Jakie pH Wody Jest Odpowiednie do Stacji Uzdatniania? Kompleksowy Przewodnik

Szczegóły: Opublikowano: 01. April 2026

Jakość wody przekłada się na jakość życia. Dbając o wysoki standard wody w domu zyskujemy pewność, że nasze instalacje wytrzymają dłużej bez awarii oraz poprawi się jakość wody spożywanej, która wpływa również na nasze zdrowie.

Analiza Składu Chemicznego Wody

Jeśli mamy wątpliwości co do jakości wody, jeśli jej kolor, smak lub wygląd budzi nasze zastrzeżenia to warto zdecydować się na wykonanie analizy składu naszej wody i dowiedzieć się, czy zawartość poszczególnych związków jest zgodna z normą, czy jakieś parametry są może zawyżone. Analizę składu chemicznego wody można przeprowadzić w stacji sanitarno-epidemiologicznej (Sanepid) lub na uczelniach wyższych. Wodę do badań mikrobiologicznych pobiera się do jałowych słoików lub butelek dostępnych w stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych, a do badań fizycznych i chemicznych pobiera się do butelek PET o pojemności min. 1,5 l. Za takie badanie zapłacimy ok.

Badane są podstawowe wizualne parametry roztworu, czyli mętność, barwa, zapach i smak oraz dokonuje się analizy chemicznej, określając odczyn i zawartość poszczególnych pierwiastków i związków chemicznych w wodzie. Faktem jest, że woda w czystej postaci H2O w naturalnych warunkach praktycznie nigdy nie występuje. Oczywiste jest, że towarzyszą jej substancje mineralne lub zanieczyszczenia. Jednak ich ilość i rodzaj, zależny od środowiska oraz ich rozpuszczalności, ma kluczowe znaczenie dla jakości wody. Niektóre składniki są bardzo pożądane, gdyż warunkują prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Są to, np. magnez i wapń. Inne oprócz tego, że są szkodliwe dla naszego zdrowia to jednocześnie mają również niekorzystny wpływ na domowe instalacje wodne i urządzenia do nich podłączone.

Woda przepływając przez rury wodociągowe dodatkowo zbiera nagromadzone w nich związki, a w samym punkcie ujęcia również zostaje zmieniona chemicznie. Zatem nim dotrze do kranu już nabiera różnych cech - dlatego warto ją badać i poddawać metodom uzdatniania. Jest to szczególnie ważne w dużych miastach oraz ujęciach ze studni.

Odczyn Wody (pH)

Odczyn wody wyrażany jest wykładnikiem pH. Może być kwaśny, obojętny lub zasadowy - w skali od 0 do 14 (ok. 7 - odczyn obojętny). Jest to ilościowe stężenie jonów wodorowych. Badanie może przebiegać z użyciem metod kolorymetrycznych lub elektrometrycznych. Odczyn wody łatwo sprawdzić papierkiem lakmusowym. Niski odczyn pH oznacza korozyjność, natomiast wysoki wskazuje skłonność do pienienia się. Odczyn wody ma istotny wpływ na efektywność procesów jej uzdatniania.

Przeczytaj także: Porady dotyczące wyboru filtra do oczyszczacza

Inne Parametry Jakości Wody

Informacje co poszczególne wielkości oznaczają oraz czy są w normie pozwolą nam ocenić, z jakim problemem się borykamy i jak najlepiej sobie z nim poradzić.

Parametry Wizualne

Mętność: Wzornikiem do określania mętności wody jest 1dm3 wody destylowanej zanieczyszczony 1 mg zawiesiny ziemi okrzemkowej lub kaolinu. Badanie przeprowadza się w mętnościomierzu Baylisa. Za wzorzec uznaje się mętność powyżej 1 NTU (jednostka mętności będącej przeciwieństwem przezroczystości). Mętność w wodzie do spożycia wywoływana jest drobnymi cząsteczkami stałymi, które mogą znajdować się w wodzie na skutek nieodpowiedniego uzdatniania lub z powodu unoszenia się cząstek pochodzących z osadów w sieci wodociągowej.
Barwa: Barwa wyrażona w stopniach skali platynowo-kobaltowej (1o odpowiada barwie, jaką nadaje 1 mg Pt w postaci soli rozpuszczonej w 1 dm3 wody). Na barwę wody wpływ mają substancje pochodzenia ogranicznego pochodzące z gleby, związki żelaza, koloidy oraz zakwity. Polskie prawo określa, że barwa ma być akceptowana przez konsumentów oraz bezpieczna pod kątem zmian występujących w wodzie.
Zapach: Skala nateżenia zapachu analizowana jest organoleptycznie na podstawie powonienia. Zapach wody ciepłej - w zamkniętych zbiornikach typu bojlery powstają warunki beztlenowe, a to stwarza predyspozycje do rozwoju bakterii beztlenowych redukujących siarczany do siarkowodoru (zapach zgniłego jaja). Rozporządzenie w sprawie badania wody do spożycia określa, że zapach ma być akceptowalny. W ocenie zapachu mogąm pojawić się również określenia wskazujące na jego pochodzenie, np.
Smak: Smak i zapach nadają wodzie rozpuszczone w niej związki nieorganiczne tj. kwasy, sole, gazy lub organiczne - najczęściej produkty metabolizmu organizmów żywych w wodzie w warunkach naturalnych. Mogą być również ubocznym skutkiem uzdatniania wody (np. chlorowania), a także powstawać w trakcie magazynowania i dystrybucji wody. Nietypowy zapach, smak mogą być wskaźnikiem obecności potencjalnych szkodliwych substancji.

Inne Parametry Chemiczne

Twardość: Twardość może być całkowita, węglanowa, czyli przemijająca i niewęglanowa czyli stała. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z obecnością lub brakiem rozpuszczonych w wodzie kationów, głównie soli wapnia i magnezu. Twardą wodę rozpoznaje się po występowaniu kamienia w czajniku, osadzie na sprzętach AGD, plamach i smugach na umytych naczyniach, praniu. Kamień zmniejsza wydajność urządzeń grzewczych, niszczy instalacje oraz niekorzystnie oddziałuje na naszą skórę i włosy. Parametr ten zależy od ilości rozpuszczonych w wodzie związków, głównie wapnia i magnezu. Wody bardzo miękkie są szkodliwe dla organizmu, ponieważ wypłukują z organizmu sole wapnia i inne, co powoduje problemy z układem kostnym, zaburzenia pracy mięśni, w tym mięśnia sercowego.
Żelazo i mangan: Duża ilość związków żelaza i manganu w wodzie do picia nadaje jej specyficzny zapach oraz smak. Brązowożółty (żelazo) lub nawet czarny (mangan) kolor widoczny jest na armaturze oraz praniu. Związki te przyczyniają się do powstania osadów w rurach. Konsekwencją tego zjawiska najczęściej jest mniejszy przekrój przepływu, co prowadzi do strat energii pomp łtoczących wodę. W odłożonych osadach w sieci rozwijają się bakterie, które mogą wtórnie zanieczyszczać wodę. Problem ten dotyka w największej mierze gospodarstwa z własnym ujęciem wody ze studni. Urządzenia przeznaczone są do usuwania żelaza i manganu z wody. Zawartość obu pierwiastków w większych stężeniach powoduje brudzenie urządzeń sanitarnych i prania, a także skutkuje zmianami barwy i mętności oraz wywołuje niepożądany smak i zapach wody. Są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych metali i zazwyczaj występują w wodzie razem.
Azot amonowy: Azot amonowy w postaci jonu amonowego w wodzie obecny jest na skutek naturlanego procesu rozkładu materii roślinnej. Wówczas jego obecność nie jest tak niebezpieczna. Gorzej jeśli do wody przedostał się w wyniku zmieszania jej ze ściekami. Aby dowieść pochodzenia amoniaku należy rozszerzyć analizę o utlenialność (obserwowany wzrost świadczy o zanieczyszczeniu ściekami), stężenie innych form azotu oraz liczbę bakterii.
Azotany i azotyny: Pojawienie się azotanów w domowej wodzie jest niepokojące, gdyż bardzo trudno z nimi walczyć. Woda zawierająca powyższe związki jest bardzo niebezpieczna, głównie dla noworodkówq i małych dzieci. Ich pochodzenie może być naturalne - powstają w wodach podziemnych w wyniku procesów mineralizacji materii organicznej i nitryfikacji oraz z niektórych łatwo rozpuszczalnych minerałów lub jako skutek działalności człowieka - przenikanie związków do wody wraz ze ściekami ze źle zabezpieczonego szamba, czy intensywnego nawożenia azotem pobliskich pól. Są powszechnie występującymi jonami w środowisku człowieka: wodzie, glebie i żywności, co jest konsekwencją naturalnego obiegu azotu, zanieczyszczeń antropogenicznych oraz stosowania ich w przetwórstwie spożywczym. Szkodliwość azotanów wynika z możliwości przekształcenia w azotyny, których nadmierne spożycie wywołuje niedokrwistość. Niska zawartość azotanów w wodzie jest konieczna w przypadku niemowląt.
Chlorki i siarczany: Chlorki i siarczany są związkami wpływającymi głównie na domowe instalacje. Ich obecność w wodzie zwiększa bowiem jej korozyjność. Jon chlorkowy jest powszechnie występującym i naturalnym składnikiem wody.
Utlenialność: Wskaźnik ten opisuje zawartość związków organicznych w wodzie. Choć wskazania mają charaktert umowny, to są w stanie określić również obecność związków łatwo utleniających się. Utlenialność wyraża się w jednostkach ilości tlenu w danej objętości wody - określa się ile tlenu woda pobrała z nadmanganianu potasu, użytego do oznaczenia. Utlenialność jest oznaczana zwykle w wodach podziemnych, nie zanieczyszczonych. Jedna z form wyrażania chemicznego zapotrzebowania tlenu. Jest wskaźnikiem zawartości w wodzie substancji organicznych, utleniających się w umownych warunkach pod wpływem KMnO4.
Przewodność: Jest miarą podatności wody na przepływ prądu elektrycznego. Jest wywołana obecnością rozpuszczonych w wodze soli oraz amoniaku i dwutlenku węgla.

Metale ciężkie i inne substancje

Arsen: W wodach naturalnych może być obecny w wyniku rozpuszczania składników skorupy ziemskiej, zanieczyszczenia spowodowanego przez ścieki przemysłowe lub na skutek stosowania insektycydów w rolnictwie lub gospodarce leśnej. Kontakt z arsenem może powodować różne efekty zdrowotne włączając w to zmiany: dermatologiczne, kardiologiczne.
Kadm: Dostaje się do środowiska wraz ze ściekami i z obszarowych zanieczyszczeń pochodzących ze stosowania nawozów sztucznych oraz z lokalnego zanieczyszczenia powietrza. Skażenie wody do picia może pochodzić z rur ocynkowanych, spawów i niektórych metalowych elementów uzbrojenia przewodów. Jest metalem bardzo toksycznym dla organizmu człowieka.
Miedź: Duże jej ilości w wodach powierzchniowych mogą pochodzić z zanieczyszczenia ich ściekami przemysłu metalurgicznego lub maszynowego. Sole miedzi stosuje się do niszczenia zakwitów w zbiornikach zaporowych, katalizowania procesu utleniania manganu w wodzie oraz zapobiegania rozwojowi śluzu w przewodach wodociągowych. Do zwiększenia stężenia miedzi w wodzie w znacznej mierze mogą przyczynić się miedziane przewody wodociągowe, z którymi styka się woda o właściwościach korozyjnych, zwłaszcza o podwyższonej temperaturze. Wówczas w czasie zastoju wody stężenie miedzi może osiągnąć kilka miligramów na litr, podczas gdy przeciętna zawartość miedzi w wodzie wynosi zaledwie kilka mikrogramów na litr. Większe dawki miedzi szkodzą zdrowiu i mogą wywoływać wymioty, a w efekcie stałego narażenia prowadzą do uszkodzenia wątroby.
Ołów: Może pochodzić z wymywania gruntu zawierającego związki ołowiu, z zanieczyszczeń doprowadzanych ze ściekami przemysłowymi, może dostawać się do wody wskutek korozji rur ołowianych (stosowanych dawniej w wodociągach) lub zbiorników pokrytych farbami zawierającymi związki ołowiu. W okręgach przemysłowych, gdzie znajdują huty metali kolorowych, może dostawać się do wód powierzchniowych z opadami atmosferycznymi. Źródłem ołowiu są spaliny samochodowe. Hamuje biochemiczne procesy rozkładu substancji organicznych, opóźnia przebieg procesów samooczyszczania w wodach powierzchniowych. Ołów pogarsza własności organoleptyczne wody. Ze względu na silne własności toksyczne oraz zdolności kumulowania się w organizmie ludzkim, jest szkodliwy dla zdrowia - wywołuje chorobę zwaną ołowicą. Jest toksyczny dla ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.
Nikiel: Wyższe jego stężenie w wodzie może występować na skutek przenikania z armatury wodociągowej oraz przedostawania się z do wody z naturalnych bądź przemysłowych odkładów. Nadmiar niklu w organizmie może skutkować zaburzeniami układu trawiennego i uczuleniami. Ponadto w przypadku stwierdzonego uczulenia, obecność niklu w wodzie wodociągowej może aktywować nawrót zmian lub nasilać wcześniej istniejące objawy. Zawartość niklu w wodzie zależy m.in. od typu rur doprowadzających. W przypadku rur metalowych, więcej niklu zawiera woda gorąca, natomiast jeżeli rury wykonane są z PCV - woda zimna. Z uwagi na możliwość kumulacji niklu i jego gromadzenia się po nocy w rurach wodociągowych, nie należy pić i gotować wody z kranu z pierwszego strumienia.
Rtęć: Jest pierwiastkiem, który wraz z jego wszystkimi związkami wykazuje dużą toksyczność oraz zdolność kumulowania w organizmie ludzkim. Związki rtęci zawarte w wodach mają ujemny wpływ na przebieg samooczyszczania wód wskutek hamowania procesów biochemicznych. Źródłem rtęci w wodach są ścieki przemysłowe z zakładów farmaceutycznych, produkcji pestycydów, produkcji mas plastycznych i przemysłu petrochemicznego, drzewnego, celulozowego, fabryk akumulatorów oraz spływy z pól, na których używano środków ochrony roślin typu rtęciowego. Również może przedostawać się do wód z powietrza, wskutek spalania paliw płynnych i stałych. Rtęć i jej związki łatwo przenikają przez łożysko, stanowiąc duże zagrożenia dla płodu.
Trihalometany: Powstają w wodzie do picia głównie na skutek reakcji chloru z naturalnie występującymi składnikami organicznymi i znajdującymi się w wodzie bromkami. Stężenie trihalometanów można ograniczyć poprzez stosowanie wielostopniowego uzdatniania wody, redukującego zawartość organicznych prekursorów trihalometanów.
Chloroform: Stężenia w wodzie do picia mogą czasami nawet sięgać kilkaset mikrogramów na litr. Stężenia w otaczającym powietrzu są zwykle niskie, chloroform jest także wykrywany w niektórych pokarmach w stężeniach 1-30 µg/kg.
Chlorany: Produkt rozkładu dwutlenku chloru; obecne również w przypadku stosowania podchlorynów do dezynfekcji wody. Dane literaturowe o wpływie chloranów na zdrowie ludzi nie są wystarczające do ustalenia dopuszczalnej wartości.
Chloryny: Zgodnie z wytycznymi WHO tymczasowa dopuszczalna wartość chlorynów w wodzie do spożycia wynosi - 200 [g/l] (wartość zaokrąglona).
Bromiany: Mogą powstawać w wyniku utleniania jonów bromkowych podczas ozonowania wody i być może podczas działania innych środków utleniających w procesie uzdatniania wody.
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA): Mogą pochodzić ze źródeł naturalnych (pożary lasów) jak i antropogenicznych (produkty niepełnego spalania paliw kopalnych i drewna). Do wody przedostają się wraz z deszczem lub ściekami przemysłowymi. Związki te są także wymywane z gleby i nawierzchni dróg. Mogą również być wypłukane z powłok antykorozyjnych rur wodociągowych.
Pestycydy: Głównym źródłem pestycydów w wodach powierzchniowych jest rolnictwo.

Badanie Mikrobiologiczne

Badanie mikrobiologiczne mają na celu określić skażenie wody - obecność bakterii.

Ogólna liczba mikroorganizmów w 36°C: Woda do picia po 48 godzinach nie może zawierać więcej niż 50 jtk/1ml (czyli 50 mikroorganizmów w 1 ml wody). Dane określane są dla grupy, w której optymalna temperatura wzrostu i rozwoju mieście się w przedziale od 30°C do 40°C.
Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C: Woda do picia po 72 godzinach nie może zawierać więcej niż 100 jtk/1ml (czyli 100 mikroorganizmów w 1 ml wody). Dane określane są dla grupy, w której optymalna temperatura wzrostu i rozwoju wynosi 15°C (giną poniżej temperatury 0°C i powyżej 30°C).
Badanie w kierunku E. Coli: Bakteria ta należy do form wskaźnikowych, gdyż jej obecność w wodzie świadczy, że zanieczyszczenie jest świeże. E.Coli pochodzi z odchodów, żyje w środowisku dłużej niż bakterie chorobotwórcze i nie wytwarza form przetrwalnych. Escherichia coli - znajduje się w dużych ilościach w odchodach ludzkich i zwierzęcych. Ponadto występuje w ściekach surowych i oczyszczonych, glebie oraz w wodzie naturalnej zanieczyszczonej fekaliami pochodzenia ludzkiego, rolniczego lub od dzikich zwierząt i ptaków. Jest to najbardziej przydatny wskaźnik zanieczyszczenia kałowego, potwierdza obecność odchodów w wodzie. Obecność w wodzie Escherichia coli świadczy o świeżym zanieczyszczeniu kałem oraz wskazuje na niewłaściwą dezynfekcję wody lub wtórne zanieczyszczenie w sieci wodociągowej. Bakteria ta wrażliwa jest na chlorowanie, nie przeżywa długo w wodach naturalnych.
Enterokoki kałowe (paciorkowce kałowe): Ich obecność świadczy o zanieczyszczeniu wody odchodami ludzi lub zwierząt. Powodują objawy chorobowe charakterystyczne dla tzw. zatruć pokarmowych. Paciorkowce kałowe (Enterokoki) - wraz z bakteriami grupy coli stanowią wskaźnik jakości uzdatniania systemów wodnych lub uszkodzenia systemu dystrybucji. Ich obecność w badanej próbce świadczy o zanieczyszczeniu wody fekaliami odległymi w czasie. Charakteryzują się dłuższą przeżywalnością w wodzie i są bardziej odporne na działanie chloru niż bakterie grupy coli. Wykrycie tych drobnoustrojów podobnie jak w przypadku Escherichia coli powinno skłaniać do poszukiwania potencjalnych przyczyn zanieczyszczenia np.: niewłaściwego uzdatniania wody, nieszczelności systemu dystrybucyjnego.
Bakterie grupy coli: Są to głównie bakterie pochodzenia kałowego. Do systemu dystrybucji wodnej mogą przedostawać się ze ścieków, gleby lub rozkładającego się materiału roślinnego. Stwierdzenie ich obecności w wodzie sugeruje nieodpowiednie jej uzdatnienie, wtórne zanieczyszczenie lub nadmierną zawartość substancji odżywczych w uzdatnionej wodzie. Bakterie z grupy coli to parametr niepożądany w wodzie. Kiedy wartość graniczna zostaje przekroczona, to należy doprowadzić do obniżenia tego parametru, ale jego obecność nie ma znaczenia zdrowotnego.
Clostridium perfringens: Stanowią wskaźnik prawidłowości prowadzonych procesów uzdatniania wody (tj. koagulacja, sedymentacja i filtracja, ponieważ powinny być wyeliminowane właśnie na tych etapach uzdatniania) oraz zanieczyszczenia wody ściekami. Clostridium perfringens znajduje się zwykle w odchodach, jednakże w mniejszych ilościach niż Escherichia coli. Może być wskaźnikiem informującym o odległym w czasie zanieczyszczeniu kałowym. Przetrwalniki tych bakterii mogą przetrwać w wodzie znacznie dłużej niż bakterie z grupy coli i są bardziej odporne na dezynfekcję. Najbardziej skuteczną metodą eliminacji tej bakterii jest promieniowanie UV. Cechą charakterystyczną tych organizmów jest zdolność do długiego przeżywania w środowisku. Jest to przede wszystkim problem wód powierzchniowych, dlatego obowiązujące przepisy sanitarne nakładają obowiązek kontroli Clostridium w wodach powierzchniowych, bądź zmieszanych z wodami podziemnymi. Clostridium perfringens, może wywoływać zatrucia pokarmowe, ale również zakażenia ran czy zakażenia szpitalne.
Legionella sp.: Gatunek charakterystyczny dla instalacji wody ciepłej. Aerozol wodno-powietrzny unoszący się np. Wody z E. Legionella - występuje powszechnie w naturalnym środowisku wodnym i w glebie. Pałeczki Legionella stanowią grupę drobnoustrojów powszechnie przenoszonych przez wodę. Zachorowania na legionellozę (postać kliniczna choroby legionistów - zapalenie płuc i gorączka Pontiac - objawami przypominająca grypę) związane są zwykle z przebywaniem w okolicy chłodni kominowych oraz z korzystaniem z urządzeń wytwarzających aerozole wodne, w instalacjach ciepłej wody i w ośrodkach spa. Stanowią one główne źródła zakażenia ludzi (zakażenie następuje jedynie przez wdychanie aerozolu). Drobnoustroje te są wrażliwe na dezynfekcję.

Przepisy Prawne Dotyczące Jakości Wody

Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi musi być wolna od substancji szkodliwych, bakterii chorobotwórczych oraz nadmiernych ilości powszechnie występujących w niej składników (żelaza, manganu, chlorków, siarczanów azotanów, azotynów, wapnia i magnezu). Problem bezpieczeństwa zdrowotnego wody w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 2294) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, uwzględniające przepisy Dyrektywy Rady Unii Europejskiej 98/83/WE. Wymagania dotyczące wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi podlegają przepisom prawa i są zawarte w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 (Dz.U. z 2015r., poz.

Fekalny charakter stwierdzanych w wodzie zanieczyszczeń mikrobiologicznych, powinien być sygnałem dla władz samorządowych do przeanalizowania gospodarki ściekowej na podległym terenie.

Przeczytaj także: Woda gazowana: wpływ na organizm

Przeczytaj także: Jak nawilżać skórę po retinoidach?

tags: #jakie #ph #wody #do #stacji #uzdatniania