Filtry do akwarium: Rodzaje, opinie i jak wybrać najlepszy

Szczegóły: Opublikowano: 20. December 2025

Filtr w akwarium pełni bardzo istotną funkcję, ponieważ oczyszcza wodę z większości toksyn i resztek pokarmu, w tym niektórych związków chemicznych wody i biologicznych. Filtr należy umieścić w każdym zbiorniku, by uzyskać odpowiednią przejrzystość wody.

Filtr do akwarium pozwala na usunięcie zanieczyszczeń w środku zbiornika, w tym niewielkie części roślin i umożliwia rozkład w mediach filtracyjnych niebezpiecznych związków wynikających z czynności naturalnych i produktów przemiany materii zwierząt akwariowych. Ponadto filtr do akwarium usuwa również wiele substancji chemicznych i pozostałości po lekach i suplementach, a także zwiększają pracę pożytecznych bakterii, które oczyszczają wodę w sposób biologiczny.

Dzięki temu, filtry z odpowiednim złożem filtracyjnym mogą usunąć z akwarium szkodliwe bakterie i wirusy. Niestety nieliczni akwaryści wiedzą jak ustawić wlot i wylot filtra w akwarium i czym się kierować podczas wyboru konkretnego urządzenia.

Rodzaje filtrów akwariowych

Na rynku dostępne są różne rodzaje filtrów akwariowych, które dzielą się na podstawowe rodzaje:

Filtry wewnętrzne
Filtry zewnętrzne kaskadowe (przelewowe)
Filtry zewnętrzne kubełkowe (kanistrowe)
Filtr gąbkowy

Filtry kubełkowe sprawdzą się w akwariach o pojemności większej niż 50l. Filtry kaskadowe są polecane do średnich akwariów. Oczyszczacz składa się z pompki, która pompuje wodę przez medium filtracyjne, a także systemów służących do odprowadzania i doprowadzania wody, czyli wlotu i wylotu.

Przeczytaj także: Sędziszów Filtr Powietrza do Astry H - Testy i Opinie

Filtr wewnętrzny

Początkujący akwarysta chcący spróbować akwarystyki, zapewne wyposaży się w filtr wewnętrzny. Instalacja filtra wewnętrznego nie jest trudna. Konieczne jest określenie miejsca, w którym będzie znajdować się pompa czyszcząca.

Zazwyczaj filtry są sprzedawane w kilku częściach, więc należy je zmontować zgodnie z instrukcją. Wąż wlotowy i wąż wylotowy powinien być umieszczony prostopadle, a mocuje się go do ścianek za pomocą przyssawek, które zapewniają wężom pełną stabilność w trakcie pracy.

Urządzenie musi być zanurzone w wodzie i umieszczone na ścianie szklanego zbiornika za pomocą specjalnych przyssawek. Na obudowie filtra znajduje się specjalna dysza, do której przymocowany jest elastyczny wąż.

Taka konstrukcja pozwala na dostarczanie powietrza do oczyszczacza. Wąż powinien być tak ułożony, aby wychodził z akwarium. Można go też przymocować do górnej krawędzi ściany zbiornika, o ile mamy potrzebne do tego akcesoria.

Pierwszym krokiem do zapewnienia optymalnej filtracji jest umieszczenie ich na przeciwległych ściankach zbiornika. Następnym krokiem jest ustawienie wylotu filtra tak, aby generowany strumień wody nie był skierowany bezpośrednio na rośliny lub miejsce, gdzie często przebywają ryby. Węże wlotowy i wylotowy należy ustawić prosto do krawędzi, do ich instalacji wykorzystuje się specjalne ssawki zapewniające stabilność.

Przeczytaj także: Jak wymienić filtr w Vespa LX 50?

Pierwsze z nich pełnią funkcję oczyszczacza mechanicznego i biologicznego. W ich przypadku woda zasysana jest do urządzenia i wypuszczana przez jego górną część. Zaletą takiego rozwiązania jest dość niska cena oraz mały pobór mocy.

Większość urządzeń jest wyposażona w regulatory dopływu powietrza. Na początku użytkowania nowego oczyszczacza najlepiej ustawić ten regulator w pozycji środkowej, uważanej za najbardziej uniwersalną. Po pewnym czasie, uważnie obserwując ryby, będziemy mogli dostosować ustawienia regulatora dopływu powietrza do ich preferencji.

Szmer wody i jej ruch poinformuje Cię o prawidłowym montażu. Jeśli jednak tak się nie stało, przyczyną tego jest najprawdopodobniej powszechny błąd podczas instalowania filtra - tworzenie się śluzy powietrznej w dyszach oczyszczacza. Możesz spróbować rozwiązać ten problem, włączając i wyłączając filtr kilka razy w krótkich odstępach czasu.

Filtr zewnętrzny

Filtry zewnętrzne to klasyczne wersje z koszami oraz tzw. plecaki, które przeznaczone są głównie do akwariów. Są montowane na tylnej ścianie, zapewniając wysokiej jakości mechaniczne oczyszczanie i napowietrzanie.

Aby zamontować filtr zewnętrzny konieczne jest zapoznanie się z instrukcją obsługi. Pamiętaj, te filtry montowane są na zewnątrz akwarium. Ma on postać pojemnika na wkład, połączonego z silnikiem.

Przeczytaj także: Oczyszczacz Duux: konserwacja filtra

Do środka zbiornika wchodzi tylko wlot oczyszczacza mający postać przedłużonej rurki. Po przejściu wody przez wkłady filtracyjne trafia ona do akwarium poprzez szeroki wylew umieszczony przy tafli wody.

Zewnętrzny filtr akwariowy (filtr kubełkowy lub kaskadowy) jest zwykle montowany znacznie poniżej poziomu wody. Po przygotowaniu do pracy, zgodnie z instrukcją, węże zwalniające i zwijające, które są podłączone do urządzenia, są opuszczane do „banku”. Filtry kubełkowe nie znajdują się wewnątrz akwarium.

W wodzie umieszcza się jedynie rurki wlotu oraz wylotu. Dwa węże należy przymocować do głowicy filtra zewnętrznego. Oba węże ustawiamy prostopadle do krawędzi i przymocowujemy do ścianek akwarium specjalnymi ssawkami, zapewniającymi stabilność. Warto zadbać o to, by rurka wlotowa nie znajdowała się za blisko źródła powietrza.

Filtr kaskadowy

Filtr kaskadowy, czasem nazywany również filtrem wodospadowym, to rodzaj filtru akwariowego, który stosowany jest w celu zapewnienia odpowiednich warunków wodnych dla organizmów żyjących w akwarium. Filtr kaskadowy jest zazwyczaj montowany na zewnątrz akwarium, na jego krawędzi.

Wewnątrz filtru kaskadowego znajdują się różne media filtracyjne, które spełniają trzy podstawowe funkcje: filtrację mechaniczną, chemiczną i biologiczną.

Filtracja mechaniczna polega na usunięciu cząstek stałych, takich jak resztki roślin czy niezjedzone kawałki pokarmu. Filtracja chemiczna za pomocą specjalnych materiałów absorbuje z wody szkodliwe substancje chemiczne, takie jak amoniak czy nitryty. Wszechstronne oczyszczanie: Dzięki połączeniu filtracji mechanicznej, chemicznej i biologicznej, filtry kaskadowe oferują kompleksowe oczyszczanie wody w akwarium.

Wysoka efektywność: Filtry kaskadowe są znane ze swojej wysokiej efektywności. Łatwość obsługi i konserwacji: Choć wymagają regularnej konserwacji, filtry kaskadowe są stosunkowo łatwe w obsłudze. Uniwersalność: Filtry kaskadowe są dobrze dopasowane do różnych rodzajów akwariów - zarówno słodkowodnych, jak i morskich.

Filtracja mechaniczna to pierwszy etap procesu oczyszczania wody. Kiedy woda jest zasysana do filtra, przepływa przez medium filtracyjne o dużej porowatości, zwykle gąbkę lub wełnę filtracyjną. Te materiały są zaprojektowane w taki sposób, aby zatrzymać cząstki stałe, takie jak niezjedzony pokarm, roślinne detrytusy, czy inne zanieczyszczenia.
Następny etap to filtracja chemiczna. W tym procesie woda przepływa przez media, które są zaprojektowane do adsorpcji różnych substancji chemicznych. Najczęściej wykorzystywanym medium chemicznym jest aktywny węgiel, który wiąże ze sobą wiele szkodliwych substancji, takich jak chlor, pestycydy, czy resztki leków.
Ostatnim etapem jest filtracja biologiczna. Ten proces jest niezwykle ważny dla utrzymania zdrowia ryb, ponieważ polega na przekształcaniu szkodliwych związków azotu, takich jak amoniak i nitryt, w mniej szkodliwe nitraty. Odbywa się to za sprawą kolonii bakterii nitryfikacyjnych, które zasiedlają porowate media filtracyjne.

Filtr kaskadowy zawiera te trzy typy mediów filtracyjnych, zazwyczaj umieszczonych w oddzielnych komorach, a woda przepływa przez nie w określonej sekwencji, zapewniając wszechstronne oczyszczanie. Filtry kaskadowe są dostępne w różnych rozmiarach i modelach, które różnią się m.in. mocą pompy, pojemnością mediów filtracyjnych, a także dodatkowymi funkcjami, takimi jak sterowanie przepływem wody czy wbudowany grzałka.

Filtry kaskadowe działają na zasadzie przepływu grawitacyjnego, co jest zgodne z ich nazwą, sugerującą przepływ wodospadowy lub kaskadowy. Proces rozpoczyna się od zassania wody z akwarium do filtra kaskadowego. Zasysanie to jest możliwe dzięki działaniu pompy, która jest integralną częścią filtra. Kiedy woda dostaje się do filtra, przepływa przez serie mediów filtracyjnych umieszczonych w komorach. Ostatnim etapem jest filtracja biologiczna, podczas której woda przepływa przez porowate media zasiedlone przez bakterie nitryfikacyjne.

Po przepłynięciu przez wszystkie media filtracyjne, woda jest zwracana do akwarium. Jest to możliwe dzięki siłom grawitacji, które powodują, że oczyszczona woda spływa z filtra do akwarium, tworząc kaskadę lub wodospad. Cały proces jest cyklicznie powtarzany, co zapewnia ciągłe oczyszczanie wody w akwarium. Podczas tego procesu, woda zasysana do filtra jest przepuszczana przez medium filtracyjne o dużej porowatości - najczęściej jest to gąbka lub wełna filtracyjna.

Jest to istotne nie tylko dla utrzymania estetyki akwarium - czystej i przejrzystej wody - ale także dla zdrowia ryb i innych organizmów akwariowych. Zanieczyszczenia stałe mogą bowiem stwarzać zagrożenie dla zdrowia ryb, np. Należy pamiętać, że media filtracyjne stosowane do mechanicznego oczyszczania powinny być regularnie czyszczone lub wymieniane, aby utrzymać ich skuteczność.

Podczas filtracji chemicznej, woda przepływa przez specjalne media filtracyjne, które są zdolne do adsorpcji (nie mylić z absorpcją) różnych substancji. Najczęściej stosowanym medium w filtracji chemicznej jest aktywny węgiel. Filtracja chemiczna jest ważna dla utrzymania jakości wody w akwarium, ale wymaga starannego monitoringu i utrzymania. Media chemiczne mogą bowiem "nasycać się" adsorbowanymi związkami i tracić swoją skuteczność, a niektóre z nich (np. aktywny węgiel) mogą nawet zacząć uwalniać adsorbowane substancje z powrotem do wody, jeśli nie są regularnie wymieniane. Podczas filtracji chemicznej, woda przepływa przez specjalne media filtracyjne, które są zdolne do adsorpcji (nie mylić z absorpcją) różnych substancji. Najczęściej stosowanym medium w filtracji chemicznej jest aktywny węgiel.

Elementy składowe filtra kaskadowego

Filtry kaskadowe składają się z kilku kluczowych komponentów, które współdziałają, aby zapewnić skuteczną filtrację wody akwarium:

Korpus filtra - Jest to główna struktura filtra, która zawiera wszystkie inne składniki.
Pompa (lub głowica pompy) - Pompa jest odpowiedzialna za zasysanie wody z akwarium do filtra.
Rura zasysająca - Jest to rura, która jest zanurzona w wodzie akwarium i służy do transportowania wody do filtra.
Media filtracyjne - W filtrach kaskadowych stosuje się różne typy mediów filtracyjnych do mechanicznego, chemicznego i biologicznego oczyszczania wody.
Komory filtracyjne - Są to przestrzenie w korpusie filtra, w których umieszcza się media filtracyjne.
Rura odprowadzająca (lub wąż odprowadzający) - Po przepłynięciu przez wszystkie media filtracyjne, oczyszczona woda jest zwracana do akwarium przez rurę odprowadzającą.
Regulator przepływu - Niektóre filtry kaskadowe są wyposażone w regulator przepływu, który pozwala na dostosowanie prędkości przepływu wody przez filtr.
Gniazdo na przewód zasilający - Filtry kaskadowe są zasilane elektrycznie, co umożliwia działanie pompy.

Rodzaje filtrów kaskadowych

Filtry kaskadowe, znane również jako filtry hang-on-back (HOB), dostępne są na rynku w różnych typach i modelach, które różnią się pod względem rozmiaru, pojemności, przepływu i funkcji.

Filtry kaskadowe z prostą filtracją - Są to najprostsze modele filtrów kaskadowych, które zazwyczaj oferują jedynie filtrację mechaniczną (za pomocą gąbek) i biologiczną (za pomocą bio-balls lub innych mediów biologicznych).
Filtry kaskadowe z zaawansowaną filtracją - Te modele filtrów kaskadowych oferują pełny zestaw filtracji mechanicznej, chemicznej i biologicznej.
Filtry kaskadowe z wbudowaną pompą - W niektórych modelach pompa jest wbudowana bezpośrednio w korpus filtru, co sprawia, że są one kompaktowe i łatwe w instalacji.
Filtry kaskadowe z regulacją przepływu - Te modele filtrów kaskadowych są wyposażone w regulator przepływu, który pozwala na dostosowanie prędkości przepływu wody przez filtr.

Zalety filtrów kaskadowych

Filtry kaskadowe, znane również jako filtry hang-on-back (HOB), mają wiele zalet, które przyciągają akwarystów.

Łatwość instalacji i obsługi: Filtry kaskadowe są zazwyczaj łatwe do zainstalowania i obsługi, co czyni je atrakcyjnym wyborem dla początkujących akwarystów.
Wszechstronność: Większość filtrów kaskadowych oferuje pełną gamę filtracji: mechaniczną, chemiczną i biologiczną.
Efektywność kosztowa: W porównaniu z niektórymi innymi rodzajami filtrów, takimi jak filtry kanistrowe, filtry kaskadowe są zwykle tańsze.
Zajmują niewiele miejsca: Ponieważ filtry kaskadowe są montowane na zewnątrz akwarium, nie zajmują cennej przestrzeni wewnątrz akwarium.
Pojemność mediów filtracyjnych: Filtry kaskadowe mają zwykle miejsce na kilka różnych typów mediów filtracyjnych, umożliwiając pełne trzyetapowe oczyszczanie: mechaniczne, chemiczne i biologiczne.
Przepływ wody: Filtry kaskadowe są dostępne z różnymi prędkościami przepływu, które można dostosować do wymagań konkretnego akwarium.

Wady filtrów kaskadowych

Chociaż filtry kaskadowe mają wiele zalet, jak wszystkie urządzenia, mają też swoje wady.

Hałas: Jak wspomniano wcześniej, niektóre filtry kaskadowe mogą generować hałas, szczególnie gdy woda spada z filtra z powrotem do akwarium.
Wyparowanie wody: Filtry kaskadowe mogą przyczyniać się do większego wyparowania wody z akwarium, ponieważ woda jest wystawiona na powietrze, gdy spada z filtra z powrotem do akwarium.
Zużycie energii: Jak wszystkie filtry akwariowe, filtry kaskadowe zużywają energię elektryczną.
Wymaga regularnej konserwacji: Filtry kaskadowe wymagają regularnej konserwacji, w tym czyszczenia i wymiany mediów filtracyjnych.
Nie zawsze wystarczające dla dużych akwariów lub akwariów z dużym obciążeniem biologicznym: Filtry kaskadowe są zazwyczaj skuteczne dla akwariów o pojemności od około 20 do 200 litrów.

Jak bezpiecznie podłączyć filtry akwariowe?

Montaż filtra, czy to zewnętrznego czy wewnętrznego, nie powinien sprawiać trudności. Należy jednak pamiętać, aby zawsze odłączyć filtr do akwarium od zasilania, przed włożeniem rąk do zbiornika, czy przeprowadzeniem jakichkolwiek prac konserwacyjnych. Nigdy nie włączaj urządzenia, jeśli na nim zauważysz uszkodzenie mechaniczne. Zachowaj ostrożność podczas pracy ze sprzętem akwariowym, aby zapewnić komfortowe życie rybom i roślinom.

Główną zasadą jest to, aby urządzenie podłączyć do prądu dopiero po poprawnym złożeniu wszystkich jego elementów i zainstalowaniu całej konstrukcji. Dopiero po napełnieniu oczyszczacza wodą można go podłączyć do sieci elektrycznej. Trzeba pamiętać, że oczyszczacz w pewnym stopniu jest narażony na działanie wilgoci, więc pęknięcia obudowy mogą być przyczyną zwarcia.

Przed podłączeniem filtra konieczne jest wypłukanie materiałów filtracyjnych, wkładów gąbkowych i kosza pod bieżącą wodą, w celu pozbycia się ewentualnych nieczystości. Przed rozpoczęciem instalacji należy dokładnie zweryfikować, czy obudowa nie jest w żadnym miejscu zniszczona.

Czy wlot filtra powinien znajdować się bliżej dna czy blisko powierzchni wody?

Prawidłowe ustawienie wylotu filtra w akwarium jest bardzo ważne dla zapewnienia jego prawidłowego funkcjonowania. Warto pamiętać, że nie tylko ilość, ale także kierunek przepływu wody ma wpływ na jakość filtracji.

Bezpieczną odległością od dna akwarium będzie około połowa wysokości zbiornika. Rurka wlotowa nie powinna się znajdować za blisko źródła powietrza. Oczyszczacz musi być umieszczony na odpowiedniej wysokości, dokładnych informacji w tym zakresie należy szukać w instrukcji. Jeśli oczyszczacz będzie ustawiony na złej wysokości, wpłynie to negatywnie na efektywność jego pracy.

Często akwaryści próbują ukryć oczyszczacz za dekoracjami lub wśród roślin akwariowych, co niekoniecznie będzie dobrym rozwiązaniem - blokuje się w ten sposób odpowiednią cyrkulację toni wodnej i może okazać się, że filtr gąbkowy nie będzie ściągał zanieczyszczeń z całego akwarium.

Jak sprawdzić, czy filtr działa?

Aby upewnić się, że filtr w akwarium działa prawidłowo, nie można polegać wyłącznie na obserwacji pęcherzyków powietrza. Istnieją bardziej pewne sposoby, aby sprawdzić jego działanie.

Najważniejszym wskaźnikiem sprawności filtra jest jakość wody w akwarium. Oto kilka kroków, które pomogą ci zweryfikować, czy filtr działa poprawnie:

Badanie parametrów wody: Regularnie kontroluj parametry wody w akwarium, takie jak pH, amoniak, azotany i azotyny. Stosuj odpowiednie testy i monitoruj te wartości. Jeśli są one stabilne i mieszczą się w akceptowalnych przedziałach, może to świadczyć o skutecznej filtracji.
Obserwacja ryb i roślin: Zauważ, czy ryby wykazują zdrowe zachowanie, czyli czy są aktywne, mają dobre apetyty i piękne ubarwienie. Rośliny w akwarium również będą dobrym wskaźnikiem - jeśli rosną dobrze i nie wykazują objawów zanikania, to znak, że warunki wodne są odpowiednie.
Kontrola osadu: Jeśli woda jest mętna lub pojawiają się osady na dnie akwarium, może to świadczyć o problemach z filtracją. Dobry filtr powinien usuwać zanieczyszczenia, co pozwoli utrzymać wodę w czystości.
Słuchanie dźwięków: Czasami pracujący filtr może wydawać dźwięki, takie jak delikatne bulgotanie. Jeśli filtr nagle przestanie wydawać dźwięki lub zacznie hałasować, może to oznaczać awarię.

Podsumowanie

W każdym akwarium powinien znaleźć się efektywnie działający filtr, który pozwoli utrzymać wodę w czystości i zapewni rybom odpowiednie warunki do życia. Jedno z podstawowych (i niezbędnych) akcesoriów stanowi filtr do akwarium. Jego zadaniem jest oczyszczanie wody z odchodów, obumarłych części roślin, resztek pokarmu oraz szkodliwych związków chemicznych. Filtr może wykonywać swoją pracę na kilka sposobów - a wśród filtrów dostępnych w sklepach znajdziemy różne rodzaje urządzeń.

tags: #filtr #powietrza #do #akwarium #rodzaje #opinie