki siarki, benzo(a)piren działają bezpośrednio toksycznie na śluzówkę układu oddechowego. (Wówczas) nasilają się objawy i nadreaktywność oskrzeli, ilość cytokin zapalnych w obrębie układu oddechowego zdecydowanie się zwiększa. Dochodzi do uszkodzenia rzęsek i rozwija się proces zapalny w obrębie błony śluzowej.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym mają nie w pełni wykształcony układ oddechowy i niedojrzały system odpornościowy. Dynamiczny rozwój płuc trwa do 7-8 roku życia, jeśli jest on zakłócony (częste infekcje, oddychanie zanieczyszczonym powietrzem) może mieć to wpływ na sprawność wentylacyjną płuc w późniejszym wieku.
Długotrwałe oddychanie zanieczyszczonym powietrzem, nawet przy niskich stężeniach zanieczyszczeń, sprzyja zapaleniu błony śluzowej oskrzeli, upośledza funkcje obronne dróg oddechowych, toruje drogę wirusom i bakteriom, upośledza wymianę gazową w płucach i zwiększa ryzyko alergii. Układ oddechowy broni się przed smogiem na kilka sposobów: kaszlem, nasileniem wydzielania śluzu, skurczem oskrzeli.
Narażenie na zanieczyszczenie powietrza wiąże się ze zwiększoną umieralnością i skróceniem oczekiwanej długości życia. Podejmowanie działań w kierunku profilaktyki i na rzecz zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza ma realny wpływ na zmniejszenie zachorowalności i w efekcie podniesienia komfortu i długości życia.
Co roku ok 50.000 osób umiera przedwcześnie z powodu zanieczyszczeń powietrza. Skrócenie oczekiwanej długości życia (w miesiącach) z powodu zanieczyszczeń powietrza w Polsce wynosi 11,6 (średnia w UE to 8,5 mca) tuż za Grecją, gdzie wynosi 12,3 mca.
Smog szkodzi przede wszystkim na układ oddechowy, pył zawieszony dociera do górnych dróg oddechowych i płuc, powodując nie tylko chwilowe dolegliwości (kaszel, duszności) i zakażenia, ale zaostrza także przebieg takich chorób, jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
Zanieczyszczone powietrze bardzo szkodzi osobom z chorobami układu krążenia, takimi jak niewydolność serca, choroba wieńcowa i nadciśnienie tętnicze. Statystyki pokazują, że Im większe poziomy szkodliwych substancji w powietrzu, tym większa liczba zawałów, udarów i zatorów, a także hospitalizacji osób z chorobami układu krążenia.
Istnieje też udokumentowany wpływ smogu na zwiększoną liczbą zachorowań na wiele nowotworów, nie tylko raka płuc, ale także gardła, krtani, pęcherza moczowego, jelita grubego i piersi. W tym pierwszym przypadku szkodliwe powietrze odpowiada za 8 proc. zachorowań.
Smog odciska też bardzo poważne piętno na układzie nerwowym. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i seniorów. Jak zaznacza Polski Alarm Smogowy, dzieci, których matki w czasie ciąży narażone były na wyższe stężenia zanieczyszczeń powietrza, wykazują się niższą inteligencją, mają większe problemy z pamięcią, uwagą i koncentracją, także większe ryzyko rozwoju depresji i zaburzeń autystycznych.
W przypadku osób starszych smog zwiększa ryzyko rozwoju i przyspieszenia postępu chorób neurodegeneracyjnych. Zanieczyszczenie powietrza negatywnie działa na skórę, oczy (zapalenie spojówek), zaostrza przebieg chorób przewlekłych, nie tylko sercowych i oddechowych.
Migdałki a zanieczyszczenia powietrza
Migdałki to element pierścienia chłonnego Waldeyera. Jest on skupiskiem tkanki limfatycznej zlokalizowanej w gardle. Taka lokalizacja umożliwia stały kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, a co za tym idzie - z antygenami. Jest to konieczne do odpowiedniego wykonywania swojej funkcji. Dzięki stałemu kontaktowi z antygenami mogą powstawać w obrębie migdałków komórki pamięci odpornościowej. Uczestniczą one również w recyrkulacji limfocytów (podobnie jak węzły chłonne). Uczulone limfocyty B wędrują z migdałków i zasilają błonę śluzową dróg oddechowych.
Stany zapalne błony śluzowej gardła i migdałków należą do najczęstszych schorzeń, z którymi pacjenci zgłaszają się nie tylko do laryngologa, ale także do lekarza rodzinnego czy pediatry. Należy pamiętać, że stan zapalny dotyczy zarówno gardła, jak i tkanki limfoidalnej, przyjmuje natomiast różne nasilenie, co wpływa na symptomatologię. Stan zapalny może być spowodowany czynnikami infekcyjnymi, do których zaliczamy wirusy, bakterie, grzyby, a nawet pierwotniaki oraz czynnikami nieinfekcyjnymi.
Przewlekłe zapalenie migdałków jest najczęściej stanem zejściowym nawracającego zapalenia migdałków. Przyczyna jest mieszana - bakterie tlenowe i beztlenowe. Nawracające zakażenia migdałków podniebiennych doprowadzają do ich przerostu i zmian na poziomie tkanek, które predysponują do dalszych zakażeń.
Jak się chronić przed smogiem?
Przede wszystkim należy ograniczyć wychodzenie na zewnątrz w czasie, gdy stężenie szkodliwych pyłów jest wysokie. Dlatego warto śledzić komunikaty ostrzegające, a także sprawdzać jakość powietrza w specjalnych aplikacjach i prognozach smogowych.
Gdy jednak wyjście z domu jest konieczne, dobrze jest skorzystać z maseczek z filtrami HEPA i z filtrami węglowymi, szczególnie gdy trasa przebiega wzdłuż ulic i domów, z których wydobywa się dym.
Podczas smogu nie otwieraj okien, nie wietrz mieszkania. Zwłaszcza od około godziny 17, kiedy ludzie wracają z pracy i zaczynają palić w piecach. Wtedy powietrze jest najbardziej zanieczyszczone. Jeśli nie musisz, nie wychodź z domu.
Jeśli nie musisz, nie wychodź z domu. Podczas alarmów smogowych z domów nie powinny wychodzić dzieci i osoby starsze, zwłaszcza z chorobami układu oddechowego i krążenia.
- Filtry do maski antysmogowej dzielą się na węglowe (zatrzymują aż 99,9% cząsteczek pyłów, w tym PM 2,5 i PM 10) i HEPA (zatrzymują min. 97%).
- W rejonach, które mają nieustający problem ze smogiem, można zainwestować w domowe oczyszczacze powietrza.
- Uważaj, czym palisz w piecu!
- Zainwestuj w oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA.
- Krople do oczu- zanieczyszczenia powietrza mogą powodować występowanie zespołu suchego oka.
W rejonach, które mają nieustający problem ze smogiem, można zainwestować w domowe oczyszczacze powietrza.
Zmiany temperatury i wilgotności powietrza mogą mieć wpływ na błonę śluzowąw gardle i powodować jego podrażnienia. W szczególności zimne i suche powietrze wpływa na proces samooczyszczania się dróg oddechowych, wysuszając je i naruszając barierę ochronną. To z kolei osłabia mechanizmy obronne w gardle i zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia infekcji.
tags: #jakość #powietrza #wpływ #na #zapalenie #migdałków
