Jak Pozwać Miasto za Zanieczyszczenie Powietrza w Polsce?
- Szczegóły
Smog to poważny problem w Polsce, który zabija średnio 45 tysięcy osób rocznie. Nieraz źródłem problemu jest sąsiad palący w piecu szkodliwymi materiałami, a w innym przypadku skala problemu każe nam szukać winnego w wyższej instancji. Czy warto zatem pozywać za smog w Polsce? A jeśli tak, kogo pozwać by mieć największe szanse na powodzenie?
Precedensowe Wyroki i Pozwy w Polsce
Głośnym echem odbiły się procesy, w których o smog oskarżały władzę osoby publiczne. Chociaż przynajmniej w dwóch przypadkach zakończyły się sukcesem, miały wymiar co najwyżej symboliczny. W 2019 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy uwzględnił zarzuty aktora Jerzego Stuhra, reportażysty Mariusza Szczygła i Tomasza Sadlika i zasądził zadośćuczynienie od Skarbu Państwa w wysokości 35 tys. zł. Podobnie było w przypadku aktorki Grażyny Wolszczak, gdzie sąd uznał, że naruszono dobra osobiste powódki.
We wrześniu 2020 r. Miasto Rybnik zostało pozwane przez własną mieszkankę, Dominikę Maćkowską-Gil, która domagała się 50 tysięcy złotych zadośćuczynienia. W listopadzie 2020 r. Sąd Rejonowy w Rybniku oddalił jednak sprawę.
Podstawy Prawne Dochodzenia Roszczeń
W polskim systemie prawnym istnieje kilka podstaw do dochodzenia roszczeń związanych ze smogiem. Jeżeli sąsiad pali śmieci, dopuszcza się immisji, czyli korzystania ze swojej nieruchomości w sposób, który przeszkadza sąsiadom ponad przeciętną miarę. W takim wypadku można domagać się od sąsiada zaprzestania naruszenia i naprawienia szkody.
Oczy prawników zajmujących się tematyką smogu zwrócone są w stronę Sądu Najwyższego, który ma rozstrzygnąć, czy prawo do oddychania czystym powietrzem stanowi "dobro osobiste". Osoba, której dobro osobiste zostało naruszone, może domagać się usunięcia skutków naruszenia, przeprosin, zadośćuczynienia pieniężnego lub zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.
Przeczytaj także: Wpływ oczyszczaczy powietrza na jakość powietrza
Kogo Pozwać za Smog?
W przypadku problemu zanieczyszczenia powietrza, którego źródłem nie jest zachowanie określonej osoby, roszczenia powinniśmy kierować przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Nie należy wykluczyć również możliwości pozwania gminy, w przypadku gdy to gmina jest odpowiedzialna za niedopuszczalny stan jakości powietrza.
Prawo do oddychania czystym powietrzem jest prawem wynikającym z ustawy o ochronie środowiska, regulacji unijnych i Konstytucji RP.
Jak Zgłosić Spalanie Odpadów?
Prawo jasno definiuje, które organy powinny reagować na zgłoszenie spalania śmieci w domowym palenisku. Ustawy określają, jakie działania organy te mogą podjąć i jakie mają uprawnienia. Zgodnie z art. 379 Ustawy Prawo ochrony środowiska kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie środowiska sprawują marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
W praktyce kończy się to jednak przerzucaniem odpowiedzialności. W przypadku braku reakcji na zgłoszenie, należy złożyć doniesienie do prokuratury.
Gdzie Zgłosić Kopcącego Sąsiada?
- Straż Miejska: W wielu miejscowościach straż miejska ma uprawnienia do kontrolowania przestrzegania uchwały antysmogowej i karania za jej naruszenia.
- Urząd Gminy/Miasta: W przypadku braku straży miejskiej, należy zgłosić problem do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
- Policja: Można również zgłosić podejrzenie popełnienia wykroczenia policji, choć nie ma ona takich samych uprawnień jak inne organy.
Jak Udokumentować Naruszenia?
Dokumentowanie naruszeń jest ważnym aspektem w walce o czyste powietrze. Obecnie mamy do wyboru wiele możliwości wykonywania takiej dokumentacji. Warto rozważyć zakup cyfrowego rejestratora audio przeznaczonego do nagrywania dźwięku lub wykonywanie nagrań aparatem cyfrowym bądź kamerą. Ważne, by wykonując dokumentację podać na początku nagrania datę i godzinę naruszenia, dzień tygodnia, jak również kilka okoliczności dodatkowych.
Przeczytaj także: Perła Adriatyku - jakość wody
Jeśli nie dysponujemy sprzętem audio-video, można notować daty i okoliczności naruszeń, co także może być uznane w sądzie jako dowód.
Statystyki i Przykłady
Dolnośląska Nowa Ruda jest miastem o największym w Polsce stężeniu rakotwórczego benzo(a)pirenu (średnioroczny poziom 17ng/m3 - przy normie 1ng/m3). Sucha Beskidzka zajmuje 5. miejsce w rankingu najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce (średniorocznie 11ng/m3).
Politechnika Krakowska przebadała kilkaset próbek z Małopolski, Śląska czy Mazowsza i w około 60% przypadków potwierdziła obecność w próbkach substancji niedozwolonych.
| Miasto | Średnioroczny Poziom Benzo(a)pirenu (ng/m3) |
|---|---|
| Nowa Ruda | 17 |
| Sucha Beskidzka | 11 |
Aktywna Postawa i Działania
Podejmujący walkę o spokój we własnych czterech ścianach ofiary hałasu, bardzo często niestety już na wstępnym etapie uświadamiają sobie, iż na poziomie osobistej prośby o zaniechanie naruszeń nic nie wskórają. Do sprawcy hałasu lub zarządcy obiektu generującego hałas należy zwrócić się na piśmie. Ważne jest dokumentowanie zachodzących naruszeń, które mogą być wykorzystane jako dowody w sądzie.
Przeczytaj także: Porównanie jakości powietrza
tags: #jak #pozwać #miasto #za #zanieczyszczenie #powietrza
