Panzerkampfwagen VI Tiger: Historia i Konstrukcja Niemieckiego Czołgu Ciężkiego
- Szczegóły
Panzerkampfwagen VI Tiger (Sd.Kfz. 181), potocznie znany jako Tygrys, to niemiecki czołg ciężki z okresu II Wojny Światowej.
Geneza i Wczesne Projekty
Historia rozwoju niemieckich czołgów ciężkich rozpoczyna się już w 1925 roku. Pomimo ograniczeń nałożonych przez Traktat Wersalski, Niemcy kontynuowały prace nad rozwojem nowych typów pojazdów pancernych.
W 1925 roku Heereswaffenamt (Urząd Uzbrojenia Armii Lądowej) przedstawił pierwsze założenia konstrukcyjne czołgu ciężkiego o masie całkowitej do 20 000 kg. Czołg miał osiągać prędkość maksymalną około 40 km/h i miał posiadać możliwość pokonywania przeszkód wodnych o głębokości do 0,8 metra, z maksymalną prędkością 6 km/h, pokonywania wzniesień o nachyleniu do 30 stopni.
Planowano też, że czołg będzie posiadał długość maksymalną konstrukcji do 6000 mm, a szerokość maksymalną 2600 mm.
Czołgi, które zostały opracowane w zakładach Rheinmetall, Krupp i Daimler-Benz, miały różne rozwiązania konstrukcyjne.
Przeczytaj także: Zastosowanie Filtrów Powietrza
Czołg opracowany w Rheinmetall był napędzany silnikiem gaźnikowym rzędowym, chłodzonym cieczą zakładów BMW o mocy 184 kW (250 KM), który pozwalał na osiągnięcie prędkości maksymalnej do 40 km/h. Opancerzenie czołgu sięgało do 13 mm. Załoga sześcioosobowa. Uzbrojenie stanowiła armata czołgowa 7,5 cm KwK L/20, umieszczona w obrotowej wieży (kąt ostrzału: w płaszczyźnie pionowej od -12 stopni do +60 stopni, zaś w poziomie 360 stopni), oraz trzy karabiny maszynowe Dreyse Maschinengewehr 13 kalibru 7,92 mm w wieży i dodatkowo w małej wieżyczce, umieszczonej z tyłu kadłuba.
Prototyp zakładów Rheinmetall 30 października 1929 roku utonął podczas próby przekroczenia przeszkody wodnej na poligonie Putloss (Schlezwig-Holstein). Podobną konstrukcję miał czołg powstały z zakładach Kruppa. Czołg Kruppa był testowany na poligonie czołgowym „Kama” koło Kazania w Związku Radzieckim.
Czołg został skonstruowany w zakładach Daimler-Benz przez zespół kierowany przez dr. h.c Ferdynanda Porsche, która konstrukcyjnie bardzo dużo nawiązywała do brytyjskich czołgów z okresu I Wojny Światowej. Jego napęd stanowił silnik lotniczy (sześciocylindrowy, rzędowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą) Daimler-Mercedes DlVb (182206) o pojemności skokowej 31 200 cm3 i mocy 191-220 kW (260-300 KM). Rozruch silnika odbywał się za pomocą dwucylindrowego, dwusuwowego silnika gaźnikowego DKW F2 o mocy 7,3 kW (10 KM). Czołg posiadał masę całkowitą 15 400 kg, opancerzenie sięgało od 6 do 14,5 mm grubości. Uzbrojenie identyczne jak w czołgu Rheinmetall (w próbach stosowane były obok karabinów maszynowych Maschinengewehr 13, także starsze chłodzone wodą ręczne karabiny maszynowe Maschinengewehr 08/15 kalibru 7,92 mm). Na drodze czołg osiągał prędkość maksymalną 40 km/h, zaś w wodzie 4 km/h. Podczas pokonywania przeszkód wodnych sam czołg poruszał się za pomocą śruby umieszczonej z tyłu kadłuba.
Na podstawie zamówienia z dnia 28 marca 1927 roku zostały zbudowane dwa prototypy. Po zakończeniu tekstów jeden z czołgów został umieszczony przed koszarami 5. Pułku Pancernego w Wunsdorf.
W programie finalizowanym, przeznaczonym na lata 1929-1930 (nr 1105/29), przewidywano wydanie aż 3 400 000 RM, na produkcję 17 czołgów ciężkich typu Grosstraktpor (ciężki traktor). Z coraz bardziej pogarszających się przyczyn ekonomicznych w 1930 roku program budowy niemieckich czołgów ciężkich „Grosstraktor”.
Przeczytaj także: Porady dotyczące wyboru filtra do oczyszczacza
Od 1930 roku prowadzono próby czołgu, także ówcześnie kwalifikowanego jako czołg ciężki, który miał być przeznaczony dla dowódcy batalionów pancernych; tzw. Batallion-Fyhrer-Wagen, który później stał się sławnym Panzerkampfwagen IV.
Pierwszy prototyp skonstruowany przez zakłady Rheinmetall posiadał masę całkowitą 18 000 kg. Napęd wozu stanowił silnik gaźnikowy typu Maybach o mocy 220 kW (300 KM). Czołg posiadał opancerzenie sięgające od 16 do 20 mm. Załoga wozu składała się z pięciu żołnierzy. Uzbrojenie główne wozy stanowiła armata czołgowa KWK 37 L/24 kalibru 75 mm i dwa karabiny maszynowe Maschinengewehr 13.
Neubaufahrzeug (NbFz)
W 1933 roku generał porucznik Lutz - Szef Wydziału Motorowego Reischwehry polecił opracowanie nowego typu czołgu ciężkiego tzw. Neubaufahrzeug (w skrócie NbFz). W budowie prototypów uczestniczyły zakłady Krupp oraz Rheinmetall. Czołgi posiadały podobną konstrukcję kadłuba, różniły się jedynie typem zastosowanej wieży, dwa prototypy posiadały wieżę konstrukcji zakładów Krupp, a trzy Rheinmetall.
Czołgi ciężkie NbFz konstrukcyjnie nawiązywały do brytyjskich czołgu Vickers „Independent”. Masa czołgu wynosiła 23 000 kg. Napęd wozu stanowił silnik rzędowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą Maybach HL 108RT o mocy 206 kW (280 KM).
Zasadnicze uzbrojenie wozu stanowiły dwa armaty czołgowe umieszczone w obrotowej wieży: jedna kalibru 75 mm (7,5 cm KwK 37 L/24) lub o kalibrze 105 mm (10,5 cm KwK 31 L/28) i sprzężona z nią armata czołgowa kalibru 37 mm (3,7 cm KwK 36 L/45). Różnica polegała na metodzie instalacji uzbrojenia w wieży. Wieża skonstruowana w zakładach Rheinmetall armata kalibru 37 mm była montowana równolegle w pionie nad uzbrojeniem głównym, natomiast w wieży z zakładów Kruppa uzbrojenie było montowane w poziomie, obok siebie.
Przeczytaj także: Jak działają filtry górnoprzepustowe?
Dodatkowe uzbrojenie wozu stanowiły trzy karabiny maszynowe Maschinengewehr 13 kalibru 7,92 mm. Jeden znajdował się w wieży głównej, dwa pozostałe w mniejszych wieżyczkach, gdzie jedna była umieszczona z przodu kadłuba przed główną wieżą, natomiast druga z tyłu kadłuba. Opancerzenie wieży wynosiło od 16 do 20 mm, załoga wozu sześcioosobowa.
W lutym 1939 roku jeden czołg NbFz był prezentowany na wystawie samochodowej w Berlinie. Trzy czołgi Neubaufahrzeug używane były przez 40. Batalion Specjalnego Przeznaczenia ($0. Abt. z.
Rozwój Silników i Podwozi
28 października 1935 roku Heereswaffenamt polecił opracowanie silnika czołgowego o mocy 600 KM, przeznaczonego dla czołgu typu Grosstraktor. Zakłady Daimler-Benz AG (Berlin-Marienfelde) zaoferował zmodyfikowany silnik lotniczy M-71 (potem nazwa została zmieniona na DB 600), przystosowany do zabudowania w pojazdach pancernych. Silnik posiadał moc maksymalną 441 kW (600 KM).
Pod koniec stycznia 1937 roku oddział WaPruf 6 (WaffenPrufung 6) złożył w zakładach Henschel zlecenie na budowę czołgu, oznaczonego jako Durchbruchwagen DW 1 (czołg przełamania). Skonstruowano prototypowe podwozie chronione pancerzem o grubości do 50 mm. Kierowca zajmował swoje miejsce po prawej stronie kadłuba, tuż obok skrzyni przekładniowej.
Napęd wozu stanowił silnik rzędowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą, typu Maybach HL 120 o mocy 206 kW (280 KM), który pozwalał na osiągnięcie prędkości maksymalnej 35 km/h. Czołg posiadał koło napędowe z przodu kadłuba, a z tylu kadłuba znajdowało się koło napinające. Koło napędowe, bardzo podobnie jak koła napędowe w radzieckich czołgach szybkich typu BT nie było wyposażone w koła zębate, lecz w rolki. Od góry gąsienica była prowadzona przez trzy małe kółeczka podtrzymującego.
Czołg był wyposażony w skrzynię biegów Maybach Variorex. Zmiana biegów następowała za pomocą systemu preselekcji Cletrac. Czołg był wyposażony w amortyzatory Boge und Sohn. Masa czołgu wynosiła 30 000 kg.
VK 6501 (H) i Problemy Logistyczne
Niemal dokładnie na rok przed wybuchem II Wojny Światowej 9 września 1938 roku Heereswaffenamt podpisał z niemieckimi zakładami Henschel kontrakt na rozpoczęcie budowy „czołgu seprciężkiego” (Sturmwagen lub Schwerewagen). Jednak po pierwszych obliczeniach, okazało się, że tego typu czołg jest za ciężki na przeprowadzenie go transportem drogowym, i nadaje się tylko do transportu kolejowego, i to wtedy jak całą konstrukcję rozbierze się na trzy części!?! Montaż ostateczny całej konstrukcji odbywał się już na miejscu. Oczywiście do złożenia całej konstrukcji był potrzebny ciężki sprzęt montażowy.
Przewidywano, że opancerzenie czołowe kadłuba wozu będzie sięgać 100 mm grubości. Do jego napędu został wybrany silnik gaźnikowy, dwunastocylindrowy, rzędowy, górnozaworowy, chłodzony cieczą typu Maybach HL 224 o mocy 441 kW (600 KM). Czołg miał być wyposażony w standardową wieżę, która pochodziła z czołgu „ciężkiego” Panzerkampfwagen IV, uzbrojoną w armatę czołgową 7,5 cm KwK 37 L/24 i jeden sprzężony z nim karabin maszynowy Rheinmetall-Borsig Maschinengewehr 34. Dwa kolejne karabiny maszynowe Maschinengewehr 34 miały być zamontowane w dwóch oddzielnych wieżyczkach (małych) z przodu kadłuba, przed wieżyczką główną czołgu. Załoga wozu pięcioosobowa. Przewidywana prędkość maksymalna rzędu 25-26 km/h.
Czołg ciężki VK 6501 (H) miał posiadać podwozie wielokołowe, podobne jakie miało być potem zastosowane w kadłubie wozu VK 3001 (H).
Przygotowanie do rozpoczęcia budowy prototypu, a następnie rozpoczęcia produkcji seryjnej pojazdu, którego masa miała być szacowana na nawet 65 000 kg, musiało przecież pociągnąć poważne problemy logistyczne i montażowe, dlatego też trzeba było do niego zaprojektować specjalny pomocniczy pojazd pancerny do montażu technicznego czołgu ciężkiego VK 6501 (H). Na podwoziu samochodu ciężarowego typu Faun L900D/567 (napęd wozu 6 x 4), został zabudowany dźwig typu LK 5S o udźwigu maksymalnym 20 000 kg (produkcji zakładów Demag z Benrath). Rozpoczęto także budowę specjalnych naczep niskopodwoziowych o nośności do 60 000 kg (firma Karl Kassbohrer z Ulm).
DW 2 i VK 3001 (H)
W 1940 roku została zaprojektowana wersja ulepszonego czołgu przełamania na bazie wcześniejszego DW 1. Czołg ciężki DW 2 miał posiadać zmodyfikowany układ przeniesienia mocy, skrzynia biegów typu ZW 38. Przewidywana masa bojowa czołgu DW 2 miała wynosić około 33 000 kg, załoga wozu miała się składać z pięciu żołnierzy. Jego uzbrojenie miało się składać z zamontowania na kadłubie typowej wieżyczki z czołgi średniego Panzerkampfwagen IV Ausf. D, którego uzbrojenie miało się składać z armaty czołgowej 7,5 cm KwK 37 L/24 i jednego sprzężonego karabinu maszynowego Maschinengewehr 34. Drugi karabin maszynowy był umieszczony z przodu kadłuba po prawej stronie. Warto tutaj dodać, że oznaczenie DW jest oznaczeniem fabrycznym.
W 1941 roku niemieckie zakłady Henschel otrzymały zamówienie z WaPruf 6 na budowę kolejnego czołgu „ciężkiego” o masie do 30 000 kg. W konstrukcji czołgu VK 3001 (H), niemiecki producent wykorzystał wszystkie posiadane już doświadczenia podczas projektowania i budowy czołgów przełamania DW 1 oraz DW 2. Założęnia konstrukcyjne przewidywały zaprojektowanie czołgu o masie 30 000 kg, mogącego rozwijać prędkość maksymalną rzędu 35 km/h. Czołg ten miał być chroniony pancerzem o grubości od 35 do 50 mm. Jako jego napęd przewidywano użycie silnika jednorzędowego, gaźnikowego, sześciocylindrowego, chłodzonego cieczą typu Maybach HL 116, o pojemności skokowej 11 044 cm3 i mocy maksymalnej 195 kW (265 KM).
Podwozia czołgów ciężkich VK 3001 posiadały montowaną skrzynię biegów typu Maybach Variorex i system kierowania Typ L320C. Podwozie zostało skonstruowane w ten sposób, że siedem dużych kół nośnych (zaopatrzonych w bandaże gumowe), umieszczono na osiach o różnej długości, tak, że koła nośne niejako nachodziły na siebie. Ten tym zastosowanego zawieszenia pozwalał na bardzo dobrą amortyzację i dobre pokonywanie przeszkód terenowych. Koło napędowe było umieszczone z przodu, a koła napinające z bandażem gumowym z tyłu. Pozycję górnego biegu gąsienic podtrzymywały trzy pary kół podtrzymujących.
Jakkolwiek podwozie czołgu VK 3001 nie posłużyło jako wzorzec dla opracowania nowego czołgu ciężkiego, to jednak jeden z prototypów posłużył do prób nowej skrzyni biegów typu Maybach OLVAR, a trzeci prototyp testował nowy mechanizm kierujący typu SMaschinengewehr 90. Prototypy czołgów VK 3001 (H) znalazły także zastosowanie do użycia pługów okopowych i trałów przeciwminowych. Prace doświadczalne odbywały się na poligonie Haustenbeck, koło Paderborn (poligon fabryczny Henschela), oraz na poligonie doświadczalnym w Kummersdorfie koło Berlina. We wrześniu 1942 roku czołgi VK 3001 (H) zostały przeznaczone do szkolenia jednostek pancernych.
Działa Samobieżne i VK 3001 (P)
W trakcie toczących się działań wojennych, 25 maja 1941 roku Hitler polecił rozpoczęcie prac nad działami samobieżnymi, które miały być uzbrojone w armaty dużego kalibru. Jako pierwszy powstał prototyp czołgu Panzerkampfwagen IV uzbrojony był w armatę czołgową kalibru 105 mm. Drugim prototypem był czołg VK 3001 (H), który został uzbrojony w armatę 12,8 cm KwK 40 L/61 kalibru 128 mm. Działo było umieszczone w w półodkrytym stanowisku bojowym, osłoniętym płytami pancernymi o grubości do 30 mm. Kierowca i pomocnik kierowcy zajmowali oddzielne stanowiska z przodu kadłuba wozu.
Armata zamontowana na podwoziu z czołgu VK 3001 (H), stanowiła rozwinięcie skonstruowanej w 1946 roku w zakładach Kruppa ciężkiego działa przeciwlotniczego kalibru 128 mm. Samo działo mogło się przemieszczać w pionie od -15 stopni do +10 stopni, zaś w płaszczyźnie poziomej mogło się przechylać na boki w zakresie o 14 stopni w każdą stronę. Masa działa wynosiła 7150 kg. Samo podwozie zostało zostało nieco wydłużone, po przed dodanie jeszcze jednej pary kół nocnych, o wymiarach 700 x 550 mm i odpowiednie powiększenie kadłuba wozu.
Załoga wozu pięcioosobowa. Działo samobieżne było wyposażone w sześciobiegową skrzynię biegów typu ZF SSG 77. Prędkość maksymalna wynosiła 16,9 km/h. Zostały zbudowane tylko dwa tego typu działa samobieżne, które oznaczono jako 12,8 cm Selbstfahrlafette L/61 (skrót: Pz. Sfl. V). Uzbrojenie było montowane w zakładach Rheinmetall-Borsig w Dusseldorfie. W latach 1942-1943 działa te były używane bojowo na froncie wschodnim.
Obok czołgu VK 3001 z zakładów Henschela, został poddany próbom również konstrukcja, która została opracowana przez profesora dr. h.c. Ferdinanda Porschego. W nowo otwartych zakładach zbrojeniowych Nibelungenwerke AG w St. Valentin w Austrii, gdzie powstał prototyp czołgu VK 3001 (P). Zakłady Nibelungenwerke używały także oznaczenia dla tego czołgu: „100” lub nazwy „Leopard”. Tak mówiąc nawiasem, jest to pierwszy pojazd pancerny, który obok oznaczenia technicznego, posiada także nazwę własną.
Dwa silniki gaźnikowe typu Simmering-Graz-Pauker Typ 100 V-10 o mocy 154 kW (200 KM) każdy, napędzały dwa generatory, które dostarczały prądu elektrycznego do przekładni elektromechanicznych typu Voith (Heidenheim), poruszających gąsienice. Samo podwozie składało się z sześciu kół nośnych, które były umieszczone na trzech wózkach jezdnych oraz dwa małe koła podtrzymujące górny bieg gąsienicy. Każda z par kół nośnych posiadała oddzielną amortyzację. Koła napędowe były umieszczone z przodu.
Czołg ciężki VK 3001 (P) miał być wyposażony w zmodyfikowaną wieżę, pochodzącą czołgu średniego Panzerkampfwagen IV, z zainstalowaną armatą czołgową 7,5 cm KwK 37 L/24 kalibru 75mm.
Tiger I w Walce
Tiger I (oznaczony jako Sd.Kfz. 181) to popularna nazwa niemieckiego czołgu ciężkiego opracowanego w 1942 r. i używanego podczas II wojny światowej. Oficjalna niemiecka nazwa to Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf E, często skracany do Tiger. Była to odpowiedź na nieoczekiwanie imponującą radziecką zbroję napotkaną w pierwszych miesiącach inwazji Osi na Związek Radziecki, zwłaszcza na T-34 i KV-1. Tygrys podarowałem Wehrmachtowi pierwszy czołg, w którym zamontowano działo 88 mm w jego pierwszej wersji dedykowanej dla pojazdów bojowych: KwK 36.
W trakcie wojny Tygrys widziałem walkę na wszystkich niemieckich frontach. Podczas gdy Tygrys obawiał się wielu swoich przeciwników, był on przerobiony, wykorzystując drogie materiały i pracochłonne metody produkcji. Tylko 1347 zbudowano między sierpniem 1942 r. A sierpniem 1944 r.
Tygrys był podatny na niektóre rodzaje awarii torów i unieruchamiania torów, a jego zasięg ograniczał wysokie zużycie paliwa. Utrzymanie było drogie, ale ogólnie niezawodne mechanicznie. Był również trudny do transportu i podatny na unieruchomienie, gdy błoto, lód i śnieg zamarzały między nakładającymi się i przeplatanymi kołami jezdnymi w zimowych warunkach pogodowych, często blokując je solidnie.
Wersje Tygrysa I
W 1944 r. za pomocą tego zestawu możesz zbudować wszystkie trzy (wczesną, środkową i późną wojnę) wersje czołgu Tiger I.
tags: #filtry #powietrza #feifel #budowa #zasada #działania
